Βιβλίο Influencer-Ιστορίες της μιας ανάσας
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια ιδιαίτερη γλώσσα που αποτελείται από ξένες και κωδικοποιημένες λέξεις, χαρακτηριστικό γνώρισμα του τρόπου καθημερινής επικοινωνίας των νέων της εφηβικής και της νεανικής ηλικίας, και μια προφορικότητα στην αφήγηση, η οποία παρατίθεται πότε σε πρώτο και πότε σε τρίτο πρόσωπο αποτελούν τα κύρια εκφραστικά μέσα των κειμένων. Κάθε ιστορία έχει ρεαλισμό και μικρής έκτασης ψυχογραφήματα, κάτι που αποτελεί κοινό τόπο στα διηγήματα. Δεν προλαβαίνεις να δεθείς με τους χαρακτήρες, να τους αγαπήσεις ή όχι, να μπεις στη ζωή τους, μένεις όμως με τις αναμνήσεις τους και με το επιμύθιο των συνεπειών από τις πράξεις τους. Παρά την εξαίσια γραφή, ένιωσα πως πολλά διηγήματα έχουν απότομο τέλος, άλλα βιαστικό και λίγα ταιριαστά δοσμένο, σε κάποια γύρισα σελίδα αγωνιώντας για τη συνέχεια κι έπεσα πάνω στο φινάλε («Σύμπτωση»), σε άλλα μου φάνηκε πως ο συγγραφέας μού έκλεινε το μάτι και ίσως τους ήρωες τους συναντούσα αργότερα σε άλλο κείμενο, κάτι που δεν έγινε. Όπως αναφέρεται όμως στον υπότιτλο του βιβλίου, όλες τους είναι «Ιστορίες της μιας ανάσας». Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης δοκιμάζεται λοιπόν στη σύντομη και μικρή γραφή, επομένως είναι λογικό να δημιουργείται η αίσθηση του ανολοκλήρωτου σε κάποια εξ αυτών.

Το αγαπημένο μου είναι το πρώτο και ομότιτλο διήγημα, όπου ο Λούκας Έιβερι, ένας νέος που βρίσκεται στο top-10 των έφηβων influencers των Ηνωμένων Πολιτειών, ζητά τη βοήθεια της Καλλιρόης Σταμέλου στην υπόθεση της Αμίλια Μπρεντ, πρώην κολλητής της φίλης, που τώρα βρίσκεται στη φυλακή. Ψάχνει απελπισμένα την αλήθεια και μόνη του ευκαιρία να τη βρει είναι η φιλία των δύο κοριτσιών κι ας έχουν να μιλήσουν δυο χρόνια λόγω κάποιων λανθασμένων αποφάσεων της Αμίλια. Η κοπέλα είναι κόρη Ελλήνων μεταναστών και τη συναρπάζει να σκαλίζει τις ζωές των άλλων για να βρει αλήθειες. Τώρα όμως διχάζεται, «νιώθω σαν να μου ζητάει ο Έιβερι να πιάσω ηλεκτρικό ρεύμα». Θέλει πίσω στη ζωή της τη φίλη της; Είναι αθώο το κορίτσι; Αν ναι, τότε ποιος έκανε το έγκλημα; Στη συνέχεια, «Ο θρόνος της» με συγκίνησε λόγω του θέματός του και της πλοκής: ένας βραχύσωμος έφηβος νιώθει μοναξιά και περιφρόνηση από τους συμμαθητές του λόγω της εμφάνισής του ως τη στιγμή που βγήκε το Game of Thrones και ο Πίτερ Ντίνκλατζ τον έκανε πρώτη μούρη στο σχολείο. Η Έλσα είναι η πιο φανατική του θαυμάστρια και προχωράνε τη σχέση τους, τι θα συμβεί όμως στη συνέχεια; Γιατί απομακρύνθηκε η Έλσα; Θα τη διεκδικήσει ο ήρωας της ιστορίας;

Με άφησε άφωνο «Η τέλεια καμπύλη», όπου η Λόνι, μια κοπέλα με περιττά κιλά, ζει σε μια απομακρυσμένη από το σχολείο της περιοχή μια κλειστή καθημερινότητα, συγκατοικώντας με την αδελφή της, την ανάπηρη Τζάνετ. Η ζωή της αλλάζει όταν κατά λάθος χτυπάει τη συμμαθήτριά της, Σεσίλια. Η «Ομορφιά μου» ήταν ανατριχαστικό: έφηβη κοπέλα και διάσημο μοντέλο ψάχνει σε εφαρμογή γνωριμιών κάποιον που θα περάσει μια δύσκολη δοκιμασία μαζί της. Η εφαρμογή σου δίνει τη δυνατότητα να πάρεις τη μορφή κάποιου διάσημου προσώπου κι αυτό ιντριγκάρει τον Τομ που όμως ψάχνει πιο βαθιά το προφίλ της κοπέλας και τότε… Στο «Εκείνη που μισούσα», μια νέα συμμαθήτρια παίρνει την πρωτοκαθεδρία από τη δημοφιλία της αφηγήτριας της ιστορίας κι εκείνη τη μισεί μέχρι θανάτου. Ένα απρόσμενο γεγονός θα τις φέρει κοντά και σταδιακά η «κοινή τους θλίψη για την τυχαιότητα του κόσμου και η πεποίθηση πως δεν υπάρχει καμία δικαιοσύνη» θα τις οδηγήσει σε κάτι ρηξικέλευθο.

Γέλασα πολύ με την κεντρική ιδέα του «Ο Λένιν στο Παρίσι», που πήρε τον τίτλο από έναν περιβόητο πίνακα, όπου απεικονίζεται η γυναίκα του Λένιν με εραστή όσο ο άντρας της βρίσκεται στο Παρίσι. Ωσαύτως ο ήρωας της ιστορίας ζει τον απόλυτο έρωτα με την καθηγήτριά του στο φροντιστήριο ώσπου αποφασίζει να της κάνει έκπληξη και τα πάντα ανατρέπονται. Από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα της συλλογής είναι το «Μερικά τραγούδια σώζουν ζωές», όπου μια κοπέλα παρακινεί ένα αγόρι να την ακολουθήσει, λίγα λεπτά πριν εκραγεί το τρένο όπου επέβαιναν. Εκείνος θα την ευγνωμονεί που τον έσωσε κι αρνείται να δει τη φριχτή πραγματικότητα γύρω του. Ο συγγραφέας στα καλύτερά του: «Το πρόσωπο της ήταν κάπως άγριο και όχι ιδιαίτερα όμορφο, θέλω να πω ότι είχε μεμονωμένα όμορφα χαρακτηριστικά αλλά στο σύνολό τους δεν έδεναν τόσο καλά, σαν να την έφτιαξε κομμάτι κομμάτι ένας υπέροχος αφηρημένος γλύπτης που κάθε μέρα ξεχνούσε τι κατασκεύασε την προηγούμενη (σελ. 131).

Στο «Influencer» λοιπόν τα κείμενα δημιουργούν μια συλλογή από ιστορίες νεαρών ανθρώπων που ζητάνε εκδίκηση, επιδοκιμασία, φευγιό, ειλικρίνεια, αγάπη, μέσα από εφαρμογές γνωριμιών, ψέματα, ανούσια καθημερινότητα στο σχολείο, τοξικές σχέσεις, κακοποιήσεις, απάτες, bullying. Μικρής και μεσαίας έκτασης διηγήματα μας συστήνουν οικείους ή άγνωστους χαρακτήρες που μας συντροφεύουν για λίγο και μας καλωσορίζουν στη ζωή τους σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική.

Βιβλίο Όλα ανάποδα 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Αποστόλης Ιωάννου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ναταλία είναι καλή μαθήτρια και, παρά τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή της, καταφέρνει να προσαρμοστεί σχετικά εύκολα σε κάθε νέα τάξη. Δυστυχώς στο καινούργιο σχολείο πέφτει θύμα bullying από τον συμμαθητή της, Ζαχαρία, ο οποίος είναι ανιψιός του διευθυντή και δεν τιμωρείται ποτέ. Το παιδί είναι πλέον ασύδοτο, δέρνει και χτυπάει τους  μαθητές, δεν έχει ανοίξει βιβλίο και τις ασκήσεις του τις κάνει η μάνα του. Φυσικά, αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού και σεβασμού, κάτι που γίνεται όμως από φόβο και η Ναταλία αναρωτιέται πώς και πότε θα τον σταματήσει κάποιος. Την πνίγει το δίκιο και στενοχωριέται με την ασύδοτη συμπεριφορά του, παρ’ όλ’ αυτά αποφεύγει να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του. Κάθε φορά όμως που δε μιλάει, ο Ζαχαρίας θα βρίσκει έναν άλλον λόγο για να της φερθεί άσχημα, να τη χτυπήσει ή να τη φοβίσει.

Το καταφύγιο του μικρού κοριτσιού είναι τα παράξενα όνειρα που βλέπει στον ύπνο της, στιγμιότυπα που αντιστρέφουν την καθημερινότητά της αναμεμιγμένα με τον απαραίτητο σουρεαλισμό: δε χρειάζεται με την οικογένειά της να αλλάζουν πόλεις, οι νταήδες την υποστηρίζουν ή τιμωρούνται κλπ. Έτσι, κάποια στιγμή, η Ναταλία αποφασίζει να αντιδράσει με έναν περίεργο τρόπο: θα κάνει τα πάντα ανάποδα, όπως στα όνειρά της, για να γίνουν όλα πιο όμορφα. Δε θα κλάψει, δε θα το βάλει στα πόδια, όχι, όλα ανάποδα! Αρχίζει λοιπόν ένας αγώνας εξόντωσης, με τον Ζαχαρία να της επιτίθεται ή να την πειράζει κι εκείνη να του ανταποδίδει σε μεγαλύτερο βαθμό. Θα φέρει αποτέλεσμα αυτή η τακτική άραγε;

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα για τον σχολικό εκφοβισμό και προτείνει μια έξυπνη λύση για την αντιμετώπισή του. Το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τη σχολική καθημερινότητα της Ναταλίας και φωτογραφίζει στιγμιότυπα από τη νέα της ζωή με παραστατικές σκηνές. Σύντομοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, κλιμάκωση της πλοκής και μια απρόσμενη ανατροπή στο τέλος που τονίζει τη σημασία και την αξία της ανθρωπιάς και της ενσυναίσθησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Η εικονογράφηση του Αποστόλη Ιωάννου είναι εξίσου απολαυστική, με σχέδια γεμάτα κίνηση και σχεδόν τρισδιάστατη απεικόνιση, με κάποια καρέ να θυμίζουν κόμικ. Μικρές και μεγάλες εικόνες συνοδεύουν ταιριαστά το κείμενο, οι μορφές των παιδιών έχουν ποικίλες εκφράσεις ενώ παρατήρησα πολλές και διαφορετικές οπτικές γωνίες. «Όλα ανάποδα» λοιπόν, η καλύτερη λύση στον σχολικό εκφοβισμό, μια πρωτότυπη πρόταση αντιμετώπισης του κινδύνου.

Βιβλίο Σαν τη Μαρία
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Πετρούλα Κρίγκου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε για ένα έξυπνο και πεισματάρικο κορίτσι που μιμείται τη ζωή και το στυλ της Μαρίας Σάκκαρη χωρίς στην πραγματικότητα να καταφέρνει κάποια προσωπική βελτίωση σ’ ένα απαιτητικό άθλημα όπως το τένις. Η συνονόματη Μαρία είναι μαθήτρια της τετάρτης δημοτικού, βαριέται το σχολείο και ανυπομονεί να επιστρέφει σπίτι για να παίξει στο τάμπλετ. Κάποια στιγμή οι γονείς της αποφασίζουν να την εντάξουν σε όποια αθλητική δραστηριότητα επιθυμεί για να ξεκολλήσει και η Μαρία διαλέγει το τένις. Με αυτό έπαιζε στο τάμπλετ και έψαχνε στο διαδίκτυο για πληροφορίες και τεχνικές, οπότε νιώθει πως έχει γίνει εξπέρ. Όνειρό της είναι να μοιάσει στη Μαρία Σάκκαρη αλλά και να την ξεπεράσει κι έτσι ξεκινάει μια περίοδος μεγάλης αναστάτωσης για όλους. Η μικρή ηρωίδα του βιβλίου γίνεται αγενής με τους πωλητές, κοπιάρει άτεχνα την πορεία και το στυλ της Σάκκαρη (μέχρι και τον αδαή παππού της θέλει για προπονητή, όπως η τενίστρια) ενώ η μαμά νιώθει ανήμπορη να τα βγάλει πέρα με δυο άντρες που κάνουν στο παιδί όλα τα χατίρια.

Το κείμενο είναι έξυπνο και παρουσιάζει ένα κορίτσι γεμάτο πείσμα και όνειρα που δε σταματά να προσπαθεί ακόμη κι όταν τα πράγματα πάνε από το κακό στο χειρότερο. Μήπως τελικά πρέπει κάποτε να τα παρατάμε και να στρέφουμε το ενδιαφέρον μας αλλού, όπου ίσως είμαστε καλύτεροι; Μου άρεσε πολύ ο χαρακτήρας του παππού, που κι αυτός σαν τον γιο του δε χαλάει χατίρι στη Μαρία, μόνο που είναι πιο προσγειωμένος και πραγματιστής. Αποδεικνύεται τελικά σημαντικός μέντορας γιατί βοηθάει την εγγονή του να εξασκηθεί συστηματικά και της αρνείται χάρες, δε θέλει να τη στείλει για τουρνουά πριν τη θεωρήσει εκείνος έτοιμη, την προσγειώνει, της βάζει φρένο στη βιασύνη να προχωρήσει παρακάτω. «Δεν κάνουμε προπόνηση για να κερδίσω; Κάνουμε για να μη χάσω με διαφορά»; Αυτή η διαπίστωση σοκάρει τη Μαρία και είναι η αρχή μιας σειράς παράλογων αποφάσεων που ίσως την οδηγήσουν πιο κοντά στο όνειρό της (μέχρι και στο χωριό της Σάκκαρη πάνε οικογενειακώς για να βρει τι της λείπει και δεν τα καταφέρνει). Φυσικά, υπάρχουν και κωμικές νότες που αλαφραίνουν την πλοκή: «-Τι είπες; Τη ρώτησε για να βεβαιωθεί πως είχε ακούσει αυτό που ήξερε πως είχε ακούσει αλλά δεν ήθελε να το έχει ακούσει» (σελ. 80).

Το «Σαν τη Μαρία» είναι ένα συναρπαστικό βιβλίο που μαθαίνει στα παιδιά πώς να κυνηγούν τα όνειρά τους αλλά και να τα εγκαταλείπουν αν δεν τα καταφέρνουν, ώστε να βρουν αυτό στο οποίο θα πετύχουν καλύτερα. Μέσα από διάφορες συναρπαστικές εξελίξεις, μαθαίνουμε τα πάντα για το τένις, για τις διαφορές στις ρακέτες, για τις πλέξεις, για το περίπλοκο σύστημα πόντων και κυρίως για τα βασικά προαπαιτούμενα: να έχεις πολύ καλή κίνηση με τα πόδια για να μπορείς να αλλάζεις κατεύθυνση χωρίς να χάνεις την ισορροπία σου και να έχεις τέλειο συντονισμό χεριών και ματιών ώστε να βρίσκεις την μπάλα στο σωστό σημείο της ρακέτας. Η ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Πετρούλας Κρίγκου είναι καλή και παραστατική, ζωντανεύει την καθημερινότητα του παιδιού και της οικογένειάς του με μια μίξη σουρεαλισμού και πιστής απεικόνισης (όπως οι προσωπογραφίες της Μαρίας Σάκκαρη) και συνοδεύει το κείμενο με ολοσέλιδες απεικονίσεις ή μικρά καρέ. Πάμε να δουλέψουμε «Σαν τη Μαρία» λοιπόν για να βρούμε αυτό που πραγματικά μας καλύπτει, αυτό στο οποίο μπορούμε να διαπρέψουμε.

Βιβλίο Ο αναπληρωματικός Άγιος Βασίλης
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Δέσποινα Γιαννακάκη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε μια πρωτότυπη και συγκινητική ιστορία για τη διαφορετικότητα, γραμμένη με τέτοιο τρόπο που πότε γελούσα και πότε προβληματιζόμουν. Ο συγγραφέας δοκιμάζεται πρώτη φορά στον χώρο του παιδικού βιβλίου και μπορώ να πω πως τα κατάφερε καλά, γιατί και μηνύματα υπάρχουν και ανατροπές και προσεγμένο λεξιλόγιο και ολοζώντανες σκηνές. Η γραφή του είναι  ένα μίγμα χιούμορ και γλυκύτητας και παρουσιάζει ενδιαφέροντες ολοκληρωμένους χαρακτήρες που σκέφτονται, έχουν νοοτροπία και αντιλήψεις, δρουν και αντιδρούν. Διασκέδασα πολύ με τα καμώματα του Μπάμπη που ενώ θέλει να δείχνει στρυφνός και μονόχνοτος κατά βάθος είναι καλόκαρδος και σταδιακά διαπιστώνει πως η επιλογή της μοναξιάς του δεν είναι και η καλύτερη λύση. Αυτό όμως δεν τον εμποδίζει να παραμένει καυστικός και δηκτικός σε απρόσμενες στιγμές, όπως για παράδειγμα όταν η ξαδέρφη του έρχεται με τον Ρούντολφ, αποδομώντας έτσι τον μύθο: «Ποιο ελαφάκι; Αυτός εδώ ήταν ολόκληρο γομάρι»! Η γειτόνισσα του Μπάμπη, Βαρβάρα, διαλύει συχνά πυκνά την ηρεμία του, αφού είναι φασαριόζα και φωνακλού αλλά της είναι υποχρεωμένος γιατί χρησιμοποιεί το τηλέφωνό της. Ο ίδιος δε θέλει ούτε τέτοια συσκευή ούτε ίντερνετ ούτε υπολογιστή, θέλει τα ζωάκια του και την ησυχία του (α, ναι, το ξανάπαμε αυτό!). Το τηλέφωνο το έδωσε μόνο για λόγους ανάγκης σε δυο τρεις πολύ κοντινούς του ανθρώπους και να που έρχεται η ώρα να το πληρώσει! Η Βαρβάρα πάντως τον έχει κερδίσει με τον χαρακτήρα της κι ας μην το παραδέχεται, γιατί τον εντυπωσιάζει η θετικότητα και η αισιοδοξία της! Η κόρη της, Φανή, είναι σε αναπηρικό αμαξίδιο αλλά η πραότητά της  τον ηρεμεί, περνάνε όμορφο χρόνο μαζί και ο Μπάμπης έχει δεθεί φιλικά μαζί της. Είναι μια οικογένεια λοιπόν που τα φέρνει δύσκολα, δέχεται απανωτές αναποδιές αλλά η Βαρβάρα συνεχίζει να χαμογελάει και να είναι αισιόδοξη!

Τέλος πάντων, ας επικεντρωθούμε στην ιστορία μας και ας απολαύσουμε τους διασκεδαστικούς διαλόγους μεταξύ ξαδέλφων όταν έρχεται η ώρα η Μάρθα να πείσει τον Μπάμπη να γίνει Άγιος Βασίλης στη θέση του Αγίου Βασίλη. Πόσο γέλασα με τα αντεπιχειρήματα που έθετε ο Μπάμπης στην πρόταση της ξαδέλφης του: «-Δεν θα βάλουν τις φωνές. Θα το νιώσουν πως είσαι ο Άγιος Βασίλης. -Άμα δεν το νιώθω εγώ, πώς θα το νιώσουν αυτοί; Κι έπειτα οι άνθρωποι πρώτα βλέπουν και μετά αισθάνονται. Αν δουν κάποιον που να μοιάζει κλέφτης, δεν θα προλάβουν να αισθανθούν, θα προλάβουν μόνο να ουρλιάξουν. Και να με βαρέσουν» (σελ. 26). Εκατομμύρια παιδιά φτωχά και μόνα έχουν ανάγκη από το παραμύθι του Αγίου Βασίλη και αυτό θα το καταστρέψει η αναποφασιστικότητα του Μπάμπη; Όχι, κάτι πρέπει να γίνει! Άλλωστε, οποιοδήποτε συναίσθημα είναι καλύτερο από τη μοναξιά που και ο ίδιος παραδέχεται τελικά ότι βιώνει! Μετά από ένα περιπετειώδες ταξίδι λοιπόν, ο Μπάμπης φτάνει στον Βόρειο Πόλο για να βρει έναν άρρωστο παππούλη, ξωτικά πλανταγμένα στο κλάμα, μια πελαγωμένη γραμματέα και δυο ελάφια που δεν ξέρουν τι να κάνουν. Φυσικά τα πάντα πάνε στραβά κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης και γελούσα ασταμάτητα με τις αναποδιές και τις γκάφες, όλα αυτά όμως είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και δεν υπάρχουν απλώς και μόνο για να γεμίζουν τις σελίδες. Μου άρεσε η προσοχή που δίνεται για να περάσουν υποδόρια κάποια μηνύματα: ένας μοναχικός άνθρωπος που απολαμβάνει την ησυχία του καταφέρνει τελικά να ξεπεράσει τους δισταγμούς του γιατί κατάλαβε τι πραγματικά σημαίνει μοναξιά χάρη σ’ ένα περιστατικό που βίωσε, αυτό δε σημαίνει όμως ότι θα τα καταφέρει και αμέσως. Πρέπει να δοκιμαστεί, να πειστεί πως θέλει να το κάνει, εξ ου και η εκπαίδευσή του με τις δυσκολίες και τα προβλήματα. Μα πόσα είδη καμινάδας υπάρχουν και γιατί πρέπει να μπαίνει σε αυτές ο Άγιος Βασίλης αντί να χτυπάει το κουδούνι ή να πετάει τα δώρα μέσα σε αυτές; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες του απολαυστικού αυτού μυθιστορήματος.

«Ο αναπληρωματικός Άγιος Βασίλης» είναι ένα ευρηματικό, πολυεπίπεδο και γεμάτο ιδέες και νοήματα μυθιστόρημα για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Είναι ένα κείμενο γεμάτο από αξίες και μηνύματα όπως της αγάπης, της βοήθειας και της διαφορετικότητας αλλά φτάνει και μέχρι την κλιματική αλλαγή και τις βλαβερές της συνέπειες για όλο τον κόσμο όταν βγαίνει στο προσκήνιο ένας θανάσιμος εχθρός, τον οποίο ο Μπάμπης πρέπει να αντιμετωπίσει! Έτσι η πλοκή εμπλουτίζεται και τα παιδιά μαθαίνουν πολλά πράγματα όχι μόνο για τα συναισθήματα που οφείλουν να καλλιεργήσουν για να βελτιώσουν τις σχέσεις τους με τους ανθρώπους που αγαπούν αλλά και για τον κίνδυνο που τα απειλεί αν δεν αλλάξουν κάποια πράγματα στη ζωή όλων μας! Ο κακός της ιστορίας μάλιστα δείχνει παντοδύναμος και η επιρροή του στον κόσμο επίσης θυμίζει οικεία δεινά: «Και τον πιστεύουν πολλοί άνθρωποι δυστυχώς. Τους αρέσει που είναι δυνατός, χωρίς να τους νοιάζει ο λόγος που είναι δυνατός. Ούτε σε ποιους κάνει κακό τους νοιάζει. Μόνο η δύναμή του τους ενδιαφέρει»! (σελ. 64). Το πρώτο παιδικό βιβλίο του Πολυχρόνη Κουτσάκη δίνει μια διαφορετική διάσταση στη μαγεία των Χριστουγέννων και χαρίζει αξέχαστες κωμικοτραγικές στιγμές στους μικρούς αναγνώστες, οι οποίοι θα γελάσουν αλλά και θα προβληματιστούν, θα καταλάβουν σημαντικές και βασικές ηθικές αξίες και θα κοιτάνε με λαχτάρα το τζάκι του σπιτιού τους ή το χριστουγεννιάτικο δέντρο τους προσμένοντας αυτόν τον διαφορετικό Άγιο Βασίλη ονόματι Μπάμπη για να καταλάβουν τι εξαρχής τον προβλημάτιζε πριν πάρει τη θέση του αγαπημένου φίλου όλων των παιδιών του κόσμου!

Βιβλίο Η Οδύσσεια που μας κρύβουν 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Γέλασα πάρα πολύ με αυτό το βιβλίο, με τις καταστάσεις που περιγράφονται και με τις θανατηφόρες ατάκες που πετάγονται τήδε κακείσε, κάτι που δείχνει τη λογοτεχνική χροιά ενός κειμένου που πατάει στα χνάρια, τις δομές και σε κάποιες φράσεις του πρωτότυπου κειμένου αλλά δημιουργεί ένα εντελώς διαφορετικό και ξεχωριστό σύμπαν γεμάτο απίθανες καταστάσεις, συμπτώσεις, μυστικά, ανατροπές και θαύματα! Χωρίζεται σε 24 κεφάλαια, όσες είναι δηλαδή και οι ραψωδίες της αυθεντικής Οδύσσειας, και ζωντανεύει με αναπάντεχο τρόπο την ομηρική Ελλάδα, διακωμωδώντας όλα τα θέσφατα που έχουμε διδαχτεί από τα σχολικά και πανεπιστημιακά μας χρόνια. Υπέροχο, λυτρωτικό, ξεκαρδιστικό χιούμορ και απίθανες ακρότητες από την αρχή ως το τέλος και παρ’ όλ’ αυτά μένει πιστό, σε γενικές γραμμές τουλάχιστον, στο έπος του Ομήρου, με το κάθε κεφάλαιο τσάτρα πάτρα να ακουμπάει στη γενική περίληψη της κάθε μίας ραψωδίας και ν’ ακολουθεί τη δομή του πρωτοτύπου αλλά με την ιστορία να απογειώνεται σε άγνωστα και απρόσμενα μονοπάτια, κάτι που μόνο η φαντασία ενός πεπειραμένου συγγραφέα μπορεί να αποδώσει.

Η Αθηνά πείθει τον Δία να βοηθήσουν τον Οδυσσέα να γυρίσει στην πατρίδα του κρυφά από τον Ποσειδώνα, ο Τηλέμαχος ξεκουνιέται να ψάξει πληροφορίες για τον χαμένο του πατέρα, ο Οδυσσέας ναυαγεί στο νησί των Φαιάκων κι αφηγείται τις περιπέτειές του πριν την Καλυψώ, οι μνηστήρες έχουν κάνει το παλάτι της Ιθάκης χοιροστάσιο, ναι σε όλα, όμως οι καταστάσεις που περιγράφονται, οι συμμαχίες που συνασπίζονται, οι έρωτες που δημιουργούνται προκαλούν άφθονο γέλιο και αξέχαστες σκηνές! Απολαύστε για παράδειγμα τη «νέκυια», τη ραψωδία όπου ο Οδυσσέας κατεβαίνει στον Άδη και χαζεύει την Αλκμήνη να τσακώνεται με την Αντιόπη για το ποιας ο γιος είναι σημαντικότερος στον κόσμο («-Εγώ γέννησα τον Ηρακλή… Χαλόου; Έχουμε νικητή νομίζω, ναι;», σελ. 250), με τη μάνα του, την Αντίκλεια, να τον μαλώνει που δε φοράει ζακέτα, με τον Τειρεσία να έχει χαλάσει το λογισμικό και να λέει μαντείες για όσα έχουν ήδη γίνει, με τον Αχιλλέα και τον Πάτροκλο να έχουνε δωματιάκι σένιο και τόσα άλλα! Τρανό παράδειγμα του σεβασμού και της προσοχής που έδωσε ο συγγραφέας είναι το γεγονός πως απέφυγε τη μακροσκελή αφήγηση του Οδυσσέα στον Αλκίνοο με όσα είχε περάσει πριν φτάσει καραβοτσακισμένος στο νησί των Φαιάκων, διαλέγοντας να παραθέσει αποσπασματικά τα γεγονότα εν είδει ονείρων ή αναμνήσεων κι έτσι γλυτώνουμε την κούραση! Ιδιωματικές λέξεις («σαλούφας», «λυγρό», «λαπούρδα», «αυτοψυχοψάξιμο») αναμιγνύονται με λόγιες («κακοθανάτισε», «ροδοδαχτυλάτη»), με προφορικό, μάγκικο αλλά και ποιητικό λόγο που προσομοιάζει με νεοελληνική μετάφραση του έπους (ένα ευχαριστώ σε Νίκο Καζαντζάκη και Ι. Θ. Κακριδή επ’ ευκαιρία, σε Ζήσιμο Σιδέρη, Ιάκωβο Πολυλά, Αργύρη Εφταλιώτη κ. ά.) είναι εκφραστικά μέσα που ζωντανεύουν ατάκες, αστεία, τραγικωμικές σκηνές.

Φυσικά οι θεοί δε μένουν στο απυρόβλητο, γίνονται κι αυτοί αντικείμενα γελαστικής εκμετάλλευσης, με τον Όλυμπο να μας δείχνει σχεδόν όλα του τα μυστικά και ο καθένας από τους θεούς να έχει κι ένα κουσούρι. Για παράδειγμα, ο Δίας θέλει μια στιγμή ησυχίας, να ρεμβάσει ένα ηλιοβασίλεμα αλλά τα παιδιά του τον απασχολούν συνέχεια με τα προβλήματά τους, φτάνει πια: «Είχαν μεγαλώσει πια όλα τους, ας τραβούσαν τον δρόμο τους, να πάνε στην ευχή του θεού, δηλαδή του Δία, δηλαδή του ίδιου» (σελ. 13). Χειρότερη όλων είναι η Αθηνά, με εκείνο το «μπαμπούλη, θέλω να σου πω» να προηγείται ή να έπεται κάποιας καταστροφής. Αυτήν τη φορά θέλει να αποδοθεί δικαιοσύνη και να επιστρέψει ο Οδυσσέας στην Ιθάκη που λείπει κοντά 19 χρόνια (τα τελευταία επτά έχει αράξει στην Ωγυγία με τη φαυλόβια Καλυψώ). Ο Δίας δέχεται για δικούς του λόγους κι ας πάει αντίθετα στη θέληση του Ποσειδώνα που θέλει τον Οδυσσέα φυλακισμένο ως εκδίκηση που του σκότωσε τον γιο του, τον Πολύφημο. Με τον αδελφό του τον Ποσειδώνα θα λογαριαστούν μετά: «Το multitasking δεν ήταν το φόρτε του Δία» (σελ. 22). Ο Ερμής γράφει ημερολόγιο, στίχοι της Σαπφούς αναμιγνύονται με στίχους τραγουδιού του Θέμη Αδαμαντίδη, όλη η αρχαία Ελλάδα είναι ένα κρεβάτι με ανυπολόγιστες κατοπινές συνέπειες, το ΔΣ στον Όλυμπο έχει πάντα πλάκα, ειδικά όταν τσακώνονται Ποσειδώνας και Αθηνά, μύλος!

Να ρίξουμε το βλέμμα μας στη γη; Ωιμέ! Ή μάλλον ευοί! Όχι, αυτό είναι για ευωχία! Τέλος πάντων! Ο Τηλέμαχος είναι ερωτευμένος με την παρακόρη Αγαθόκλεια ή Κλει, προσπαθεί να βρει έναν τρόπο να ξεκινήσει σχέση μαζί της και όχι να την κατακτήσει με το στανιό γιατί την αγαπάει πραγματικά αλλά παραφυλάει η μητέρα του, Πηνελόπη, που δε θα επιτρέψει μια τέτοια επαφή. Είναι τόσο βαθιά ερωτευμένος που αδιαφορεί μέχρι και για την Ελένη του Μενέλαου, άσε που πρεσβεύει θεωρίες του στυλ: «Όταν είσαι λίγο με τον καθέναν, δεν είσαι ποτέ βαθιά με έναν» (σελ. 92). Κατά την έρευνά του για τον πατέρα του σε Πύλο και Σπάρτη και αλλαχού (πςςς!) έχει διαπιστώσει πως είναι γόνος ενός σεξόσογου: η μάνα του με τους μνηστήρες (Αγέλαος, ένας από τους πιο φετάδες μνηστήρες με 8-pack κοιλιακούς, τυχαίο παράδειγμα του γράφοντος), η Ελένη με όποιον έβρισκε, όλοι λάτρεις της ηδονής, μακριά από ψυχικά χαρίσματα. Και μέσα σ’ όλα, ο Τηλέμαχος δέχεται αντιπολίτευση από τον Αντίνοο που προσπαθεί να πάρει τον λαό με το μέρος του υποσχόμενος νέα δάνεια και μες στον χαλασμό δεν ακούει κανείς τον μάντη Αλιθέρση που πέφτει θύμα των fake news. Δε γίνεται να μη γελάσεις με τέτοιες ατάκες: «…στο κρεβάτι την περίμενε ο Έλατος, ένας από τους πιο προικισμένους μνηστήρες, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που συνήθως δεν μπορούσε να συγκρατήσει τις κραυγές της και φώναζε «ω Έλατο! ω Έλατο! μ’ αρέσει, πώς μ’ αρέσει» ξανά και ξανά μες στη νύχτα» (σελ. 32). Ή και αργότερα: «-Εγώ είμαι ευτυχισμένη με τον Οδυσσέα και σκοπεύω να ζήσω μαζί του για πάντα, να τον κάνω κι αυτόν αθάνατο θεό. -Αθάνατο με τα γουρουνόπουλα που του μαγειρεύεις; Η χοληστερίνη του θα χτυπήσει διακοσοπενηντάρια» (σελ. 99).

Κατά βάθος όμως έχουμε ένα κείμενο για τις σχέσεις γονιών και παιδιών, πατεράδων με κόρες και γιους, μαμάδων με παιδιά, συζύγων που προσπαθούν να ζήσουν μαζί, με περίεργα αποτελέσματα και μετά να ζήσουν χώρια, με ακόμη πιο περίεργα αποτελέσματα, για τις ενδοοικογενειακές σχέσεις, για τις ευαίσθητες ισορροπίες, για την ηθική και την αρετή (δεν είναι τυχαίο που αν απομακρύνετε το βιβλίο από κοντά σας θα δείτε πως τα χέρια του Κύκλωπα στο εξώφυλλο σχηματίζουν μια ραγισμένη καρδιά). Δεν είναι ένα μυθιστόρημα που απλώς προκαλεί γέλιο ή / και παρωδεί την Οδύσσεια αλλά ένα καλογραμμένο κείμενο, μεστό, με λογοτεχνικές και αφηγηματικές αρετές, που δίνει άλλες οπτικές σε κάποια γεγονότα και δείχνει ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Είναι ένα αύταρκες, ολοκληρωμένο μυθιστόρημα, με πλοκή και χαρακτήρες που μπορεί να σταθεί στα δικά του πόδια και να προσφέρει αναγνωστικές απολαύσεις σαν αυτές ενός καλού μυθιστορήματος. Υπάρχει σάτιρα, υπάρχει διακωμώδηση, υπάρχουν αστείες ατάκες αλλά όλα ακολουθούν έναν στέρεα δομημένο σκελετό και έχουν λόγο ύπαρξης, αρχή και τέλος, ο συγγραφέας δηλαδή δεν κανιβαλίζει ούτε κάνει μια εύκολη αρπαχτή στηριγμένος σ’ ένα έτοιμο κείμενο που ανά τους αιώνες έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για πολλές παρωδίες και κωμωδίες. Αντιθέτως, χρησιμοποιεί την εμπειρία του και το ταλέντο του για να παρουσιάσει μια άλλη οπτική του ομηρικού έπους και μέσα από αυτήν να στηλιτεύσει διαπροσωπικές σχέσεις, κοινωνικές και οικονομικές καταστάσεις όχι μόνο της εποχής αλλά ακόμη και του 21^ου αιώνα. «Το πλήθος θέλει θέαμα και οι θεοί θυσίες, το ξέρουν απ’ το Πέραμα ως πέρα στις Ινδίες». Γι’ αυτό και σεις κοπιάστε στου Κουτσάκη το βιβλίο, τη ρουτίνα σας ξεχάστε και στον χρόνο πείτε αντίο!

Βιβλίο Φωτιά
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης γράφει ένα δυνατό εφηβικό μυθιστόρημα που διαβάζεται όμως και από μεγαλύτερους με θέμα τα ηθικά διλήμματα στα οποία μπαίνουμε όταν τα πράγματα ανατρέπονται ριζικά στις ζωές μας. Στήνει μια αρχικά τρυφερή ιστορία ανάμεσα σε δύο εφήβους που προέρχονται από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις και κουλτούρες και τη μετατρέπει στη συνέχεια σ’ ένα αγωνιώδες ψυχολογικό θρίλερ όπου βυθίστηκα γεμάτος αγωνία μέχρι να δω πώς και γιατί απομακρύνθηκαν ο Θωμάς Ηλιόπουλος και η Άννα Δενιέρη, τι συνέβη και πώς θα αποδοθεί η δικαιοσύνη που αναμένεται μετά από μια καταστροφή όπως η πυρκαγιά σε τράπεζα. Η ενναλακτική πρωτοπρόσωπη αφήγηση Άννας και Θωμά είναι χρήσιμη και απαραίτητη για τις ποικίλες συναισθηματικές και ψυχολογικές διακυμάνσεις των δύο παιδιών και δημιουργεί έναν αναγνωστικό αγώνα τένις, με τη ματιά να περνάει από τον έναν στον άλλον και να ζωντανεύουν σκηνές και γεγονότα μέσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

Τα παιδιά είναι μαθητές της Β΄ Λυκείου σ’ ένα σχολείο στο Μαρούσι. Εκείνη έχει χάσει τη μητέρα της από καρκίνο ενώ ο πατέρας της αδιαφορεί για την παρουσία της και ζει με τη μητριά της. Είναι καθηγητής ιατρικής και περιζήτητος στα ΜΜΕ λόγω της οργάνωσης «Γιατροί της Γης» που ίδρυσε για όσους έχουν ανάγκη σε όλο τον πλανήτη. Η Άννα, παρά το πλούσιο οικονομικό υπόβαθρο, βοηθάει κάθε κατατρεγμένο και αδύναμο, κινητοποιείται, παρακινεί και άλλους σε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις. Νιώθει πως ζει σε κινούμενη άμμο και όχι σε σπίτι. Εκείνος ζει με μια οικογένεια που δεν έχει πολλά χρήματα, μετακόμισε πρόσφατα με τη μητέρα του στο Μαρούσι για να είναι κοντά στη δουλειά της, αφήνοντας πίσω του το αγαπημένο και γνώριμο Περιστέρι. Νιώθει παρείσακτος στο σχολείο, μένει έξω από τις κλίκες που ήδη έχουν δημιουργηθεί από το γυμνάσιο και θυμώνει με τα φλωροπαιδάκια που δεν έχουν ιδέα τι θα πει δυσκολία αλλά το παίζουν επαναστάτες. Πιστεύει σε οτιδήποτε καλό γίνεται, αρκεί να μην είναι δήθεν και να μην πνίγει όσους διαφωνούν με αυτό. Αντιπαθεί τον αριστερισμό, παραμένει όμως σε ένα δικό του σύμπαν κοσμοθεωρίας, το οποίο δείχνει αρκετά τεκμηριωμένο. Κανένα από τα δυο παιδιά δεν ακολουθεί την ιδεολογική γραμμή της οικογένειάς του, αντίθετα, οι δυσκολίες που βιώνουν τους ωθούν να στραφούν είτε σε αντιδραστικές κινήσεις (Άννα) είτε να κλειστούν στον εαυτό τους (Θωμάς). Γι’ αυτό η Άννα τελικά παραδέχεται πως ο Θωμάς της αρέσει, γιατί μιλάει με κάποιον που κοιτάζει το ίδιο πράγμα μ’ εκείνη αλλά καταλαβαίνει κάτι διαφορετικό. Δίπλα τους έχουμε μέλη της οικογένειάς τους, φίλους και συμμαθητές, με προεξάρχοντες τον ετεροθαλή αδελφό της Άννας, Γιάννη, και την κολλητή της, Λούνα, πρώην Ερμιόνη, ένα γκοθ τυπάκι που το συμπάθησα από την αρχή ενώ ο κολλητός του Θωμά, Στέλιος, είναι ομοφυλόφιλος και ζει τον πρώτο του έρωτα, νιώθει μάλιστα τόσο δυνατός που ετοιμάζεται να μιλήσει στους γονείς του γι’ αυτό.

Η ιστορία ξεκινάει με την κατάληψη του σχολείου, οπότε βλέπουμε από κοντά τον τρόπο λειτουργίας του δεκαπενταμελούς μ’ έναν πρόεδρο-τηλεστάρ, μαθητές που βαριούνται και τους βολεύει να μείνει το σχολείο κλειστό και από την άλλη συμμαθητές που φοβούνται να αντιπαρατεθούν στον πρόεδρο ή τον γλείφουν. Επίσης ξεπηδούν μικρογραφίες των σημερινών σχολικών κοινοτήτων με παραστατικές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν με ενάργεια μια σημερινή σχολική πραγματικότητα. Για παράδειγμα: «Η δημόσια εκπαίδευση είναι μέτρια, ψιλοχάλια, ελεεινή, για τα μπάζα, για φτύσιμο, πες ό,τι θες…όμως εγώ δεν έχω άλλο μέσο για να μάθω οτιδήποτε» (σελ. 76-77). Το μυθιστόρημα καταφέρνει να καταγράψει αρκετές διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές πεποιθήσεις και απόψεις, μόνο και μόνο για να δείξει τον πλούσιο κόσμο των ιδεών, να τονίσει τις διαφορές του πρωταγωνιστικού ζευγαριού και να στηρίξει πάνω σ’ αυτές ένα ενδιαφέρον, ανατρεπτικό μυθιστόρημα γεμάτο διαχρονικές σκέψεις, τρυφερότητα αλλά και ωμότητα, δικαιοσύνη και αλήθειες.

Το κείμενο είναι πυκνογραμμένο και μεστό, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες, μελετημένο κοινωνικό και πολιτικό φόντο, και ακροβατεί ανάμεσα στο ρομάντζο, το κοινωνικό και το αστυνομικό είδος. Οι έφηβοι χαρακτήρες μιλούν φυσιολογικά, με ελάχιστες λέξεις που χρησιμοποιούν οι συμμαθητές τους εν είδει μόδας αφού διαβάζουν πολύ και οι δύο κι έχουν συγκροτήσει ισχυρό τρόπο σκέψης (κάπου κάπου βέβαια ο έρωτας σκάβει λίγο τα χώματά τους για να τους φέρει πιο κοντά), ακούνε Matchbox 20 (δεν τους ήξερα), κάνουν ενδιαφέρουσες συζητήσεις με αφορμή την κατάληψη, πετάνε μπηχτές ο ένας στον άλλον και ξεκινάει τόσο όμορφα ο έρωτάς τους. Και ξαφνικά ξεσπάει η φωτιά κι ο συγγραφέας μάς πηγαίνει τρεις μήνες μετά, με τα πάντα διαλυμένα στις ζωές όλων και μας δείχνει μέσα από πρωθύστερα και μαρτυρίες τι συνέβη τότε, ποιοι επηρεάστηκαν και γιατί μα κυρίως τι συνέβη ανάμεσα στην Άννα και τον Θωμά και δεν είναι πια μαζί. Τα συναισθήματα της πίκρας και της αδικίας είναι διάχυτα, ο συγγραφέας μοιράζει ερωτήματα και δείχνει τα υπέρ και τα κατά κάθε απόφασης για εκδίκηση ή τιμωρία ή νέα καταστροφή, χωρίς να υποστηρίζει καμία και χωρίς να εγείρει μίσος. Καταγράφει μια δυσάρεστη κατάσταση και την ψυχολογική κατάσταση των εμπλεκομένων ενώ ταυτόχρονα αποδομεί το όμορφο, τρυφερό και ρομαντικό love story των δύο παιδιών δημιουργώντας ένα ανελέητο ανθρωποκυνηγητό κατά παντός υπευθύνου. Σε κάθε σελίδα ο Θωμάς «γκρεμίζεται» όλο και περισσότερο, η Άννα πλησιάζει όλο και πιο κοντά σε μια φριχτή αλήθεια που θα καταστρέψει για πάντα τη ζωή της και αναρωτιόμουν πώς θα μπορούσε να τελειώσει ένα τέτοιο βιβλίο, χωρίς να πέσει στις παγίδες που το ίδιο το κείμενο στήνει σε αυτόν που το γράφει. Ευτυχώς μιλάμε για τον Πολυχρόνη Κουτσάκη, που ξέρει να τιθασεύει τις ιδέες και την πλοκή των βιβλίων του χωρίς ακρότητες και βιασύνες, οπότε εδώ το τέλος είναι λυτρωτικό, ανακουφιστικό και άκρως απαραίτητο.

Τι είναι δίκαιο και τι σωστό; Επιτρέπεται κάποιος να πάρει την κατάσταση στα χέρια του; Πώς μπορεί η αδικία να τυφλώσει κάποιον και να τον οδηγήσει σε αυθόρμητες, απερίσκεπτες αντιδράσεις; Πώς είναι να ξέρεις πως όσοι σου έχουν κάνει κακό κυκλοφορούν ελεύθεροι κι ατιμώρητοι; Γιατί το «κράτος δικαίου» είναι τόσο τρύπιο; Γιατί αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες και κωλυσιεργίες; Το αίσθημα ευθύνης και το στίγμα του καταδότη συγκρούονται σε μια σειρά από ηθικά διλήμματα που ξεπηδούν από τις απρόσμενες εξελίξεις του δεύτερου μέρους. Ένα δυνατό και ανατρεπτικό ποικιλόμορφο μυθιστόρημα, λες και οι αδελφοί Γκριμ συναντιούνται με τον Μιχαήλ Μπακούνιν στο ίδιο βιβλίο. «Κάποτε πίστευα πως οι καλοί ανταμείβονται για την καλοσύνη τους -τώρα πια πιστεύω πως, αν προσπαθήσουν πολύ, οι καλοί έχουν μισή ελπίδα να τα καταφέρουν» (σελ 274).

Βιβλίο Δεν είσαι εδώ
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Εδώ εναλλάξ αφηγητές είναι ο φίλος του Γιώργου, Νικ, και η κοπέλα του, η Ρέα, σε κάποια σημεία και ο ίδιος ο Γιώργος. Έχουν περάσει δύο μήνες από την εξαφάνιση του Γιώργου Δάντη που έλαβε χώρα στο προηγούμενο βιβλίο. Τι έχει συμβεί και πώς θα κινητοποιηθούν οι φίλοι του για να τον βρουν; Και δε μιλάμε για διασκεδαστικές ιστορίες μυστηρίου έφηβων παιδιών αλλά για βαθιά ρεαλιστικές και σκληρές περιπέτειες ανήλικων μαθητών που έχουν να αντιμετωπίσουν την κρητική μαφία! Ο συγγραφέας τοποθετεί τις τελευταίες ψηφίδες της ιστορίας του και χτίζει ένα υπέροχο, ανεπανάληπτο μωσαϊκό. Με την εναλλαγή στην αφήγηση δόθηκε η δυνατότητα να γνωρίσω καλύτερα και τον Νικ και τη Βάλια, να νιώσω βαθύτερα τον τρόπο σκέψης τους, να κατανοήσω τις πράξεις τους, να τρομάξω από τα λάθη τους και να αντιδράσω στον παρορμητισμό τους.

Λάτρεψα τον Νικ. Εξακολουθώ να αναρωτιέμαι αν είναι ένας αποστασιοποιημένος χειριστής θυμικού (και θυμού) ή ένας άνθρωπος με τραυματικό παρελθόν που διαλέγει την απομάκρυνση και την απομόνωση για να λειτουργήσει καλύτερα. Η σχέση του με τις κοπέλες στο σχολείο, η σκηνή με το ζωώδες σεξ και τις ανεξέλεγκτες συνέπειες, το πλούσιο λεξιλόγιό του και η βαθιά του γνώση για όλα, η χρήση πολεμικών τεχνών και η υιοθέτηση της φιλοσοφίας τους στην καθημερινή ζωή συνδυάζονται άρρηκτα με ένα αδίστακτο σε στιγμές κρίσης προσωπείο. Κατ’ εμέ είναι ο πιο λεπτοδουλεμένος χαρακτήρας της ιστορίας και ουσιαστικά ο πιο πολυδιάστατος. Στο τέλος του βιβλίου συμβαίνει κάτι ασύλληπτο, που φωτίζει τον χαρακτήρα του ακόμη περισσότερο, οπότε έφτασα στο σημείο να παλεύω μέσα μου για το αν πρέπει να τον ψεύσω ή να τον σεβαστώ. Αινιγματική προσωπικότητα, φωτίζεται τόσο όσο χρειάζεται και μέχρι την τελευταία σελίδα δε σταματούσε να με εκπλήσσει.

Επίσης, μέσω των Βάλιας και Νικ μου δόθηκε περισσότερος χώρος για να χωθώ στα σπίτια τους και να γνωρίσω καλύτερα τους γονείς τους. Οι χαρακτήρες αυτοί ήταν αληθινοί, τρισδιάστατοι, με ελαττώματα στην ανατροφή των παιδιών τους, στη νοοτροπία τους και στη συμπεριφορά. Σε συνάρτηση με τα δρώμενα στο βιβλίο και με τους τελείως διαφορετικούς ψυχικούς κόσμους των παιδιών που έφεραν στο φως δημιουργούνται απίστευτα τραγικές καταστάσεις με βία, ψυχολογικό εξαναγκασμό και οριστική φθορά στις σχέσεις τους. Πολλά τα ερωτήματα για το πότε έγινε το λάθος, πότε ξεκίνησε η διαδρομή που οδήγησε αυτές τις οικογένειες στην ανύπαρκτη συνεννόηση και στην αδύνατη συμβίωση. Όπως το λέει χαρακτηριστικά και η Βάλια σε μια σκηνή του μυθιστορήματος: «Διαλυόμαστε…Δεν είσαι εδώ και διαλυόμαστε» (σελ. 227).

Μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα δράσης, ανατροπών, αλλοτρίωσης υπάρχουν και τα ξαδέρφια της μαμάς του Νικ, που είναι γνήσιες κρητικές καρικατούρες, έμπλεοι κρητικού λεξιλογίου και κουζουλάδας, οπότε χαρίζουν σε αυτό το βιβλίο μεγαλύτερα διαλείμματα ελαφρότητας, γιατί αλλιώς θα ένιωθα ότι πνίγομαι. Προσοχή, μπορεί στην καθημερινότητά τους να είναι Ντυπόν και Ντιπόν αλλά όταν οπλιστούν γίνονται αδίστακτοι! Και διασκέδασα αφάνταστα μαζί τους εφόσον σε αυτό το βιβλίο παίζουν ενεργότερο ρόλο! Φυσικά, εκτός από το χιούμορ εξακολουθεί να υπάρχει η έντονη, διεισδυτική ματιά του συγγραφέα, ο οποίος, εκτός από το να μας ξεναγεί σε όσες των Χανίων άφησε αφώτιστες ως τώρα, να κατακεραυνώνει πλαγίως και εμμέσως τα κακώς κείμενα σε ό,τι διέπει την ανθρώπινη κοινωνία και ιδίως την ελληνική πραγματικότητα. Προσέξτε τη διαχρονική φράση στη σελίδα 33: «Στην τρίτη λυκείου, η μισή τάξη κοιμάται μέσα στο μάθημα για να ξεκουραστεί εν όψει διαβάσματος για το φροντιστήριο, το απόγευμα, και η άλλη μισή χαβαλεδιάζει για να αντέξει το φροντιστήριο το απόγευμα».

Ο κύριος Πολυχρόνης Κουτσάκης λοιπόν μου χάρισε άλλη μια δυνατή ιστορία, γεμάτη αγωνία, εκπλήξεις, σασπένς, ρεαλιστικούς χαρακτήρες και μου απέδειξε ξανά πόσο καλός και διεισδυτικός  συγγραφέας είναι. Το «Δεν είσαι εδώ» ολοκληρώνει με τον πιο δυνατό τρόπο και το πιο απρόσμενο τέλος μια ιστορία που ξεκίνησε σχετικά χαλαρή στο πρώτο μέρος, εμπλουτίστηκε με νέους ήρωες και δευτερεύουσες ιστορίες στο δεύτερο κι όλα ήρθαν να συμπληρωθούν με το τρίτο βιβλίο, όπου τίποτα δεν έμεινε όρθιο ή αναπάντητο.

Βιβλίο Μια ανάσα μόνο
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είχα ήδη γράψει στην κριτική για το πρώτο βιβλίο της σειράς ότι ο ταλαντούχος συγγραφέας θα με εκπλήξει ευχάριστα κι ότι το καλογραμμένο μεν, όχι τόσο δυνατό δε «Καιρός για ήρωες» είναι απλώς μια πρόγευση για το τι θα επακολουθήσει. Πραγματικά, παρ’ όλο που εξακολουθεί ο Γιώργος Δάντης να φλυαρεί, να κάνει τις πιο μπερδεμένες σκέψεις τη λάθος στιγμή, να υπάρχουν μεγάλες παράγραφοι κλπ. η ιστορία είναι πιο ώριμη, πιο σφιχτοδεμένη και απόλυτα ανατρεπτική, τολμώ να πω και συγκινητική, γιατί το τέλος με έκανε να δακρύσω.

Το καλοκαίρι που πέρασε, ο Γιώργος και η Ρέα χωρίσανε, όπως χώρισαν και η Βάλια με τον Νικ, οπότε ο τελευταίος επέστρεψε στον Καναδά για να συνέλθει. Η Βάλια συνεχίζει τις σπουδές της στην Αθήνα (είναι μεγαλύτερη του αδελφού της, Γιώργου) κι ο Γιώργος μέσα από πρωθύστερες σκέψεις βάζει τον αναγνώστη στο κλίμα του τι συνέβη εκείνο το καλοκαίρι. Στο μεταξύ επιστρέφει και ο Νικ, οπότε μαζί τα δυο αγόρια, με την αρωγή του διοικητή Βακάκη, αρχίζουν να αναζητούν τη Νίκη και ψάχνουν ποιος κινεί τα νήματα της διακίνησης ναρκωτικών στα Χανιά. Η ιστορία είναι χορταστική από αποκαλύψεις και ανατροπές, από κοινωνικά μηνύματα είτε για τις σχέσεις εφήβων με γονείς και τις ανεξέλεγκτες συνέπειες αν κάτι στραβώσει μέχρι τις ανήκεστες βλάβες των ναρκωτικών στον οργανισμό, ακόμη και τον ρατσισμό. Και όλα αυτά δοσμένα με τη ρεαλιστικότατη γραφή του συγγραφέα, που μας δείχνει ό,τι έχει ξεχάσει από Χανιά στο πρώτο του βιβλίο, με άψογη τοποθέτηση στον χώρο και τον χρόνο ενώ το χιούμορ και οι πανέξυπνες ατάκες που εφευρίσκει ο κύριος Κουτσάκης αναδύονται στην πιο κατάλληλη στιγμή της αφήγησης. Για παράδειγμα, ως προς τις φαντασιοπληξίες της μάνας του Γιώργου ότι το σύμπαν συνωμότησε να τη βοηθήσει με τα ευχάριστα νέα που ήρθαν στη ζωή της: «-Επειδή είναι τόσο σπάνιο αυτό που μας συμβαίνει, σκέφτηκα πως ίσως το σύμπαν προπαθεί να με βοηθήσει να ισορροπήσω…Α, ναι, έτσι πρέπει να ‘ναι [λέει ο Γιώργος]. Σα να το βλέπω μπροστά μου. Το σύμπαν, καθισμένο στο σαλόνι μπροστά στον υπολογιστή του, να κάνει λογαριασμούς σ’ ένα excel» (σελ. 42).

Νέοι χαρακτήρες, νέες ιστορίες, οι ίδιοι πρωταγωνιστές που εμφανίστηκαν και στο πρώτο βιβλίο και ειλικρινά αναρωτιέμαι αν με αυτά που ζει ο Γιώργος Δάντης θα καταφέρει να συγκεντρωθεί να δώσει εξετάσεις για το πανεπιστήμιο. Επίσης μου άρεσε πολύ η τροπή της σχέσης του ήρωά μας με τους γονείς του, με αφορμή ένα αναπάντεχο γεγονός, κάτι που τους έφερε πιο κοντά αλλά και αντιμέτωπους τον έναν με τον άλλον και κυρίως με τον εαυτό του. Και όταν τελειώνει το βιβλίο, ανάμεσα στα δάκρυα για το φινάλε, είδα τον Γιώργο Δάντη έτοιμο να αντιμετωπίσει επιτέλους ενώπιος ενωπίω τον προαιώνιο εχθρό του, Ευγένιο Καλίν. Τον εγγονό του ανθρώπου που είχε ανέβει στο βουνό μαζί με τον παππού του Γιώργου την περίοδο του Εμφυλίου κι ό,τι συνέβη τότε πρέπει να το λύσουν οι απόγονοι, ο Γιώργος και ο Ευγένιος. Και η αλήθεια κρύβεται στα μυστικά υπόγεια περάσματα της πόλης των Χανίων, γιατί και τα Χανιά διαθέτουν αστικούς μύθους. Πραγματικά, κρατώ την ανάσα μου για το οριστικό ξεκαθάρισμα αυτών των λογαριασμών!

Βιβλίο Καιρός για ήρωες
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα μυθιστόρημα που ξεκινάει με την πιο ανατρεπτική αρχή ιστορίας που έχω διαβάσει ως τώρα: η Ρέα πέφτει από το παράθυρο του σπιτιού της ακριβώς τη στιγμή που στο απέναντι διαμέρισμα διαπράττεται ένα έγκλημα! Η Ρέα, που γλύτωσε τελικά, θυμάται λεπτό προς λεπτό τη σκηνή και τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν το κορίτσι που είχε δει να της επιτίθενται έχει εξαφανιστεί ενώ οι γονείς της παριστάνουν πως δεν έχει συμβεί τίποτα. Έτσι, σύντομα, οι ζωές του Γιώργου, του Νικ και της Ρέας θα ενωθούν για να αντιμετωπίσουν ένα αδυσώπητο ανθρωποκυνηγητό και να βρουν τη λύση στο μυστήριο.

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης είναι ένας συγγραφέας που τον παρακολουθώ προσεκτικά σε κάθε του βήμα, γιατί ξέρει να περιγράφει με τρομερή δεινότητα τις ιδέες του, αποτυπώνει τρισδιάστατα τον παλμό της εποχής μας και του τόπου που διαλέγει να περιγράψει σε κάθε βιβλίο του και ξέρει να διεισδύει βαθιά στην ανθρώπινη ψυχολογία. Έτσι κι εδώ, η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Γιώργου με έβαλε για τα καλά στη ζωή του: αγωνία για τους βαθμούς και τις τελικές εξετάσεις, προβλήματα στη σχολική κοινωνία, ξενύχτι για ένα μεροκάματο μιας και δουλεύει σε ένα στριπτιζάδικο καθαρίζοντας ποτήρια αλλά και τον χώρο, ανθρωπιά μιας και ο Γιώργος κρατάει παρέα στις ξένες του καταστήματος στα διαλείμματα της παράστασής τους ενώ δεν παύει να σκέφτεται τον φτωχό μετανάστη στο φανάρι που η κόρη του πρέπει να χειρουργηθεί αλλά δεν υπάρχουν λεφτά.

Ο συγγραφέας κατάφερε να δημιουργήσει δύο αντίθετους πόλους γύρω από το πρωταγωνιστικό ζευγάρι, τον Γιώργο και τη Ρέα: οι γονείς του Γιώργου είναι ψιλοαδιάφοροι απέναντι στο παιδί τους, προσπαθούν να φερθούν ως γονείς στον Γιώργο και την αδελφή του, Βάλια, απλώς με διεκπεραιωτικό τρόπο ενώ οι γονείς της Ρέας είναι άνθρωποι που κοιτάνε τη δημόσια εικόνα τους και ασχολούνται με τον δικό τους μικρόκοσμο, αφήνοντας μια κόρη να αποπειράται να αυτοκτονήσει για δεύτερη φορά μέσα σε δύο χρόνια. Από την άλλη, αγάπησα ιδιαίτερα τον Νικ, με τον πλούτο του λεξιλογίου του και ταυτόχρονα τις παρατεταμένες όλο νόημα σιωπές του σχεδόν σε όλη την καθημερινότητά του. Και η ερωτική του σχέση με τη Βάλια δεν είναι και ό,τι καλύτερο για τον Γιώργο, μιας και η σχέση του με την αδελφή του είναι σχεδόν διαλυμένη.

Δε φτάνει λοιπόν που έχουμε αυτούς τους υπέροχους χαρακτήρες για να ξεδιπλωθεί μια συναρπαστική, σχεδόν εφηβική περιπέτεια, έχουμε και την πόλη των Χανίων και της ευρύτερης περιοχής, που αποτυπώνεται τρισδιάστατα στο χαρτί. Δρόμοι, πλατείες, σημεία-κλειδιά, κρυμμένες είσοδοι, τοποθεσίες γνωστές μόνο στους ντόπιους, κάπου κάπου κι η ντοπιολαλιά της Κρήτης, όλα αυτά μαζί συνθέτουν μια ιστορία που ανασαίνει δίπλα στον αναγνώστη, είναι ολοζώντανη, με τις δικές της επιθυμίες και ανάγκες. Γραφή κινηματογραφική, λεξιλόγιο αντίστοιχο της κάθε ηλικίας και του κάθε ήρωα, άνθρωποι πραγματικοί, που κάπου τους έχει συναντήσει ο αναγνώστης στη ζωή του.

Θα αναφερθώ ιδιαίτερα στο λεπτό χιούμορ του Πολυχρόνη Κουτσάκη, τόσο αργά καυστικό που σταματούσα συχνά να ξαναδιαβάσω την πρόταση που προσπέρασα! Για παράδειγμα: «Ξεκινάω από τον Σταθμό, που βρίσκεται στη μέση της Ηρώων Πολυτεχνείου, ανάμεσα στο σουπερμάρκετ και στο πρώην χάι κλασάτο γυμναστήριο που έκλεισε κι έγινε χασάπικο, οπότε το μαγαζί συνεχίζει να ασχολείται με κρέατα» (σελ. 71). Το οποίο κείμενο φυσικά την αμέσως επόμενη στιγμή που θα έχεις χαμογελάσει ή προβληματιστεί, ανελέητα σου πετάει κάτι σαν αυτό: «Ακόμα κι όταν βλέπεις πως αυτός ο κάποιος παίρνει ό,τι θέλει από τους γονείς σας επειδή απλώς υπάρχει, ενώ εσύ πρέπει να είσαι τέλειος για να σου δώσουν τα μισά» (σελ. 143-144).

Η υπόθεση ξεδιπλώνεται σταδιακά, ας μου επιτραπεί να πω και λίγο αργά. Ένα καλά σχεδιασμένο παζλ όπου το κάθε κομμάτι μπαίνει στη θέση του την ώρα που πρέπει. Ο συγγραφέας μοιράζει τους χαρακτήρες του μες στην πόλη, τους αναπτύσσει, τους σκιαγραφεί και τους εξελίσσει σε τέτοιο βαθμό που η λύση του μυστηρίου είναι αληθοφανέστατη, στέρεα δικαιολογημένη και φυσικά ανατρεπτική. Το βιβλίο είναι το πρώτο της τριλογίας, γι’ αυτό δεν γκρινιάζω έντονα για την αργοπορία του κειμένου να προχωρήσει σε κάθε επόμενο στάδιο ως την τελική λύση. Νιώθω ότι αυτό είναι ένα εισαγωγικό πρελούδιο και σύντομα θα αναγνωρίσω εκείνη τη δεξιοτεχνία του ανθρώπου που με κάνει να τρέχω κάθε φορά να διαβάζω καινούργιο του βιβλίο, έχοντάς του απόλυτη εμπιστοσύνη. Ένα σημαντικό μειονέκτημα παρ’ ολ’ αυτά για μένα είναι οι πολλές μεγάλες παράγραφοι του κειμένου. Στο τέλος του μυθιστορήματος, παρ’ όλο που δόθηκε η απάντηση στον κεντρικό γρίφο, η τελευταία πρόταση είναι το κλειδί για να χτυπήσει την πόρτα το παρελθόν στη ζωή ενός έφηβου αγοριού και να του δείξει ξεκάθαρα ότι είναι ο κρίκος μιας ιστορίας από τα παλιά κι αυτό πρέπει να το αντιμετωπίσει. Αναρωτιέμαι τι θα συμβεί στον Γιώργο και πόσο αλλαγμένο θα τον παραδώσει στον ανυποψίαστο αναγνώστη στο τελευταίο βιβλίο…Αλλά έχω χρόνο ως τότε!

«Καιρός για ήρωες» λοιπόν, το πρώτο βιβλίο της τριλογίας που έγραψε ο Πολυχρόνης Κουτσάκης με ήρωα τον Γιώργο Δάντη, παραστατικότατο, αληθοφανέστατο, ρεαλιστικότατο, ανατρεπτικό και συγκινητικό.

Βιβλίο Ακροβάτες του χρόνου
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Χιούμορ
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όταν τελείωσα το βιβλίο, αναρωτήθηκα: «Τι ήταν αυτό που διάβασα»; Ένα ανάλαφρο νεανικό μυθιστόρημα, ένα αλλιώς ιδωμένο ιστορικό μυθιστόρημα, ένα αξιόλογο δείγμα επιστημονικής φαντασίας; Κάτι απ’ όλ’ αυτά και τίποτα ταυτόχρονα. Απλώς (;) άλλο ένα υπέροχο κείμενο του σημαντικού Πολυχρόνη Κουτσάκη, που πάντα βρίσκει κάτι διαφορετικό να ζωντανέψει και με πρωτότυπους τρόπους να αιχμαλωτίσει τον αναγνώστη ως το συναρπαστικό τέλος. Οι βασικοί πρωταγωνιστές είναι η Ειρήνη Φουντουκίδη με τον Λεώ Στρατάκη και ο εγγονός τους, ο έφηβος Λεωνίδας, που αφηγείται και την ιστορία, εναλλάξ με την κοπέλα του, την Αφροδίτη. Η Ειρήνη είναι από πάμφτωχη οικογένεια και το σκάει από το σπίτι της για να μην την παντρέψουν με το ζόρι. Ο Λεώ, αντίθετα, προέρχεται από πάμπλουτη οικογένεια κι όταν ενηλικιώνεται ξεκινάει με τον κολλητό του, Φανούρη, που είναι ίδιος φυσιογνωμικά, σωματικά και στη σκέψη με τον Σπίθα του Μικρού Ήρωα, Γιώργου Θαλάσση, να τρώνε τα λεφτά σε γυναίκες.

Ο Λεώ και η Ειρήνη έχουν από μια μυστική υπερδύναμη που τη χρησιμοποιούν για το καλό της ανθρωπότητας και γνωρίζονται τυχαία στη Θεσσαλονίκη. Τα γεγονότα όμως τους χωρίζουν σχεδόν αμέσως και τους επαναφέρουν πολλά χρόνια και αρκετές γκάφες αργότερα, μόνο και μόνο για να τινάξουν την Ιστορία στον αέρα! «Ο Λεώ και η Ειρήνη ήταν παρόντες σε όλα τα μεγάλα γεγονότα, άλλαξαν με τις πράξεις τους τη ροή της παγκόσμιας ιστορίας, συνάντησαν τα σημαντικότερα πρόσωπα του εικοστού αιώνα κι όμως δεν τους γνωρίζει κανείς, είναι σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Έτσι ακριβώς όπως το θέλησαν, δηλαδή» (σελ. 119). Ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Καρλ Γιουνγκ, ο Ανρί Ματίς, ο Πάμπλο Πικάσο, ο Τζόζεφ Μένγκελε, ο Τζέρι Σίγκελ και ο Τζο Σούστερ που δημιούργησαν τον Σούπερμαν, ο Αδόλφος Χίτλερ, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Ντίνος Δημόπουλος και ο Μάνος Χατζιδάκις, η Agatha Christie, ο Άλμπερτ Άινσταϊν και άλλες προσωπικότητες των Τεχνών, των Γραμμάτων και της Ιστορίας παρελαύνουν με τέτοιο τρόπο που οι Μόντυ Πάιθονς ωχριούν μπροστά τους! Οι σουρεαλιστικές τους εξελίξεις με οδηγούσαν αρχικά να ψάχνω σε εγκυκλοπαίδειες, αργώντας να καταλάβω πως ο συγγραφέας απλώς μου έκλεινε το μάτι περιπαιχτικά!

Την ιστορία αυτού του αλλόκοτου ζευγαριού αφηγείται ο συνονόματος του παππού εγγονός με την κοπέλα του, Αφροδίτη, με την οποία έχει σπιρτόζικους διαλόγους, που διακόπτουν τη ροή της αφήγησης. Εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους χαρακτήρες, εκείνος πιστεύει στις καλές και κακές συγκυρίες ενώ εκείνη πρεσβεύει πως τίποτα στη ζωή δεν είναι τυχαίο, δημιουργούν ένα ξεκαρδιστικό ντουέτο που δε σταματά να πειράζεται, να δέρνεται, να τσακώνεται αλλά πάντα φιλιώνουν και τα βρίσκουν στο τέλος.

Πρωτοπρόσωπη αφήγηση, διαρκή πρωθύστερα, κοφτοί και λιτοί διάλογοι, χιουμοριστικές ατάκες, σύντομα αλλά και εκτεταμένα κεφάλαια, μακροσκελείς αλλά και μονολεκτικές προτάσεις είναι η μέθοδος που επέλεξε ο Πολυχρόνης Κουτσάκης για να αφηγηθεί την ιστορία του, κάτι που δεν αφήνει τον αναγνώστη σε ησυχία. Με κέρδισε η εναλλαγή των οπτικών γωνιών, δηλαδή ενώ έχουμε μια στρωτή αφήγηση που διακόπτεται χαριτωμένα από τον Λεωνίδα ή την Αφροδίτη, όταν συναντάμε νέο πρόσωπο επιστρέφουμε στο παρελθόν του με έξυπνο και ανορθόδοξο τρόπο που θα μας φέρει στο σήμερα και θα μας συστήσει πιο καθαρά τι μέρος του λόγου είναι!

Παρ’ όλ’ αυτά, μέσα από τον σουρεαλισμό και την κατ’ επίφασιν προφορικότητα και ρηχότητα της αφήγησης, ξεπηδάνε με μοναδικό στυλ διαχρονικές αλήθειες και πρωτότυπες απόψεις πάνω σε κοινωνικά θέματα: «Γι’ αυτό βλέπουμε τριγύρω μας πολλά κορίτσια μελαγχολικά… Έχουν πέσει στην κανονική τους ζωή πάνω σε λάθος ιππότες, σε ιππότες που βγήκαν από τα όνειρα κάποιου άλλου κοριτσιού και κάπως μπερδεύτηκαν τα πράγματα και ήρθαν σ’ αυτές και τις ανάγκασαν ν’ αλλάξουν όνειρο και να τους προσθέσουν στα όνειρά τους… προσπαθούν να θυμηθούν το αρχικό τους όνειρο, θα ‘διναν τα πάντα για να μπορέσουν να το θυμηθούν αλλά έχουν ζήσει πολύ καιρό με λάθος ιππότες και δεν τα καταφέρνουν» (σελ. 79). Και ορίστε μια απλή και καθόλου κατακριτέα άποψη για όσους διαβάζουν Άρλεκιν: «Γι’ αυτό μάλλον πουλάνε εκατομμύρια βιβλία τα Άρλεκιν, επειδή ελάχιστοι έρωτες ευδοκιμούν κι έτσι ο κόσμος τα αγοράζει για να μάθει πώς είναι αυτό που παρ’ ολίγο να ζήσει, χωρίς να ξέρει όμως ότι αν το ζούσε δε θα μπορούσε να το περιγράψει, άρα κι αυτοί που γράφουν τα Άρλεκιν και το περιγράφουν δεν το ζουν όταν το γράφουν, το φαντάζονται, άρα τι να μάθει κανείς από δαύτους;» (σελ. 328).

Μονάχα σ’ ένα σημείο δεν υπήρξε ελαφρότητα: οι θηριωδίες στο Άουσβιτς δεν μπορούν να γίνουν ποτέ κομμάτι αστεϊσμού, κάτι που παραδέχεται κι ο συγγραφέας, παραθέτοντας στεγνά, απρόσωπα και μελετημένα τη ζωή του Μένγκελε και τα πειράματα που έκανε με τον Καρλ Κλάουμπεργκ και τη Χέρτα Ομπερχάουζερ: «Επίσης να σας πω, αν και είναι άσχετο με την ιστορία μας, ότι ο Καρλ και η Χέρτα έμειναν εφτά χρόνια στη φυλακή μετά το τέλος του πολέμου κι έπειτα έζησαν ελεύθεροι και ωραίοι την υπόλοιπη ζωή τους, δηλώνοντας σε κάθε ευκαιρία πόσο περήφανοι ήταν για την επιστημονική δουλειά τους στο στρατόπεδο. Η δικαιοσύνη είναι μια ωραία, άγνωστη λέξη σ’ αυτόν τον κόσμο» (σελ. 337). Κι αμέσως μετά αποδύεται σε μια… διαφορετικώς διατυπωμένη ιστορία του πολέμου που με έκανε να λυθώ στα γέλια! Η Άγκαθα Κρίστι, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Τζόζεφ Μένγκελε συναντήθηκαν σε ξενοδοχείο του Ασουάν κι έκαναν την Ιστορία… μύλο!

Το μυθιστόρημα επικεντρώνεται στα επιτεύγματα των παππούδων και στη σχέση των δύο έφηβων παιδιών, είναι αξιέπαινος όμως ο τρόπος που παρεισφρέουν οι προβληματικές σχέσεις του Λεωνίδα και της Αφροδίτης με τους γονείς τους, την ενδιάμεση δηλαδή γενιά, που καταγράφεται λιγότερο αλλά πιο έντονα συναισθηματικά κι έτσι το μυθιστόρημα δεν πλατειάζει, παραμένει σφιχτό και άψογα δεμένο, χωρίς τίποτα περιττό. Ο Λεώ και η Ειρήνη γνωρίστηκαν κι έκαναν τον Νικήτα που παντρεύτηκε κι απέκτησε τον Λεωνίδα ενώ η Αφροδίτη γεννήθηκε σε ένα επικίνδυνο ψυχολογικά περιβάλλον. Αυτό το βάρος στους ώμους τους δίνεται με έξυπνο τρόπο ανάμεσα στο σήμερα και το χτες που απαρτίζουν και το μεγαλύτερο μέρος του κειμένου και φώτισε τις σημαντικές ψυχολογικές περιπέτειες που μπορεί να ζήσει ένας έφηβος σε μια προβληματική οικογένεια.

Οι «Ακροβάτες του χρόνου» είναι ένα απολαυστικό, διασκεδαστικό μυθιστόρημα που με ταξίδεψε με εναλλακτικό τρόπο στον χρόνο, μου σύστησε σημαντικές προσωπικότητες με άλλο τρόπο και με έκανε να γελάσω αλλά και να συγκινηθώ. Εύχομαι ολόψυχα η υπόσχεση για νέες ιστορίες του ξεκαρδιστικά αστείου ζευγαριού Λεώ και Ειρήνης να πραγματοποιηθεί σύντομα!