Βιβλίο Μη μου λες αντίο 
Συγγραφέας Αναστασία Καλλιοντζή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα της ταλαντούχας συγγραφέως και μεταφράστριας Αναστασίας Καλιοντζή επανακυκλοφορεί δεκαέξι χρόνια μετά την πρώτη του κυκλοφορία και εξακολουθεί να είναι φρέσκο όπως και τότε. Με τη διεισδυτική της ματιά η συγγραφέας περιγράφει πρόσωπα, καταστάσεις, κατεστημένα, νοοτροπίες, αντιλήψεις και καθημερινότητα διαφορετικών χαρακτήρων, πολιτισμών, θρησκειών και νοοτροπιών, χωρίς να παίρνει θέση και χωρίς να στηλιτεύει ή να κρίνει. Μέσα από την πένα της ξεπηδάει μια τραγική ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δυο αντίθετους ανθρώπους, σε δυο τελείως διαφορετικούς κόσμους, με όλα τα εμπόδια και τις ανατροπές που περιμένει κάποιος σε μια τέτοια υπόθεση. Αυτό που ξεχωρίζει όμως είναι η ανάλαφρη ματιά της κυρίας Καλλιοντζή, η οποία χαρίζει σπαρταριστούς διαλόγους, καθημερινές απολαυστικές στιγμές, χωρίς να φείδεται τραγικότητας και ωμότητας σε άλλα περιστατικά.

Η γραφή είναι τόσο άμεση, ζεστή και αληθινή που σε παρασέρνει με τη φαινομενική απλότητά της και δεν ησυχάζεις αν δεν τελειώσεις την ιστορία. Διαβάζοντας το κείμενο, δεν έζησα μόνο το απαγορευμένο πάθος και τη σύγκρουση μεταξύ δύο διαφορετικών αυστηρών πολιτισμών αλλά και τα κοινωνικά και ταξικά προβλήματα που υπάρχουν ακόμη στην ελληνική πραγματικότητα. Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα πλεονεκτήματα της επανέκδοσης του βιβλίου: πολλές δυσκολίες αλλά και οι περισσότεροι οικογενειακοί και κοινωνικοί δεσμοί ίσως έχουν αμβλυνθεί αλλά δεν έχουν επιλυθεί, επομένως το μυθιστόρημα είναι σα να γράφτηκε σήμερα και ο έρωτας αυτών των δύο νέων παιδιών αρνείται να ξεφτίσει!

Η τηλεοπτική σειρά που γυρίστηκε για τον ΑΝΤ1 την τηλεοπτική σαιζόν 2004-2005 διαφοροποίησε το τέλος, κάτι που με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο, γιατί το φινάλε του βιβλίου ήταν υπερβολικά τραγικό και συγκρούεται έντονα με το συνολικό κλίμα και την ατμόσφαιρα του βιβλίου. Παρ’ όλ’ αυτά το κείμενο ρέει αβίαστα, οι σκηνές εναλλάσσονται με γρήγορους ρυθμούς και το μυθιστόρημα είναι μια υπέροχη ιστορία αγάπης που έδειχνε από τότε τις δυνατότητες της συγγραφέως για μια αξιόλογη πορεία και εξέλιξη.

Βιβλίο Μελέκ θα πει άγγελος 
Συγγραφέας Ιφιγένεια Θεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο βιβλίο της Ιφιγένειας Θεοδώρου κυκλοφορεί ξανά χάρη στη φροντίδα των εκδόσεων Πατάκη και δίκαια ήταν υποψήφιο για βραβείο μυθιστορήματος το 2001 που πρωτοκυκλοφόρησε. Το κείμενο είναι εκπληκτικά γραμμένο και το ύφος της συγγραφέως μας προετοιμάζει για το αριστουργηματικό «Γλώσσα από μάρμαρο» και για το νοσταλγικό «Η γεύση της ερήμου», που μας χάρισε η κυρία Θεοδώρου αργότερα.

Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από τη μικρή Μελέκ, μια Πομάκα από τη Θράκη που ερχόταν με τη μητέρα της, Γιλντίζ, στη Σμύρνη και ένα τροχαίο έκοψε το νήμα της ζωής της ενώ στέρησε στη Μελέκ τη μιλιά. Το κορίτσι πρέπει να γυρίσει στα Πομακοχώρια, πίσω στην Ξάνθη, κάτι που αναλαμβάνουν ο πρόξενος Βασίλης Κουβαράς και ο πρέσβης Ορφέας Λεούσης, σε συνεργασία με τον διευθυντή Πολιτικών Υποθέσεων στη Θράκη, Φιλονίκη Ζωίδη. Η Λέλα Λεούση και η μικρή κόρη τους, Σοφία, θα τους συνοδέψουν σε αυτό το ταξίδι, μιας και η παρουσία της Σοφίας ίσως βοηθήσει τη Μελέκ να μιλήσει και να ανοιχτεί.

Ποια ήταν η οικογένεια της Γιλντίζ; Γιατί ερχόταν στη Σμύρνη; Ποια ήταν η γιαγιά Μελέκ και πότε ήρθε στο χωριό, ανάμεσα στους Πομάκους; Γιατί την είχαν βαφτίσει μάντισσα; Ποιο μυστικό έκρυβε στην καρδιά της; Ποια πραγματικά είναι η Μελέκ, ο άγγελος της ιστορίας μας; Πόσο δύσκολο είναι για την οικογένεια ενός διπλωμάτη να επιζήσει με τόσο συχνές αλλαγές, χωρίς να προλαβαίνει να κάνει στέρεες φιλίες και δεσμούς παντοτινούς; Τι θυσιάζει μια γυναίκα που δεν προλαβαίνει ν’ αρπαχτεί από τα αντικείμενα και τα σπίτια που αλλάζει τόσο συχνά με κάθε πρσβευτική επιταγή αλλαγής τόπου; Πόσο βοήθησε στην ιστορία μας η γιατρός Υβόννη, μια δοτική και φιλάλληλη κοπέλα που κρύβει κι αυτή τα δικά της μυστικά; Πώς θα καταφέρει η συγγραφέας να ενώσει όλα αυτά τα πρόσωπα και να τα συνδέσει με μια τραγική ιστορία του παρελθόντος;

Το κείμενο είναι γραμμένο με δεξιοτεχνία, με τον τρόπο που ξέρει η κυρία Θεοδώρου και είναι γνωστός και τόσο αγαπητός σε όποιον αναγνώστη έχει διαβάσει και άλλα βιβλία της. Η ιστορία δεν ξεδιπλώνεται μονοδιάστατα, δε βιάζονται οι χαρακτήρες να μας συστηθούν. Σαν καλοκουρδισμένη παράσταση, έρχονται και φεύγουν, μας απασχολούν, μας φωτίζουν ό,τι θέλουν αυτοί, αποσύρονται, δίνουν πάσα σε έναν άλλο πρωταγωνιστή, μέχρι να εμφανιστούν ξανά σε μια μη αναμενόμενη στιγμή. Η κυρία Θεοδώρου ξέρει να διαρθρώνει απαράμιλλα την πλοκή της ιστορίας της και να μας ταξιδεύει με υπέροχο και καθόλου πληκτικό τρόπο σε όσα μας αφηγείται. Επιπλέον, έχει ένα διαπεραστικό βλέμμα και δομεί και αποδομεί κάθε προσωπικότητα που διάλεξε, χαρίζοντάς της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ασχολείται με πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις: πώς νιώθει μια σύζυγος διπλωμάτη και πόσο δύσκολο της είναι να εγκαταλείψει έναν τέτοιο σύζυγο, εφόσον διαπιστώσει ότι δεν της ταιριάζει αυτή η ζωή, πώς νιώθει ένα παιδί που διαισθάνεται το βάρος των μυστικών της οικογένειάς της, πώς νιώθει ένας παρατημένος από μάνα και μεγαλωμένος με μισότρελη, μνησίκακη μητριά μισοσκυμμένος άντρας, πώς νιώθει ένας άντρας που παραδόθηκε στην αμαρτία της σάρκας με ανυπολόγιστες συνέπειες, πώς νιώθει μια γυναίκα που κατάφερε να γίνει γιατρός για να σώζει συνανθρώπους της και οι απομονωμένοι Πομάκοι της φέρονται σκαιά και φιλύποπτα, από φόβο για τη σωτηρία τους από χέρια γυναίκας κλπ.

Εκπληκτικό μυθιστόρημα, αριστοτεχνικά γραμμένο, με ανατροπές, ειλικρίνεια, αμεσότητα και διαύγεια. Μην το χάσετε! Αν έχετε γνωρίσει τη συγγραφέα από άλλα της έργα, σας δίνεται η ευκαιρία να διαπιστώσετε πώς ξεκίνησε. Αν αυτή είναι η πρώτη σας γνωριμία μαζί της, σας εύχομαι καλό ταξίδι με τα κείμενά της.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Με τα έξοδα της πρώτης εγκατάστασης πληρωμένα από μια πατρίδα που σε εξορίζει για να γίνεις εξ ορισμού σύμβολο του αδιάσπαστου ελληνισμού. Μια πατρίδα που δικαιώνεται πάντα από απόσταση! Στα μάτια χιλιάδων άλλων γίνεσαι σημαία που βγάζει το μπλε της ύστερα από κάθε βροχή, ξεθωριάζει και ως διά μαγείας βάφεται πάλι στο άσπρο της ανάνηψης και στο γαλάζιο του ονείρου…» (σελ. 67).

«Έτσι είναι η ζωή, Σοφία, μια θάλασσα με κύματα, δεν σταματάει η θάλασσα ούτε τα κύματα χάνονται. Ταξιδεύουν μέχρι να βρουν τη στεριά, για να σβήσουν στο ακρογιάλι ήρεμα ή στους κοφτερούς βράχους αφρίζοντας και βοώντας. Έτσι είναι κι οι άνθρωποι… Σβήνουν με μια ανάσα σαν το νερό που γλείφει την αμμουδιά και τα βότσαλα ή ξεψυχούν σαν τα ταραγμένα κύματα που χτυπιούνται στα μπλόκα της προκυμαίας» (σελ. 70).

«Οι γυναίκες στο σπίτι, τα παιδιά θέλουν λάτρα. Οι γυναίκες στα χωράφια, η γη θέλει χέρια. Η γη θέλει παιδιά, κι άλλα παιδιά, παιδιά από την τρυφερή ηλικία σκυμμένα πάνω στο χώμα, ένα μ’ αυτό…Και τα παιδιά θέλουν μάνες, γυναίκες με μήτρες πηγάδια που αναβλύζουν παιδιά! Γυναίκες σκυφτές στο χωράφι για να καρπίσει η γη, ανάσκελα στο κρεβάτι για να καρπίσει η κοιλιά τους!» (σελ. 99).

«Γιατί μπορεί η καρδιά να χτυπάει στην Αθήνα, όμως ο αέρας έρχεται από τα πνευμόνια, από την περιφέρεια» (σελ. 158).

«Για να πεθαίνεις από έρωτα, θα πρέπει να πονάς, να βασανίζεσαι, να τρώγεσαι από σαράκι…Πεθαίνεις από έρωτα όταν είσαι νέος, γιατί το είδωλό σου δεν καθρεφτίστηκε ποτέ στα μάτια αυτού που αγάπησες…Για να πεθάνεις από έρωτα στο τέλος της ζωής σου, δεν αγαπήθηκες, λατρεύτηκες…» (σελ. 175).

Βιβλίο Σώσε με
Συγγραφέας Δημήτρης Σίμος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Σίμος αφήνει για λίγο πίσω τον αστυνόμο Καπετάνο και την Εύβοια και ανεβαίνει πιο βόρεια, ως την ακριτική Θράκη για να φωτίσει τα προβλήματα της μουσουλμανικής κοινότητας και των οικογενειών που διαβιούν σ’ έναν περιορισμένο τόπο και άρα γνωρίζονται μεταξύ τους, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Κλειστά στόματα και κλειστά σπίτι δυσχεραίνουν τις έρευνες και ταυτόχρονα τρέφουν άθελά τους παραβατικές συμπεριφορές, που φωλιάζουν για χρόνια σε ανήσυχα μυαλά και κάποια στιγμή ξεσπάνε. Η οικογένεια Πομάνου, ακέφαλη πλέον από πατέρα και με μια μάνα που καταφεύγει στη μουσική για τα προς το ζην, έχει τρεις κόρες με ξεχωριστές και διαφορετικές προσωπικότητες που δεν έχουν και τις καλύτερες σχέσεις μεταξύ τους ενώ τα πράγματα δείχνουν να βελτιώνονται όσο μεγαλώνουν. Η μικρή, η Άλκηστη, παντρεμένη με τον κτηνίατρο Ιάσονα, εξαφανίζεται την ημέρα του μνημόσυνου, η μεσαία, η Νικόλ, έχει αφοσιωθεί στην ξυλογλυπτική ενώ το μηχάνημά της έχει αντικατασταθεί από σπρέι για το άσθμα και η μεγαλύτερη, η Ράνια, έχει το καφενείο του παππού. Γύρω από αυτές τις γυναίκες ξεδιπλώνονται ιστορίες αγάπης, ενοχής και μίσους που στήνουν έναν έξυπνο ιστό και συγκροτούν μια υπόθεση αρκετά δύσκολη για την επίλυσή της. Από την άλλη, έχουμε τη Δέσποινα Λουκίδη, αστυνόμο στο Τμήμα Ασφάλειας Κομοτηνής, κόρη εισαγγελέα και ποινικολόγου, η οποία όμως είναι εθισμένη στον τζόγο κι έχει ενταχτεί σε ομάδα απεξάρτησης, έναν μεγαλοπαράγοντα της περιοχής που μοιράζει αφειδώς χρήματα για την ευημερία της πόλης, ένα σκοτεινό δάσος που έχει στοιχειώσει τα παιδικά χρόνια αρκετών, μια δημοσιογράφο που δεν το βάζει κάτω κι αγωνίζεται να βρει τι απέγιναν οι εξαφανισμένες μουσουλμάνες κι έναν υγροβιότοπο που θα δεχτεί το πρώτο πτώμα.

Η δράση εκτυλίσσεται στην ύπαιθρο της Ροδόπης, που είναι πλούσια σε χωριά, ποτάμια και άγρια φύση. Το Κρυφό, σε αντίθεση με τα γύρω χωριά που ερημώνουν σταδιακά, αντιστέκεται και προσπαθεί να μείνει ζωντανό. Κάτι οι δωρεές, κάτι οι τουριστικές ατραξιόν της άγριας φύσης, είναι σα να παίρνει κλεφτές ανάσες πίσω από το τρένο της αστυφιλίας. Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη από Νικόλ και Ιάσονα κυρίως και εναλλάσσεται με τις τριτοπρόσωπες βασικών πρωταγωνιστών της ιστορίας, δίνοντας πολυμορφία και ποικιλία στις οπτικές γωνίες του βιβλίου. Η πλοκή είναι ενδιαφέρουσα και τα πισωγυρίσματα αυξάνουν την ένταση και την αγωνία, απλώς είχα την αίσθηση πως ο συγγραφέας αναλώθηκε σε κάποια σημεία περισσότερο απ’ ό,τι θα άντεχε το κείμενό του σε λεπτομερείς περιγραφές τόπων, δωματίων, κινήσεων, φυσιογνωμιών, αποδυναμώνοντας τις εξελίξεις και δημιουργώντας την αίσθηση της χαλαρότητας. Συμφωνώ ότι έπρεπε να φωτιστούν οι σχέσεις των αδελφών, ότι έπρεπε ν’ αποκαλυφθούν τα απαραίτητα μυστικά που θα οδηγήσουν στην κορύφωση της τραγωδίας, απλώς οι περιγραφές σε κάποια σημεία πλάταιναν (έπρεπε να παρακολουθούμε εκτεταμένα το ντύσιμο κάποιου, τα βήματα που κάνει μπαίνοντας, βγαίνοντας ή δουλεύοντας πάνω σε κάτι κλπ.).

Η κεντρική ιδέα που κρύβεται πίσω από όλα αυτά είναι σοκαριστική και άκρως ανατρεπτική. Η αποπλάνηση ανηλίκων, ο λόγος εξαφάνισης των μουσουλμανίδων στο παρελθόν, το πώς χειριζόταν η μια αδελφή τις άλλες είναι μερικά από τα καλά σημεία του κειμένου που συγκροτούν έναν ενδιαφέροντα καμβά και οδηγούν σ’ ένα αναπάντεχο τέλος. Ίσως τα τελευταία δύο κεφάλαια θα μπορούσαν να λείπουν, μιας και τραβάνε λίγο ακόμη τις εξελίξεις τη στιγμή που, προσωπικά τουλάχιστον, θα ήθελα να έμενα στην τελευταία σελίδα της καθαυτής ιστορίας, απολαμβάνοντας την ικανότητα του συγγραφέα να φωτίζει ό,τι και όποτε θέλει, όχι για να με κοροϊδέψει αλλά για να στήσει μια ιστορία εκδίκησης και δικαιοσύνης με απρόσμενες ψηφίδες. Άλλωστε, το δίπολο που έχουμε, αυτό της αδελφικής ζήλειας αλλά και της αδελφικής αγάπης, που όλες τους είναι επικίνδυνες όταν ξεπερνούν τα όρια, φωτίζεται ακριβοδίκαια και με κάθε πιθανή εξέλιξή του. Το πώς θα το χειριστεί ο καθένας και τι συνέπειες θα υποστεί ξεδιπλώνονται υποδειγματικά στο βιβλίο. Η μεγάλη αδελφή προκαλεί τη ζήλια, η μικρή γίνεται υποχείριο της μεσαίας και η μεσαία, «το παιδί-σάντουιτς», χτίζει έναν ιστό όπου τα θύματά της ασφυκτιούν. Χρόνια αργότερα, είναι και οι τρεις ενήλικες γυναίκες και φαίνεται πως το παρελθόν τις επηρεάζει ακόμη ως προς τις σχέσεις και τον τρόπο σκέψης. Ποια όμως κραυγάζει «Σώσε με» κι από τι κινδυνεύει;

Η παράθεση περιττών δραστηριοτήτων που ανέφερα πριν και ο σχετικά χαλαρός τρόπος αφήγησης που σταδιακά αποκαλύπτει τους βαθμούς αλληλεπίδρασης των χαρακτήρων του μυθιστορήματος μεταξύ τους, επιβαρύνεται και από την έλλειψη στέρεων ψυχογραφημάτων, όπως της Λουκίδη. Η αστυνόμος δε μας απασχολεί με τον χαρακτήρα της, είναι ένα όργανο της τάξεως που κάνει τη δουλειά της, επομένως θα μπορούσε να λείπει το «μειονέκτημά» της, ο εθισμός στον τζόγο και ειδικά η συμμετοχή της σε ομάδα απεξάρτησης, όπου τα μέλη συζητάνε για το πρόβλημά τους. Δεν την επηρέασε στο σκεπτικό της, δεν την καθυστέρησε από τη δουλειά της, δε σκεφτόταν το πρόβλημά της (ναι, αυτό δείχνει πως το ξεπέρασε και σε μεγάλο βαθμό),  δηλαδή ένιωθα σα να μπαίνει και να βγαίνει στην υπόθεση χωρίς να γνωρίζουμε παραπάνω στοιχεία του χαρακτήρα της, επομένως γιατί να υπάρχει αυτό το «ψεγάδι»;

Το «Σώσε με» είναι μια ενδιαφέρουσα κοινωνιολογική ματιά πάνω στις κλειστές κοινωνίες που δίνει μια σοκαριστική και σταδιακά απογειωτική πλοκή, γεμάτη ένοχα μυστικά, πάθη και απάτες. Ο συγγραφέας καταγράφει με διαφορετικές οπτικές γωνίες μια πολυπρόσωπη πλοκή και τοποθετεί σε αυτήν ενδιαφέροντες χαρακτήρες που συγκροτούν ένα ανατριχιαστικό παζλ για ικανούς λύτες. Με αρκετή έμφαση στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις εξελίξεις της τοπικής κοινωνίας, άργησε να με κρατήσει, από ένα σημείο και μετά όμως ανταμείφθηκα για την υπομονή μου.