Βιβλίο Η μάρτυρας της φωτιάς 
Τίτλος πρωτοτύπου Eldvittnet
Συγγραφέας Lars Kepler
Μεταφραστής Τιτίνα Σπερελάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα περιπέτεια του αστυνομικού επιθεωρητή Γιούνα Λίννα είναι γεμάτη καταιγιστικές εξελίξεις, ανατροπές, καλά κρυμμένα μυστικά και μια κραυγή αγωνίας για τα παιδιά που πέφτουν θύματα σεξουαλικής βίας και κακοποίησης σε μέρη όπως το Μπιργκιτταγκόρντεν, ένα εγκεκριμένο από το κράτος κέντρο περίθαλψης για προβληματικά κορίτσια μεταξύ δώδεκα και δεκαεφτά. Πολλά είναι εθισμένα στα ναρκωτικά, σχεδόν όλα έχουν ιστορικό αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς, αυτοτραυματισμών ή άλλων διαταραχών κι όμως ο θάνατος θα χτυπήσει ανελέητα και απρόσμενα. Τη νύχτα του διπλού φονικού, η Βίκυ, γεμάτη αίματα, κλέβει το αμάξι της πάστορα Πία Αμπραχάμσον με τον τετράχρονο γιο της, Ντάντε, να κοιμάται στο καθισματάκι του. Είναι ένοχη ή όχι; Γιατί έφυγε και πού ήθελε να πάει; Σύμφωνα με τον θεράποντα ιατρό της: «Δεν αφήνει κανέναν να μπει στο μυαλό της. Δημιουργεί πρόσκαιρες συμμαχίες αλλά κρύβει τα αληθινά της κίνητρα για να διατηρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο τον έλεγχο της κατάστασης» (σελ. 423). Μια συνεσταλμένη και ντροπαλή, ευγενική κοπέλα, χωρίς φάκελο στην αστυνομία, μπορεί να γίνει επικίνδυνη; Ο Γιακ και η Έλι Φρανκ ήταν οι πρώτοι ανάδοχοι γονείς της και κάθε φορά που άλλαζε οικογένεια ήθελε πάντα να επιστρέφει σε αυτούς, οι οποίοι όμως αρνούνταν σθεναρά να της ανοίξουν ξανά το σπίτι τους. Τι ακριβώς συνέβη ανάμεσά τους;

Ο πεισματάρης Γιούνα Λίννα είναι αστυνομικός επιθεωρητής της Δίωξης Εγκλήματος, το μοναδικό αστυνομικό σώμα της Σουηδίας με επιχειρησιακή δράση και με την ευθύνη για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Είναι γιος αστυνομικού που σκοτώθηκε στο καθήκον κι έχει διαγράψει σημαντική πορεία ως τώρα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει στην ιεραρχία, χωρίς ωστόσο να είναι αυτός ο σκοπός του. Έχει μια αναλυτική σκέψη που τον οδηγεί σε συμπεράσματα βάσει των στοιχείων που κρατά στα χέρια του κάθε φορά, δεν ακολουθεί την πεπατημένη, ξεχωρίζει τα στοιχεία που γνωρίζει από αυτά που υποθέτει, θέλει ησυχία για να σκεφτεί, διαβλέπει κάτι που άλλα μάτια δεν παρατηρούν. Ο Λίννα δουλεύει πάντα μόνος, κάτι που γίνεται ενοχλητικό, ειδικά για έναν ομαδικό μηχανισμό όπως η αστυνομία. Αυτόνομος υπέρ το δέον αλλά και πιστός, μιας και έχει δεχτεί προσφορές από άλλες ειδικές υπηρεσίες όμως παραμένει αφοσιωμένος στην αστυνομία.

Σε αυτό το βιβλίο, διεξάγεται η δίκη για την περιπέτεια που έζησε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς «Το συμβόλαιο του Παγκανίνι», οπότε και κατηγορείται πως προειδοποίησε μια εξτρεμιστική αριστερή ομάδα για μια έρευνα της Ασφάλειας, της Σέπο. Το θέμα ανέλαβε η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων της αστυνομίας και ο Λίννα έχει απαλλαγεί από τα καθήκοντά του, αν και δεν έχει απομακρυνθεί επίσημα από το Σώμα. Παρ’ όλ’ αυτά, ο διοικητής της Δίωξης Εγκλήματος Κάρλος Ελίασσον τον στέλνει ως παρατηρητή της υπόθεσης του διπλού φονικού, να κάνει υποδείξεις, να παρακολουθήσει τις έρευνες μα πάνω απ’ όλα να κρατήσει χαμηλό προφίλ. Πράγματι, ο αστυνομικός διευθυντής Ούλλε Γκούνναρσον, επικεφαλής της προκαταρκτικής έρευνας, δεν υποδέχεται εγκάρδια τον Λίννα. Οι ανακρίσεις, οι καταθέσεις και οι έρευνες είναι γεμάτες εμπόδια, μιας και τα κορίτσια του ιδρύματος δεν είναι πρόθυμα να συνεργαστούν ούτε έχουν συνέλθει από τη σκηνή της δολοφονίας. Το πτώμα του κοριτσιού είναι στημένο σα να κρυβόταν από τον δολοφόνο και φαίνεται πεντακάθαρο παρά τη βιαιότητα του θανάτου του και το λερωμένο με αίματα δωμάτιο. Γιατί όμως δολοφονήθηκε και η νοσοκόμα της νυχτερινής βάρδιας;

Παράλληλα με τις έρευνες για τον εντοπισμό της Βίκυ και με τις απανωτές αποκαλύψεις για την εξιχνίαση της σκοτεινής υπόθεσης του Μπιργκιτταγκόρντεν, γνωρίζουμε τη Φλόρα Χάνσεν, θετή κόρη ενός ζευγαριού που της φέρεται με σκληρότητα. Η Φλόρα μεγάλωσε με ανάδοχες οικογένειες, είχε μια δύσκολη ζωή που τώρα έχει γίνει κόλαση εξαιτίας των «γονιών» της. Παρ’ όλ’ αυτά, καταφέρνει να βρίσκει ελεύθερο χρόνο και να διοργανώνει πνευματιστικές συνεδρίες μέσω αγγελιών. Δεν έχει δει ποτέ της φαντάσματα ή πνεύματα, είναι όμως καλή στο να λέει αυτά που λαχταρούν ν’ ακούσουν οι άνθρωποι που την εμπιστεύονται. Να όμως που αρχίζει να βλέπει μορφές που έχουν σχέση με τη διπλή δολοφονία, μια εμπειρία που την τρομάζει αλλά για την οποία κανείς δεν την πιστεύει. Αρχίζει να βλέπει το θύμα σε παιδική ηλικία, πώς σκοτώθηκε και με τι κι έτσι ξεκινάει έναν αγώνα δρόμου για να γίνει πιστευτή από την αστυνομία και τον Λίνα. Πώς μπορεί κάποιος να δημιουργήσει μια ολόκληρη ζωή βασισμένη σε ψέματα για να ικανοποιήσει τους άλλους και να θάψει τις αναμνήσεις του; Πώς δημιουργεί ως άμυνα το σώμα καταπιεσμένες αναμνήσεις ύστερα από τραυματικά γεγονότα, κάτι σαν μετατραυματική αγχώδη διαταραχή δηλαδή και πώς γίνεται όλα αυτά να έρθουν ξαφνικά στο φως με αφορμή μια δολοφονία; Μέντιουμ είναι κάποιος που, όπως ισχυρίζεται, διαθέτει παραφυσικές ικανότητες, μεταξύ άλλων αντιλαμβάνεται την παρουσία πνευμάτων και έρχεται σε επαφή μαζί τους σε πνευματιστικές συνεδρίες. Η αστυνομία σ’ όλο τον κόσμο δέχεται τη βοήθεια μέντιουμ σε δύσκολες υποθέσεις, δεν υπάρχει όμως καμία τεκμηριωμένη περίπτωση όπου κάποιος από αυτούς κατάφερε πραγματικά να διαλευκάνει ένα έγκλημα. Επομένως τι συμβαίνει στην περίπτωση της Φλόρα;

Το κτήριο της Γενικής Διοίκησης της Αστυνομίας, το πανεπιστημιακό νοσοκομείο, τα εξοχικά σπίτια, οι αποθήκες, το άσυλο, όλα περιγράφονται με ρεαλισμό και οι λέξεις χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο και μια γοητεία στην πόλη της Στοκχόλμης. Οικεία πρόσωπα από το προηγούμενο βιβλίο εμφανίζονται κι εδώ, προσθέτοντας το λιθαράκι τους στις εξελίξεις: ο διοικητής Κάρλος Ελίασσον, ο επιθεωρητής και προϊστάμενος Πέττερ Νέσλουντ, η βοηθός του Γιούνα, Άννια Λάρσον, ο ιατροδικαστής Νιλς Ολέν κ. ά. Επίσης ξανασυναντάμε τη Σάγκα Μπάουερ, επικεφαλής επιθεωρήτρια της Αντιτρομοκρατικής, που προσπαθεί με τον δικό της ανορθόδοξο τρόπο να βοηθήσει τον Γιούνα με την ανάκριση του Εσωτερικών Υποθέσεων για όσα έγιναν στο «Συμβόλαιο του Παγκανίνι». Ο διοικητής της Γενικής Διεύθυνσης Ασφάλειας Βέρνερ Ζαντίεν που νοιάζεται για κείνη της αναθέτει κάτι που θα βοηθήσει πολύ τις εξελίξεις και θα ρίξει φως σε όσα πραγματικά έγιναν τη νύχτα του φόνου στο Μπριγκιτταγκόρντεν. Χάρη σε κείνη έμαθα πως «ο φόνος μπορεί να είναι τραυματικό γεγονός για τον δολοφόνο» και πως «Όλες οι ομολογίες συνδέονται με συναισθήματα εξουσίας. Αυτός που ομολογεί έχει εξουσία πάνω στην αλήθεια…» (σελ. 436-437). Επίσης έμαθα πως: «…κατά τη διάπραξη του εγκλήματος ο δράστης αποδίδει στο θύμα τον ρόλο ενός αντίπαλου παίχτη στο εσωτερικό του δράμα» (σελ. 162).

Το μυθιστόρημα «Η μάρτυρας της φωτιάς», το τρίτο βιβλίο της σειράς με ήρωα τον αστυνομικό επιθεωρητή Γιούνα Λίννα, είναι πιο γρήγορο και πιο ανατρεπτικό από τα προηγούμενα, με την ένταση να χτυπάει συχνά κόκκινο, με τις εκπλήξεις να διαδέχονται η μία την άλλη, με τα κομμάτια του παζλ να ενώνονται απρόσμενα και σε κρίσιμα σημεία, απογειώνοντας τις εξελίξεις. Μου άρεσαν πάρα πολύ ο ρόλος της Φλόρα και η επεξήγηση για το τι έβλεπε, ο χαρακτήρας της Βίκυ και πόσο ρεαλιστικά αποδόθηκε ένα κορίτσι που ζει σε ασταθή οικογενειακά περιβάλλοντα κι έχει αποκτήσει τάσεις αυτοτραυματισμών, οι ανατριχιαστικές σκηνές των φόνων που προσομοιάζουν με το παιχνίδι blundleken, όπου πρέπει να κρατάς τα μάτια σου κλειστά κ. ά. Ως προς την προσωπική ζωή του Λίνα, έχουμε μια μεγάλη αποκάλυψη για το τι πραγματικά συνέβη στη γυναίκα του, Σούμμα, και την κόρη τους, Λούμι. Αυτό φέρνει στο προσκήνιο την υπόθεση με τις εξαφανίσεις δεκαεννιά ανθρώπων από τα αυτοκίνητά και τα ποδήλατά τους που είχαν εξιχνιάσει ο Γιούνα με τον Σαμουήλ Μέντελ. Ο Γιούρεκ Βάλτερ συνελήφθη και καταδικάστηκε σε ισόβιο εγκλεισμό σε ψυχιατρική κλινική, μόνο που σύντομα η γυναίκα και τα παιδιά του Σαμουήλ εξαφανίστηκαν, ακριβώς όπως απείλησε ο Γιούρεκ. Τώρα ο δολοφόνος στρέφει το ενδιαφέρον του στον Γιούνα.

Βιβλίο  Κρυμμένες ζωγραφιές
Τίτλος πρωτοτύπου Hidden pictures
Συγγραφέας Jason Rekulak
Εικονογράφοι Will Staehle / Doogie Horner
Μεταφραστής Γιώργος Μαραγκός
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Jason Rekulak είναι υποβλητικό και ανατριχιαστικό. Ξεκινάει ειδυλλιακά, με μια νέα κοπέλα να έχει ξεπεράσει τον εθισμό της, να κάνει μια νέα αρχή σε ένα πανέμορφο σπίτι, να προσέχει ένα ήσυχο και υπάκουο παιδί, ακόμη και να ερωτεύεται τον Έντριεν, τον κηπουρό που κουρεύει το γκαζόν κάθε δεκαπέντε μέρες. Να όμως που σταδιακά νιώθουμε μιαν αόρατη παρουσία στον χώρο κι ο Τέντ αρχίζει να ζωγραφίζει γκραν γκινιόλ σκηνές, με μια νεκρή γυναίκα που τη σέρνει ένας άντρας σ’ έναν λάκκο, με ένα παιδί να παίζει με παιχνίδια χωρίς επίβλεψη και να εξαφανίζεται και πολλά άλλα. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο η ένταση και η αγωνία κορυφώνονται, τα γεγονότα παρουσιάζονται με δυνατές εικόνες κι αρχίζει ένα περίεργο παιχνίδι γάτας και ποντικιού. Ψιθυρίσματα, περίεργοι ήχοι, λερωμένοι τοίχοι, απρόσκλητοι επισκέπτες κι όλα αυτά να μη γίνονται πιστευτά από τους γονείς. Πόσο πολύ θα βοηθήσει την κατάσταση η περίεργη, φλύαρη και κουτσομπόλα γειτόνισσα Μίτζι που ασχολείται με πνεύματα και σεάνς; Είναι αλήθεια πως στο σπίτι όπου φιλοξενείται η Μάλορι έγινε ένας φόνος τη δεκαετία του 1940 που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ; Τι πραγματικά κρύβεται πίσω από αυτήν την ανατριχιαστική ιστορία και ποιος κάνει τις άρτιες αλλά μακάβριες ζωγραφιές;

Με γνώμονα το μότο πως «Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα της απεξάρτησης είναι να αποδεχτείς το γεγονός ότι δεν μπορείς πλέον να εμπιστεύεσαι τον εγκέφαλό σου…και είναι πλέον ο χειρότερος εχθρός σου, θα σε οδηγήσει σε κακές επιλογές, θα παρακάμψει τη λογική, κοινή ή μη, και θα διαστρεβλώσει τις πλέον πολύτιμες αναμνήσεις σου για να τα κάνει απίθανες φαντασιώσεις» (σελ. 14), η Μάλορι Κουίν αντιμετωπίζει τον εθισμό της στην ηρωίνη σ’ ένα κέντρο επανένταξης του δήμου για γυναίκες σε προχωρημένο στάδιο απεξάρτησης και ταυτόχρονα βοηθάει στην Ακαδημία Παιδικής Φροντίδας με μαθητές από δύο έως πέντε ετών. Ο υποστηρικτής της και πρώην βοηθός προπονητή σε δρομείς ταχύτητας Ράσελ την προπονεί σε δρόμους μεγάλων αποστάσεων και την εμψυχώνει για μια νέα αρχή σε καινούργιο περιβάλλον. Ο Τεντ και η Κάρολαϊν Μάξγουελ είναι φίλη της αδελφής του και ψάχνουν άτομο να φυλάει το πεντάχρονο παιδί τους, τον Τέντι, οπότε τους φέρνει σε επαφή και όλα πάνε πολύ καλά. Μια σειρά από δέκα κανόνες δεν τρομοκρατούν τη Μάλορι, η οποία συμφωνεί μαζί τους, άλλωστε ήρθε για να προσφέρει στο παιδί ένα περιβάλλον γεμάτο ασφάλεια και φροντίδα, τίποτε άλλο.

Όλοι λένε πως ο Τέντι είναι χαρισματικό παιδί και πολύ προχωρημένο για την ηλικία του. Η αλήθεια είναι πως δεν ασχολούνταν με τη ζωγραφική όσο ζούσαν στη Βαρκελώνη αλλά ξεκίνησε να ζωγραφίζει σαν τρελός μόλις γύρισαν στην Αμερική. Οι ζωγραφιές του είναι τυπικές για παιδιά της ηλικίας του, ζωάκια, χαμογελαστοί άνθρωποι, ηλιόλουστες μέρες. Α, και η ανατριχιαστική Άνια, που παίζει με τον Τέντι όσο λείπουν οι γονείς του. Μάλιστα, το παιδί επιμένει πως κοιμούνται μαζί το βράδυ. Το παιδί χαρίζει αμέσως τη σωματική επαφή και την αγάπη που χρειάζεται η Μάλορι τόσο καιρό που παλεύει με τα ναρκωτικά και τις προκαταλήψεις και γίνονται πολύ καλοί φίλοι. Σταδιακά γνωρίζουμε τους γονείς του παιδιού και τη μεταξύ τους σχέση, πώς συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον, τον Τέντι με τα ιδιαίτερα χαρίσματα και την κατά καιρούς παράξενη συμπεριφορά του, την τυπική ρουτίνα εργασίας της Μάλορι με το παιδί και το πρόγραμμά του. «Δεν είναι δύσκολο να κρατάς τον Τέντι χαρούμενο και ποτέ δεν γκρινιάζει» γιατί είναι έξυπνος, διαχυτικός και γεμάτος απαράμιλλη περιέργεια για τα πάντα. Είναι τόσο όμορφη η περιοχή και διαχυτικοί οι γείτονες που η Μάλορι νιώθει πως ανήκει κάπου χάρη σε αυτήν την αίσθηση της κοινότητας. Ο γοητευτικός Έντριαν είναι το ιδανικό κομμάτι για να συμπληρωθεί το παζλ, μόνο που διστάζει να του πει για το παρελθόν της λόγω της χαμηλής της αυτοεκτίμησης και για τους φόβους ότι θα την εγκαταλείψει αν μάθει για τα ναρκωτικά.

Το κείμενο συνοδεύεται από πραγματικές ζωγραφιές που συμβάλλουν στην ανατριχίλα αφού απροειδοποίητα δίπλα στα κουνελάκια και στα παιδάκια βλέπουμε και … ιδιαίτερους φίλους ή άλλες τρομακτικές σκηνές. Μάλιστα οι εικόνες αυτές σταδιακά βελτιώνονται, αποκτούν σκιάσεις και προοπτικές κι έτσι ο τρόμος και το σασπένς εντείνονται. Ανατρίχιασα μάλιστα όταν οι εικόνες μπήκαν σε μια σειρά και αποτύπωσαν την ιστορία που έπρεπε να βγει στο φως, μόνο που η λύση του μυστηρίου φέρνει στην επιφάνεια κάτι ακόμη πιο σκοτεινό και απάνθρωπο που θα βάλει σε κίνδυνο τη Μάλορι και θα μας οδηγήσει σ’ ένα αναπάντεχο και ανατρεπτικότατο φινάλε.

Οι «Κρυμμένες ζωγραφιές» είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό μυθιστόρημα, με ανάγλυφη ανατριχίλα και διαρκείς ανατροπές. Τα παιδιά ήταν πάντα πιο δεκτικά ως προς τα πνεύματα γιατί το μυαλό τους δεν έχει τους φραγμούς που υψώνουν οι ενήλικες, ο συγγραφέας όμως πάει αυτήν την άποψη ένα μεγάλο βήμα παραπέρα και δημιουργεί μια πλοκή γεμάτη ερωτηματικά που απαντώνται σταδιακά. Υπάρχει κάτι μεταφυσικό ή όχι; Πώς και γιατί επηρεάζεται ο Τέντι από την παρουσία του και γιατί γίνεται το υποχείριό του; Πώς θα αντιδράσουν οι γονείς όταν μάθουν τις προσπάθειες της Μάλορι να βοηθήσει όπως εκείνη νομίζει καλύτερα και γιατί δυσπιστούν; Πώς μπορεί να βοηθήσει η γειτόνισσα με τις σεάνς της και πόσο ειλικρινά αγαπά ο Έντριαν τη Μάλορι; Ποια ήταν η Αν Μπάρετ, πότε και γιατί απήχθη και πόσα μυστικά κρύβει η προσωπική της ιστορία; Πώς θα καταφέρει η Μάλορι να φτιάξει το παζλ μιας χαμένης από καιρό ζωής; Τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτό το σπίτι; Δυνατή πλοκή, αποκαλύψεις και ανατροπές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεκτικά σχεδιασμένη ιστορία και ένα αξέχαστο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που το διάβαζα μόνο τη μέρα.

Βιβλίο Οι μάγισσες του Θερμαϊκού 
Συγγραφέας Όλγα Λιάρατζη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Όλγα Λιάρατζη έγραψε ένα συναρπαστικό κοινωνικό μυθιστόρημα με ενδιαφέρουσες ιδέες και χαρακτήρες που θα αγαπήσεις ή θα μισήσεις. Με φόντο τα ιστορικά γεγονότα της εγκαθίδρυσης της δικτατορίας Μεταξά, των αιματηρών απεργιακών κινητοποιήσεων του 1939 και της γερμανικής κατοχής ξεδιπλώνεται ένα μυθιστόρημα με απρόσμενες εξελίξεις και διαρκή πρωθύστερα που ολοκληρώνουν τους χαρακτήρες και δίνουν άφθονες πληροφορίες για τις καταβολές, τη νοοτροπία και τον τρόπο σκέψης των βασικών προσώπων του βιβλίου. Βρισκόμαστε αρχικά στη Θεσσαλονίκη του 1939, όπου ο Στέφανος Αβράμογλου που ζει στη Λειψία επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη με αφορμή τον θάνατο της μητέρας του, Κοραλίας που δηλητηριάστηκε. Βλέπει τις αντιδράσεις του κόσμου, παρατηρεί τη συμπεριφορά του πατέρα του κι αρχίζει να ψάχνει στο οικογενειακό παρελθόν όχι τόσο για τον ένοχο όσο για να κατανοήσει καλύτερα τις σχέσεις μεταξύ των γονιών του, αφού ως τότε αδιαφορούσε γι’ αυτό, παρασυρμένος από την ψευδαίσθηση της δεμένης κι ευτυχισμένης οικογένειας που είχε όταν έφυγε. Στον δρόμο του θα έρθει η Μυρτώ Παράσχου, η οποία γοητεύεται από τη γνωριμία τους αλλά όταν διαπιστώνει πως είναι ο γιος του Μίλτου εξαφανίζεται. Τι τη συνδέει με τους Αβράμογλου; Γνωρίζει κάτι για τον θάνατο της Κοραλίας; Γιατί η νεκρή πλέον αρχόντισσα δεν ήθελε τη Μυρτώ στη ζωή της; Τι φοβόταν; Τι κακό προέβλεψε;

Στη συνέχεια επιστρέφουμε στο 1935 και συγκεκριμένα στην περίοδο που οι εργάτες, στην πλειονότητά τους βενιζελικοί και αντιμοναρχικοί, οργανώνουν διαδηλώσεις στη συμπρωτεύουσα, με αποτέλεσμα, μετά τον Γενάρη του 1936 που υπήρξε από τους πιο δύσκολους στην ελληνική επικράτεια, με την πείνα και την ανεργία να δοκιμάζουν τις αντοχές του ελληνικού λαού και τη φτωχολογιά να βγαίνει στους δρόμους και να διεκδικεί ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, να οδηγηθούν τα πράγματα στον αιματοβαμμένο Μάιο του ίδιου έτους και στη δικτατορία της 4^ης Αυγούστου. Η Μυρτώ και η Θεανώ, Μικρασιάτισσες προσφυγοπούλες, ζουν με τη μητέρα τους στην Τούμπα, σε καταστάσεις απόλυτης φτώχειας, όπως και όλοι οι εργάτες των γύρω εργοστασίων. Είναι δύο διαφορετικές γυναίκες, εκ των οποίων η Μυρτώ μισεί τη φτώχεια και τη μιζέρια κι αγωνίζεται να αφήσει πίσω της τη δουλειά της υφάντρας, να ετοιμάσει ένα καλύτερο μέλλον ενώ η Θεανώ γοητεύεται από τους πύρινους λόγους του Αρίστου Καλογήρου, ενεργού μέλους στο συνδικαλιστικό κίνημα, που εμπνέει αγωνιστικότητα στους εργάτες. Ο Αρίστος και η Μυρτώ εκπροσωπούν δυο διαφορετικές προσωπικότητες που ακολουθούν παράλληλες πορείες στην προσπάθειά τους να υλοποιήσουν τα όνειρά τους σε μια περίοδο ταραχών και πολιτικής αβεβαιότητας. Εκείνος θα έδινε τα πάντα για τη θρησκεία των φτωχών κι εκείνη θέλει να πετύχει, να γίνει οικονομικά ανεξάρτητη και να δοκιμάσει τις δυνάμεις της.

Το μυθιστόρημα εξελίσσεται πολύ καλά, μας συστήνει χαρακτήρες που, όπως έγραψα και πιο πριν, ή θα αγαπήσεις ή θα μισήσεις και καταφέρνει με πιστότητα, ζωντανούς διαλόγους και ενδιαφέρουσες εξελίξεις να με κρατήσει γεμάτο αγωνία για τη συνέχεια. Τα πάντα αλλάζουν με τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά, λογοκρισία, βασανιστήρια, απηνές κυνηγητό των κομμουνιστών, εξορία στην Κίμωλο και αλλού, όπου καταγράφονται οι σκληρές στιγμές των εξορίστων, η καθημερινότητά τους, η σκληραγώγησή τους μέσα από τις απάνθρωπες αυτές συνθήκες. «…αντιστεκόμαστε στο μίσος με το οποίο μας περιβάλουν οι αρχές με την αγάπη και την αλληλεγγύη που έχουμε αναπτύξει μεταξύ μας» (σελ. 39), όπως γράφει η Θεανώ, η οποία μάλιστα βιώνει ένα οδυνηρό γεγονός που θα την αναγκάσει να πάρει κάποιες σημαντικές αποφάσεις και να κρύψει βαθιά μέσα της το τραύμα. Μόνο που αυτό θα ξαναβγεί στην επιφάνεια τη χειρότερη στιγμή.

Οι εξελίξεις στη ζωή των δύο αδελφών έρχονται και κουμπώνουν με όσα ήδη ξέρουμε από την αρχή του μυθιστορήματος κι έτσι οι χαρακτήρες ολοκληρώνονται, αφήνοντάς με σκεπτικό ως προς τις επιλογές τους και τις αντίστοιχες συνέπειες αυτών. Η οικογένεια Αβράμογλου ξανάρχεται στο προσκήνιο και μέσω των μελών της η συγγραφέας μας δείχνει με τεκμηριωμένο τρόπο το πεδίο των ψυχικών ερευνών της εποχής, μιας και η Κοραλία Αβράμογλου ήταν πνευματίστρια. Ήταν συνεργάτης του Άγγελου Τανάγρα και της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών και είχε ανησυχίες μεταφυσικές, πρσβεύοντας μεταξύ άλλων πως ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και εισπράττει το αποτέλεσμα των επιλογών του, σαν ψυχή όμως μετενσαρκώνεται για να τελειοποιηθεί ηθικά. Είχε τηλεπαθητικά χαρίσματα, εκπληκτική διαίσθηση αλλά ήταν ευάλωτη, με αποτέλεσμα ο περισσότερος κόσμος να τη θεωρούσε αλαφροΐσκιωτη, να όμως που οι πνευματιστικές συγκεντρώσεις που έκανε έφερνε κόσμο στο σπίτι τους και φυσικά έσοδα. Τελικά αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε; Από ποιον; Ποιο ήταν το κίνητρο; Οι ζωές της Μυρτώς και των Αβράμογλου διασταυρώνονται ξανά, αυτήν τη φορά με τον γιο τους, Στέφανο, να προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει συμπεριφορές και να βρει κρυμμένα μυστικά.

Συμπάθησα πολύ τον ρόλο του Μίλτου Αβράμογλου γιατί είναι ένας άντρας που μπορεί να αγαπήσει κάποια χωρίς να εκμεταλλευτεί τη δύναμή του επ’ αυτής, έχει μια διαφορετική σχέση με τη γυναίκα του και η στάση του με προβλημάτισε ως προς τον βαθμό αγάπης που μπορεί να έχει κάποιος για τον σύντροφό του μετά από πολλά χρόνια γάμου που η αγάπη έχει πια ξεφτίσει. Η συγγραφέας ξεφεύγει αρκετά από τα οικεία μυθιστορηματικά στερεότυπα και αποφεύγει τις παγίδες του ρηχού συναισθηματισμού δείχνοντάς μου ένα ζευγάρι δεμένο πιο βαθιά και ουσιαστικά παρά τις υποχωρήσεις και την ελευθερία του ενός προς τη ζωή του άλλου. Από την άλλη δεν κατάφερα να αγαπήσω τη Μυρτώ λόγω του χαρακτήρα της και της όλης στάσης ζωής που ακολούθησε. Προκλητική, έτοιμη για όλα, αδίστακτη και καιροσκόπος, δεν είναι η «κακιά» του μυθιστορήματος αλλά η «μάγισσα» που θα αντιπαρατεθεί στην πραγματική μάγισσα του μυθιστορήματος. Με ψυχικά γνωρίσματα η μία, με σωματικά η άλλη και η σύγκρουση μεταξύ τους θα είναι μοιραία.

«Οι μάγισσες του Θερμαϊκού» είναι ένα ξεχωριστό μυθιστόρημα που ασχολείται με τη δοτικότητα και την ελευθερία της πραγματικής αγάπης και με τον πνευματισμό και τις μεταφυσικές ανησυχίες, κάτι που ταιριάζει με το μαγευτικό και μυστηριακό τοπίο της Θεσσαλονίκης. Με φόντο τα ιστορικά γεγονότα που βίωσε η περιοχή από το 1935 ως το τέλος του πολέμου, με τα περιστατικά να εκτυλίσσονται από τη Λεωφόρο των Εξοχών ως την Τούμπα και από την Τσιμισκή ως την Εγνατία και με ενδιαφέρουσες, ολοκληρωμένες, αν και μονοδιάστατες ψυχογραφίες, το βιβλίο μας ταξιδεύει σ’ έναν κόσμο σάρκας και πνεύματος, επιθυμιών και απαιτήσεων, αντεκδικήσεων και προσδοκιών όπου άνθρωποι συγκρούονται με το απόλυτο καλό ή με το απόλυτο κακό.

Βιβλίο Τρεις γενιές σιωπής: Βερεγγάρια 
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τελεία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου εμπνέεται από την πραγματική ιστορία του ξενοδοχείου «Βερεγγάρια» που, κλειστό κι εγκαταλειμμένο πλέον, δεσπόζει ακόμη στο όρος Τρόοδος της Κύπρου και δημιουργεί μια από τις ωραιότερες και συναρπαστικότερες ιστορίες που έχω διαβάσει ως τώρα. Παρελθόν και παρόν μπλέκονται αδιάσπαστα, αδικίες και προδοσίες περιμένουν τη λύτρωση, μια ιστορία αγάπης γεννιέται με φόντο το στοιχειωμένο κτήριο κι όλα αυτά θα δέσουν αρμονικά με το σήμερα μέσα από μια έξυπνη, καλογραμμένη, χορταστική, πολυεπίπεδη υπόθεση. Το 1916 μια ανεμοθύελλα εξαφανίζει την Αντριάννα και την Ερατώ, των οποίων τα ίχνη χάνονται σε μια στιγμή, με μόνο μάρτυρα τον σύζυγο και πατέρα, Αντωνή. Το 1950 ο Πίτερ Χάρισον ταξιδεύει ως την Κύπρο, παρά τις αντίθετες παροτρύνσεις της μητέρας του, για να περπατήσει στον τόπο της και να ανακαλύψει τα ίχνη της, να καταλάβει τι συνέβη και δε θέλει να ξαναδεί το χωριό της. Το 2000 ο Αλέξανδρος, γαλουχημένος με τη νοοτροπία της γιαγιάς του που πρεσβεύει «Άσε το παρελθόν να βρει γαλήνη», προσπαθεί να σκαλίσει το παρελθόν της. Τι κρύβει στο βαρύτιμο μπαούλο της; «Γαλήνη ζητούν οι ψυχές που χάνουν τον δρόμο τους», την ακούει να ψιθυρίζει τώρα που κοντεύει να φύγει «μακριά», όμως ποιο βάρος αποφεύγει να μοιραστεί με όσους αγαπάει; Ψυχές και σώματα σεργιανίζουν, περπατούν, κρύβονται, ζητούν βοήθεια.

Το όνομα «Βερεγγάρια» προέρχεται από τη σύζυγο του Ριχάρδου του Λεοντόκαρδου, Βερεγγάρια της Ναβάρρας, με την οποίο φημολογείται πως το 1191 μ. Χ. επισκέφθηκε το νησί μετά τον γάμο τους και πως στη Λεμεσό στέφτηκε βασίλισσα της Κύπρου. Η κατασκευή του κτηρίου ολοκληρώθηκε το 1931 και σύντομα αγαπήθηκε από διάσημους και εκλεκτούς καλεσμένους κι έγινε ξακουστό για τις χοροεσπερίδες του. Επιβλητικό, πετρόχτιστο, βλοσυρό, με διάχυτη χλιδή και ανεπιτήδευτη κομψότητα, σαν αετός που υπερίπταται πάνω από το δάσος, «σε έθελγε και λες και κρατούσε τις αισθήσεις σου σε ομηρία» (σελ. 64). Το 1984 έκλεισε κι έκτοτε το συνοδεύουν πολλοί μύθοι, καθιστώντας το «στοιχειωμένο» και πόλο έλξης για όσους αρέσκονται σε μεταφυσικά φαινόμενα. Η συγγραφέας έψαξε και έμαθε όσο μπορούσε περισσότερα γύρω από τη χλιδή του παρελθόντος αλλά και τη μυστηριώδη αύρα που ακόμη το περιβάλλει και κατάφερε να ζωντανέψει μια ιστορία που σίγουρα θα μπορούσε να είχε γίνει και στην πραγματικότητα. Το κύριο βάρος του βιβλίου σηκώνει η ιστορία του Πέτρου (Πίτερ) Χάρισον, που περιγράφει διεξοδικά την περιοχή και το ξενοδοχείο, δυο διαμετρικά αντίθετα άκρα ενός νησιού γεμάτου αντιθέσεις. Ο νεαρός, εκτός από τη φυσική ομορφιά του τοπίου και της παραδόσεις του νησιού, προσπαθεί να καταλάβει και τις σχέσεις των Κυπρίων με την Αγγλία, της οποίας αποτελούσε τότε αποικία. Ήταν σχέση κατακτητή και υπόδουλου ή κάτι άλλο; Στο φόντο υπάρχει ο τρόμος που πηγάζει από την επίδειξη δύναμης των κατακτητών, η λυκοφιλία σε κάποιες περιπτώσεις μεταξύ Κύπριων και Τούρκων, τα γεγονότα που βράζουν στα παρασκήνια, μιας και ο λαός θέλει την ελευθερία του, κουρασμένος από τις τόσες απανωτές κατακτήσεις. Αυτή η δίψα και ο κρυφός αγώνας έρχονται σε αντίθεση με την καθημερινότητα του Πέτρου που μεγάλωσε σε μια χώρα με δεδομένη την αγάπη για την πατρίδα, χωρίς να φανατιστεί ποτέ με κάτι, χωρίς να παλέψει για τα δίκια της χώρας του, κι αυτό τον εντυπωσιάζει και τον εξιτάρει, αφού κατά το ήμισυ είναι κι αυτός Κύπριος. Ερωτεύεται την Κασσάνδρα που εργάζεται στο ξενοδοχείο και αυτό θα είναι η αρχή μιας περίπλοκης σχέσης που θα δυσκολέψει αρκετά τις ζωές και των δύο για πολλούς και διάφορους λόγους.

Ο Πέτρος καταλύει στο «Βερεγγάρια» και κάνει παρέα με άλλους συνδαιτυμόνες. μέλη της αριστοκρατίας ή και απλούς πολίτες, ερωτεύεται, διασκεδάζει αλλά δεν ξεχνάει την ουσία του ταξιδιού του. Όλοι τους είναι άνθρωποι που σίγουρα έχουμε συναντήσει στα ταξίδια μας, μητέρες με παιδιά, ζευγάρια, όμορφες γυναίκες και σνομπ κύριοι, περίεργοι ή και αδιάφοροι τύποι. Η γεροντοκόρη Κάθριν (που έχει διαίσθηση, βλέπει οράματα και νιώθει πως ένα μεγάλο κακό τριγυρίζει το ξενοδοχείο) με την αδελφή της, Ντόροθι, ο μυστηριώδης Νικ Τζέσουα που φαίνεται να γνωρίζει τους πάντες στο ξενοδοχείο, η Ιβόν Τόμσον με τον μικρό Τζέρεμι, το νεαρό ζευγάρι Σάλι και Χάρι Τρόι που ήρθαν για μήνα του μέλιτος, ο Αιγύπτιος Φουάτ Νατίμ από την Αλεξάνδρεια με την πανέμορφη σύζυγό του, Σοφία, ο Άγγλος αρχιαστυνόμος Χάνιπαλ με τη γυναίκα του, Μαίρη, ο Κώστας Καρπερός, γιος του ιδιοκτήτη, όλοι λες και συμμετέχουν σε μυθιστόρημα της Agatha Christie και περιμένεις να γίνει ο φόνος. Φλερτ, απιστίες, ξενοιασιά, ανυπομονησία, ξενύχτια, διασκέδαση και μυστηριώδεις φιγούρες που αρχίζουν να στοιχειώνουν τους ενοίκους. Είναι φαντάσματα; Και τι θέλουν; Ποιος θα βρει την άκρη; Τι θέλει να πει η γιαγιά του στον Πέτρο που στοιχειώνει τους εφιάλτες του και δεν τον αφήνει να ηρεμήσει; Η Κασσάνδρα, που εργάζεται στο ξενοδοχείο, ξεναγεί τον αγαπημένο της στο χωριό της, στις συνήθειές τους, στα φαγητά τους, τον προετοιμάζει για τις κακές γλώσσες που θα τους δουν μαζί, κανείς τους όμως δεν περιμένει τις αναπάντεχες εξελίξεις που θα έρθουν στη συνέχεια.

Το μυθιστόρημα, εκτός από τη συναρπαστική και αναπάντεχη πλοκή, έχει άκρως ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ολοκληρωμένους, μεστούς, με σωστά ψυχογραφήματα. Ο Πέτρος που σκαλίζει το παρελθόν και γνωρίζει έναν κόσμο κι ένα νησί υποταγμένα και αλλάζουν την ψυχοσύνθεσή του και που επιμένει να φέρει σε πέρας την αποστολή του, η μητέρα του που επιστρέφει στο σκοτεινό παρελθόν και γεμίζει διάφορα συναισθήματα, όπως πόνο, φόβο, προσμονή, ελπίδα, η Κασσάνδρα που γνωρίζει τον έρωτα αλλά η συμπεριφορά της μητέρας της τη σκοτώνει κάθε μέρα είναι αδρά σχεδιασμένοι και οι αντιλήψεις τους δίνουν την αφορμή στη συγγραφέα να φωτίσει επιμέρους κομμάτια της κυπριακής και όχι μόνο πραγματικότητας. Για παράδειγμα, η Κασσάνδρα είναι μια από τις τελευταίες κοπέλες που δεν εξαρτώνται πλέον από τη θέληση των γονιών, κυρίως του πατέρα, αλλά είναι αυτάρκεις και ανεξάρτητες, ταυτόχρονα όμως δεν μπορούν να φύγουν χωρίς την ευχή τους ή δεν μπορούν ν’ αντιπαλέψουν ακόμη και τη σωματική κακοποίηση που ασκείται προκειμένου να περάσει το δικό τους. Επιπλέον, στην περίπτωση της κοπέλας, η μάνα της αρνείται τόσο επίμονα που κινεί υποψίες κι έτσι έχουμε κι άλλο νήμα να ξετυλίγεται, εξίσου ενδιαφέρον και σκληρό. Σε όλα αυτά, έχουμε και την αγωνία για την τύχη του Αντωνή που είχε θάψει τη γυναίκα του (τι του συνέβη, πώς προχώρησε τη ζωή του, γιατί οι συγχωριανοί του επιμένουν πως ζει μόνος στα άγρια βουνά, γιατί προέβη σε τέτοιο έγκλημα κ. π. ά.), έχουμε ατμόσφαιρα μυστηρίου και ανατριχιαστικά μεταφυσικά γεγονότα (που εξηγούνται άκρως πειστικά και συνδέονται άρρηκτα με το μυθιστόρημα), έχουμε τον κοσμοπολιτισμό των δεξιώσεων, έχουμε τη μαγεία της άγριας φύσης γύρω από το κτήριο που αποτυπώνεται με ωραίους επιθετικούς προσδιορισμούς και διακριτικά καλολογικά στοιχεία («αφέθηκε να αρμενίζει στον απέραντο κάμπο των ματιών της που άνθιζε αγιόκλημα και γιασεμί», σελ. 41-42), έχουμε τόσα κι άλλα τόσα που όλα δένουν τρυφερά και δικαιολογημένα με το σήμερα με τέτοιο τρόπο που έκλεισα δακρυσμένος το βιβλίο όταν έφτασα στο τέλος.

Πλούσιο, γεμάτο, πολυσέλιδο μυθιστόρημα το «Τρεις γενιές σιωπής: Βερεγγάρια», με κάθε κεφάλαιο, με κάθε πρόταση να είναι αναπόσπαστο κομμάτι της αφήγησης, χωρίς τίποτα από αυτά περιττό, κουραστικό ή άκαιρο. Η λυρικότητα, ο χειρισμός της πλοκής και τα ψυχογραφήματα είναι τα θετικά χαρακτηριστικά που γλυτώνουν το μυθιστόρημα από το να χαρακτηριστεί επιφανειακό μελό και του χαρίζουν την αίγλη ενός καλού λογοτεχνικού κειμένου που με γέμισε αισθήματα και με ξενύχτησε. Πόσες άνομες πράξεις μπορεί να γίνουν για να θαφτεί ένα μυστικό, πόση υποκρισία υπάρχει για μια ζωή με ψεύτικο περιτύλιγμα, πώς θα δοθεί η συγχώρεση, πώς θα αποσοβηθεί ο κίνδυνος, πώς θα ησυχάσουν οι αδικημένες ψυχές; Ένα μυθιστόρημα όπου «άνθρωποι και πνεύματα αντιπαλεύουν να λύσουν αδικήματα του παρελθόντος» (σελ. 280) με τέτοιο τρόπο που μόνο η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου μπορεί να ζωντανέψει.

Βιβλίο Τα Παιδιά του Μεσονυκτίου
Τίτλος πρωτοτύπου Midnight’s children
Συγγραφέας Salman Rushdie
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μέσα από τις σελίδες του βραβευμένου με Best of the Booker και όχι μόνο μυθιστορήματος περνάνε χιλιάδες ήσσονος και μείζονος σημασίας περιστατικά που αντικαθρεφτίζουν είτε την καθημερινότητα των απλών ανθρώπων της χώρας μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας του πρωταγωνιστή και γύρω από αυτό είτε τις σημαντικές ιστορικές αλλαγές όπως η απόσχιση του Πακιστάν από την Ινδία, τα προβλήματα και οι δυσκολίες ενός νεοσύστατου ανεξάρτητου κράτους (ένας Άγγλος μάλιστα φτάνει σε σημείο να κομπορρημονεί για τα καλά της αγγλοκρατίας: «Θα πρέπει να παραδεχτείτε πως δεν ήμαστε και τόσο κακοί! Σας φτιάξαμε δρόμους. Σχολεία, τρένα, είχατε κοινοβουλευτικό σύστημα, όλα τα πράγματα που άξιζαν τον κόπο. Το Τατζ Μαχάλ είχε αρχίσει να καταρρέει, μέχρι που ένας Εγγλέζος μπήκε στον κόπο να το φροντίσει», σελ. 161), ακόμη και η απελευθέρωση του Μπαγκλαντές! Η αφήγηση ξεκινάει από τη δεκαετία του 1940 και φτάνει ως αυτήν του 1970 και βρίθει κοινωνιολογικών, ανθρωπιστικών, ιστορικών, οικονομικών, πολιτιστικών και γλωσσικών στοιχείων. Η οικογένεια του αφηγητή δε ριζώνει σχεδόν πουθενά, «μας σπρώχνουν» όπως λέει χαρακτηριστικά ο παππούς Ααντάμ Αζίζ: Κασμίρ, Αμρίτσαρ, Δελχί, Καράτσι, Άγκρα, Νέο Δελχί και φυσικά Βομβάη, η οποία περιγράφεται από ιστορικής και γεωγραφικής άποψης με έναν ξεχωριστό και άκρως επιμορφωτικό τρόπο!

Νομίζω πως δεν έχει νόημα να αναλύσω το γενεαλογικό δέντρο του Σαλίμ Σινάι (όλα τα μέλη της οικογένειάς του αποτελούν εκπροσώπους της εκάστοτε ιστορικής, πολιτικής, κοινωνικής ή και πνευματικής περιόδου μέσα στην οποία δρουν) και βάσει του οποίου καταγράφεται το παρελθόν και το παρόν της οικογένειάς του. Ιστορίες μέσα στην ιστορία, ανατροπές, εξελίξεις, όμορφες και σκληρές στιγμές και χιλιάδες αφορμές για δεύτερες σκέψεις ή περαιτέρω διερεύνηση των γεγονότων που αποδίδονται κατά καιρούς τόσο παραστατικά! Ο κάθε αναγνώστης, έτοιμος και σίγουρος πως θα βυθιστεί σε μια διαφορετική αναγνωστική πρόκληση, θα βρει κάτι που θα τον συγκινήσει, θα τον συναρπάσει, θα τον παρασύρει, θα τον κατακτήσει, θα τον θυμώσει, θα τον πικράνει, θα τον διασκεδάσει. Από μεριάς μου θα ήθελα να εστιάσω στις αναφορές που γίνονται μέσα από κωμικοτραγικά ή συγκινητικά περιστατικά σε καταστάσεις και θέσφατα όπως:

-η σεμνότητα και η ταπεινότητα της γυναίκας που δεν πρέπει να κοιτάει τον άντρα κατάματα ή να κυκλοφορεί προκλητικά και αυτάρεσκα, κάτι που σταδιακά στις μέρες μας τείνει (;) να εκλείψει («-Πάψε πια να είσαι μια καλή κοπέλα από το Κασμίρ. Κοίταξε να γίνεις μια μοντέρνα Ινδή», σελ. 63).

-η αποκλειστική ευθύνη για την ανατροφή των παιδιών, τις σπουδές του κλπ. που αναλαμβάνει εξολοκλήρου ο πατέρας και κανένας άλλος

-οι δοξασίες, οι δεισιδαιμονίες και τα γιατροσόφια που άργησαν να εξαφανιστούν από τις οικογενειακές εστίες, όσο και αν η παραδοσιακή ιατρική κέρδιζε έδαφος (δεν είναι παράξενο που οι πρώτοι επαγγελματίες γιατροί δεν ήταν και τόσο καλοδεχούμενοι στα αστικά κέντρα και στις αγροτικές περιοχές).

Η ιστορία ξεδιπλώνεται σε δύο επίπεδα: από τη μια η οικογένεια του αφηγητή και πρωταγωνιστή και από την άλλη οι συνθήκες διαβίωσής του την ώρα που μεταγενέστερα γράφει αυτό το κείμενο (πώς κατέληξε, τι κάνει στο κειμενικό παρόν όσο αφηγείται το παρελθόν, γενική επισκόπηση των αλλαγών που βίωσε και που τώρα καταθέτει στα μάτια του αναγνώστη κλπ.). Αυτό που ξεχώρισα είναι το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός που αλάφρωναν κατά τόπους την παράθεση των γεγονότων ενώ η μυστηριώδης Πάντμα, οικονόμος, ερωμένη και φίλη του Σινάι, διέκοπτε τον ειρμό του για να εκφράσει απορίες όμοιες με αυτές που μου δημιουργούνταν εμένα εκείνη σχεδόν τη στιγμή («Μ’ αυτό το ρυθμό… θα περάσουν διακόσια χρόνια μέχρι να φτάσεις να μας πεις για τη γέννησή σου», σελ. 69, «Κοίτα να προχωρήσεις λίγο, γιατί θα πεθάνεις πριν καν γεννηθείς», σελ. 70 κλπ.) με χαρακτηριστικό λαϊκισμό και παραδειγματική θυμοσοφία! Μάλιστα, έσκασα στα γέλια όταν διάβασα την υπέροχη και περιεκτική λέξη «και-μετα-τισμός», δηλαδή τι θα γίνει παρακάτω! Όπως παραδέχεται ο Σινάι: «Δε σας ζητώ παρά να παραδεχτείτε το γεγονός (όπως το παραδέχτηκα κι ο ίδιος) ότι θα διαλυθώ τελικά σε (περίπου) εξακόσια τριάντα εκατομμύρια ανώνυμα και, αναγκαστικά, αμνήμονα μόρια σκόνης. Γι’ αυτό αποφάσισα να καταγράψω τις σκέψεις μου στο χαρτί, πριν τα ξεχάσω όλα (είμαστε έθνος ανθρώπων που ξεχνάνε)» (σελ. 68). Αυτό το συγγραφικό εύρημα γρήγορα αποσύρεται διακριτικά, αφήνοντας χώρο σε διαφορετικά υφολογικά πειράματα, οπότε δεν κούρασε.

Η μάνα του Σαλίμ, Αμίνα, παντρεύτηκε τον Αχμέντ Σινάι κι απέκτησαν τον Σαλίμ και την Τζαμίλα ή «Μπρούντζινη Μαϊμού»! Ο γιος τους όμως ανήκει στα Παιδιά του Μεσονυκτίου και γι’ αυτό είναι ξεχωριστός, σχεδόν ευλογημένος: «Κατά τη διάρκεια της πρώτης ώρας της 15^ης Αυγούστου 1947 -ανάμεσα στα μεσάνυχτα και στη μία το πρωί- όχι λιγότερο από χίλια και ένα παιδιά γεννήθηκαν μέσα στα σύνορα του βρεφικού κυρίαρχου κράτους της Ινδίας… Αυτό που έκανε το γεγονός αξιοσημείωτο… ήταν η φύση των παιδιών αυτών, το καθένα από τα οποία -εξαιτίας κάποιου αλλόκοτου βιολογικού φαινομένου ή ίσως χάρη σε κάποια υπερφυσική παρέμβαση της στιγμής ή τελικά ίσως από απλή σύμπτωση… ήταν προικισμένο με χαρακτηριστικά, ταλέντα ή ικανότητες που μπορούν να περιγραφούν μόνον ως θαυματουργά» (σελ. 317-318).

Προς Θεού, το μυθιστόρημα δεν έχει να κάνει με το υπερφυσικό και υπεράνθρωπο σύμπαν της Marvel ή της DC Comics, αντιθέτως, καταγράφει αυτό το υπερφυσικό χάρισμα μέσα από απόλυτα φυσιολογικές και άκρως ρεαλιστικές συνθήκες διαβίωσης, ειδικά σε μια φτωχή χώρα όπως η Ινδία, οπότε παρελαύνουν μπρος στα μάτια του αναγνώστη οι ακραίες συνθήκες φτώχειας, οι απροσπέλαστες κοινωνικές κάστες, τα ιστορικά μνημεία, οι σχέσεις του κράτους με τους γείτονές του αλλά και η διαστρωμάτωση, η χάραξη πενταετούς πλάνου ανάπτυξης και πολλά άλλα. Δεν είναι τυχαίο που τα Παιδιά του Μεσονυκτίου είναι 581 στο σύνολο, όσοι δηλαδή και οι βουλευτές του πρώτου κοινοβουλίου της Ινδίας και επέζησαν σε σύνολο 1001 (όσες και οι νύχτες της Χαλιμάς)[1]! Γιατί λοιπόν τονίστηκε αυτό το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό, πώς και πόσο θα κυριαρχήσει στην ιστορία και πώς θα επηρεάσει την προσωπικότητα του Σινάι αλλά και την πλοκή είναι ερωτήματα που θα αφήσω στον αναγνώστη να ανακαλύψει μόνος του την απάντησή τους ενώ ενδόμυχα θα αναρωτιέται για την πραγματική σημασία αρκετών συμβολισμών που θα ξεπετάγονται κατά τόπους!

Ο Σαλμάν Ρούσντι, μέσα από τα λόγια του αφηγητή, αγκαλιάζει όλον τον κόσμο και δεν παίρνει το μέρος κανενός, ειδικά όταν αφορά πολέμους, αποσχίσεις, εμφυλίους κλπ. Η γλαφυρότητά του μάλιστα φτάνει σε δυσθεώρητα ύψη όταν καλείται να περιγράψει εκτεταμένα τη δυστυχία, τη μιζέρια και την απίστευτη φτώχεια που επικρατούσε σε δρόμους μακριά από τις κεντρικές περιοχές των μεγάλων πόλεων ή όταν θέλει να φωτίσει ανθρώπους που έχουν κληθεί από γεννησιμιού τους να παίξουν ρόλο κομπάρσου στην ίδια τους τη ζωή: «Ήταν είκοσι ενός χρόνων, διανοητικά καθυστερημένη, σ’ ένα μόνιμο άναρθρο παραλήρημα, προϊόν απανωτών αιμομιξιών στο συγγενικό της περιβάλλον, αλλά μέσα στο μυαλό μου ήταν όμορφη γιατί δεν είχε χάσει τα χαρίσματα με τα οποία γεννιέται κάθε μωρό και τα οποία διαβρώνει σιγά σιγά η ζωή» (σελ. 215).

«Τα Παιδιά του Μεσονυκτίου» είναι ένα δικαίως πλειστάκις βραβευμένο μυθιστόρημα, ο καθρέφτης μιας χώρας κι ενός ανθρώπου, δυο κομμάτια που αλληλοεπικαλύπτονται και αλληλοσυμπληρώνονται αρμονικά, αξεχώριστα και συναρπαστικά, όπως μόνο μια μεγάλη και ταλαντούχα πένα γνωρίζει να το κάνει. Είναι ένα βιβλίο που εκτυλίσσεται αργά και ίσως λόγω του πλούσιου ιστορικού και μυθολογικού υπόβαθρου τα περισσότερα στοιχεία του να θεωρούνται ξένα ως προς την ελληνική αναγνωστική κοινότητα ή πολλοί συμβολισμοί ή παιχνίδια με τις λέξεις και τις έννοιες να μη γίνονται αντιληπτά, παρ’ όλ’ αυτά είναι ένα κείμενο που αξίζει κανείς να το ανακαλύψει και να αφεθεί σε μια από τις λαμπρότερες εκφάνσεις μαγικού ρεαλισμού που αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλά χρόνια.

[1] Midnight’s children: a readers guide, Norbert Schurer, New York: Continuum, 2004, σελ. 42

Βιβλίο Ο 13ος μαθητής
Τίτλος πρωτοτύπου The 13th disciple
Συγγραφέας Deepak Chopra
Μεταφραστής Ανδρέας Λυμπερόπουλος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεν κατάφερα να το ολοκληρώσω. Ήταν τόσο επίπεδο και ρηχό, χωρίς αγωνία, ανατροπές και ολοκληρωμένους χαρακτήρες που με απογοήτευσε σύντομα. Έφτασα μέχρι ένα σημείο κυρίως από περιέργεια αλλά οι ανωτέρω πρωταγωνιστές δεν κάναν κάτι ρηξικέλευθο στην ιστορία, απλώς συγκεντρώνονταν και έπιαναν τη λειψανοθήκη ζώντας τις μέρες του Ιησού και αναρωτώμενοι γιατί θεωρούνται εκλεκτοί κι αν είναι εκλεκτοί ποιας αδελφότητος είναι μέλη κλπ. Κανένα ενδιαφέρον, καμία έκπληξη, καμία λογοτεχνική έστω ικανοποίηση. Το θέμα είναι πολύ ζουμερό και κρίμα που δεν ανταποκρίθηκε το βιβλίο στις προσδοκίες που δημιουργεί η περίληψη στο οπισθόφυλλο.

Στο τέλος του βιβλίου ο συγγραφέας, διακεκριμένη μορφή στον χώρο του πνευματισμού, της New Age αντίληψης περί πνευματισμού και εσωτερικής αναζήτησης, διαφόρων και διαφορετικών πνευματικών αναζητήσεων, παραθέτει μια έρευνα πολλών σελίδων για τις μυστηριακές σχολές (=σκοπός τους η είσοδος στην πραγματικότητα του Θεού, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό), οπότε αυτομάτως καταλαβαίνει κανείς ότι η κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος, η στάση ζωής του Deepak Chopra και η φιλοσοφία του θα κεντρίσει το ενδιαφέρον σχεδόν αποκλειστικά ανθρώπων που ήδη έχουν εισέλθει σε μια New Age πνευματικότητα.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από τη σελίδα BookBox στο facebook.