Βιβλίο Φάκελος: Υπό σκιάν 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Ian S. Cosmatos έχει όλα τα γνωρίσματα μιας κλασικής περιπέτειας με γρίφους και ανθρωποκυνηγητό, μια κεντρική ιδέα με ένα μυστικό που απειλεί την ανθρωπότητα, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ρεαλιστικές περιγραφές της Αθήνας και των υπόγειων στοών της. Ο συγγραφέας έχει ρίξει πολλή δουλειά μελετώντας όσα στοιχεία γνωρίζουμε για τα Ελευσίνια μυστήρια και καταστρώνοντας έναν χάρτη της υπόγειας Αθήνας, την οποία επιλέγει ως επιμέρους τρόπο δράσης και κατάφερε να τα ενσωματώσει σε μια ιστορία με κλιμακούμενη πλοκή, εναλλαγές οπτικών γωνιών και απανωτές ανατροπές. Τα κομμάτια του παζλ ενώνονται σταδιακά, τα μέλη της σέκτας δημιουργούν ερωτηματικά μέχρι ν’ αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, τα θύματα αρχίζουν ν’ αποκτούν συνεκτικούς δεσμούς όταν πρέπει κι έτσι το μυστικό για το οποίο γίνονται όλα, η πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου και τα κίνητρά του έρχονται στο φως μόνο την κατάλληλη στιγμή. Από την άλλη, ίσως φανεί υπερβολική η ανατροπή στην ανατροπή (να τος ο κακός, όχι, μισό, άλλος κρύβεται από πίσω, ώπα, αυτός τώρα γιατί πετάγεται; ) στοιχείο που όμως προσθέτει αρκετά στο σασπένς, οπότε δεν ενοχλήθηκα ιδιαίτερα, κι ας νόμισα πως βρήκα τον ένοχο κι έπεσα έξω.

Ένας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ο Αντώνης Κάλφας, γιος αρχαιολόγου που έχει εξαφανιστεί εδώ και δώδεκα χρόνια μετά από μια πυρκαγιά που κατέστρεψε το σπίτι τους. Δουλεύει ως ξεναγός, «μια εύκολη απροβλημάτιστη δουλειά, χωρίς υψηλές απαιτήσεις και δεύτερες σκέψεις», αυτό θέλει για να ξεχνάει το χτες και να μη γυρίσει πίσω. Οι εξελίξεις όμως θα τον αναγκάσουν να το κάνει, να φέρει στο φως αναμνήσεις που έχει θάψει βαθιά γιατί πονάνε ώστε να καταφέρει να βρει την άκρη σε ένα μπλεγμένο κουβάρι. Στο πλάι του, ο αστυνόμος Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής, που ερευνά τις εξαφανίσεις των επτά θυγατέρων επιφανών Αθηναίων. Στρέφεται στον Κάλφα όταν εντοπίζεται η πρώτη νεκρή, ενταφιασμένη σύμφωνα με τα αρχαιοελληνικά έθιμα, μαζί με ένα αίνιγμα που αφορά τα Ελευσίνια Μυστήρια, τον τομέα έρευνας του χαμένου αρχαιολόγου. Η τρίτη της ετερόκλητης αυτής παρέας είναι η ιδιωτική ερευνήτρια Μελίνα Βιτάλη, που δουλεύει για λογαριασμό της Αρσινόης Σταματέλου, μιας από τις σημαντικότερες ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου, της οποίας η κόρη, Πέτρα, έχει εξαφανιστεί. Στο κρεβάτι της κοπέλας βρέθηκε ένα αντικείμενο του πατέρα Κάλφα, εξ ου και στρέφεται κι εκείνη στον ξεναγό για να τη βοηθήσει. Πόσο καλά λοιπόν ήξερε ο αρχαιολόγος την ηθοποιό και γιατί; Τι σχέσεις είχαν και γιατί εξαφανίστηκε; Πού βρίσκεται; Στα ίχνη τους βρίσκεται μια σέκτα που αποτελείται από μέλη παθιασμένα από τις ιδέες που έχουν κληθεί να διαφυλάξουν, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να παρεκτρέπονται και να ψάχνουν κρυφές αλήθειες πίσω στην αρχαιότητα, κάτι που μπορεί να τους προσφέρει κάτι ανώτερο, κάτι που αξίζει κάθε θυσία για να το πετύχουν.

Η δράση εκτυλίσσεται βάσει των ημερομηνιών του αττικού ημερολογίου, φυσικά πάντα με τις απαραίτητες επεξηγηματικές υποσημειώσεις, και συγκεκριμένα την περίοδο όπου λάμβαναν χώρα τα Ελευσίνια μυστήρια στην αρχαιότητα. Όλα ξεκινάνε τη νύχτα της μύησης, της εποπτείας, «…που διακυβεύεται η μοίρα του πολυτιμότερου όλων». Έχει έρθει λοιπόν η ώρα να επιστρέψει η Κόρη από τη θανάσιμη παγίδα του Άδη και τότε θα έρθουν τα πάνω κάτω. Όπως αναφέρθηκε και πριν, στο μυθιστόρημα μαθαίνουμε πολλά για τα συγκεκριμένα μυστήρια και βρήκα έξυπνο τον τρόπο που αυτά μεταφέρθηκαν στο σήμερα και ενσωματώθηκαν σε μια ιστορία επάλληλων φόνων. Ο ιερός χώρος της Ελευσίνας («κανείς δεν εκτιμά τη μυσταγωγία, την ενέργεια, τη δύναμη αυτού του τόπου»), η Ακρόπολη, ο Αρδηττός δίνονται με ενάργεια και λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια στις εξελίξεις του βιβλίου, για να μην αναφέρω πόσο συναρπαστικό είναι να υπάρχει μια πόλη κάτω από την πόλη, με στοές και περάσματα! Μεταξύ άλλων, έμαθα πως ο χριστιανισμός υιοθέτησε τα τελετουργικά της αρχαιότητας και τα έφερε στα μέτρα του, στερώντας τους κάθε ομορφιά και αίσθηση ελευθερίας και αυτενέργειας. Επιπλέον, με την κυριαρχία αυτής της θρησκείας στον σύγχρονο κόσμο, περάσαμε από μια μητριαρχική κοινωνία (Δήμητρα και Κόρη) σε μια απόλυτα πατριαρχική (Πατήρ και Υιός). Στα κεφάλαια έχουμε κυρίως τριτοπρόσωπη γραφή από διαφορετικές οπτικές γωνίες βάσει των χαρακτήρων που πρωταγωνιστούν σε αυτά κι αυτή η μέθοδος αφήγησης εναλλάσσεται με το δεύτερο ενικό πρόσωπο, μια δύσκολη επιλογή που όμως προσδίδει ένταση. Κάποιος ζει στις κατακόμβες και περπατάει στις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, οπότε έχει συνηθίσει: «…να απευθύνεσαι στον εαυτό σου στο δεύτερο πρόσωπο και με τον καιρό έχεις καθοδηγήσει και τις σκέψεις σου να κάνουν το ίδιο, καθώς έχεις ξεχάσει σχεδόν πώς είναι να μιλάς κανονικά» (σελ. 40).

«Φάκελος: Υπό σκιάν» λοιπόν, μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη ένταση, αγωνία, εκπλήξεις και σημαντικές πληροφορίες για τις τελετές της αρχαιότητας και για το δίκτυο των κρυφών στοών κάτω από την Αθήνα. Ελευσίνα, Ακρόπολη, Αρδηττός, Κοραή 4, νεκροταφείο Κεραμικού, Ποικίλη Στοά και Αρχαία Αγορά, Αγία Δύναμη, Ελαιώνας είναι μερικά μόνο από τα σημεία όπου δρουν οι ήρωες του βιβλίου και μέχρι το τέλος αναρωτιόμουν τι απ’ όσα ήξερα και διάβαζα εδώ είναι θεωρίες συνωμοσίας ή πραγματικότητα. Ποιος είναι ο μυστηριώδης Γρύπας και ποιος είναι ο ρόλος της ομάδας που ηγείται; Τι έκανε το μέλος με το όνομα Πλούτωνας και τους αναγκάζει να πάρουν δραστικά μέτρα; Τι δεν πρέπει ποτέ να έρθει στο φως και να χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της ανθρωπότητας; Θα καταφέρουν τρεις διαφορετικοί άνθρωποι να συνεργαστούν και να λύσουν τους γρίφους που θα τους οδηγήσουν στην αλήθεια;

Βιβλίο Η νύχτα του Ωρίωνα 
Συγγραφέας Όθωνας Μιχαήλ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νουβέλα του Όθωνα Μιχαήλ είναι ολιγοσέλιδη αλλά γεμάτη από περιστατικά και ενδιαφέρουσες σκέψεις πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις. Είναι μια ιστορία που ξεκινάει από τις παρυφές της Ακρόπολης και καταλήγει σ’ ένα νησί με κάτασπρα σπιτάκια, που μας συστήνει δύο νέους που ζουν τον έρωτά τους και στην πορεία διαπιστώνουμε πως τους συνδέει ένα κοινό μυστικό. Έχει δυνατές και ρεαλιστικές περιγραφές της Αθήνας και των σημείων όπου περνάνε ο Ωρίωνας και η Λυδία και ταυτόχρονα κάποιες προσεγμένα δοσμένες εικόνες που εγείρουν την περιέργεια για το τι πραγματικά συμβαίνει. Με αξιοπρόσεκτο χειρισμό της πλοκής, πότε ζούμε ρεαλιστικές στιγμές και πότε μπαίνουμε σε όνειρα γεμάτα συμβολισμούς και σημασίες για τον αφηγητή, με μια λεπτή γραμμή να διαχωρίζει τις δύο περιστάσεις κι όλο αυτό να γίνεται ένα μαγικό παιχνίδι που δεν ήξερα πού, πώς και πότε θα τελειώσει.

Διάφορα γεγονότα έχουν συμβεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα στη ζωή του Ωρίωνα, με αποτέλεσμα να τα βλέπει όλα πλέον με μια φρέσκια ματιά. Όποτε μάλιστα νιώθει τη «νοσηρή παρουσία της αμφιβολίας», τονίζει στον εαυτό του πως «όλα μες στο μυαλό είναι». Η ξαφνική του αλλαγή είναι αποτέλεσμα δειλίας και παραίτησης ή η αγνή λύτρωση του έρωτα; Στη σκιά της Ακρόπολης ξαναζεί τα γεγονότα που τον οδήγησαν αργά αλλά σταθερά ως το σημείο που ξεκινάει η ιστορία του βιβλίου. Η σκέψη της Λυδίας γαληνεύει την ψυχή του κι όταν την αντικρίζει αρχίζουν να περπατούν στα σκοτεινά σοκάκια και στις ήρεμες γειτονιές της περιοχής. Η Λυδία τον προκαλεί με γέλια και πειράγματα, ο Ωρίωνας προσπαθεί να την ακολουθήσει και να παίξει το παιχνίδι της ενάντια στον ορθολογισμό και στα «πρέπει» που τον διαφεντεύουν. Είναι σα να τον τιμωρεί γλυκά για τον τρόπο που της φέρθηκε κάποτε και δέχεται έτσι τη δίκαιη τιμωρία του. Της χρωστάει μια εξήγηση για εκείνο το βράδυ αλλά αφήνεται στη μαγεία της νύχτας μαζί της. Τι θέλει να της πει; Τι της κρατάει κρυφό; Πώς μπλέκεται στην ιστορία ο πατέρας του Ωρίωνα αγκαλιά με μια άδεια μπουκάλα κρασί και γεμάτος τύψεις που δε στάθηκε αντάξιος για τις προσδοκίες του γιου του; Πόσο καταπραϋντικά είναι τα λόγια της μάνας του Ωρίωνα προς τον άντρα της ώστε να του δώσει αυτοπεποίθηση και ταυτόχρονα να τον απομακρύνει από το ποτό; «Ο Ωρίωνας θα τα καταφέρει. Ο Ωρίωνας θα καταφέρει ό,τι εγώ δεν κατάφερα. Ό,τι εμένα μου έκλεψαν μέσα από τα χέρια» (σελ. 36), φωνάζει ο πατέρας. Γιατί ο Ωρίωνας έχει την αίσθηση ότι τον κυνηγάει το αφεντικό στην εταιρεία όπου δούλευε, ο Κέδρος; Τι ζητάει από αυτόν;

«Η νύχτα του Ωρίωνα» είναι μια βραδιά από εκείνες που ζει κανείς μια φορά μονάχα στη ζωή του. Περιγράφει τις χαρούμενες και τρυφερές στιγμές που ζουν δυο νέοι άνθρωποι που συναντήθηκαν την ώρα ακριβώς που ήθελαν να φύγουν από κάπου και τελικά έμειναν και οι δύο. Όσο ξεδιπλώνεται η ιστορία κι αναρωτιόμουν τι είναι αλήθεια και τι φαντασία, αρχίζει να εμφανίζεται ο σημαντικός ρόλος της εταιρείας του Κέδρου στη ζωή των δύο νέων, ως τη μοιραία αποκάλυψη που θα ρίξει ένα διαφορετικό φως στην ιστορία. Έχουμε μια πληθώρα καλολογικών στοιχείων και ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, απλές («Του θύμισαν στέμμα πάνω στα μαύρα, γεμάτα χρυσόσκονη μαλλιά της νυχτωμένης πόλης», σελ. 6) μα και απροσδόκητες («Η ψυχή του κουράστηκε να αιωρείται ανάμεσα σε νεφελώδεις έννοιες και αποφάσισε να ξεκουραστεί στην απτή ομορφιά του κόσμου», σελ. 7). Επίσης, ο συγγραφέας περιβάλλει τους ήρωές του με ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες της νυχτερινής πόλης, όπου παρέες διασκεδάζουν, αλήτες με τσίγκινα κουτάκια ζητιανεύουν, ηλικιωμένα ζευγαράκια χορεύουν, νέοι άνθρωποι φωνασκούν κλπ. Οι παρυφές της Ακρόπολης, ένα πλοίο κι ένα νησί είναι οι τόποι δράσης της ιστορίας και γεμίζουν πότε με φως και πότε με σκοτάδι, πότε γεννούν αγωνία και σασπένς και πότε τρυφερότητα. Ένα μικρό μα πλούσιο σε εικόνες και συναισθήματα βιβλίο.

Βιβλίο Το άγαλμα του Πραξιτέλη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Στοφόρος εγκαινιάζει τη σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων Κύφαντα με μια περιπέτεια γεμάτη σασπένς, ανατροπές, πολύτιμες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Τόπος δράσης είναι τα Αναφιώτικα, η περιοχή στους πρόποδες της Ακρόπολης που θυμίζει νησί και είναι γεμάτη μικρά στενά και χαμηλά σπίτια. Εκεί μένει η αρχαιολόγος Αντρέα Ρίτερ που ήρθε με την κόρη της, Σαρλότε, στην Αθήνα με μια μυστική αποστολή. Σε μια ταβέρνα κάτω από τα Αναφιώτικα, η Σαρλότε ή Τσάρλι γνωρίζει τον Ιωάννη, ένα παιδί που του αρέσει το διάβασμα και τον φίλο του, Σίμο. Η Τσάρλι κάνει παρέα με τα παιδιά και η Αντρέα βρίσκει χρόνο για ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση που την έφερε στην Αθήνα. Τι ψάχνει; Γιατί έχει φωτογραφίες από το σημείο όπου βρέθηκε ένα χαμένο αριστούργημα του Πραξιτέλη; Τι απέγινε το άγαλμα; Παράλληλα, ο παππούς του Σίμου μένει στα Αναφιώτικα και σαστίζει όταν αντικρίζει την Τσάρλι γιατί του θυμίζει μια γυναίκα από το παρελθόν. Τα πράγματα μπλέκουν περισσότερο όταν τα παιδιά διαπιστώνουν πως ο πατέρας του παππού ήταν μπροστά όταν ξεθάφτηκε ένα σημαντικό άγαλμα στην οδό Τριπόδων λίγο πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα αλλά το γλυπτό χάθηκε σχεδόν αμέσως. Στην παρέα των παιδιών προστίθεται και ο Ερμής που γνωρίσαμε στο βιβλίο της Άννας Βασιλειάδη «Τα τρία κλειδιά και το μυστικό του Ευριπίδη» και όλοι μαζί, μετά από μια τυχαία ανακάλυψη, ξεκινάνε τις δικές τους έρευνες.

Ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει, όπως σε όλα τα παιδικά του βιβλία, τη φαντασία με την πραγματικότητα κι έτσι υπαρκτά πρόσωπα όπως ο υπουργός Εσωτερικών των δοσιλογικών κυβερνήσεων Αναστάσιος Ταβουλάρης, ο αρχηγός της Γερμανικής Αστυνομίας στην Ελλάδα Βάλτερ Σιμάνα, ο λογοτέχνης Άρης Αλεξάνδρου και άλλοι αναμιγνύονται με τους ήρωες του μυθιστορήματος που αποδύονται σ’ έναν αγώνα δρόμου για τον εντοπισμό του χαμένου αριστουργήματος του Πραξιτέλη. Μικρά κεφάλαια παρεμβαίνουν στη ροή της αφήγησης και μας ταξιδεύουν στην αρχαιότητα του γλύπτη που διασχίζει την ίδια ακόμη και σήμερα οδό Τριπόδων, τον αρχαιότερο δρόμο της Ελλάδας, στα πλούτη και στην ευμάρεια που απολαμβάνει η μικρή Έντα κατά την Κατοχή και στις κομπίνες που έχουν στήσει υπουργοί και κατακτητές με μια σειρά από καζίνο στο κέντρο της Αθήνας, στην ατμόσφαιρα μιας πρωτεύουσας σήμερα χαμένης αλλά ζωντανεύει χάρη στα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κ. ά. Με αφορμή ένα άρθρο σε σχολική εφημερίδα, μαθαίνουμε πολλά για τα Αναφιώτικα, «ένα νησί στην καρδιά της Αθήνας», για τα σπίτια που κάποια από αυτά έχουν δωμάτια μέσα σε σπηλιές του βράχου της Ακρόπολης, που παραμένουν γραφικά κι ας τα ανακάλυψε πολύς κόσμος. Με αποσπάσματα από το έργο του Philip Kerr «Φοβού τους Δαναούς» και με αναφορές στη σειρά βιβλίων «Babylon Berlin» του Volker Kutscher ξετυλίγεται μια ανατρεπτική και ενδιαφέρουσα ιστορία που βάζει την παρέα των μικρών παιδιών σε θανάσιμο κίνδυνο.

Αναφιώτικα, οδός Κλεψύδρας, οδός Τριπόδων, το μετόχι του Παναγίου Τάφου, ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς και άλλα μνημεία και γνωστά σημεία της περιοχής της Πλάκας είναι το φόντο στο οποίο ξετυλίγεται μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη δράση και εκπλήξεις που αναμιγνύει υποδειγματικά την πραγματικότητα με τη μυθιστορία. Ο συγγραφέας βάζει τους ήρωές του να περπατάνε στα στενά της Πλάκας και τα περιγράφει με τόση παραστατικότητα που ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια μου οι κρυφές και φανερές γωνίες τη περιοχής αυτής, τα τοπόσημα, μικρές λεπτομέρειες που μου έχουν ξεφύγει, για να μην αναφερθώ στα χιλιάδες «easter eggs» που χαρίζει αφειδώς ο συγγραφέας σε όσους αναγνώστες ξέρουν καλά την προσωπική ζωή και την καριέρα του. Από την άλλη τα κεφάλαια μου φάνηκαν μικρά, με θέματα που ξεπηδούσαν συνέχεια χωρίς να αναλύονται πολύ και προχωρούσαμε παρακάτω και παρακάτω, κάτι που με έκανε να νιώθω πως το κείμενο δεν αναπνέει, παρ’ όλο που οι ιστορίες και οι αλληλοεπιδράσεις των χαρακτήρων κάλλιστα θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν και το μυθιστόρημα να μεγαλώσει σε έκταση χωρίς να μειωθεί η ένταση ούτε στιγμή. Αρχαιοκάπηλοι, απελπισμένες γυναίκες που θέλουν εκδίκηση, ρομαντικοί αρχαιολόγοι που τρέχουν για να σώσουν τους θησαυρούς της πατρίδας τους και στη μέση μια παρέα μικρών παιδιών με αγάπη για την πατρίδα και την περιπέτεια. Ποιος θα βρει το άγαλμα του Πραξιτέλη και με τι κόστος; Ένα μυστήριο περιμένει τη λύση του.

Βιβλίο Κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα για τις δυσκολίες που μας ατσαλώνουν όταν θέλουμε να πραγματοποιήσουμε τα όνειρά μας και ταυτόχρονα ένα προσεγμένο κείμενο που καταδικάζει τη γυναικεία κακοποίηση μέσα από μια σειρά γεγονότων που θα μετατρέψουν την αθώα Μενεξιά σε μια γυναίκα αποφασισμένη να εκδικηθεί όσους της κάνουν κακό. Ένα κορίτσι με μεγάλα μάτια που το χρώμα τους θα της χαρίσουν το όνομά της θα μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο γεμάτο θυμό για τους γονείς της που την εγκατέλειψαν αλλά βλέποντας στην πορεία της ζωής της τι περνούσαν όλα αυτά τα χρόνια οι περισσότερες γυναίκες τελικά κατάλαβε πως ίσως η μητέρα της αποφάσισε να την αφήσει χωρίς τη θέλησή της. Είμαστε στη δεκαετία του 1960 κι η Μενεξιά δέχεται μια αναπάντεχη πρόταση που θα την οδηγήσει να ακολουθήσει το όνειρό της, χωρίς να ξέρει πόσο σκληρό θα είναι το τίμημα. Θέλει να ανέβει στο πάλκο, να την ακούει ο κόσμος με προσήλωση, να κρατάει μικρόφωνο. Είναι όμως δύσκολη η αρχή, γεμάτη σκαμπανεβάσματα και με όλους τους γνωστούς κινδύνους του χώρου και του επαγγέλματος. Έχει εφόδιο τη φωνή της μα και το τσαγανό της, το θράσος της, την αυτοπεποίθησή της. Τα γεγονότα που βιώνει τη μεταμορφώνουν, την κλείνουν στον εαυτό της, κάποια στιγμή αποζητάει εκδίκηση, είναι όμως αυτό το κατάλληλο γιατρικό για να ηρεμήσει η ψυχή της; Παλεύει να διώξει τους εφιάλτες της από τις πληγές που της άνοιξαν και τους μερεύει αλλά για λίγο. Κάθε μέρα είναι και μια μάχη που καλείται να δώσει χωρίς κανείς να καταλάβει τίποτα. Πώς θα ατσαλώσουν την προσωπικότητά της τα βιώματα που την ωρίμασαν τόσο νωρίς και πότε θα μαλακώσει ξανά η καρδιά της;

Η αφήγηση ρέει σα νεράκι, ο συγγραφέας δεν αφήνεται σε ευκολίες και κλισέ, αντίθετα, σχεδιάζει προσεκτικά μια ρεαλιστική ιστορία που ζωντανεύει τον χώρο της νύχτας και της πίστας της δεκαετίας του 1960. Με την ίδια μαεστρία καταγράφονται οι δύσκολες μα όχι απάνθρωπες συνθήκες στο ορφανοτροφείο, η νοοτροπία με την οποία γαλουχούνταν τα κορίτσια για τη σκληρότητα της ζωής που ξεκινάει όταν φεύγουν από κει είτε ως ψυχοκόρες είτε ως νταντάδες. Διάχυτος ο φόβος να μην πέσουν σε οικογένεια ή αφέντη που θα τις εκμεταλλευτεί και φυσικά, αν όλα πάνε καλά, θα έχουν παντρευτεί πριν από τα 17 τους, οπότε κάθε σκέψη για κάτι διαφορετικό τις φοβίζει και δεν τολμούν να ρισκάρουν, μιας και οι υπεύθυνες δε σταματούν να μιλάνε για παστρικές, για φτώχεια, για δυσκολίες αν βγουν μόνες τους οι οικότροφοι έξω από αυτήν τη ζωή. Η Μενεξιά όμως σπάει αυτόν τον φραγμό γεμάτη αγάπη και πάθος για το τραγούδι κι έτσι γνωρίζει ανθρώπους και βιώνει καταστάσεις που θα τη φέρουν αντιμέτωπη με τα όριά της και με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού της.

Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται στην Πλάκα με τους μάγκες και τους ζητιάνους της, με τα αρχοντικά και με τα καταγώγια, στο Παγκράτι με τη νυχτερινή ζωή του, στην Τρούμπα με τους κινδύνους και τα ξενοδοχεία ημιδιαμονής. Καλοσχεδιασμένο φόντο που ανακατεύει σ’ ένα ενδιαφέρον μίγμα τους ξενύχτηδες και τους βιαστικούς μεροκαματιάρηδες που συναντιούνται κοντά στο ξημέρωμα… Εκεί γνωρίζουμε τον Μάρκο, έναν από τους τελευταίους κουτσαβάκηδες, και τον γιο του, Παντελή, που έχουν το ρεμπετάδικο Ζαΐρα και κάποια καλά κρυμμένα μυστικά. Η βασική τους τραγουδίστρια είναι η Αντωνία, η οποία αρνείται να ακολουθήσει τη μόδα της εποχής και παραμένει κολλημένη στην καρέκλα της. «Ο κόσμος έρχεται για ν’ ακούσει τις φωνές και όχι για να βλέπει τους τραγουδιστές να κουνιούνται σαν λατέρνες», λέει χαρακτηριστικά. Η Αντωνία είναι «ψημένη», σκληρή, αγωνίστρια, έχει μάθει πολύ καλά πως οι άντρες πάντα καιροφυλακτούν για να εκμεταλλευτούν τα όνειρα που κάνουν οι γυναίκες κι έτσι αυτές πρέπει να έχουν μυαλό και τσαγανό, να δοθούν μόνο σε αυτόν που θα τις αγαπήσει πραγματικά. «Οι γυναίκες ερωτεύονται με τα αφτιά και οι άντρες με τα μάτια. Γι’ αυτό οι άντρες λένε ψέματα και οι γυναίκες φοράνε μακιγιάζ» (σελ. 114), τονίζει συχνά. Λίγο πιο κάτω δουλεύει κι ο Παντελής που κατάφερε να ανοίξει το δικό του μανάβικο κι αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο. Μα κι άλλοι μεροκαματιάρηδες, κι άλλα πρόσωπα που θα μπλέξουν τις ζωές τους με την πορεία της Μενεξιάς.

Το «Κι ως την άλλη μου ζωή θα σε λατρεύω» είναι ένα ενδιαφέρον και ανατρεπτικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανατροπές και σημαντικά διαχρονικά μηνύματα πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις («Οι άνθρωποι είναι σαν τα βιβλία. Αρκεί να φυσήξει ένα αεράκι και ο καθένας μπορεί να διαβάσει τις σελίδες», σελ. 309) και κυρίως στην αυτοδιάθεση της γυναίκας που πάντοτε αποτελούσε αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους άντρες, κάτι που δυστυχώς είναι επίκαιρο όσο ποτέ στην εποχή μας. Ωραία ιστορία, δοσμένη στρωτά, με παραστατικές περιγραφές, λιτούς διαλόγους και ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλληλοεπιδρούν άψογα, χαρίζοντας στιγμές αγωνίας, συγκίνησης και τρυφερότητας. Είναι ένα κείμενο-κραυγή βοήθειας απέναντι στις γυναίκες που κακοποιούνται από συζύγους, πατεράδες, συντρόφους αλλά ο φόβος της κοινωνικής κατακραυγής επιβάλλει τη σιωπή τους και η απειλή της ατίμωσης και του περιθωρίου σφραγίζει τα στόματά τους. «Η πραγματική αγάπη δεν πονάει, δεν πληγώνει, δεν σκοτώνει» (σελ. 188). Γιατί λοιπόν, όταν περνάει λίγος καιρός, επιστρέφουν τα θύματα στο ίδιο περιβάλλον με την πεποίθηση πως όλα θα φτιάξουν; Γιατί δέχονται τις άσχημες καταστάσεις που βιώνουν ως κανονικότητα; Αφού: «Η πραγματική αγάπη δεν σε φυλακίζει. Σε κρατά ελεύθερη μέσα στην αγκαλιά της» (σελ. 212). Σε αυτά και άλλα ερωτήματα ακουμπάει την πένα του ο συγγραφέας προσπαθώντας να βρει μιαν απάντηση ενώ ταυτόχρονα ζωντανεύουν τα λαϊκά τραγούδια του 1960 με τους εμπνευσμένους στίχους του Κώστα Βίρβου, η δύσκολη ζωή της νύχτας, ο αγώνας της γυναίκας να επιβιώσει σε προσωπικό και σε επαγγελματικό επίπεδο σε έναν τόσο σκληρό χώρο. «Μπορείς να συγχωρέσεις κάποιον μόνο σε μία περίπτωση. Όταν είσαι σίγουρη πως το κακό που έκανε σ΄ εσένα δεν το έκανε ποτέ σε κανέναν άλλο…Ούτε πριν ούτε μετά» (σελ. 310). Θα βρει άραγε η Μενεξιά επιτέλους τη γαλήνη; Θα πραγματοποιήσει το όνειρό της; Με τι συναισθηματικό και ψυχικό κόστος; Ένα δυνατό και καλογραμμένο μυθιστόρημα!

Βιβλίο Φοβού τους Δαναούς
Τίτλος πρωτοτύπου Greeks bearing gifts
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Γιώργος Μαραγκός
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είμαστε στο 1957. «Πιστεύω πραγματικά ότι η νέα Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μπορεί να γίνει εξαιρετική χώρα όταν θα έχουμε τελειώσει τα μερεμέτια» (σελ. 13), εικάζει ο Μπέρνι Γκούντερ που εργάζεται ως Κρίστοφ Γκαντς στο νεκροτομείο ενός νοσοκομείου του Μονάχου. «…για πόλη της Βαυαρίας, το Μόναχο είναι επίπεδο σαν στρώμα ύπνου και εξίσου αναπαυτικό» (σελ. 48). Αγωνίζεται να ξεχάσει, να προχωρήσει μπροστά κι ας υπάρχουν γύρω του ακόμη ερείπια είτε με τη μορφή κτηρίων είτε με τη μορφή ανθρώπων. Η γνωστή φιλοσοφία του απέναντι στον πόλεμο, τη ματαιότητα κλπ. είναι εμφανής κι εδώ, απλώς πιο «κατασταλαγμένη» και γλυκόπικρη: «Με μικρές πράξεις, όπως και η ίδια η Γερμανία, προσπαθούσα να φτάσω σιγά σιγά στην ηθική αξιοπρέπεια» (σελ. 20). Κάνει μια νέα αρχή, παραμένοντας ανώνυμος και σχεδόν κρυμμένος από τις υπηρεσίες αντικατασκοπείας και ασφαλείας. Κάποια στιγμή όμως τον αναγνωρίζει ο Κρίστιαν Σράμα, ένας βρώμικος μπάτσος που τον αναγκάζει να συμμετάσχει σε μια παράνομη δοσοληψία μεταξύ στρατηγών και πολιτικών.

Ο Γκούντερ καταφέρνει να γυρίσει το παιχνίδι κι αυτό τον φέρνει σ’ επαφή με έναν έμπιστο φίλο από το παρελθόν που, ως αντάλλαγμα, του προτείνει να εργαστεί ως πραγματογνώμων σε ασφαλιστική εταιρεία. Η εταιρεία λοιπόν στέλνει τον πρώην επιθεωρητή στην Ελλάδα για μια τυπική έρευνα γύρω από το ναυάγιο ενός πλοίου γερμανικής ιδιοκτησίας που έχει ασφαλιστεί, μόνο που αυτή η υπόθεση θα φέρει τον Γκούντερ αντιμέτωπο με τον αφανισμό των Εβραίων της Θεσσαλονίκης το 1943 και με τις αποτυχημένες προσπάθειες αποκατάστασης των περιουσιών όσων επέζησαν. Όταν μάλιστα βρίσκει ένα πτώμα στον δρόμο της έρευνας, ο υπαστυνόμος Σταύρος Λεβέντης τον πειθαναγκάζει να βρουν μαζί τον ένοχο! Και σα να μη φτάναν όλα αυτά, στο προσκήνιο έρχεται ένας εγκληματίας πολέμου που πρέπει να συλληφθεί, μόνο που η Ελλάδα δεν έχει κάνει καμία τέτοια δίκη.

Η νέα περιπέτεια του Μπέρνι Γκούντερ είναι εντελώς διαφορετική από τις προηγούμενες και ταυτόχρονα εξίσου πολύπλοκη και ανατρεπτική, με τις απανωτές εκπλήξεις που ρίχνουν τον πρωταγωνιστή από τα χέρια του ενός στην ανάγκη του άλλου να έρχονται με καταιγιστικούς ρυθμούς κι όλα αυτά να δένονται εξίσου σφιχτά όσο και οι προηγούμενες υποθέσεις. Η πλοκή διαδραματίζεται μόνο στο παρόν κι έτσι παρακολουθούμε ανεμπόδιστα τα βήματα που θα οδηγήσουν τον Γκούντερ στην έρευνα περί ασφάλισης, στον τρόπο που χάθηκαν οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, στο φημολογούμενο μέρος όπου βυθίστηκε ο χρυσός τους και στα ίχνη του Μαξ Μέρτεν, με τους φανταστικούς χαρακτήρες να αναμιγνύονται σωστά με πραγματικά ιστορικά πρόσωπα. Μέσα από το κείμενο διαφαίνονται πολλές από τις εξελίξεις σε οικονομικό, πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο στη Γερμανία και γενικότερα στην Ευρώπη. Μου έκανε εντύπωση η επικείμενη κυριαρχία της Γερμανίας μέσω άλλων οδών, κυρίως οικονομικών, μιας και τα πρώτα της βήματα στη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου και πάλι έχει τον πρώτο λόγο στα διεθνή πράγματα, δεν τα είχα συνδυάσει με τις εξελίξεις της εποχής του βιβλίου.  Εξίσου άγνωστα μου ήταν και τα πρώτα βήματα της ΕΟΚ με τις αντίστοιχες αντιδράσεις και προσδοκίες των κρατών, ακριβώς όμως επειδή εδραιώθηκε σε περίοδο νέων πολέμων, στις 25 Μαρτίου 1957, μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου της Κορέας και σχεδόν στο τέλος της σύρραξης στην Αίγυπτο: «Μια κοινότητα οικονομικών συμφερόντων φάνταζε εντελώς άσχετη με τις ανάγκες των απλών ανθρώπων» (σελ. 249). «Με τη νέα ΕΟΚ η Γερμανία μπορεί να γίνει αυτό που πάντα ήταν το πεπρωμένο της να γίνει: ο αδιαμφισβήτητος άρχοντας της Ευρώπης» (σελ. 435). Προφητικός Μαξ Μέρτεν ή διεισδυτικός και παρατηρητικός Philip Kerr;

Ο Μαξ Μέρτεν είναι και ο άνθρωπος που σχεδόν πρωταγωνιστεί στο μυθιστόρημα και απασχόλησε τον ελληνικό και διεθνή Τύπο όταν συνελήφθη στην Ελλάδα για εγκλήματα πολέμου το 1957 αλλά εν όψει του δανείου με τη Γερμανία τον Νοέμβριο του 1958 άλλαξε ο σχετικός νόμος το 1959 κι έτσι επιτρεπόταν η απελευθέρωση των εγκληματιών πολέμου, κάτι που προκάλεσε παγκόσμια κατακραυγή! Απελευθερώθηκε και απελάθηκε στη Γερμανία, ξεκινώντας μια σειρά έντονα δυσφημιστικών δημοσιευμάτων και μαρτυριών που γιγάντωσαν το ήδη υπάρχον σάλο. Ο χαρακτήρας του είναι σχεδόν τρισδιάστατος και πολυεπίπεδος, οδηγεί τις εξελίξεις, επιφυλάσσει εκπλήξεις και καταστρέφει μια από τις τελευταίες ελπίδες του Γκούντερ για ήρεμη ζωή. Από το κείμενο περνάνε κι άλλοι εγκληματίες πολέμου κι έτσι έχουμε και πάλι ένα δυνατό, ανατρεπτικό, ενδιαφέρον και τεκμηριωμένο μυθιστόρημα.

Κρίμα όμως που η ματιά του συγγραφέα απέναντι στα ελληνικά πράγματα είναι αρκετά υποτιμητική, έστω και με τη δικαιολογία πως δεν καταγράφει δικές του γνώμες αλλά διατυπώνει ειρωνικά και καυστικά σχόλια μέσω των ηρώων του. Από την αρχή σχεδόν ο διευθυντής της ασφαλιστικής εταιρείας τονίζει: «Η ουσία είναι πως σε ό,τι έχει σχέση με το χρήμα -το δικό μας χρήμα- δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους Έλληνες. Αυτοί οι κατσικογάμηδες είναι η πιο ακόλαστη φυλή στην Ευρώπη. Γεννιούνται ψεύτες και λωποδύτες… Οι δυνατότητες για κομπίνα είναι ατελείωτες» (σελ. 123). Ο Έλληνας βοηθός πραγματογνώμονας της εταιρείας, Αχιλλέας Γαρλόπης (δεν ξέρω τι είναι χειρότερο, το ονοματεπώνυμό του ή το βαφτιστικό της γραμματέως του, Τελέσιλλα) λέει: «…και οι δύο αυτές υπηρεσίες, όντας ελληνικές, είναι αργές και γραφειοκρατικές…» (σελ. 133). Και το υπερβολικό και ίσως άτοπο: «Πολλοί Έλληνες οπλοφορούν, φυσικά. Εξαιτίας των ναζί. Και πριν από αυτούς, εξαιτίας των Τούρκων» (σελ. 134).

Ο συγγραφέας δε διστάζει να περιγράψει με υποτιμητικά σχόλια την αλλαγή φρουράς και τους Εύζωνες (σελ. 139-140, «…φαινόταν λες και οι δύο άντρες προσπαθούσαν να παρωδήσουν την όλη τελετή, αλλά το μόνο που πρόσθετε αυτό ήταν μια διασκεδαστική γραφικότητα» μεταξύ άλλων) ενώ οι περιγραφές της κυκλοφοριακής συμφόρησης και ο θόρυβος από τα μηχανάκια καταντούν σχεδόν γραφικές. Δεν αντιδρώ από υπερβολική αγάπη για την πατρίδα μου, η οποία, όπως όλες, έχει κι αυτή τα ελαττώματά της, και καταλαβαίνω το πνεύμα του σκεπτικιστή και κυνικού Μπέρνι Γκούντερ, απλώς η όλη αίσθηση που αποκομίζει κανείς είναι αυτή του κιτσαριού, της ελαφρότητας και της κουτοπονηριάς, χωρίς μεγάλα περιθώρια να περιγραφούν άλλες αρετές του λαού. Δείτε για παράδειγμα πόσο πιο έξυπνο και μετριοπαθές είναι αυτό το σχόλιο: «Όχι, η ιστορία του ανθρώπου έχει πιο πολλές τρύπες κι από τις πολιτικές διακηρύξεις της κυβέρνησης» (σελ. 159). Ακόμη κι αυτή η παρατήρηση για το αργασμένο δέρμα των ψαράδων: «Ο λιμενάρχης ανήκε σε ένα είδος που διέφερε από τους αρχαϊκούς ανθρώπους της Ερμιόνης, αφού το δέρμα του προσώπου του δεν ήταν αγορασμένο από το ντόπιο βυρσοδεψείο» (σελ. 295). Επομένως, ίσως να φταίει η επιλογή λέξεων ή η σχεδόν μονοδιάστατη καταγραφή των ελληνικών συνηθειών που να δημιουργεί αυτό το άσχημο κλίμα. Ευτυχώς που έρχεται ο Αυστριακός Γκέοργκ Φίσερ: «Ποιος μπορεί να έχει κακή διάθεση σε μια χώρα όπως αυτή; Μπορεί οι Έλληνες να είναι απερίσκεπτοι αλλά το καλοκαίρι αυτή η χώρα είναι η καλύτερη χώρα στον κόσμο» (σελ. 143). Στα θετικά είναι επίσης το σεργιάνι στην Πλάκα μέσα από εντελώς διαφορετικής κατεύθυνσης τότε δρόμους, κάτι που δείχνει την έρευνα του συγγραφέα, οι πανέμορφες Σπέτσες και η συναρπαστική περιγραφή του Παρθενώνα (πάλι καλά που άρεσε στον Γκούντερ, που μέχρι κι αυτός λύγισε μπροστά στην ομορφιά του).

Το κέντρο της Αθήνας, η πλατεία Συντάγματος με τα ξενοδοχεία της, οι φυλακές Αβέρωφ στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, το Παναθηναϊκό Στάδιο, ο Πειραιάς, η Κόρινθος, η Ερμιόνη και η Κόστα, οι Σπέτσες είναι τα σημεία στα οποία διαδραματίζεται η νέα περιπέτεια του Μπέρνι Γκούντερ, με αρκετές ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις, βρώμικα μυστικά, σοκαριστικές αλήθειες, διεισδυτικές παρατηρήσεις, κυνισμό, λίγο ρομάντσο και μια δυνατή και εντελώς διαφορετική πρόταση συνεργασίας που θα φέρει στη ζωή του πρώην αστυνομικού τα πάνω κάτω. Πικρές αλήθειες για τον χειρισμό των εγκληματιών πολέμου από τις ευρωπαϊκές χώρες μετά τον πόλεμο, διευκρινίσεις για την τύχη του χρυσού των Εβραίων της Θεσσαλονίκης και ένας μάρτυρας-κλειδί είναι μερικά μόνο από τα πραγματολογικά επιχρίσματα μιας δυνατής, αν και κάπως ανθελληνικής, περιπέτειας.

Βιβλίο Ο χορός της θεάς
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου επιστρέφει μ’ ένα μυθιστόρημα-έκπληξη, αφιερωμένο στην ελληνική μυθολογία, στην αρχαία Ελλάδα και στην υπόγεια Αθήνα. Χωρίς ν’ αφήνει στην άκρη το ρομαντικό στοιχείο που ξέρει να διαχειρίζεται πολύ καλά, δημιουργεί μια μυστική αδελφότητα κι ένα κυνήγι θησαυρού που θα οδηγήσει σε κάτι επαναστατικό για τον χώρο της αρχαιολογίας. Αγωνία και σασπένς, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν μια περιπέτεια που με εντυπωσίασε με τα πραγματολογικά της στοιχεία και τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που μου χαρίστηκαν αφειδώς και εύληπτα. Η συγγραφέας, έχοντας σπουδάσει το αντικείμενο αλλά και έχοντας ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της μέσα από τα προηγούμενα βιβλία της, με το παρόν μυθιστόρημα καταφέρνει να δημιουργήσει ένα μελετημένο, σωστά στημένο μυστήριο, με διαδοχικά βήματα επίλυσης, κακούς που κυνηγούν τους καλούς, έναν άγνωστο αντίπαλο που κινείται πάντα στη σκιά χωρίς να ξέρει κανείς την πραγματική του ταυτότητα και, φυσικά, έρωτα.

Ο Νικηφόρος Έξαρχος είναι διακεκριμένος καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, παθιασμένος με την εξεύρεση χαμένων αρχαιολογικών μνημείων και με προσωπική του σταυροφορία την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Λίγο καιρό πριν την ημέρα της δολοφονίας του, είχε κάνει μια συγκλονιστική ανακάλυψη που αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει για να την προστατέψει από άπληστα χέρια. Τα τελευταία του λόγια είναι ένας γρίφος για την κόρη του, στην οποία τα εμπιστεύτηκε. Η Νίκη, έχοντας να αντιμετωπίσει το πένθος της, διαπιστώνει πως στο σπίτι της έρχεται να εγκατασταθεί η ετεροθαλής αδελφή της, Ηλέκτρα, με τον φίλο της, Τζον. Η Ακατονόμαστη είναι κόρη της ερωμένης του Νικηφόρου και δεν έγινε ποτέ δεκτή από σύζυγο και Νίκη. Να όμως που τα πράγματα εξελίσσονται απρόσμενα και ίσως οι δυο τους έρθουν κοντύτερα απ’ ό,τι νομίζουν. Μαζί τους είναι Μάρκος Απέργης, αγαπημένος φίλος του καθηγητή, που τον μεγάλωσε και τον στήριξε, έχει ανήσυχη φύση, ασχολήθηκε με το εμπόριο και ειδικότητά του είναι να εντοπίζει σπάνια και ακριβά αντικείμενα για λογαριασμό ανθρώπων που μπορούσαν να τα πληρώσουν. Ανάμεσα σε αυτούς τους τέσσερις ανθρώπους θα αναπτυχθούν ιδιαίτερα συναισθήματα, μαζί θα κινδυνέψουν, θα ψάξουν, θα αγωνιστούν να βρουν τη Νίκη του Περικλέους, τον μεγαλύτερο θρύλο των χαμένων ελληνικών θησαυρών, έργο του Φειδία.

Η Δήμητρα Ιωάννου έχει κάνει μια αξιόλογη έρευνα κι έχει ενσωματώσει σωστά όλα τα πραγματολογικά στοιχεία που χρειάζονται σ’ ένα ιδιαίτερο κυνήγι που δε σταμάτησε να με εκπλήσσει ως προς τις εξελίξεις και τους ρόλους των χαρακτήρων. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται, κανείς δεν είναι αυτό που δείχνει, μια μυστική οργάνωση παρακολουθεί τα πάντα, μια σκιά θα κάνει οτιδήποτε χρειαστεί για να αποκτήσει το άγαλμα και οι τέσσερις πρωταγωνιστές θα ζήσουν περιπέτειες που θα τους ταξιδέψουν στους ναούς της Ελευσίνας, της Περαχώρας και της Βραυρώνας, στην Πλάκα, στον Σκαραμαγκά, ακόμη και στις υπόγειες στοές της Αθήνας, που θα αποτελέσουν ένα καταπληκτικό σκηνικό για την κορύφωση του βιβλίου. Μέσα στο κείμενο όμως βρίσκουν χώρο να καταγραφούν και σκέψεις γύρω από τη φιλία και την προδοσία, την πίστη στον εαυτό μας και την ελευθερία της σκέψης και της γνώμης μας, το ψέμα και τη μοναξιά που κρύβουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (δίνονται αξιοσημείωτα περιστατικά που τονίζουν την αξία της προσωπικότητας, το θάρρος της γνώμης και το εφήμερο της πλαστικής ομοιομορφίας που επιτάσσει η μόδα), η αγάπη προς την Ιστορία της πατρίδας μας και ο σεβασμός απέναντι στα τεχνουργήματά της. Έξυπνες ερωτικές αντιζηλίες και παρεξηγήσεις, λιτές και κομψές παρομοιώσεις και μεταφορές, ευρηματικοί τρόποι εξιχνίασης των βημάτων που οδηγούν στον θησαυρό, πληροφορίες για τη λατρεία, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και την ταυτότητα των δώδεκα θεών είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του μυθιστορήματος.

«Ο χορός της θεάς» είναι μια ριζικά διαφορετική ως προς το θέμα και την πλοκή μυθιστορηματική πρόταση της Δήμητρας Ιωάννου που με παρέσυρε σε κρυφά μονοπάτια και αχάρακτους δρόμους. Αινίγματα, γρίφοι, κρυμμένα τεχνουργήματα, μυστικές οργανώσεις, αόρατοι εχθροί, υπόγειες στοές και η ελληνική μυθολογία χαρίζονται απλόχερα και μελετημένα σ’ ένα συναρπαστικό μίγμα που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Μοναστηράκι-Πλάκα: οι γειτονιές των θεών
Συγγραφέας Άρτεμις Σκουμπουρδή
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όποιος έχει παρακολουθήσει ξεναγήσεις της κυρίας Σκουμπουρδή, καταλαβαίνει πόση αγάπη έχει η ίδια για τον τόπο της και για τον κόσμο που την παρακολουθεί, πόσο έχει κουραστεί για να συλλέξει, διασταυρώσει και τεκμηριώσει τις πληροφορίες που δίνει. Με την ίδια φλόγα και το ίδιο πάθος καταθέτει τις γνώσεις και την εμπειρία της σε αυτό το βιβλίο. Δομημένο σε μικρά μικρά κεφάλαια, δρόμο τον δρόμο, κτήριο το κτήριο, ξετυλίγει με άνεση, μαεστρία και τον δικό της γλαφυρό τρόπο το παρελθόν και το παρόν της ιστορικής αυτής γειτονιάς.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, «Ταξίδι στον χρόνο και την Ιστορία» και «Τα μνημεία, οι άνθρωποι και η ιστορία τους στη ροή του χρόνου» Στο πρώτο μέρος εκτυλίσσεται με ωραίο, παραστατικό και τεκμηριωμένο τρόπο η απαρχή, η γέννηση, η ανάπτυξη, η εξέλιξη, η εγκατάλειψη, η παρακμή, οι εστίες ελπίδας και πνευματισμού της περιοχής ειδικότερα και της Αθήνας γενικότερα από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Στο δεύτερο μέρος, χαρτογραφείται η περιοχή της Πλάκας και του Μοναστηρακίου και ο αναγνώστης περπατάει μαζί με τη συγγραφέα στις παρυφές των Αναφιώτικων, εκκλησιάζεται στις σωζόμενες βυζαντινές εκκλησίες, ψάχνει τα χαμένα ίχνη των κατεδαφισμένων μνημείων και σπιτιών και βομβαρδίζεται με εύληπτο τρόπο με πάμπολλες πληροφορίες.

Γιατί συντελέστηκε το αθηναϊκό θαύμα του 5^ου αιώνα π. Χ., την εποχή του Περικλή; Πώς ήταν η ζωή μιας ευκλεούς πόλης την εποχή της ρωμαιοκρατίας; Σε τι καταστροφικό συνετέλεσε ο Ιουστινιανός; Σε ποια εποχή έζησε η Αγία Φιλοθέη και σε τι συνεισέφερε στην πόλη των Αθηνών, ώστε να μνημονεύεται ακόμη και σήμερα το όνομά της; Τι κατέγραψαν οι περιηγητές του 16^ου και του 17^ου αιώνα; Πώς κατάφερε να διασωθεί μέσα από τα δύσκολα χρόνια η Ακρόπολη και τα μνημεία της και ποιος κατέστρεψε τελικά τον Παρθενώνα; Πότε ειπώθηκε η φράση «Κάλλιο μακελειό στον Τούρκο παρά κρηάς στον Βενετσιάνο» και γιατί; Ποιος ήταν ο άγιος Μιχαήλ ο Μπακνανάς; Γιατί τις δεκαετίες 1960 και 1970 η Πλάκα και οι γειτονιές της παρήκμασαν και σχεδόν εγκαταλείφθηκαν; Ποιες είναι οι περιοχές Ροδακιό, Βρυσάκι, Ριζόκαστρο και Αλίκοκκο; Τι θυσιάστηκε για την ανασκαφή των αρχαίων αγορών; Τι ήταν η «μπαλωμένη κολόνα» που αποτελούσε απόδειξη για τη γνησιότητα της εντοπιότητας ενός Αθηναίου; Γιατί τα Αναφιώτικα ήταν αυθαίρετα; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις πυκνογραμμένες και ταυτόχρονα καθόλου δυσκολοδιάβαστες σελίδες του βιβλίου.

Η νέα δουλειά της κυρίας Σκουμπουρδή με έκανε να αγαπήσω την Πλάκα ακόμη περισσότερο, να σεργιανίσω από την αρχή στα σοκάκια της με το βιβλίο ανά χείρας για να ταυτοποιήσω, αναζητήσω και τοποθετήσω στον χάρτη της μνήμης μου αξιοσημείωτα σπίτια, κτήρια, μνημεία, εκκλησίες. Πήρα τα στενά και τα παράστενα ένα προς ένα, ανέβηκα, κατέβηκα, μαγεύτηκα! Οι επιμέρους παράγραφοι και τα ευκρινή υποκεφάλαια βοηθάνε τον αναγνώστη να πάρει μια ανάσα από τον πλούτο των πληροφοριών, να τιθασεύσει στο μνημονικό του με τον δικό του τρόπο όλα τα νέα στοιχεία που δείχνουν τη μαγεία μιας περιοχής στην οποία περπατούσαν οι θεοί κι ακόμη μέχρι σήμερα παραμένει αδιάλειπτη παρουσία, έστω και λαβωμένη σε κάποια σημεία, είτε με εγκατάλειψη των νεοκλασικών είτε με παράχωση βυζαντινών και αρχαίων μνημείων.

Η κυρία Σκουμπουρδή ξέρει να ξεναγεί είτε προφορικά είτε γραπτά και με βοήθησε να ενώσω τα κομμάτια του παζλ από μια πόλη που γεννήθηκα και κατοικώ εδώ αδιαλείπτως κι όμως δεν τη γνωρίζω τόσο καλά ούτε τόσο πολύ. Ένα μεγάλο μπράβο στη συγγραφέα κι ένα ευχαριστώ στις εκδόσεις Πατάκη που προχώρησαν στη δεύτερη έκδοση του πολύτιμου αυτού έργου.

Βιβλίο Μια ζωή πολλές φορές
Συγγραφέας Έλενα Μακρή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυμπέρης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θέλετε έρωτα; Έχει! Θέλετε ανατροπές; Έχει! Θέλετε γκαγκστερικά σκηνικά; Έχει! Θέλετε γούνες, σελέμπριτις, αστική τάξη, κοινωνική ευταξία, θεατρικά κουτσομπολιά, χλιδή, ακριβά και σικ διαμερίσματα, Κολωνάκι και λίμνη Κόμο; Έχει! Θέλετε φτωχή επαρχιωτοπούλα που καταφέρνει να σκαρφαλώσει την κλίμακα της ζωής, να φλερτάρει με μεγιστάνες, να ζήσει από κοντά το ανφάν γκατέ της κοινωνικής Αθήνας και να ζήσει μέχρι και μέσα στην κινηματογραφική βιομηχανία του Χόλυγουντ, αναζητώντας πάντα ένα ρομάντσο; Έχει! Αλλά μη ζητήσετε τίποτε άλλο!

Ομολογώ ότι την κυρία Έλενα Μακρή τη γνωρίζω τόσο όσο μου επέτρεψε η ίδια να τη γνωρίσω μέσα από τα editorials του περιοδικού Life and Style που διευθύνει και το οποίο μαζεύω από το πρώτο τεύχος! Ειλικρινά, αν έχετε διαβάσει έστω και ένα τεύχος του περιοδικού, θα καταλάβετε και το περιεχόμενο του βιβλίου. Από τα ελάχιστα που ξέρω για την κυρία Μακρή (την οποία ευχαριστώ επί τη ευκαιρία που μου έστειλε αντίτυπο του βιβλίου της και μάλιστα με αφιέρωση) δεν περίμενα να γράψει κάτι άλλο από την ιστορία μιας γυναίκας φτωχής που με πείσμα, τύχη και αυτοθυσίες καταφέρνει να σκαρφαλώσει στην υψηλή κοινωνία. Έχω νιώσει ότι είναι δυναμική, αυστηρός κριτής του εαυτού της, ευαίσθητη, ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στις απαιτήσεις της καριέρας της και τις ανάγκες της οικογένειας που δημιούργησε (έχει τρία παιδιά), έχει μεγαλώσει σε έναν κύκλο κι ένα περιβάλλον που αντικατοπτρίζεται στο βιβλίο.

Φυσικά δεν είμαι σε θέση να στηλιτεύσω το βιβλίο επειδή ασχολείται με παπούτσια Salon Sclia, γούνες ρενάρ, κοσμήματα Bulgari, κι είναι γεμάτο απ’ άκρη σ’ άκρη με χρυσόσκονη. Ο καθένας έχει δικαίωμα να γράψει για ό,τι θέλει και ό,τι τον εμπνέει. Θα μείνω στο γράψιμο, στο στυλ και στο ύφος. Δείγματα γραφής της κυρίας Μακρή διέκρινα όπως προείπα στα editorials, καλογραμμένα, ρέοντα, σαφέστατα. Το ίδιο και εδώ και χαίρομαι που σε ένα μυθιστόρημα υπάρχει μεγαλύτερη ευκαιρία να ξεδιπλώσεις τις σκέψεις σου, τα αισθήματά σου, να εξασκηθείς σε νέες νόρμες γραφής, να πειραματιστείς με τη δική σου οπτική. Η κυρία Μακρή γράφει πολύ καλά και σε γενικές γραμμές έχει καταφέρει να φτιάξει μια γερή πλοκή, μια σωστή εξέλιξη (έστω και ακραιφνή, περιγράφονται πράγματα και καταστάσεις που δεν τα ζει όποιος μένει στην Κυψέλη π. χ. αλλά κανείς δεν μπορεί να εντοπίσει λάθη, ανακρίβειες και τραβηγμένα από τα μαλλιά στοιχεία). Ο Αριστοτέλης Ωνάσης τη φλερτάρει, η Έλλη Λαμπέτη τη στηρίζει στον αγώνα της για τον καρκίνο του τελευταίου της συζύγου, ο Κωνσταντίνος και η Άννα-Μαρία την καλούν στο γάμο τους και διαβάζουμε τα πάντα για αυτόν τον γάμο από τις ετοιμασίες ως την τελετή, ο Ντίμης Κρίτσας την ανακαλύπτει και εμπνέεται κλπ. κλπ.

Ειδικά στο πρώτο μέρος όπου περιγράφονται οι αρχές και οι καταβολές της Αμαλίας και του Αντρέα, οι ιστορίες των οικογενειών τους, η καθημερινότητά τους στο γάμο τους, ζωντανεύουν τα Τρίκαλα και η γύρω περιοχή της εποχής: ιδιόλεκτοι, περιγραφές καθημερινότητας, σκηνές ακριβώς με ό,τι υπήρχε εκείνη την εποχή σε εκείνο το σημείο, απίθανες σελίδες. Μετά όμως, παρ’ όλο που το ταλέντο της συγγραφέως είναι εκεί, τα ονόματα, η διακόσμηση, τα κοσμήματα, ο τρόπος ζωής, οι αλλαγές στη ζωή της, η αριστοκρατία δεν με αφήνουν να απολαύσω όσο θα ήθελα το υπόλοιπο κείμενο. Μπαίνουμε στον κόσμο της Barbara Cartland και της Maeve Binchy αλλά οι διάλογοι δεν είναι κούφιοι ούτε παρατραβηγμένοι, οι περιγραφές έχουν κάποιο νόημα και κάποια αλληλουχία και φυσικά θα προτιμήσω τα αποσπάσματα από το ημερολόγιο της πρωταγωνίστριας και όχι τα υπόλοιπα αφηγηματικά μέρη που γεφυρώνουν τις χρονικές περιόδους της ζωής της. Εκεί ξεδιπλώνεται το πραγματικό ταλέντο της συγγραφέως, εκεί βλέπουμε την πραγματική Αμαλία, όπου παραδόξως δεν γράφει ούτε μια φορά για το τι θα φορέσει ή πώς θα εμφανιστεί, περιγράφει γεγονότα, πρόσωπα και αισθήματα, εκεί ξεδιπλώνει τα μύχια της σκέψης της και της ψυχής της, με σωστό, λυρικό και καθόλου επιφανειακό τρόπο.

Σε γενικές γραμμές έχουμε ένα ρομάντσο, μια χιλιοειπωμένη ιστορία Σταχτοπούτας αλλά με φρέσκια ματιά, ωραίο γράψιμο, υφασμένη στην τοιχογραφία της σύγχρονης Ελλάδας και του υπόλοιπου κόσμου. Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι η κυρία Μακρή θα επιστρέψει στο χώρο της λογοτεχνίας, προσεγγίζοντας αυτήν τη φορά περισσότερο την Ισμήνη Καπάνταη παρά τη Λένα Μαντά. Έχει δύναμη, ενάργεια, ύφος και πολλές εμπειρίες που θα τη βοηθήσουν να κερδίσει κι άλλους αναγνώστες.

Δείτε πώς περιγράφει την ηρωίδα της η συγγραφέας στις σελίδες 132-133:

«Τα συχνά τηλεφωνήματα της μητέρας της, με φωνή που έσπαζε από αγωνία, την εκνεύριζαν και της θύμιζαν πως κάποτε υπήρξε μια ρομαντική άνευρη κοπελίτσα από ένα χωριό, που κόντεψε να καταστρέψει μια για πάντα τη ζωή της, μόνο που ο άγνωστος Θεός της την τράβηξε από τα μακριά μαλλιά της και την έσωσε. Ένιωθε διαλεχτή, ξεχωριστή για τη νέα της ζωή και αυτό ήταν ένα συναίσθημα που την απογείωσε τους επόμενους μήνες στην Αθήνα, αφού άρχισε να συνεργάζεται σε μόνιμη βάση πλέον ως mannequin de la maison, με τον οίκο Γαλανού αναλαμβάνοντας χρέη υποδοχής για μια μερίδα πελατισσών της κλάσεως της κυρίας Παλαιολόγου που έψαχναν πάντα για μια ευγενική ατυχήσασα να εξωτερικεύσουν τη σικ μητρική τους στοργή με τις παραινέσεις τους».

Βιβλίο Η συνταγή της ευτυχίας
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο κυλάει σαν το γάργαρο νερό του Ηριδανού, οι χαρακτήρες των παιδιών και το οικογενειακό τους υπόβαθρο είναι πολύ καλά δοσμένα και τα αινίγματα πανέξυπνα και ποικίλα: γρίφοι, σπαζοκεφαλιές, ακόμη και χρήση αγγλικού κειμένου, βασισμένου όμως στις ελληνικές λέξεις, δίνουν έναν πλούτο πληροφοριών και κάποιο βαθμό δυσκολίας στον μικρό αναγνώστη. Όλα αυτά είναι συστατικά που θα παρακινήσουν το παιδί να ψάξει, να ρωτήσει, να ερευνήσει και να χαράξει τον δικό του δρόμο μάθησης παράλληλα με τους μικρούς ήρωες που πρωταγωνιστούν σε αυτό το υπέροχο μυθιστόρημα!

Από την αρχαιότητα στο σήμερα, από τη μυθολογία στην Ιστορία, από τη γεωγραφία στην αρχιτεκτονική, κι όλα αυτά για να μπορέσουν τα παιδιά να βρουν τη συνταγή της Ευτυχίας. Αλήθεια, τι είναι αυτή η συνταγή και πόσο ευτυχισμένο θα κάνει αυτόν που θα τη φτιάξει; Πλάκα, Μοναστηράκι, Σύνταγμα, Θησείο, Ψυρρή, Ομόνοια, γνωστά αλλά και καλά κρυμμένα σημεία ενός μέρους που θέλω να πηγαίνω κάθε μέρα, γραμμένα με τη μοναδική πένα του αγαπημένου συγγραφέα μικρών και μεγάλων!

Βιβλίο Στην άκρη του νήματος
Συγγραφέας Σωτηρία Περβανά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα συναισθήματα που με έκανε να νιώσω όταν άρχισα να το διαβάζω ήταν τελείως διαφορετικά από αυτά που ένιωσα όταν το τελείωσα. Και δυστυχώς μιλάμε για διαφορετικά και αντικρουόμενα συναισθήματα. Θα γίνω πιο αναλυτικός αμέσως μετά αλλά επειδή θα στηριχτώ σε περιλήψεις από το κείμενο, καλύτερα να μη διαβάσετε τις επόμενες παραγράφους. Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ωραίες εικόνες, δυνατά αισθήματα, πολύ καλές παρομοιώσεις και σκόρπια καλολογικά στοιχεία που ντύνουν ιδανικά την πλοκή. Από ένα σημείο και μετά όμως αυτό το γράψιμο κουράζει, ειδικά από τη στιγμή που η εξέλιξη της ιστορίας αρχίζει να πατά στην υπερβολή και την επανάληψη. Ίσως κάποιοι θεωρήσουν το ύφος της συγγραφέως (διαβάστε στο τέλος κάποια χαρακτηριστικά αποσπάσματα) πομπώδες και εκβεβιασμένο να γεννήσει συναισθήματα, εμένα όμως μου άρεσε και, στην αρχή τουλάχιστον, κάθε τρεις και λίγο σημείωνα ωραίες φράσεις και αποσπάσματα. Όταν ξεκίνησαν οι επαναλήψεις και οι χρονοτριβές, όταν κάποιες φορές επαναλαμβάνονταν οι ίδιες λέξεις και τα ίδια λόγια, άρχισα να ξεφυλλίζω το βιβλίο, γεμάτος περιέργεια για τον χειρισμό της ιστορίας. Δυστυχώς, η φρεσκάδα και η καλή διάθεση για ένα αξιόλογο κείμενο σύντομα εξανεμίστηκαν και η πλοκή κατέληξε σε ένα υπερβολικό φινάλε!

Προσοχή, spoilers

Η ιστορία ξεκίνησε ωραία, με έντονες σκηνές, κινηματογραφικό ρυθμό και μια ιστορία που ίσως θυμίσει μελοδραματική ελληνική ταινία αλλά καλογραμμένη. Αρκετά αργότερα συνειδητοποίησα ότι μιλάμε για μια υπόθεση που ξετυλίγεται στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα στην Αθήνα, η οποία παρουσιάζεται σκονισμένη, χωρίς άσφαλτο, γεμάτη λαντό και βικτόριες, κοινωνικές εκδηλώσεις και δεξιώσεις (εκπληκτικές οι περιγραφές για το ξενοδοχείο Ακταίον στο Φάληρο και τα λαμπερά του εγκαίνια, καθώς και της βίλας Μαργαρίτα). Η Ιζαμπέλ μεγαλώνει σε ένα φτωχόσπιτο στο σημερινό Κολωνάκι, η πόρνη μητέρα της ζει στην Κυβέλης 8, στην Πλάκα ενώ όταν παντρεύεται μετακομίζει στην Ομόνοια! Φουρό, δαντέλες, ομπρελίνα, καφενεία, λουστράκια, κοσμικές βεγγέρες στήνουν χορό γύρω από τη ζωή της πρωταγωνίστριας και χαρίζουν μια τρισδιάστατη εικόνα στα μάτια του αναγνώστη.

Μου άρεσε η σκληρότητα της θείας Φαίδρας, η δύσκολη ζωή που ζούσαν, η ατμόσφαιρα που περιέγραψα παραπάνω, η γνωριμία της Ιζαμπέλ με τη μητέρα της και η προσπάθειά τους να ξεκινήσουν από την αρχή την κοινή ζωή τους. Η συγγραφέας το έπλεξε ωραία, χωρίς υπερβολές, ανούσιους συναισθηματισμούς ή υπερβολική τραγικότητα. Ο αγνός έρωτας με τον δάσκαλο της μουσικής που της έβαλε η πλούσια μάνα της να μάθει πιάνο ήταν κι αυτό αξιοσημείωτο, ακόμη και η παρεξήγηση που τους χώρισε. Και το συνοικέσιο που έστησαν η Φαίδρα με τον δαιμόνιο Όμηρο καλοδεχούμενο αυτό, μέχρι και οι μπαγαποντιές που έκανε για να κερδίσει λεφτά, περιουσία και μια θέση στην καρδιά της γυναίκας ώστε να σταθεί επάξια δίπλα της, παρ’ όλο που δεν τον αγάπησε.

Όλα καλά κι όλα ωραία μέχρι που η Ιζαμπέλ γνώρισε κι ερωτεύτηκε έναν παντρεμένο. Και δώστου να συναντιούνται κρυφά, πότε να αντιστέκονται στο παράνομο και πότε να υποκύπτουν και να έχει η Ιζαμπέλ το δίλημμα και να μην ξέρει τι να κάνει. Και, λόγω της ανατροφής, όπως λέει η συγγραφέας, να χειρίζεται και τους δυο άντρες με κρύα καρδιά, ίσα για να κάνει το κομμάτι της και ανίκανη να νιώσει το παραμικρό από έρωτα, αγάπη, δόσιμο. Υπερβολικά μεγάλο και αναλυτικό το κομμάτι κατ’ εμέ. Κι επίσης, δεν πιστεύω ένα κορίτσι σαν την πρωταγωνίστρια, που μεγάλωσε σε απρόσωπο κι αδιάφορο περιβάλλον αλλά μετά γνώρισε τη μάνα που τη γέμισε καλοσύνη και αγωνίστηκε να αναπληρώσει τις χαμένες τους στιγμές, χωρίς να εμφανίζεται πουθενά άντρας-πελάτης, να μετατρεπόταν σε τέτοιο τέρας. Πιο δύσπιστη ναι, πιο διστακτική ναι, πιο αδιάφορη όχι.

Κι αφού έχει γεμίσει το κείμενο με όλες τις εκφάνσεις του έρωτα, αφού η συγγραφέας έχει χαρίσει πλήθος εικόνων και συναισθημάτων, έρχεται το ημερολόγιο της μάνας της Ιζαμπέλας να συμπληρώσει το υπόλοιπο, μεγάλο μισό του βιβλίου: ποια ήταν, πού γεννήθηκε, πώς πέθανε η δική της μάνα και πώς κατάντησε να συνοδεύει στα ταξίδια του τον ακαμάτη, ναυτικό πατριό της, που τη βίασε κάποια στιγμή και στη συνέχεια την έκανε πόρνη στη Μασσαλία όπου ξεμπάρκαραν, αλλά η Ιζαμπέλ μετά από χρόνια κατάφερε να το σκάσει και να ‘ρθει στην Ελλάδα για μια νέα αρχή, παντρεύτηκε κλπ. αλλά το ένοχο παρελθόν την κυνηγάει και ποιος είναι ο πατέρας της Ιζαμπέλ κλπ. Πάρα πολλές πληροφορίες και πολύ μεγάλη ιστορία, με σημαντικό βάρος, που κουράζει την ανάγνωση κι εγώ τουλάχιστον έπαψα να παρακολουθώ το ωραίο γράψιμο και απλώς ξεφύλλιζα για να προχωρήσει λίγο η πλοκή έστω.

Από την άλλη, η Φαίδρα δεν κατάλαβα γιατί ήταν τόσο πολύ στη σκιά της δράσης στη συνέχεια. Όταν αυτοκτόνησε ο αδερφός της, η ρήτρα του ήταν όταν παντρευτεί η κόρη του να έρθει η περιουσία του στα χέρια της αδερφής του (κι αυτό από μόνο του υπερβολικό αλλά τέλος πάντων), οπότε με χαρά η Φαίδρα ξαπόστειλε την ανιψιά της με τον πρώτο γαμπρό που της βρήκε. Μετά από πολλές σελίδες τυχαίνει να ξαναβρεθούν θεία κι ανιψιά, η πρώτη με την περιουσία του αδερφού της στα χέρια, η δε ως πάμπλουτη σύζυγος. Και σχεδόν στο τέλος του βιβλίου η Φαίδρα, στα τελευταία της, να ζητά συγχώρεση. Ένας δευτερεύων ρόλος, χωρίς ουσιαστική εξέλιξη και αλλαγές, που όμως θα μπορούσε να έχει πιο ολοκληρωμένη θέση σε όλο το βιβλίο και οι πράξεις της να επηρέαζαν αλλιώς την πορεία της Ιζαμπέλ.

Και να πάμε στο πιο ακραίο; Όταν η Ιζαμπέλ, παγιδευμένη σε έναν γάμο χωρίς συναισθήματα, καταφεύγει στη ζωγραφική για να ξεφύγει και φτιάχνει ατελιέ και κάνει εκθέσεις με έργα της και παίρνει τη ζωή στα χέρια της, αποφασίζει να παρατήσει τον άντρα της και να φύγει με το παιδί της. Τα πράγματα όμως είναι πολύ δύσκολα για να γίνουν πραγματικότητα κι η Ιζαμπέλ φτάνει στο σημείο να σχεδιάζει να σκοτώσει τον άντρα της με τα χέρια του εραστή της. Κι όταν χύνεται το αίμα, με έναν τρόπο τελείως απροσδόκητο και αντίθετο από ό,τι περιμένει ο αναγνώστης, η Ιζαμπέλ συγχωρεί τον θύτη και κλείνεται σε μοναστήρι! Λυπάμαι, καμία αληθοφάνεια! Τόσα χρόνια που έπαιζε τους άντρες σαν κομπολόι, που γνώρισε τη δύσκολη πλευρά του έρωτα, πώς και δε μίλησε σε κάποιον ιερωμένο, να εξομολογηθεί τα κρίματά της και να βρει στόχο ζωής στον Θεό; Μετά από τόσες λεπτομέρειες, τόσες ιστορίες και ζωές τόσων ανθρώπων, τέτοιο ψυχικό φορτίο στον αναγνώστη, η Ιζαμπέλ εξομολογείται σε ιερέα, που την καθοδηγεί στον δρόμο του Κυρίου και η Ιζαμπέλ γίνεται καλόγρια; Μου φάνηκε πολύ βεβιασμένη και πρόχειρη λύση, χωρίς καμία ουσιαστική συμβολή στην ανέλιξη και στην ολοκλήρωση του κεντρικού χαρακτήρα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Οι άνοιξες μόνο βαστούσαν από το χέρι τη «ζαβή» και της σκούπιζαν τα σάλια. Η φύση ντυνόταν αλλόκοτα φουστάνια, πότε κατάλευκα, πότε χρωματιστά, πότε κλαρωτά, φορτωμένα λουλούδια και αρώματα. Ντυνόταν γυναίκα όμορφη, μοσχοβολητή, που περπατούσε αέρινα σ’ όλες τις εποχές και τους καιρούς, προσπερνούσε αιδάφορα τους μήνες, κρατούσε την Ιζαμπέλα από το χέρι και τη μεγάλωνε. Γινόταν πεταλούδα που χοροπηδούσε στον ουρανό κι η Λουκία πάσχιζε να θαυμάσει εκείνον τον χορό» (σελ. 53).

«Αυτή παντρεύτηκε στα τριάντα της. Τρόμαξε κι αυτή, ακόμα λίγο και θα ‘πεφτε απ’ το ράφι να τσακιστεί» (σελ. 55).

«Ο λόφος απλωνόταν μπροστά της ψηλά. Η Αθήνα έστεκε απλωμένη, μια χούφτα άσπρα δόντια πεταμένα, από κάτω του» (σελ. 71).

«Εκείνο το παιδί νόμιζε πως ήταν παιδί. Δεν ήταν. Ήταν μια μεστωμένη γυναίκα που είχε κρυφτεί σε εκείνο το κάτισχνο κορμί που έτρεμε, σαν το φυλλαράκι που αναριγεί παλεύοντας να κρατηθεί γαντζωμένο από το κλαδί του, μα οι ριπές του ανέμου δεν το αφήνουν, όσο κι αν παλεύει, και ύστερα από λίγο θα το πετάξουν στα πόδια της μάνας του ξεψυχισμένο» (σελ. 79).

«Αποκοιμήθηκε με το χαρτί στο στήθος της. Αποκοιμήθηκε με το χαρτί στο μέρος της καρδιάς και ήταν η πρώτη φορά που αποκοιμήθηκε στην αγκαλιά της μάνας της. Ο ύπνος εκείνος, ίδιος μέλι, χύθηκε στο κορμί της και το σιρόπιασε» (σελ. 87).

«Έσφιξε τα χείλη της, που γίνανε κόκκινη μαρτιάτικη κλωστή» (σελ. 161).

«Έκλαιγε καθε φορά που ήθελε να δώσει τον εαυτό της ολόκληρο και σκάλιζε με μανία τα σεντούκια της ψυχής της να βρει κάτι και δεν έβρισκε τίποτα να δώσει. Άνοιγε και έκλεινε κάθε φορά άδεια σεντούκια γεμάτα αράχνες και σκόνες και έκλαιγε από θλίψη και απογοήτευση που όλη η κληρονομιά της ήταν ένα άδειο σεντούκι» (σελ. 204-205).

«Ο ήλιος λαμπύριζε ακόμα και στο λιόγερμα και χρύσιζαν οι αχτίδες του, πριν αγγελομαχήσουν με το δείλι, που έσερνε από το χέρι το πορφυρό σκοτάδι και στάξουνε το ροδακινί τους αίμα στις παρυφές της βουνοπλαγιάς» (σελ. 217).

«Οι δαίμονες, Μπέλα, δε φεύγουνε αν αλλάξεις τόπο. Τους παίρνεις μαζί σου και θεριεύουν…Αυτό θέλεις, απλώς να τους αλλάξεις τόπο ή να τους σκοτώσεις;» (σελ. 467).