Βιβλίο Στη σκιά της ζωής τους 
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Τσαμαδού έγραψε μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία για μια γυναίκα που παντρεύτηκε νωρίς λόγω εγκυμοσύνης έναν άντρα που δεν πρόλαβε να αγαπήσει, παράτησε τις σπουδές της και κλείστηκε στο σπίτι. Όλη η ζωή της ένα λάθος: δεν πήγε στο κολέγιο λόγω εγκυμοσύνης, δόθηκε στον άντρα που της άρεσε, με τον οποίο και παντρεύτηκε, και αμέσως έγινε σύζυγος και μητέρα χωρίς άλλα ενδιαφέροντα και φίλες, χωρίς κοινωνική ζωή και χόμπι, «μια γυναίκα χωρίς προσωπικότητα, άχρωμη και αδιάφορη». Τελικά διαπίστωσε πως όλα αυτά ήταν χάσιμο χρόνου, μιας και ο σύζυγός της δεν την εκτίμησε ποτέ ως γυναίκα.

Όλα ξεκινάνε όταν η μητέρα της Λούση, μετά τον θάνατο του άντρα της, αρχίζει να παραληρεί και να μιλάει σ’ έναν φανταστικό συνομιλητή ενώ δεν αποχωρίζεται τη δικηγορική τσάντα του νεκρού συζύγου. Η Λούση και ο αδελφός της τη βάζουν σε ίδρυμα και οι γιατροί αποφαίνονται: αρχή αλτσχάιμερ και αποσχιστική διαταραχή, δεν υπάρχει θεραπεία. Κλαίει, γελάει και μιλάει συνέχεια στα ελληνικά, κοιτώντας και ψαχουλεύοντας κάποιες επιστολές μέσα στην περίφημη τσάντα. Μετά τον θάνατό της, οι επιστολές αυτές ωθούν τη Λούση να φύγει από την Αμερική. Τι δουλειά έχει στην Ελλάδα και γιατί το έσκασε σαν κλέφτρα, χωρίς να ειδοποιήσει κανέναν; Τι ελπίζει να βρει; Γιατί κράτησε τις επιστολές των γονιών της και ποιοι απεικονίζονται στη φωτογραφία που τις συνοδεύει; Τι συνέβη στην Πάτρα του 1945;

Μια γυναίκα χωρίς γνώση ελληνικών θα έρθει στην Ελλάδα να ξεκινήσει μια σειρά από έρευνες. Ένας άθλος που δε λυγίζει όμως τη θέληση της Λούση και η κοπέλα θα ξεκινήσει να ψάχνει το παρελθόν των γονιών της, πώς γνωρίστηκαν, πώς και γιατί ήρθαν στην Ελλάδα, μόνο που σύντομα θα διαπιστώσει πως αυτή η έρευνα την αφορά προσωπικά με απρόσμενο τρόπο. Κάποια γεγονότα που θα ζήσει στην Ελλάδα και θα την ξαναγεννήσουν θα τη φέρουν αντιμέτωπη με την οικογένειά της, τον αδελφό, τον σύζυγο, τα παιδιά της, που θα της γυρίσουν την πλάτη. Θα βρει τη δύναμη να συνεχίσει να ζει; Πώς θα τα καταφέρει;

Στο πλάι της, η Άννα, η γυναίκα που της νοικιάζει μια κάμαρα στην Πάτρα και η κόρη της, Αθηνά. Αυθόρμητη, διακριτική και ζεστή, η Αθηνά κερδίζει αμέσως τη Λούση που παρατηρεί και αρκετές ομοιότητες στις οικογενειακές τους ιστορίες. Μέσα από την οικογένεια της Άννας και της Αθηνάς ξεπηδάνε ενδιαφέρουσες ιστορίες που αντικατοπτρίζουν την ελευθερία της γυναίκας, το δικαίωμα στην άμβλωση, τη γυναικεία χειραφέτηση και ανεξαρτησία, καθώς και τις συνέπειες από τις λάθος επιλογές. Τρεις γυναίκες, η γιαγιά Αναστασία, η μαμά Άννα, η κόρη Αθηνά, το παραδοσιακό, συντηρητικό χτες, το σήμερα και το κυνικό, απελευθερωμένο αύριο δένονται με την ιστορία της Λούση και δημιουργούν μια πολύπλευρη ιστορία γεμάτη ενδιαφέρουσες σκηνές, δραματικά περιστατικά και εκπλήξεις. Επιπλέον, ένα ταξίδι στην Ύδρα θα φέρει απρόσμενες εξελίξεις στη ζωή της πρωταγωνίστριας και θα της ξυπνήσει αισθήματα για καιρό κοιμισμένα.

Το μυθιστόρημα «Στη σκιά της ζωής τους» ρίχνει φως στις παράνομες υιοθεσίες των παιδιών του Εμφυλίου, στο παιδομάζωμα εκείνης της περιόδου, στις τραγικές ιστορίες που χώρισαν οικογένειες για πάντα με μεθόδους που ελάχιστες ήταν νόμιμες και φυσικά δεν ήρθαν όλες στο φως. Παιδουπόλεις, πλαστά δικαιολογητικά, κρυφές αγοραπωλησίες, ακόμη και απαγωγές δημιούργησαν μια από τις μεγαλύτερες πληγές της σύγχρονης Ιστορίας, που ακόμη αιμορραγεί. Η συγγραφέας σκύβει με αγωνία πάνω από αυτές τις περιπτώσεις και αποτυπώνει με πολυεπίπεδη πλοκή και ανατροπές τη ζωή μιας γυναίκας που άλλα πίστευε για το παρελθόν της και άλλα κρύβονταν πίσω από την αλήθεια.

Η καθαυτή ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη και φωτίζεται τμηματικά όσο προχωράμε την ανάγνωση, οπότε χρειάζεται προσοχή, πάντως όλα μπαίνουν στη θέση τους και ξεκαθαρίζουν, συγκροτώντας έτσι μια φριχτή ιστορία απάτης και εγωισμού, ειδικά όταν μέσα σε όλα αυτά μπαίνει ανθρώπινος παράγων. Επιπλέον, παρένθετες ιστορίες που εμπλουτίζουν την πλοκή και δημιουργούν ολοκληρωμένους χαρακτήρες μας συστήνουν την κλειστή κοινωνία της Πάτρας του 1945-1947 και τον τρόπο ζωής, αντιλήψεων και νοοτροπίας της ελληνοαμερικανικής κοινότητας της δεκαετίας του 1980. Μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με διαρκείς ανατροπές, λιτούς διαλόγους, ποικίλες μορφές αφήγησης και ρεαλισμό που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.

Βιβλίο Οι Εξερευνητές του Χρόνου #1-4
Τίτλος πρωτοτύπου Els Exploradors del Temps
Συγγραφέας Jordi Ortiz
Εικονογράφος Miguel Ángel Saura
Μετάφραση Κατερίνα Κουτσοσπύρου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο καθηγητής Εξυπνοσθένης, ένας από τους πιο μεγαλύτερους σοφούς του κόσμου, ηγείται του σημαντικότερου επιστημονικού έργου στην Ιστορία: προσπαθεί να ολοκληρώσει ένα έργο ζωής, το «Υπερμεγασουπερβιβλιομουσειο» για να το χαρίσει στην ανθρωπότητα, ώστε να μπορέσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος να κατανοήσουν την ιστορία και να αποτρέψουν την παραποίησή της από κακόβουλους ανθρώπους. Η επιστημονική κοινότητα ισχυρίζεται ότι κανείς ποτέ δεν μπορεί να ταξιδέψει στον χρόνο και να επισκεφθεί μια άλλη εποχή, ο Εξυπνοσθένης όμως έχει βρει το μυστικό. Η Κριστίνα ανακαλύπτει τον σοφό καθηγητή να κρύβεται στο Καδακές της Ισπανίας και να ζει σ’ έναν τεράστιο χώρο με τόσα πολλά βιβλία και αντικείμενα που δεν έχει κανένα μουσείο και καμία βιβλιοθήκη στον κόσμο. Εκεί ζει με τον μπάτλερ Άρτσιμπαλ και τη μαγείρισσα Γερτρούδη που πετάνε ευφυείς ατάκες ο ένας στον άλλον. Η πανέξυπνη Κριστίνα με τη φοβερή μνήμη, ο ατρόμητος Βίκτορας και ο δυνατός Μιγκέλ, ξάδελφος της Κριστίνα και κολλητός του Βίκτορα, μαγεύονται από τις ιστορίες του καθηγητή και δέχονται να ταξιδεύουν στον χρόνο για να εντοπίσουν και να φέρουν τα πολύτιμα ιστορικά αντικείμενα που υπολείπονται για να ολοκληρωθεί η συλλογή του. Στο πλάι τους θα είναι η πεντάχρονη Ίμπις που ήρθε κατά λάθος από τις αρχαίες πυραμίδες και ο ορνιθόσαυρος Κάλι που ανακάλυψε η Ίμπις κι όλοι μαζί ταξιδεύουν στον χρόνο για να συγκεντρώσουν αντικείμενα από τους πιο συναρπαστικούς αρχαίους πολιτισμούς. Φυσικά, δε θα μπορούσε να λείπει ο κακός της ιστορίας, τον οποίο συναντάμε στο πρόσωπο του Μαλέφικο Δουραδόρ, συλλέκτη θησαυρών και άσπονδου εχθρού του καθηγητή, που θα δυσκολέψει τα παιδιά σε κάθε αποστολή.

Τα βιβλία είναι έξυπνα, καλογραμμένα και συναρπαστικά, με χιλιάδες πληροφορίες για τον εκάστοτε αρχαίο πολιτισμό. Εκτός από την κύρια δράση, έχουμε και ξεχωριστές σελίδες στο τέλος των βιβλίων όπου αναπτύσσονται διάφορα θέματα όχι μόνο από την ιστορική περίοδο του εκάστοτε τίτλου αλλά και ευρύτερα. Εκεί οδηγούνται οι μικροί αναγνώστες μέσα από ερωτήσεις που η απάντηση φαίνεται μόνο αν ακουμπήσουν επάνω στο σημείο την κλεψύδρα-σελιδοδείκτη («ρολόι αποκρυπτογράφο», όπως αναφέρεται) που συνοδεύει κάθε βιβλίο! Στο κείμενο παρεμβάλλονται εικόνες με συννεφάκια-διαλόγους που προχωράνε τη δράση, ελαφρύνοντας το κλίμα αλλά ο εικονογράφος Miguel Ángel Saura δε μένει εκεί. Χρησιμοποιεί ποικίλες εκφράσεις στα πρόσωπα που θυμίζουν κόμικς, ζωντανεύει με πιστότητα και ρεαλισμό πανοραμικές εικόνες από τους εκάστοτε τόπους και δε διστάζει να μετατρέψει γνωστές φυσιογνωμίες σε καρικατούρες όταν το απαιτεί η περίσταση. Γέλασα πολύ με τη δισέλιδη απεικόνιση της σκηνής του Κορνήλιου Όπτιμου Τρανσαλπίνου στο πρώτο βιβλίο, όπου ανακαλύπτουμε πώς η Αφροδίτη της Μήλου έχασε πραγματικά τα χέρια της ενώ εντυπωσιάστηκα από την απεικόνιση του ναού της Ολυμπίας στο τρίτο βιβλίο.

Κάθε περιπέτεια είναι μια καλοστημένη, έξυπνη και ολοκληρωμένη ιστορία, με καλούς και κακούς, με ανατροπές και εκπλήξεις, κάτι που δείχνει τη σκληρή δουλειά του συγγραφέα, που απέφυγε τις προχειρότητες και τις βιαστικές πλοκές ώστε να βοηθήσει τα παιδιά να ενταχθούν για τα καλά σε κάθε εποχή που ετοίμασε. Για το λόγο αυτό βρίσκει διάφορα αφηγηματικά τρικ για να εντάξει την Κριστίνα και την παρέα της στην εκάστοτε περίοδο, είτε με τα ρούχα που ετοιμάζουν είτε με τη γλώσσα που μαθαίνουν κλπ. Συμπληρωματικά, στο τέλος κάθε βιβλίου υπάρχουν τρεις ενότητες: «Ας μάθουμε», «Ας στρωθούμε στη δουλειά» και οι «Βιβλιοχρονοϊστορίες». Στην πρώτη, έχουμε το γενικότερο ιστορικό πλαίσιο με σύντομες και εύληπτες πληροφορίες, στη δεύτερη κατασκευάζουμε και φτιάχνουμε διάφορα αντικείμενα ή φαγητά βασισμένα στην εκάστοτε πλοκή και στην τρίτη διάφορα ιστορικά πρόσωπα αποκαλύπτουν σημαντικά πραγματολογικά, ιστορικά και άλλα στοιχεία ευρύτερου ενδιαφέροντος. Ταυτόχρονα, σε αυτές τις τελευταίες σελίδες ξεδιπλώνεται από βιβλίο σε βιβλίο η σχέση του Εξυπνοσθένη και του Μαλέφικο Δουραδόρ, πώς κατέληξαν εχθροί από φίλοι και πώς απέκτησε τις δυνάμεις του ο κακός των ιστοριών.

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, «Οι λεγεώνες της Ρώμης», οι μικροί πρωταγωνιστές πρέπει να βρουν έναν μεταλλικό αετό, έμβλημα των ρωμαϊκών λεγεώνων του 1^ου αιώνα μ. Χ., από τη θρυλική 13^η Λεγεώνα του Κορνήλιου Όπτιμου Τρανσαλπίνου. Τα παιδιά ταξιδεύουν στο 13 μ. Χ. και στη θρυλική Αρμπίτριουμ Αογκούστα. Τι συνέβη στη λεγεώνα του Κορνήλιου και γιατί και πότε χάθηκε η πόλη που έχτισε; Ποιος είναι ο καταχθόνιος Φαύστος που βρίσκεται στο πλάι του ως σύμβουλός του; Στο δεύτερο, «Οι εξορμήσεις των Βίκινγκς», η Κριστίνα και η παρέα της πρέπει να βρουν την ασημένια πόρπη του Έρικ του Κόκκινου και ταξιδεύουν στην Ισλανδία του 980 μ. Χ. Εκεί γνωρίζουν τα παιδιά του Έρικ του Κόκκινου και του εχθρού του, του αρχιναυπηγού Όλαφ. Η αντιπαλότητά τους έχει μοιράσει το χωριό σε δυο στρατόπεδα και καθυστερεί την εκστρατεία για νέα εδάφη. Η Γκουντρούν, η ζοφερή μάγισσα, υποδαυλίζει τα πάθη και κάνει τα πράγματα χειρότερα. Στο τρίτο, «Οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Ελλάδας», τα παιδιά πρέπει να βρουν το μυθικό χρυσό στεφάνι του Ηρακλή από κλαδί ελιάς που του απονεμήθηκε όταν έλαβε μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες κι έτσι ταξιδεύουν στην Ολυμπία του 556 π. Χ. και γνωρίζουν τον Πυθαγόρα ενώ ξεναγούνται σε όλα τα σημεία του ιερού χώρου της Ολυμπίας. Μήπως ο πρωταθλητής Άτλαντας είναι ο μεταμφιεσμένος Δουραδόρ; Και πώς θα καταφέρουν τέσσερα παιδιά να μπουν σε απαγορευμένους χώρους; Στο τέταρτο, «Ο χρυσός των Ίνκας», ο καθηγητής στέλνει την παρέα στο Κούσκο, την πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας των Ίνκας, το 1487 μ. Χ. την περίοδο της γιορτής του χειμερινού ηλιοστασίου για να βρουν ένα πουτούτου, ένα κοχύλι που χρησιμοποιούσαν οι αγγελιαφόροι για την αναγγελία της άφιξής τους κάπου. Να όμως που ένα λάθος στη χρονομηχανή τα γεμίζει φόβο κι ας καταφέρνουν να φτάσουν στον χωροχρόνο που θέλουν. Εκεί μπλέκουν με μυστηριώδεις κατασκόπους και χάνονται στους λαβύρινθους της ιερής πόλης.

«Οι Εξερευνητές του Χρόνου» είναι μια συναρπαστική σειρά περιπετειών που ταξιδεύει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω σε διάφορες εποχές του παρελθόντος, βοηθώντας τα με τον τρόπο γραφής και την ωραία εικονογράφηση να ανακαλύψουν και να αγαπήσουν την Ιστορία. Τα βιβλία, γεμάτα σασπένς και ανατροπές, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, χιούμορ και εκπλήξεις, καλογραμμένη πλοκή, μαζί με ενδιαφέροντα παιχνίδια και πραγματολογικά στοιχεία, θα οδηγήσουν τους μικρούς αναγνώστες σε σημαντικά χωροχρονικά σημεία της Ιστορίας και θα κάνουν τη γνώση παιχνίδι.

Βιβλίο Το σπίτι της
Συγγραφέας Μαρία Ράπτη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τη Μεγάλη Εβδομάδα του 2023 η Άννα επιστρέφει στο χωριό της, κοντά στην Καλαμάτα. Τα πάντα την περιμένουν καρτερικά, αν και η αλήθεια είναι πως «Δεν μπορείς να επιστρέψεις κάπου απ’ όπου δεν έχεις φύγει»! Ειδικά αν τα πάντα έχουν εξαφανιστεί στη λήθη του χρόνου: «…πολύ απλά ο τόπος που ήξερε άλλοτε δεν υπήρχε. Ο τόπος της είχε χαθεί, ο τόπος εκείνος ο εσωτερικός που τον κρατάμε αναλλοίωτο κι εξιδανικευμένο μέσα στην καρδιά μας κι είναι φτιαγμένος από πρόσωπα, μυρωδιές…και φιλιά και ξεγνοιασιά…Και ποδήλατα, γδαρμένα γόνατα, χαμόγελα, σιωπές, καρδιοχτύπια…Και αγάπη» (σελ. 19-20). Με πόση συναισθηματική ανατριχίλα διάβασα για την είσοδο στο πατρικό σπίτι της: «Ήταν μια μαχαιριά διαπεραστική και ξένη, αυτόνομη. Δεν την έλεγχε, όμως την ήξερε. Ήταν ίδια, κάθε φορά που επέστρεφε» (σελ. 21). Σε αντιδιαστολή με όλα αυτά, βρίσκει τον πατέρα της: «Μέσα σ’ ένα σπίτι που δεν αγαπούσε πια, η Άννα είχε βρει το άλλο, το πραγματικό της σπίτι» (σελ. 23). Η μητέρα της είναι πλέον στο νοσοκομείο, κείτεται παραιτημένη και ανήμπορη, αρνείται να φάει, κανείς δεν μπορεί να βρει τι έχει κι αυτό επηρεάζει την ψυχολογία του πατέρα και φυσικά της Άννας. Πότε και γιατί όμως μεταμορφώθηκε η μητέρα από γελαστή και πρόσχαρη σε παγερή ντίβα; Τι ρόλο έπαιξε σε αυτό η επιστροφή της οικογένειας στο χωριό, αφήνοντας πίσω μια ήρεμη ζωή στην Αθήνα; Πότε έπαψε να είναι μαμά και έγινε «η μητέρα»; Στη δίνη των γεγονότων, η Άννα βρίσκει και κάτι που θα ταράξει τη ζωή της και θα καταστρέψει όσα μαχόταν τόσο καιρό, κάτι που στη συνέχεια θα εξαφανιστεί, προβληματίζοντάς την ακόμη περισσότερο. Ποιος το έκρυψε ξανά και γιατί;

Αυτή είναι η δυνατή αρχή μιας ιστορίας που υμνεί τη δύναμη της αδελφικής αγάπης και ταυτόχρονα κρύβει πολύτιμα μυστικά,

βαθιά κρυμμένα στο χτες. Η αφήγηση, πότε τριτοπρόσωπη (παρόν) και πότε πρωτοπρόσωπη (παρελθόν), ανήκει στην Άννα, η οποία προσπαθεί να ξετυλίξει αυτό το κουβάρι και σύντομα διαπιστώνει πως κινδυνεύει και η δική της ζωή, μιας και κάποιος την παρακολουθεί συστηματικά και αποπειράται να τη δολοφονήσει. Στο πλάι της βρίσκονται οι φίλοι του χτες, που έχουν αλλάξει ριζικά σε εμφάνιση και ψυχοσύνθεση, με κάποιους από αυτούς να έχουν πραγματοποιήσει τα όνειρά τους και κάποιος άλλους να έχουν τελματώσει στην ακύμαντη ζωή της επαρχίας. Η κολλητή της, η Έρση, η Ελένη, ο Τάκης, ο Χρήστος, η Δήμητρα, ο Βασίλης, ο Κώστας, «η παρέα», τη βοήθησαν και της συμπαραστάθηκαν τότε, το ίδιο θα κάνουν τώρα, ειδικά από τη στιγμή που πρέπει να βρουν αυτό που χάθηκε και να γλυτώσουν την Άννα από τον κίνδυνο. Διαφορετικοί άνθρωποι ενωμένοι σα μια γροθιά δημιουργούν ένα ενδιαφέρον πολυπρισματικό παζλ και στελεχώνουν την ιστορία ο καθένας με τον ρόλο του σε αυτήν. Άνθρωποι που είτε δε μιλάνε είτε διαστρεβλώνουν τα γεγονότα κι αναρωτιόμουν, πώς μπορούν τόσα χρόνια να ζουν με αυτό το βάρος; Ο Άλεξ, ο σύντροφος της Άννας, πηγαινοέρχεται στην Αθήνα λόγω της δουλειάς και προσπαθεί να τη στηρίξει και να τη βοηθήσει στα κρίσιμα σημεία του βιβλίου, θα καταφέρει όμως να αντιμετωπίσει σωστά τον αόρατο εχθρό της;

Στα κεφάλαια που αφορούν το χτες, ξεδιπλώνεται μια εφηβεία γεμάτη προσδοκίες, άγχος και φόβο για τα αποτελέσματα των πανελλήνιων εξετάσεων, κάτι που έχει ενταθεί παραπάνω από το επιτρεπτό, ένεκα που είναι η πρώτη χρονιά που το εκπαιδευτικό σύστημα αναγκάζει τους μαθητές να διαγωνιστούν σχεδόν σε όλα τα μαθήματα και μάλιστα σε κάποια δυο φορές (κατεύθυνσης και γενικής παιδείας), με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον ψυχισμό τους. Από στόμα σε στόμα διαδίδεται τότε η ιδέα για ένα πάρτι στα εγκαταλειμμένα παλαιά Σφαγεία της περιοχής ώστε να ξεδώσουν και να ηρεμήσουν λίγο, πριν το τέλος των διαγωνισμών. Εκείνο το βράδυ η Άννα είχε μεθύσει τόσο πολύ στο πάρτι που γύρισε σπίτι και έπεσε για ύπνο χωρίς να θυμάται τίποτα την επόμενη μέρα. Το αγόρι της Λίνας, ο Γιώργος, είναι ο βασικός ύποπτος, μιας και κανείς δεν τον θυμάται να μένει μετά την αναχώρηση των δύο κοριτσιών. Τι τον κάνει όμως πλέον να ομολογήσει στην Άννα ότι νιώθει πως τότε πιάστηκε κορόιδο; Τρυφερή και γερή η φιλία των δύο αδελφών, κι ας μην τα λέει όλα η Λίνα στην Άννα, αφού «Ο αδερφικός δεσμός είναι πιο δυνατός από τους υπόλοιπους». «…ήξερε πόσο την αγαπούσε αλλά δεν ήξερε τίποτ’ άλλο για εκείνη» (σελ. 287), παραδέχεται κάποια στιγμή η Άννα και μαζί προσπαθούν να συμβιώσουν με μια μητέρα που άλλαξε άρδην στάση, εμφάνιση και συμπεριφορά, μ’ έναν πατέρα που αδυνατούσε όλο και περισσότερο να την αντιμετωπίσει αλλά ήταν πάντα ο ακλόνητος βράχος των παιδιών του.

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σ’ ένα χωριό κοντά στην Καλαμάτα, που ζει κυρίως το καλοκαίρι, αφού μετά «ο τόπος άδειαζε από τους τουρίστες κι έμοιαζε ορφανός, ξένος». Μέχρι εκείνο το καλοκαίρι που άλλαξε τα πάντα και δεν το ακολούθησε ποτέ φθινόπωρο. Η συγγραφέας ζυγίζει σωστά τους χαρακτήρες της με τις συνθήκες που βιώνουν, καταγράφει ακριβοδίκαια τα λάθη και τις παραλείψεις τους που οδήγησαν στην εξαφάνιση της Λίνας τότε και στο μπερδεμένο κουβάρι του σήμερα και χαρίζει δυνατό ρεαλισμό στις μεταξύ τους σχέσεις. Για παράδειγμα, κλονίστηκα όταν η Άννα διαπιστώνει πως είναι πλέον κοντά στην ηλικία της μητέρας της αλλά έχει μια καλή σχέση και κάνει σχέδια για διακοπές και εξόδους τη στιγμή που η μητέρα της τότε, με αυτά τα χρόνια στην πλάτη της, είχε να αντιμετωπίσει μια σαρωτική απώλεια, δημοσιογράφους και αστυνομίες κι ένα άδειο δωμάτιο που καθαρίζει επιμελώς. Επίσης, το κείμενο αφθονεί σε διαχρονικές και καίριες αλήθειες: «Η τραγωδία που σου στερεί κάποιον δικό σου άνθρωπο δε σ’ αφήνει ακριβώς μόνο… Σ’ αφήνει με πολλά πράγματα: τα πράγματά του. Πράγματα που δεν ξέρεις τι πρέπει να τα κάνεις, πού πρέπει να πάνε. Πράγματα άλλοτε αθώα, τετριμμένα, που όμως τώρα σε πονάνε» (σελ. 28). Ένα κείμενο δοσμένο στην απώλεια και στις συνέπειές της: «Οι τόποι που γιορτάζουν είναι σκληροί. Τα γλέντια τους είναι για τους περισσότερους αλλά όχι για όλους» (σελ. 160).

Με αντίστοιχη δύναμη στην παραστατικότητα, κινηματογραφικές εικόνες και ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις ζωντανεύουν οι εικόνες του χωριού που ετοιμάζεται για το Πάσχα: «Ήταν παράξενες εκείνες οι μέρες, το χωριό έπεφτε σε μια περίεργη δυσθυμία, μια ματαιότητα κατακαθόταν παντού, θαρρείς και κάποιος ξαφνικά είχε κλέψει τα χρώματα κι είχε πασπαλίσει δρόμους, σπίτι και ανθρώπους με μια λεπτή στάχτη» (σελ. 18). Ένα κλασικό χωριό της επαρχίας με σχετική ηρεμία, που αποκτά μια κάποια κίνηση τη Μεγάλη Εβδομάδα. Η συγγραφέας παρατηρεί και καταγράφει τα πάντα: τα παιδιά, τα μαγαζιά, τα σπίτια που καθαρίζονται και ανοίγουν σε φίλους και συγγενείς, τις μυρωδιές, τους ξενιτεμένους που επιστρέφουν, όσοι μπόρεσαν τουλάχιστον, το νοικοκυριό, με τη μυρωδιά από τους φούρνους να γλιστρά από τα παράθυρα έξω στους δρόμους, το ΚΕΠ, την κοινότητα, τα εστιατόρια και τις καφετέριες, την εκκλησία, το σχολείο. «…άλλος ένας χειμώνας είχε νικηθεί, για μια ακόμη φορά η ζωή είχε νικήσει και τώρα όλα θα ανασταίνονταν με φως και θόρυβο» (σελ. 19). Όλα αυτά δίνουν μια ατμόσφαιρα που αντιτίθεται στη σκοτεινιά της ψυχής των χαρακτήρων κι έτσι γεννιέται ένα ενδιαφέρον σύνολο αντιθέσεων που εντείνουν την αγωνία.

«Το σπίτι της» είναι ένα συναρπαστικό, ρεαλιστικό και ανατρεπτικό μυθιστόρημα γεμάτο διαρκείς εναλλαγές και ανατροπές, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και διαχρονικές αλήθειες γύρω από την αδελφική και όχι μόνο φιλία, την απώλεια, τα οικογενειακά μυστικά και τις αβάσταχτες συνέπειές τους. Δυστυχώς αρκετές επαναλήψεις λέξεων και αδόκιμες ή όχι ευήκοες χρήσεις της μέσης φωνής των ρημάτων («κατασκοπευτεί», «φτύστηκε»), καθώς και το αναπάντεχο τέλος, που όμως μου γέννησε τα κλειστοφοβικά αισθήματα ενός άλλου μυθιστορήματος που έχω διαβάσει, είναι κάποιοι παράγοντες που μείωσαν την απόλαυση του καλογραμμένου αυτού βιβλίου. Παρ’ όλ’ αυτά, η συγγραφέας έστησε μια γερή και δυνατή ιστορία που με γέμισε ποικίλα συναισθήματα και με ξενύχτησε, ζωντανεύοντας με άφθαστο ρεαλισμό τις παθογένειες της κλειστής κοινωνίας και κυρίως του σκοτεινού ανθρώπινου υπερ-εγώ.

Βιβλίο Μπλε Παπαγάλος
Συγγραφέας Μαρίτα Τυράκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίτα Τυράκη έγραψε ένα υπέροχο, ανατρεπτικό και καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές και εκπλήξεις. Μας καλωσορίζει στον λαμπερό κατά τα άλλα κόσμο του τσίρκου και μας συστήνει έναν προς έναν όσους κάνουν τις βραδιές μας αξέχαστες με γέλια αλλά και δέος κατά τη διάρκεια μιας παράστασης. Όταν τα φώτα σβήνουν όμως τα πάντα αλλάζουν και οι άνθρωποι βγάζουν τον πραγματικό τους εαυτό. Με προσεγμένη γραφή, λιτούς διαλόγους και κλιμακούμενη πλοκή παρακολουθούμε τις προσπάθειες του Χανς να λύσει την υπόθεση και να κερδίσει τη συμπάθεια και την αποδοχή του πατέρα του ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να αποφύγει τα θέλγητρα μιας προκλητικής χορεύτριας που τον εξιτάρει με το φιλί της. Ταυτόχρονα, σε δεύτερο επίπεδο, αρχίζει να βγαίνει στην επιφάνεια η εξαφάνιση της μητέρας του και ο νεαρός ντετέκτιβ προσπαθεί να μάθει γιατί τον εγκατέλειψε, πότε πέθανε και τι έγραφε στο γράμμα που τους άφησε.

Η υπόθεση διαδραματίζεται στο Ναύπλιο, μάλλον κάπου στα τέλη του 19^ου ή στις αρχές του 20ού αιώνα, μιας και η συγγραφέας προτίμησε ένα άχρονο περιβάλλον αλλά διάφορες λεπτομέρειες καταδεικνύουν εκείνη την περίοδο. Ο Καρλ ήρθε από τη Γερμανία, ερωτεύτηκε κι έμεινε στη χώρα μας, όπου σταδιοδρόμησε ως αστυνομικός και τώρα βγήκε στη σύνταξη ενώ προσπαθεί να μεγαλώσει ένα ιδιαίτερο, εσωστρεφές παιδί γεμάτο κοινωνικές και συναισθηματικές δυσκολίες. Γιατί υπεκφεύγει όμως στις ερωτήσεις του γιου του για την τύχη της μητέρας του; Ο Χανς είναι ένας καλοδουλεμένος χαρακτήρας, με πολλές εκφάνσεις αυτισμού, κάτι που δεν κατονομάζεται φυσικά, ένεκα η εποχή που διαδραματίζεται το μυθιστόρημα και κερδίζει αμέσως τη συμπάθεια. Αγαπημένο του χρώμα είναι το μπλε και δεν αποχωρίζεται την πολύχρωμη σβούρα του, την οποία στροβιλίζει για να συγκεντρωθεί: «Σβούρα στρίψε, τα μυστικά σου όλα δείξε».

Είναι ιδιαίτερος και παιδικός ο τρόπος σκέψης του, αλλοπρόσαλλη και αντικοινωνική η συμπεριφορά του, απομονώνεται  και κλείνεται στον εαυτό του όταν βρίσκεται σε περιβάλλον με πολλούς αγνώστους ή όταν ακούει δυνατές φωνές. Έχει απαθές και ανέκφραστο ύφος και διατυπώνει απρόσμενες ερωτήσεις για να βρει τη λύση στις υποθέσεις του, τις οποίες μάλιστα ζητά γραπτά! Οι αστυνομικές υποθέσεις του πατέρα του ήταν προκλητικοί γρίφοι για κείνον και πολλές φορές πρότεινε σωστές λύσεις, εξ ου και σταδιακά ανέπτυξε το ένστικτο και την παρατηρητικότητά του, με αποτέλεσμα τώρα να απολαμβάνουμε τις περιπέτειές του ως ντετέκτιβ. Φυσικά, ακολουθεί άλλη πορεία και σειρά ερευνών από τον πατέρα του και προσκολλάται στη ρουτίνα του που συνήθως αντιβαίνει με τους ρυθμούς και τον χρόνο ανάκρισης, φέρνοντας τον Καρλ στα όριά του, παρ’ όλη την αγάπη  που του έχει και τον τρόπο που καταφέρνει να τιθασεύσει τις αντιδράσεις του. Ο Χανς ζει βάσει κανόνων και ηθικών επιταγών που του γαλούχησε ο πατέρας του, σε αυτήν την υπόθεση όμως θα μάθει τη διπλή όψη των ψεμάτων, πότε είναι καλά και πότε είναι κακά, κάτι που θα τον αγχώσει και θα τον μπερδέψει πολύ στην προσπάθειά του να ξεχωρίσει ποιος λέει αλήθεια και ποιος όχι. Ποιοι είναι πραγματικά φίλοι του, ποιοι χρησιμοποιούν τα ψέματα για να μην τον πληγώσουν και ποιοι ψεύδονται ώστε να θολώσουν τα νερά; Η υπόθεση του «Μπλε παπαγάλου» θα είναι ένα σημαντικό μάθημα για τη ζωή του.

Το θύμα είναι ο Φίλιπ, χαρτόμουτρο, ανακατεμένο με τοκογλύφους, σκληρός και αυστηρός με την προγονή του, Νανά, κακότροπος και θρασύς με όλους, με αποτέλεσμα η αστυνομία να βιάζεται να κλείσει την υπόθεση. Με τους «τσιρκολάνους» θα ασχολούμαστε; λένε χαρακτηριστικά. Ο μικρόκοσμος του τσίρκου ξεδιπλώνεται με μαεστρία, συστήνοντάς μας ποικίλους χαρακτήρες. Αγάπησα πολύ τη Νανά, κόρη της πρώην γυναίκας του Φίλιπ, Μαργαρίτας, μια κοπέλα αφελή και ευγενική, τόσο καλοσυνάτη που την κάνουν ό.τι θέλουν και τον Τσέρι, τον γιο της τωρινής συντρόφου του Φίλπ, Έλεν, ένα παιδί με σωματική δυσπλασία που κάνει καλή παρά με τη Νανά. Τον αποκαλούν «αγόρι-πιγκουίνο» λόγω των προβλημάτων στα πόδια του που τον αναγκάζουν να περπατάει σαν το χαριτωμένο δίποδο, ακόμη και να κάνει παράσταση ντυμένος έτσι, στην πραγματικότητα όμως είναι αφοσιωμένος στα βότανα και στα φυτά του και προσπαθεί να μαζέψει χρήματα για να φύγει μακριά μαζί με τη Νανά, την οποία προτρέπει να υψώσει το ανάστημά της σε όποιον την εκμεταλλεύεται. Ανάμεσα στον Τσέρι και στον Χανς γεννιέται μια πολύ τρυφερή φιλία που με συγκίνησε. Είναι δυο παιδιά διαφορετικά που γεννήθηκαν σ’ έναν κόσμο που δεν έχει μάθει να δέχεται το αλλιώτικο. «-Γιατί δεν μας αποδέχονται όπως είμαστε; Γιατί δεν μας θεωρούν φυσιολογικούς; -Γιατί ο κόσμος δεν έχει μάθει ν’ αγαπάει», αυτό είναι το συμπέρασμα. Έχουμε επίσης τη μαντάμ Ρόζα, το μέντιουμ, η οποία μιλάει με ασάφεια και υπονοούμενα: «Ο ένοχος δεν θα βρεθεί γιατί δεν του αξίζει να βρεθεί»! Γιατί αρνείται όμως να πει την αλήθεια; Η γυναίκα θα δεθεί απρόσμενα με τον Χανς και οι συζητήσεις τους θα φέρουν στο φως σημαντικά κομμάτια του παζλ.

«Το τσίρκο είναι ένας ύπουλος κόσμος. Μασκαρεύεσαι και κάνεις τον κόσμο να γελά με την κατάντια σου» (σελ. 64-65), γράφει χαρακτηριστικά η συγγραφέας. Άνθρωποι που είναι αναγκασμένοι να πηγαίνουν σε πολλά μέρη για περιοδείες και να μη σταματούν κάπου για πολύ είτε από φόβο είτε από εχθρότητα των ντόπιων είτε ακόμη και από ρουτίνα του κοινού (πόσες φορές θα πάει να τους δει; ). Δεν είναι ευπρόσδεκτοι και τους κατηγορούν για τα σκουπίδια που αφήνουν πίσω τους ή ακόμη και για κλοπές, παρ’ όλ’ αυτά ο κόσμος πηγαίνει στις παραστάσεις τους. Να γιατί η αστυνομία βιάζεται να κλείσει την υπόθεση, παρά τις προσπάθειες του Καρλ για το αντίθετο. Οι αστυνομικοί έχουν υποτιμητική γνώμη για τους «τσιρκολάνους» που μόνο μπελάδες δημιουργούν και τώρα ταράζουν την ηρεμία της φιλήσυχης πόλης τους. Επιπλέον, υποδέχονται τον πρώην συνάδελφό τους και τον γιο του με ψυχρότητα και εχθρότητα και τους αφήνουν ήσυχους να κάνουν ό,τι θέλουν. Μήπως λοιπόν το μυθιστόρημα μέσα από την έξυπνη πλοκή του αφιερώνεται στις «μειονότητες», σε αυτούς που τους θωρούμε υποδεέστερους κα ανάξιους της προσοχής μας, όσο κι αν καταφέρνουν να κάνουν σημαντικά πράγματα;

Ο «Μπλε Παπαγάλος» της Μαρίτας Τυράκη είναι ένα συναρπαστικό και ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο εκπλήξεις και σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Έχει στρωτή και γρήγορη γραφή, μελετημένα ψυχογραφήματα και διαδραματίζεται σε έναν χώρο που σπάνια έχω συναντήσει στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, αυτόν του τσίρκου. Η συγγραφέας ουσιαστικά πετάει «ψιχουλάκια» στον αναγνώστη και του χαρίζει τα απαραίτητα στοιχεία για την επίλυση του εγκλήματος, είναι δοσμένα όμως με τέτοιο τρόπο και σε τέτοιο σημείο που ο ρόλος τους καλύπτεται ή τεχνηέντως υποβιβάζεται από τα συμφραζόμενα και προχωράμε την ανάγνωση ενώ κάτι μας τριβελίζει, νιώθουμε πως κάτι αγνοήσαμε ή ξεχάσαμε αλλά τι; Ένα μυθιστόρημα με άκαρδες μανάδες, πιθανές κρυψώνες για εξαφανισμένα γράμματα, μπλε γλάστρες, αστραφτερά κολιέ και έναν ξεπουπουλιασμένο μπλε παπαγάλο. Ένα κείμενο για τη διαφορετικότητα και την έλλειψη αποδοχής της, για ένα εγκαταλειμμένο παιδί, για μια φιλία που αγωνίζεται να στεριώσει παρά τα όποια εμπόδια συναντάει και η σβούρα στα υποσέλιδα του βιβλίου να γυρίζει ασταμάτητα μέχρι να μας οδηγήσει σ’ ένα αλησμόνητο και δυνατό φινάλε.

Βιβλίο Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης
Συγγραφέας Παντελής Περιβολάρης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παντελής Περιβολάρης στο πρώτο του μυθιστόρημα μπαίνει στα βαθιά νερά του αντισημιτισμού και αναμιγνύει με σωστό τρόπο αληθινά πρόσωπα, οργανώσεις και καταστάσεις με την αστείρευτη φαντασία του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαρκές ανθρωποκυνηγητό και πολλά πραγματολογικά στοιχεία. Ο Παύλος Δημητρίου, αθλητικογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, ειδοποιείται για τη δολοφονία του Κοέν και σπεύδει να την καλύψει ειδησεογραφικά, χωρίς να γνωρίζει πως αυτό θα είναι το βήμα που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Υπεύθυνη θα είναι η Βασιλική Βουνάτσου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, που έρχεται να συνδράμει με τις εξειδικευμένες γνώσεις της στην περισυλλογή και την αξιοποίηση των πειστηρίων, ποιος όμως είναι ο πραγματικός της ρόλος στην υπόθεση και γιατί προσφέρει μια άτυπη συνεργασία στον Δημητρίου, που μπήκε ξαφνικά στο μάτι του κυκλώνα και ίσως κάποιοι τον βλέπουν ως αποδιοπομπαίο τράγο; Ο αστυνομικός διευθυντής του Πύργου Ηλείας Κώστας Βεργόπουλος, που είχε μια καλή σχέση με τον Δημητρίου, διαπιστώνει πως η υπόθεση παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Αμερικανική Πρεσβεία, τις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ και όχι μόνο, με ακροδεξιές οργανώσεις και άλλα πρόσωπα να πιέζουν για τη λύση της υπόθεσης ή να κάνουν τα πάντα για να μείνουν τα μυστικά κρυμμένα στο σκοτάδι.

Από τη μια λοιπόν έχουμε έναν αγώνα δρόμου με τον Δημητρίου και τη Βουνάτσου που μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα να προσπαθούν να μείνουν ζωντανοί και να βρουν την άκρη σ’ ένα μυστήριο που πυκνώνει ολοένα και περισσότερο, με τα ίχνη που οδηγούν στην πολύτιμη Κιβωτό της Διαθήκης να τους φέρνουν πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν, σε μια διαδρομή γεμάτη εχθρούς και ανέλπιστους συμμάχους. Ταυτόχρονα όμως αποφασισμένοι εγκληματίες, όπως ο Κλάους Μπρίχνεν που ακολουθεί τις εντολές του Δόκτορα Εσσή, το ηγετικό στέλεχος της Compat 18 Hellas Γιώργος Σιδηρόπουλος, ο θεωρητικός του εθνικοσοσιαλισμού Μάριος Δημητρόπουλος που συνδέεται με την οργάνωση του Σιδηρόπουλου και άλλοι τους παρακολουθούν στενά και προσπαθούν να τους βγάλουν από τη μέση. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου λοιπόν αντικατοπτρίζει τις ανησυχητικές διαστάσεις του ακροδεξιού ρεύματος που όντως βιώνουμε στην εποχή μας και ο συγγραφέας καταφέρνει να στήσει ρεαλιστικά ένα αρραγές δίκτυο που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας AFD,  την τρομοκρατική οργάνωση NSU που αποκαλύφθηκε το 2011 οδηγώντας τους Ούβε Μούντλος και Ούβε Μπένχαρτ σε μαρτυρικό, κατά τους θιασώτες της, θάνατο και άλλες ενώσεις ή φορείς που αποσκοπούν, με αφορμή την αναζήτηση του θησαυρού των Εβραίων, να κυριαρχήσουν ξανά στην Ιστορία και να ολοκληρώσουν ό,τι άφησαν στη μέση οι Γερμανοί με το Ολοκαύτωμα.

Οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, η δράση σε αρκετά σημεία καταιγιστική και οι πληροφορίες έρχονται σωρηδόν είτε σε μορφή υποσημειώσεων είτε με, αρκετά παραπάνω από το επιτρεπτό σε έκταση και συχνότητα, παρεκβολές στη ροή της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα με βοήθησε να μάθω πολλά πράγματα: για την Κιβωτό της Διαθήκης, τι περιέχει και ποια είναι η σημασία της, πώς βρέθηκαν οι Εβραίοι της Αιθιοπίας στην Ελλάδα, γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία του Νώε Γιουσουρούμ που έδωσε το όνομά του στην ομώνυμη πλατεία, ποιος ήταν ο ρόλος του Μοδιάνο στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ακόμη και για το ριφιφί του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας που παραμένει ανεξιχνίαστο ως σήμερα! Αυτός όμως είναι και ο λόγος που εν συνόλω το μυθιστόρημα ίσως δείχνει αδύναμο και σε κάποια σημεία πιο αργό. Πληθώρα πληροφοριών και επεξηγήσεων, είτε σύντομα σε υποσημειώσεις είτε πιο εκτεταμένα εν τη ρύμη του λόγου στο κυρίως κείμενο, αρκετές παρεκβολές (όπως για παράδειγμα η εκτεταμένη αναφορά στην 11^η Σεπτεμβρίου την περίοδο που βρισκόταν στην Αμερική ο Παύλος Δημητρίου, μόνο και μόνο για να δείξει πως δε φοβάται, καθώς και στοιχεία από το παρελθόν κάποιων προσώπων που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις ούτε συμβάλλουν σε κάποια απόφαση ή πλευρά του χαρακτήρα των ηρώων στο σήμερα) και λεπτομέρειες που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους αναγνώστες αλλά δεν ενσωματώνονται στη ροή του κειμένου (όπως για παράδειγμα, η παράθεση των αστυνομικών διατάξεων ή η εκτεταμένη εξιστόρηση για τους Ναΐτες ιππότες κ. π. ά.), θυμίζοντας έτσι ξένο σώμα. «Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα για γνήσιο ελληνικό θρίλερ-περιπέτεια, με άφθονες πληροφορίες γύρω από την ακροδεξιά, τον νεοναζισμό και τον φυλετικό ρατσισμό της εποχής μας και με μια ενδιαφέρουσα πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Κρασί από τα χείλη σου 
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα τρυφερό ρομαντικό μυθιστόρημα γεμάτο ευωδιές οίνου και μούστου, αγάπης και έρωτα. Είναι ένα κείμενο αφιερωμένο στην αυτοβουλία και στην αυτοδιάθεση, στον έρωτα που μπορεί να ανθίσει παρά τα εμπόδια, στις δύσκολες σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου κυρίως και σε πολλά άλλα ανθρώπινα συναισθήματα. Με αφετηρία την έχθρα μεταξύ δύο οικογενειών και τις προσπάθειες των γόνων της να τις ενώσουν με την αγάπη τους ξεδιπλώνονται τα μυστικά και ο πλούτος της σημασίας και του ρόλου του κρασιού στη ζωή μας και ταυτόχρονα τονίζονται έννοιες και ιδέες που σπάνια τις συναντώ με αυτόν τον τρόπο στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Οι Βαλσάμηδες και οι Γιόγλου είναι ανταγωνιστικοί κάτοχοι όμορων αμπελώνων, έχουν καλές διασυνδέσεις και επενδύσεις στον χώρο του κρασιού, μια σχετική οικονομική άνεση (οπότε ευτυχώς γλυτώνουμε σκηνές και περιγραφές τύπου «Falcon Crest») και ακολουθούν πιστά το μίσος που τους χωρίζει από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Η πείρα και η μακρόχρονη πορεία του Κώστα Κρομμύδα τον βοηθάνε να δημιουργήσει τρισδιάστατους χαρακτήρες, με προβλήματα και ανησυχίες, με προσδοκίες και ελπίδες, που προδίδονται, εποφθαλμιούν, σχεδιάζουν, λαχταρούν.

Ο Σπύρος Γιόγλου είναι παντρεμένος με τη γαλλικής καταγωγής Κορίν, με την οποία απέκτησαν την Κλαίρη. Είναι αυστηροί και υπερπροστατευτικοί μαζί της και ο Σπύρος προσπαθεί να πείσει τον γιο του από τον πρώτο του γάμο, Γιάγκο, να ασχοληθεί με τις επιχειρήσεις της οικογένειας. Ο νεαρός όμως δε θέλει, βαρέθηκε να τον βλέπει να μαλώνει με τους Βαλσάμηδες και με τους μισούς οινοποιούς της περιοχής, αντίθετα πιστεύει πως η Κλαίρη, η οποία άλλωστε γεννήθηκε μες στο αμπέλι και μεγάλωσε μέσα σ’ αυτό, είναι η πιο ικανή και η πιο κατάλληλη από τους δυο τους για την επιχείρηση. Από την άλλη μεριά του φράχτη που τους χωρίζει, ο Βαγγέλης Βαλσάμης, απογοητευμένος από τη στάση και τη συμπεριφορά του γιου του, Άρη, απέναντί του, αποφασίζει να τα αναθέσει όλα επισήμως στον πρωτότοκο, Φώτη. Τα δυο παιδιά είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες: ο Άρης αγαπάει τα κτήματα και τ’ αμπέλια, υπαναχωρεί όμως επειδή απογοητεύεται κι αυτός από τη συμπεριφορά του πατέρα του κι έτσι ο Φώτης, που πάντα συντηρούσε την ένταση μέσα στην οικογένεια, παίρνει τα ηνία μιας ακμάζουσας επιχείρησης, η οποία σύντομα θ’ αρχίσει να παίρνει την κάτω βόλτα λόγω των χειρισμών του.

Ο Άρης και η Κλαίρη ερωτεύονται, γεύονται ένα ποτήρι κρασί από τα χείλη ο ένας του άλλου, οπότε μήπως η ιστορία τους ενώσει τελικά τις δύο οικογένειες και σβήσει το προαιώνιο μίσος; Η ιστορία ξεκινάει το 2005, την εποχή του τρύγου, την ημέρα που πατάνε τα σταφύλια και αυτό οι Γιόγλου το συνοδεύουν μ’ ένα αρχαιοπρεπές τελετουργικό για καλή σοδειά. Οι δυο νέοι αναθερμαίνουν την αγάπη που τους ένωνε από παιδιά κι αμέσως μετά βρισκόμαστε στο Ντουμπάι του 2023 όπου ο Άρης έχει ιδρύσει μια κτηματομεσιτική εταιρεία που πηγαίνει ολοένα και καλύτερα. Ένα δυσάρεστο γεγονός τον αναγκάζει να επιστρέψει στο σπίτι του στη Νεμέα κι εκεί συναντά μεγάλες αλλαγές. Με διαρκή πρωθύστερα που παρουσιάζουν την ιστορία από διαφορετικά και διάφορα σημεία του χτες και του σήμερα ξεδιπλώνεται η τρυφερή ιστορία του Άρη και της Κλαίρης. Από το 2005 μεταβαίνουμε στο 2023 όπου τα πάντα έχουν αλλάξει κι από κει πίσω στο 2006 για να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να καταλάβουμε τι συνέβη κι αναγκάστηκε ο Άρης να φύγει, τι έγινε με τα άλλα μέλη της οικογένειάς του μα πάνω απ’ όλα με την Κλαίρη.

Το μυθιστόρημα είναι καλά σχεδιασμένο και η πλοκή κλιμακώνεται όλο και περισσότερο από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Μια σειρά από απρόβλεπτες εξελίξεις θα απομακρύνουν τον Άρη από την Κλαίρη και ο χρόνος θα σκάψει βαθύ αυλάκι ανάμεσά τους. Μήπως όμως αυτό τους βγει σε καλό τελικά; Μήπως δε θα ξεχάσει ο ένας τον άλλον και τους δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία; Αν ναι, πότε και υπό ποιες συνθήκες; Στην πορεία των γεγονότων, θα γνωρίσουμε κι άλλους χαρακτήρες, όπως τον ιδιότροπο Βλάση, γεωλόγο και οινολόγο, που διαχειρίζεται την παραγωγή και των δύο οινοποιείων, κρατώντας τις ισορροπίες μεταξύ των δύο οικογενειών, τον Ρένο, τον γιο ενός βασικού επενδυτή που ενδιαφέρεται για εξαγωγή των κρασιών των Γιόγλου στην Αμερική, την υποχωρητική και γεμάτη αγάπη Τζόυς, την αδίστακτη Μαριλένα και άλλους. Όλοι τους θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις και θα συμπληρώσουν ένα ρομαντικό και ανατρεπτικό παζλ γεμάτο μικρά και μεγάλα κομμάτια αγάπης και μίσους, έρωτα και προδοσίας. Παραστατικές ολοζώντανες εικόνες, ειδικά αυτές που αφορούν τη φύση των αμπελώνων που βιώνουν ηλιόλουστες μέρες αλλά και τρομερές καταιγίδες, όμορφες παρομοιώσεις και μεταφορές, γρήγορη αφήγηση, μια ενδιαφέρουσα ιστορία κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος μιας και ο συγγραφέας ξέρει να αποφεύγει τα κλισέ και τις κοινοτοπίες και να φτιάχνει δυνατές ιστορίες με εξελίξεις που δεν περιμένει κανείς.

Πλήθος αναφορών σε ποικιλίες κρασιού και στις διαφορές τους, μικρά μυστικά από τον κόσμο της οινοποιίας, μαθήματα γευσιγνωσίας και ερωτήματα όπως: γιατί είναι πιο δύσκολη η βιολογική παραγωγή, από ποια σημεία της αμπελοκαλλιέργειας βγαίνει ποιο είδος κρασιού, πώς επιλέγουμε την υποζώνη, ποιος ήταν ο ρόλος του κρασιού στα συμπόσια των αρχαίων Ελλήνων, ποιες οι μυθολογικές του καταβολές και πώς γεννήθηκε, όλα καταγράφονται στο μυθιστόρημα ως ψήγματα πληροφοριών μέσα από διαλόγους και περιστατικά που δε με κούρασαν στιγμή. «Η αμπελουργία είναι έρωτας και όχι δουλειά» (σελ. 30), τονίζει σε κάποιο σημείο ο συγγραφέας, συνοψίζοντας σε λίγες λέξεις όλο το νόημα της σκληρής αυτής πορείας από το σταφύλι στο ποτήρι. Άλλωστε: «Σιτοβολώνες, ελαιώνες, αμπελώνες. Αυτά είναι τα πρώτα συστατικά της ζωή μας» (σελ. 33). «Ο πολύς κόσμος νομίζει πως το κρασί είναι κάτι μαγικό…Κι όμως….δεν είναι τίποτα παραπάνω από δουλειά. Από ατελείωτες ώρες δουλειάς» (σελ. 345).

In vino veritas (=Στο κρασί υπάρχει αλήθεια) κι έτσι τα πάντα βγαίνουν αργά ή γρήγορα στο φως. Μυστικά αποκαλύπτονται, αλήθειες διατυπώνονται, κινήσεις γίνονται: «Η πραγματική αγάπη δεν σε φυλακίζει σαν το κρασί μέσα σε ένα βαρέλι, περιμένοντας να εξελιχθείς με τα δικά της θέλω, γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι η γεύση που θα σου αφήσει θα είναι ίδια με το ξίδι» (σελ. 92). Πόσο γλυκά και τρυφερά ξεδιπλώνεται ο έρωτας του Άρη και της Κλαίρης, με πόση αληθοφάνεια καταγράφονται οι στιγμές τους στην Κρήτη πριν ξεσπάσει η οικογενειακή καταιγίδα, με πόση λεπτοδουλειά και αληθοφάνεια δίνονται οι συνθήκες που θα τους χωρίσουν και θα τους απομακρύνουν ώσπου να ξανασυναντηθούν χρόνια αργότερα. Και τότε… Τι θα μας οδηγήσει στο τέλος; Ένας έρωτας που δοκιμάζεται από τις δυσκολίες, ωριμάζει στο βαρέλι της απόστασης και κάποια στιγμή θα έρθει η ώρα να τον δοκιμάσουν οι ενδιαφερόμενοι. Τι γεύση θα έχει; Πώς θα νιώσει ο ουρανίσκος και η καρδιά τους; Ταυτόχρονα, ένας πατέρας κι ένας γιος όλο και απομακρύνονται παρά την αγάπη του ενός για τον άλλον, αφήνοντας το μίσος που καραδοκούσε να μπει ανάμεσά τους. Όσο με συγκινούσαν τα εμπόδια και οι δυσκολίες των δύο ερωτευμένων νέων άλλο τόσο έντονα ένιωθα με τη σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα σ’ έναν γιο και σ’ έναν πατέρα. Ο πρώτος απογοητευμένος από τη στάση του δεύτερου, ο δεύτερος δε ρίχνει τον εγωισμό του όταν διαπιστώνει πως τον έκρινε λάθος κι όταν επιτέλους έρχεται το λυτρωτικό τέλος ίσως να είναι αργά για κάποιους από τους δύο. «Κρασί από τα χείλη σου» λοιπόν και στην υγεία του αναγνώστη!

Βιβλίο Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο! 
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Δήμητρας Ιωάννου είναι μια διαφορετική, ενδιαφέρουσα, συναρπαστική ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Είναι ένα πολυπρόσωπο βιβλίο γεμάτο ιστορίες κακοποίησης, ψυχολογικού χειρισμού, εκμετάλλευσης και αρρωστημένου πάθους που εξελίσσονται με πρωτότυπο τρόπο και εντελώς αντισυμβατικά σε σχέση με άλλα μυθιστορήματα (δείτε για παράδειγμα στα πρώτα κεφάλαια πόσο όμορφα μπαίνουν οι κοπέλες η μία στη ζωή της άλλης και πώς προστατεύονται κάτω από τις φτερούγες της Ρωξάνης). Οι ήρωες μας συστήνονται μέσα από μια άρτια σχεδιασμένη πλοκή και αλληλοεπιδρούν με τρόπο που αλλάζει και τους ίδιους ή έστω τους περισσότερους, με αποτέλεσμα να έχουμε μια ιστορία γεμάτη ρεαλισμό και πειστικότητα, ντυμένη με διακριτική παρουσία καλολογικών στοιχείων, όπως όμορφες παρομοιώσεις και ξεχωριστές μεταφορές. Με αφορμή το παρελθόν της βασικής πεντάδας και το παρόν των ανθρώπων που εξακολουθεί να επηρεάζει ο Ιωσηφίδης ξεδιπλώνονται ιστορίες γεμάτες πόνο, σκληρότητα, απανθρωπιά και σε κάθε κεφάλαιο περιμένεις τη λύτρωση ή έστω την εκδίκηση. Κι όσο περισσότερο γνωρίζουμε τις τρεις γυναίκες, όσο περισσότερο στήνονται κάποιες μηχανορραφίες και απάτες, τόσο η Ρωξάνη και ο Κένταυρος μένουν στο περιθώριο, κάνοντας τον αναγνώστη να αναρωτιέται σε τι τους ωφελεί αυτό το σχέδιο που κατέστρωσαν. Η απάντηση έρχεται στο πιο κατάλληλο σημείο και πυροδοτεί τις εξελίξεις που κορυφώνονται με έξυπνες ανατροπές και αναπάντεχα γεγονότα.

Η Μαίρη αποφασίζει ν’ αυτοκτονήσει μετά τον θάνατο του αγοριού της από ναρκωτικά, γνωρίζει όμως τρεις γυναίκες που θα της αλλάξουν τη ζωή. Είναι έξυπνη και μεθοδική, επικριτική αλλά και τρυφερή και σύντομα διαπιστώνει πως η ζωή της θ’ αλλάξει για πάντα. Η αυτιστική Φανή προσπαθεί να συνέλθει από την αυτοκτονία της δίδυμης αδελφής της που υπέφερε από κατάθλιψη. Πάσχει από το Σύνδρομο του Σοφού, δεν κατανοεί το πείραγμα και τα αστεία, η παράδοξη εμφάνιση και η αλλόκοτη συμπεριφορά της προκαλούν γέλια, με αποτέλεσμα ο κόσμος να μην της ρίχνει δεύτερη ματιά. Πίσω από αυτήν την εικόνα όμως λειτουργεί ένας άψογος νους, μια φωτογραφική μνήμη και μια μαθηματική διάνοια που ίσως να μην μπορεί να κατανοήσει τη μεταφορικότητα κάποιων εκφράσεων, ο επαγγελματισμός της όμως είναι άψογος και οι δεξιότητές της στους υπολογιστές άφθαστες. Τέλος, η ασυμβίβαστη και ανυπότακτη Νάντια υποφέρει από την κατάρα της ομορφιάς, εξαιτίας της οποίας έχει ζήσει μια κόλαση και μάλιστα στα χέρια του ίδιου του ανθρώπου που τη μεγάλωσε! Ξέρει από πρώτο χέρι πόσο ισχυρός μαγνήτης είναι το κάλλος και έλκει τα πιο άγρια βίτσια και τα πιο σκοτεινά μυαλά που θέλουν να βεβηλώσουν και να τσαλακώσουν αυτήν την ομορφιά. Κατάφερε να ξεφύγει από την κόλαση που ζούσε ως παιδί στην Αμερική και να έρθει στην Ελλάδα, επιβίωσε και τώρα αποφασίζει να ξεμπερδεύει με τον Αντίνοο.

Αυτές οι τρεις γυναίκες θα γνωρίσουν την καθηλωμένη σε αναπηρικό καροτσάκι Ρωξάνη, η οποία ζει σ’ ένα σπίτι γεμάτο ωδικά πουλιά με την παπαγαλίνα Σουρλουλού, με τον άνθρωπο που αγαπά και με τον αστρολόγο Κένταυρο Πηλιάδη, τον καλύτερο φίλο της, συμπαραστάτη και εξομολόγο της. Γιατί λοιπόν διάλεξε αυτές τις γυναίκες, γιατί ερεύνησε το παρελθόν τους, τι σκοπούς έχει, πώς συνέβη το ατύχημα που την άφησε παράλυτη; Οι τρεις πρωταγωνίστριες του βιβλίου χάρη στη Ρωξάνη μειώνουν σταδιακά την επιφυλακτικότητά τους, γνωρίζονται, ρίχνουν τις άμυνές τους, εξοικειώνονται η μία με την άλλη. Η κάθε μια αναλαμβάνει κι ένα νευραλγικό πόστο στη ζωή και στη δουλειά του Αντίνοου Ιωσηφίδη, οπότε βλέπουμε εκ των έσω τον τρόπο που δουλεύει ένα κανάλι, πώς συμπεριφέρονται και πώς εργάζονται κάμεραμεν, δημοσιογράφοι, διευθυντές ειδήσεων, παρουσιαστές, που όλοι τους είναι είτε καλοί είτε κακοί, διεστραμμένοι ή αθώοι, κάποιοι εκμεταλλεύονται συναδέλφους και κάποιοι τους προστατεύουν. Το τι οικονομικά παιχνίδια παίζονται πίσω από κλειστές πόρτες, τι συμμαχίες και τι προδοσίες λαμβάνουν χώρα καθημερινά για μια καλύτερη θέση, για μια μεγαλύτερη τηλεθέαση κλπ., όλα καταγράφονται με αφορμή το σχέδιο της Ρωξάνης να καταστρέψουν το φαβορί του Unix TV.

Ο Αντίνοος λοιπόν ζει με τη γυναίκα του, Θεοδώρα, και τον γιο της σ’ ένα μεγάλο σπίτι με υπηρετικό προσωπικό αλλά τους απαγορεύει να έρθουν σε επαφή ο ένας με τον άλλον! Γιατί δεν επιτρέπει στη γυναίκα του να βγαίνει έξω ή να έχει κοινωνική ζωή; Πώς είναι να ζεις κλεισμένος σ’ ένα σπίτι παίζοντας όλη μέρα ηλεκτρονικά παιχνίδια, εντελώς απομονωμένος και αποκομμένος; Γιατί η Θεοδώρα παθαίνει συχνά κρίσεις υστερίας και λιποθυμίες; Είναι μια γυναίκα που έχει πέσει θύμα gaslighting από τον άντρα της κι η περίπτωσή της ζωντανεύει παραστατικά, συναρπαστικά, καλοσχεδιασμένα, με προσεκτικά μελετημένα περιστατικά που τονίζουν την κατάστασή της και τις άσχημες χειριστικές συνθήκες που βιώνει! Από την άλλη, η κόρη του Αντίνοου, Πηνελόπη, είναι μοντέλο και πετυχημένη influencer, ξεπουλάει προϊόντα με κάθε ανάρτησή της και απολαμβάνει τη ζωή της στη βίλα της στη Βουλιαγμένη, μόνο που είναι δικτυωμένη σε ιδιωτικές ερωτικές τελετές και δεξιώσεις, αποκλειστικά για VIP μέλη. Τι συμβαίνει σε αυτές τις βραδιές; Υπάρχουν όρια και περιορισμοί; Τι πλειοδοτείται, τι προωθείται, τι καταναλώνεται;

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα σημεία-κλειδιά της ιστορίας που επέλεξε να μας χαρίσει η Δήμητρα Ιωάννου στο νέο της μυθιστόρημα. Το σχέδιο εκδίκησης είναι η αφορμή για να ξεδιπλωθούν πολλές άλλες ιστορίες μέσα στην κεντρική ιστορία, απόλυτα συνφυασμένες όμως και απαραίτητες στην κυρίως πλοκή, μιας και μέσω αυτών γνωρίζουμε καλύτερα τους χαρακτήρες, βλέπουμε τις πολλές και ποικίλες μορφές κακοποίησης που μπορεί να βιώσει μια γυναίκα, με ανυπολόγιστες συνέπειες κυρίως για κείνη αλλά και για τους γύρω της κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τις ανατροπές που εμποδίζουν ή βοηθούν τις γυναίκες να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. Κανένας δε θα μείνει ίδιος με αυτόν που γνωρίσαμε στα πρώτα κεφάλαια, όλοι θα επηρεαστούν, όλοι θα αλλάξουν, όλοι θα βιώσουν καταστάσεις διαφορετικές από αυτές που περίμεναν. Οι εξελίξεις καθηλώνουν, οι ανατροπές πάνε την ιστορία σε άλλο σημείο κι από κει εντελώς αλλού ενώ αυξάνεται η αγωνία για το τι συμβαίνει με τον Αντίνοο και για το αν θα τιμωρηθεί και πώς. Ταυτόχρονα μεγαλώνει και η απόλαυση της ανάγνωσης αφού η ιστορία εξελίσσεται αναπάντεχα, οι χαρακτήρες είναι όλοι ενδιαφέροντες και άκρως ρεαλιστικοί, ο ανθρώπινος παράγοντας αστάθμητος και καλά σχεδιασμένος ως αντίβαρο στα γεγονότα ενώ πάνω απ’ όλα κυριαρχεί η σκιά του φόβου: τι θα συμβεί αν οι τρεις γυναίκες μάθουν τι πραγματικά τις συνδέει; Η Ρωξάνη και ο Κένταυρος απολαμβάνουν τις στιγμές με τις τρεις φίλες, έχουν αγαπήσει τις κοπέλες αλλά κάποια στιγμή πρέπει να τους πουν κάτι και τότε…

«Ο θυμός έχει τη δύναμη βόμβας μεγατόνων. Αν τον στρέψεις στον εαυτό σου, θα σε θάψει κάτω από τα ερείπια της δυστυχίας σου αλλά αν τον μετατρέψεις σε πείσμα για να φτάσεις τους στόχους σου, τότε θα σε απογειώσει» (σελ. 162). Αυτό είναι το εφαλτήριο για τη Μαίρη, τη Φανή και τη Νάντια, οι οποίες θα σταθούν στα πόδια τους και θα έρθουν αντιμέτωπες με πλευρές και χαρακτηριστικά του εαυτού τους που δεν ήξεραν. Revenge porn, κακοποίηση, gaslighting, χειραγώγηση, trafficking, οικονομικές απάτες, σκάνδαλα, ναρκωτικά, όλα μπορεί να συμβούν σε μια σφηκοφωλιά που λέγεται τηλεοπτικό κανάλι. Το μυθιστόρημα «Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο» δεν είναι ένα ρηχό, επιφανειακό κείμενο με γυναίκες που εκδικούνται έναν άντρα που τους έκανε κακό αλλά ένας ύμνος στην αγάπη και στον σεβασμό προς το γυναικείο φύλο, γνωρίσματα που τονίζονται μέσα από μια σειρά γρήγορων εξελίξεων και ρεαλιστικών γεγονότων που φέρνουν στο φως σκοτεινές πτυχές ισχυρών χαρακτήρων που χειραγωγούν αδύναμους ανθρώπους, πατώντας στη χαμηλή τους αυτοεκτίμηση. Μέσα από ένα άψογα καταστρωμένο σχέδιο που όμως κατά καιρούς πάει κατά διαβόλου απογειώνοντας την πλοκή, δίνεται έμφαση στην αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης μέσα από άσχημα περιστατικά σωματικής και ψυχολογικής βίας που με γέμισαν θλίψη και θυμό, σύντομα όμως η ώρα της λύτρωσης, της απελευθέρωσης, της τιμωρίας αρχίζει να φαίνεται πιο ευδιάκριτα και το τέλος είναι συνεπές απέναντι στους χαρακτήρες και στην πορεία που διέγραψαν. «Να ξεμπερδεύουμε με τον Αντίνοο» λοιπόν, είμαστε όμως έτοιμοι για τις συνέπειες και γι’ αυτό που θα έρθει όταν και αν πετύχει το σχέδιο;

Βιβλίο Η κληρονομιά
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σπύρος Πετρουλάκης έγραψε μια ενδιαφέρουσα ιστορία με θέμα τις μεθόδους τεχνητής γονιμοποίησης και το μέγεθος της λαχτάρας για ένα παιδί. Πόσο δύσκολο είναι να υιοθετήσει κανείς στην Ελλάδα του σήμερα, τι απάτες συμβαίνουν στον χώρο από επιτήδειους που εκμεταλλεύονται αυτήν την ανάγκη, πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να πέσει θύμα κυκλώματος εμπορίας οργάνων και να γίνουν πράγματα χωρίς να τα γνωρίζει, ως ποιο σημείο φτάνει κάποιος για τη ζωή του παιδιού του και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε μια πλοκή που κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο και εμπλουτίζεται με παράλληλες ιστορίες που κινούνται γύρω από αυτούς τους θεματικούς άξονες για να ενωθούν σε απρόσμενο σημείο. Παράλληλα έχουμε μια ολοζώντανη καταγραφή της δίκης στο Μικτό Ορκωτό με τους μάρτυρες, τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, την απολογία να έρχονται το ένα πίσω από το άλλο και να διακόπτονται από τη ζωή του Πάρι Ρουμελιώτη δυο χρόνια πριν και από τα γεγονότα του 1935 που αποτελούν και την αφετηρία των εξελίξεων. Οι εναλλαγές των σκηνών δεν κουράζουν ούτε μπερδεύουν, αντίθετα αυξάνουν την αγωνία και το σασπένς όσο πλησιάζουμε στο τέλος.

Ο δικηγόρος Πάρις Ρουμελιώτης λοιπόν μαθαίνει πως η κόρη του έπαθε ένα ατύχημα κι έτσι ανακαλύπτουν πως πάσχει από μυοκαρδιοπάθεια και χρειάζεται επειγόντως μεταμόσχευση. Ο Πάρις και η γυναίκα του, Έλενα, αποφάσισαν να αποκτήσουν παιδιά με τεχνητή γονιμοποίηση, παρά τους δισταγμούς του Πάρι. Τι υπάρχει στο παρελθόν του που τον γέμισε με αμφιβολίες; Μήπως η αγάπη του για την Έλενα και η υποχώρησή του στις επιθυμίες της ξυπνήσει κάτι που καλύτερα να έμενε κρυμμένο και να μην ερχόταν ποτέ ξανά στο φως; Ποιο είναι το τίμημα που θα χρειαστεί να πληρώσει; Πώς συνδέονται όλα αυτά με τον Γιωργή, τον νεαρό αγρότη που πρωτοστάτησε στις εξεγέρσεις του 1935 στην Πελοπόννησο με αφορμή την υποτίμηση της σταφίδας; Ο Γιωργής, κυνηγημένος από την αστυνομία, καταφεύγει στο υποστατικό του θείου του, Μεταξόγιαννη, στη Μεσσηνία κι εκεί εργάζεται σκληρά, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες. Ο Μεταξόγιαννης του φέρεται απάνθρωπα και τον βάζει να δουλεύει εξοντωτικά, όπως και όλους όσους έχει στη δούλεψή του. Το μόνο φως που υπάρχει στη ζωή του είναι η όμορφη Βασιλεία, μια γυναίκα με την οποία ερωτεύονται κι αυτό θα είναι η αρχή της καταστροφής τους. Τι θα συμβεί ανάμεσά τους και τι καταιγιστικές εξελίξεις θα επιφέρει;

«Η κληρονομιά» του Σπύρου Πετρουλάκη είναι μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία που αγγίζει με σεβασμό και αγάπη την ανάγκη κάποιου να αποκτήσει παιδί. Καλοδουλεμένη πλοκή, καίρια διαχρονικά μηνύματα που με συγκίνησαν, αληθοφάνεια στις πράξεις των χαρακτήρων, αν και οι περισσότεροι δε σκιαγραφούνται πολύ διεισδυτικά, ένα λυτρωτικό τέλος που μου αλάφρωσε την ψυχή και μια σημαντική ανατροπή ως προς το ποια είναι η κληρονομιά που πυροδοτεί αυτά τα σκληρά γεγονότα είναι χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος του βιβλίου. Τα ιστορικά γεγονότα του 1935 που δίνουν την αφορμή για την έναρξη της ιστορίας τα βρήκα ενδιαφέροντα μιας και δεν τα έχω ξανασυναντήσει σε βιβλιογραφία, κρίμα όμως που δεν αναπτύχθηκαν περισσότερο. Ο Σπύρος Πετρουλάκης και πάλι ρίχνει φως σε ευαίσθητα θέματα και τα διαχειρίζεται ικανοποιητικά με μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές.

Βιβλίο Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου 
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Φαίδωνα Κυριακού είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό και προσεκτικά τεκμηριωμένο κείμενο, μεστό, ολοκληρωμένο, άρτιο, γεμάτο χιλιάδες ενδιαφέρουσες ιδέες, πολλά νοήματα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας από την εύρεση της Αφροδίτης της Μήλου το 1820 ως τη Σφαγή στο Δήλεσι το 1870 και με άψογη πλοκή, γεμάτη πρωθύστερα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ανατροπές και μετρημένα καλολογικά στοιχεία. Δύο άντρες ζουν τις τελευταίες τους μέρες πριν την καρατόμησή τους στην γκιλοτίνα, αφηγούνται ο ένας στον άλλον το παρελθόν τους, μοιράζονται λύπες και χαρές, προσδοκίες και προδοσίες. Πότε ο ένας και πότε ο άλλος, άνθρωποι που ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό μορφωτικό, οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, ξεδιπλώνουν όσα τους σημάδεψαν και όσα τους κατατρύχουν μέχρι τώρα. Ο 70άρης Πάρις Πρεβώ ξεκίνησε από τη Μήλο («Κι αυτός ήταν όλος κι όλος ο τόπος μου, λίγα σπίτια, μυρωδιά ψαριού και θάλασσα», σελ. 49), ορφανός, μεγάλωσε με τον ψαρά θείο του, οπότε μαθαίνουμε για τους γονείς του, πώς γνωρίστηκαν κλπ. «Η ιστορία μου δεν ξεκίνησε πολύ μακριά από δω, σαν τον σολομό, λίγο πριν το τέλος, είχα γυρίσει στον τόπο που γεννήθηκα» (σελ. 11), λέει χαρακτηριστικά. Ο Γάλλος πατέρας του δεν ήξερε «ρωμαίικα», «πώς αγαπήθηκαν με τη μητέρα του χωρίς να έχουνε μια γλώσσα να μιλήσουν»; Είμαστε σε μια εποχή που οι περιηγητές, παρασυρμένοι από το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, επισκέπτονται την Ελλάδα και διαπιστώνουν πως δεν υπάρχουν κοινά σημεία με αυτό που πίστευαν πως ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Περπατούν σ’ έναν τόπο γεμάτο αγράμματους χωρικούς, αφού η τουρκοκρατία έχει ρημάξει βιος, γράμματα, συμπεριφορές, οπότε «το κλασικό παρελθόν βρισκόταν οριστικά στο παρελθόν» (σελ. 40). Δυστυχώς «Την ώρα που οι Γάλλοι συγκινούνταν απ’ την αρχαία Ελλάδα, στη σύγχρονη Ελλάδα ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτή» (σελ. 66).

Η μόρφωση του Πάρι, οι οικογενειακές του καταβολές και η ανακάλυψη της Αφροδίτης τον φέρνουν με απροσδόκητο τρόπο στο Παρίσι των αρχών του 19^ου αιώνα. Συναρπαστικές και τεκμηριωμένες οι περιγραφές της πόλης, όπου τον παρακολουθούμε στην καθημερινότητά του, τι δουλειά κάνει, πώς τα βγάζει πέρα, τι περιπέτειες ζει, ποια ερωτεύεται κλπ. Με άφθαστη τέχνη στήνεται μπροστά στα μάτια μας μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, όπου ο Σηκουάνας είναι το σημαντικό και μοναδικό εμπορικό μονοπάτι που την τροφοδοτεί με όσα χρειάζεται για να ζήσει. Αστοί και ναυτικοί, λογιοσύνη και μεροκάματο, πλακόστρωτοι δρόμοι και πάρκα, οι πλούσιες οικογένειες στα ισόγεια κι οι πιο φτωχές «στ’ αναθεματισμένα ρετιρέ», πάνω απ’ όλα αυτά όμως κυριαρχεί ο αέρας ελευθερίας που σε κάνει να περπατάς πιο ξένοιαστος ακόμη κι αν δεν έχεις εύκολη ζωή. Ναι, η πρωτεύουσα της Γαλλίας είναι η πόλη των ευκαιριών, όπου «…ενώ πολλοί κατάφερναν να κερδίσουν τα προς το ζην, άλλοι τόσοι αποτύγχαναν» (σελ. 184). Γνωρίζουμε για την ιστορία ίδρυσης του Μουσείου του Λούβρου, για τους όρους της συνθήκης του Τολεντίνο που επέφερε εδαφικές κτήσεις στη Γαλλία και ιταλικά αριστουργήματα τέχνης στο Μουσείο, για τη Γαλλική Επανάσταση μα κυρίως για την περίοδο της Τρομοκρατίας που την ακολούθησε, για τον Ναπολέοντα, για τον Ευγένιο Ντελακρουά που έκανε αίσθηση στο Salon de Paris (την ετήσια έκθεση της Γαλλικής Σχολής Καλών Τεχνών) του 1824 με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» («…ένα κουβάρι εξαθλίωσης και τρόμου…η απελπισία έχει ποτίσει τον καμβά κι αναδύεται πέρα κι απ’ αυτόν…», σελ. 142), που υπήρξε το πρώτο βήμα προς την αφύπνιση του κόσμου και προς το κίνημα του φιλελληνισμού (παρόλο που μου έκανε εντύπωση η δεύτερη σκέψη ότι ίσως ο Γάλλος καλλιτέχνης απλώς ικανοποιούσε τη δίψα του για μελαγχολική δόξα, όπως ακριβώς απαιτεί το κίνημα του ρομαντισμού στο οποίο υπαγόταν). Πώς αναπτύχθηκε λοιπόν ο φιλελληνισμός, ποιοι και πώς βοήθησαν, γιατί ένιωσαν οι Γάλλοι κοινούς δεσμούς με αυτόν τον αγώνα, τι συνέβαινε στην υπόλοιπη Ευρώπη και πολλά άλλα ερωτήματα στήνουν έναν μελετημένο ιστορικό καμβά στο πλαίσιο του οποίου διαδραματίζονται μικρά και μεγάλα γεγονότα του βίου του Πάρι και των ανθρώπων που γνωρίζει και αναπτύσσει δεσμούς μαζί τους. Δεν επαναπαύεται ούτε κρύβεται όμως όταν η πατρίδα του ξεσηκώνεται, αντιθέτως, πρωτοστατεί στις συγκεντρώσεις χρημάτων και αφυπνίζει συνειδήσεις: «Εκεί που ήμουνα δεν είχα ρίζες κι εκεί που ήταν οι ρίζες μου είχε ανάψει φωτιά» (σελ. 130). Την Επανάσταση του 1821 και τις εξελίξεις της τις μαθαίνει από τις εφημερίδες, το μυαλό του και η καρδιά του είναι στην πατρίδα του, αναρωτιέται τι απέγιναν οι δικοί του άνθρωποι, αν συμμετείχαν στον Αγώνα με τα σκάφη τους και ταυτόχρονα με υπέροχο τρόπο περνάνε υποδόρια η πάλη για την ιδεολογία και η ένταση της δύναμης που δίνουν στον άνθρωπο οι ιδέες και το πνεύμα. Κι όλα αυτά είναι μόνο η αρχή μιας πολυκύμαντης ζωής!

Παράλληλα με τον Πάρι γνωρίζουμε και τον Λιανό, που ορφάνεψε στη σφαγή της Χίου, πώς γλύτωσε όμως και πώς κατέληξε στην Ελλάδα και ακόμη χειρότερα στη φυλακή του Παλαμηδιού; Συγκλονιστικές, απάνθρωπες και σκληρές οι περιγραφές της σφαγής στο νησί κι από τότε εξίσου αδυσώπητη είναι και η καθημερινότητα για ένα νεαρό παιδί που πουλήθηκε σκλάβος στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να έρθει στην ξεσηκωμένη Ελλάδα κατά τη χειρότερη ίσως περίοδο της Επανάστασης, αυτήν του πρώτου εμφυλίου. Ανθρωποκυνηγητό, κακουχίες, αίμα, πείνα, αγώνας και πολλά άλλα ατσαλώνουν σώμα και ψυχή κι έτσι το κείμενο μας ταξιδεύει πότε στο παρελθόν του Πάρι και πότε στο τώρα, όπου περιμένουμε από μέρα σε μέρα την εκτέλεσή των δύο αντρών. Ο Λιανός έζησε μια εξίσου πλούσια και έντονη ζωή, δεν πρέπει όμως να γράψω περισσότερα γιατί κάποια στιγμή οι ζωές των δύο αντρών τέμνονται αναπάντεχα! Δύο παράλληλες ιστορίες λοιπόν γεμάτες ανατροπές, η μια με τύχη και θέληση και η άλλη με κακουχίες, αναποδιές και σκλαβιά, ξεδιπλώνονται κατά την καθημερινή ζωή της Ελλάδας πριν και μετά την επανάσταση κι όσο απολαμβάνουμε τις καλογραμμένες σκηνές και παρακολουθούμε ενδιαφέρουσες εξελίξεις δεν παύουμε να αναρωτιόμαστε πώς κατέληξαν αυτοί οι δύο άντρες στη φυλακή.

Σταδιακά γνωρίζουμε και το περιβάλλον μέσα στον οποίο κινούνται οι αφηγητές εν όψει της θανατικής τους εκτέλεσης, με το κείμενο να σχηματίζει ένα αργό μα απολαυστικό fade in από τον περιβάλλοντα χώρο στις προσωπικότητες του Λιανού και του Πάρι. Είμαστε στα τείχη του Παλαμηδίου, σε τόπο υγρό, στενό, γεμάτο ακαθαρσίες και βρωμιές, με το φαγητό να είναι λιγοστό και να μην τρώγεται, με τους φυλακισμένους να έχουν ξεκάθαρες κάστες και να τους χαρακτηρίζει μια θάλασσα από ρούχα: τσαρούχια και φουστανέλες, μαντίλες, φράγκικα ρούχα, σερβέτες, πουκαμίσες και παντελόνια, βράκες και γιλέκα, ντουλαμάδες και κάπες, φλοκάτες και καπέλα. «Κάθε τόπος είχε να επιδείξει κι από έναν τουλάχιστον βαρυποινίτη, άξιο πρεσβευτή, να βρίσκεται σ’ ετούτο το ασφυκτικό κάτεργο φορώντας τα παραδοσιακά του» (σελ. 21). Η αυλή και τα κελιά, το μπουντρούμι και το φυλάκιο είναι τα μέρη του απάνθρωπου αυτού σκηνικού, όπου βαρυποινίτες με σκισμένα χέρια, οι πιο βρώμικοι απ’ όλους, με σιδερένιες μπάλες στα πόδια, βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους επιζωήτες (ισοβίτες) και τους πρόσκαιρους ή τους απλώς καταδικασμένους σε ειρκτή. Κι όμως μέσα σε αυτό το περιβάλλον και χάρη στις κουβέντες τους ο Λιανός αρχίζει να ξανασκαλίζει ξύλα και να φτιάχνει αγαλματάκια ενώ ο Πάρις αναπολεί τη ζωή του, ξαναθυμάται τα γεγονότα που τον άλλαξαν και αγωνίζεται να βρει τη γαλήνη που έχασε μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων που τον οδήγησαν στον χαμό και στην απελπισία. «Μεγαλείο είναι ο άνθρωπος, πλούσιο κι αιώνιο. Ένα λιτό μεγαλείο με καθαρές γραμμές» (σελ. 264), μόνο που «…το μυαλό είναι επίμονο μαραφέτι και δεν το κάνεις εύκολα ζάφτι» (σελ. 46).

«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι ένα μυθιστόρημα κατ’ ουσίαν ιστορικό, κατά βάση όμως αφιερωμένο στην τέχνη που εξεγείρει, στην τέχνη που ξεσηκώνει, στην τέχνη που προκαλεί: «…η τέχνη είναι αυτό που μας θυμίζει την ουσία μας, γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε στα δύσκολα…» (σελ. 263). Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που γέννησαν μια καινούργια Ελλάδα και εκείνα που έδειξαν στην παρισινή κοινωνία τη σκληρή μεριά του προσώπου της επίπλαστης δημοκρατίας που κατάφερε με τη Γαλλική Επανάσταση, με άψογα σκιαγραφήματα, ενδιαφέρουσες ανατροπές και φρέσκια γραφή πλάθεται μια ιστορία γεμάτη ιδέες και νοήματα γύρω από τη φυλάκιση του ανθρώπου (είτε αυτή είναι πραγματική, όπως στο Παλαμήδι είτε φαντασιακή, όπως σε μια ψυχή που αποζητάει λύτρωση και δεν τη βρίσκει), την αξία της «μπέσας» και της φιλίας, τη δύναμη της συγχώρεσης και της ειλικρίνειας, τον φόβο του θανάτου που είτε σε κάνει τολμηρό είτε σε ρίχνει ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρτιος σχεδιασμός πλοκής, πληθώρα διαχρονικών μηνυμάτων, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες και μια ανατριχιαστική τελευταία λέξη είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με μάγεψε και με κράτησε ως το τέλος με κομμένη ανάσα.

Βιβλίο Το ποτάμι των χιλίων τυφλών 
Συγγραφέας Πάνος Δημάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Πάνου Δημάκη είναι μια συναρπαστική, σκοτεινή ιστορία που αποτυπώνει όλη την ψυχολογία του ελληνικού λαού μέσω της σκιαγράφησης των κατοίκων μιας σημαντικής κωμόπολης της Πελοποννήσου. Ο Εμφύλιος μόλις έχει τελειώσει και διαφαίνεται μια περίοδος ανάκαμψης και ηρεμίας στον τόπο, μόνο που μια γυναίκα, κλονισμένη από κάτι που μαθαίνει για την οικογένειά της, αρχίζει να στρέφει χθόνια πυρά στους συμπολίτες της. Το πρώτο σκέλος του σχεδίου της πηγαίνει αρκετά καλά με τα πάνω του και τα κάτω του, όταν όμως βαλτώνει έρχεται ένα δώρο σα μάννα εξ ουρανού και πυροδοτεί μια σειρά από αναπάντεχες εξελίξεις που θα βάψουν τον Μέλανα ποταμό που ρέει στην πόλη κατακόκκινο: «Σε ένα μανιφέστο μεγαλομανίας και άκρατης αλαζονείας, η Μάγδα εκείνο τον καιρό μπήκε στο ποτάμι, πάνω στη στέρεη, μισάνθρωπη βάρκα της και άρχισε να πλέει αργά…» (σελ. 69).

Ο συγγραφέας εξακολουθεί να ανιχνεύει σκοτεινές ψυχές και να αποτυπώνει με παραστατικότητα τα κίνητρα σκοτεινών πράξεων, στο παρόν βιβλίο όμως καταφέρνει και κάτι περισσότερο: να πλέξει με έξυπνο τρόπο μια ιστορία που φαίνεται να χωρίζεται σε δύο μέρη, ενώνονται όμως αναπάντεχα και συναποτελούν ένα ενιαίο κείμενο με κλιμακούμενη πλοκή, ανατροπές και διαυγείς ψυχογραφίες, με τις πρώτες ενέργειες να ξανάρχονται στο φως όταν πλέον αναρωτιόμουν γιατί ξεκινήσαμε από αλλού και αλλού κινούμαστε και να δίνουν ένα αναπάντεχο τέλος στην ιστορία. Η πολύ καλά σχεδιασμένη πλοκή στολίζεται με ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, μεταφορές και άλλα καλολογικά στοιχεία («Οι χιονισμένοι χειμώνες έτρεχαν πίσω από τα ιδρωμένα καλοκαίρια όσο η Ελλάδα βυθιζόταν στον βάλτο του Εμφυλίου», σελ. 69) που χαρίζουν μια μετρημένη λυρικότητα, χωρίς όμως να βαραίνουν το κείμενο που είναι γεμάτο μυστικά, φόνους και χειραγώγηση. Έχουμε ένα μυθιστόρημα που δείχνει με παραστατικότητα και απανωτές ανατροπές τα διαχρονικά κακά της ανθρωπότητας: όλοι θέλουν να ανήκουν σε μια παράταξη και ταυτόχρονα πάντα θα υπάρχουν αυτοί που θα εκμεταλλευτούν αυτήν την κατάσταση. Πάντα εριστικοί, πάντα αχόρταγοι για εξουσία και επιβολή, πάντα ευάλωτοι σε δημαγωγούς, αυτοί είναι οι λαοί γενικότερα και ο ελληνικός ειδικότερα.

Οι κάτοικοι της Μερζένιστας αλλά και η ίδια η πόλη είναι ένας συμβολισμός, με κάθε όνομα να είναι διαλεγμένο προσεκτικά από έναν συγγραφέα που λατρεύει την ελληνική γλώσσα και τις λέξεις της. Η ίδια η ονομασία προέρχεται από τη σλάβικη «μερζένια» που σημαίνει μίσος, άρα είμαστε στην πόλη του μίσους, όπου ζουν περίπου χίλιοι κάτοικοι με ενδιαφέρουσες προσωπικές ζωές, μυστικά και ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Η πόλη δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, η φαντασία όμως του Πάνου Δημάκη δίνει συναρπαστικές περιγραφές της, πλήρη ρυμοτομία, χαρακτηριστικά μέρη και τοπόσημα, την ιστορία της και τα αρχαιολογικά της ευρήματα όσο ξεδιπλώνει το παρελθόν των κατοίκων. Την πρωτοκαθεδρία ανάμεσά τους έχει φυσικά η χήρα Ζεΐρη, μια γυναίκα που προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις: «Το πρόσωπό της απέπνεε αυστηρότητα…Οι αδρές γραμμές του ήταν φτιαγμένες από χώμα και δέος» (σελ. 13-14). Σημαντικό μέλος της τοπικής κοινωνίας, μορφωμένη χήρα του πρώην δημάρχου Χριστόφορου Ζεΐρη, για δεκατέσσερα χρόνια ήταν η πρώτη κυρία και άτυπη βασίλισσα του τόπου, εργαζόταν ως αυστηρή και απρόσιτη δασκάλα, είναι μια ηθική κολόνα πάνω στην οποία μπορούν όλοι να στηριχτούν και ταυτόχρονα μια άτυπη δύναμη που ασκούσε αντιπολίτευση, παρόλο που ποτέ της δεν είχε εκφραστεί πολιτικά. Αυτά έφταναν για να τη βάλουν στο μάτι οι άντρες, ειδικά από τότε που χήρεψε, ενώ αντίθετα οι γυναίκες προστρέχουν σ’ εκείνη για συμβουλές και γνώμες, αφού τη θεωρούν σοβαρή και μετρημένη,

Η Ζεΐρη βάζει έναν σκοπό στο μυαλό της κι αρχίζει ένα σχέδιο, τα πάντα όμως αλλάζουν όταν επισκέπτονται την πόλη τους οι βασιλείς κατά τη διάρκεια μιας περιοδείας και πέφτουν οι πρώτες σκέψεις για τουριστική αξιοποίηση. Έτσι ξεσπάει ένας εμφύλιος πόλεμος με το μισό χωριό να παίρνει το μέρος του νυν δημάρχου και το άλλο μισό της πρώην δημαρχίνας. Είναι εντυπωσιακός ο διαφορετικός τρόπος με τον οποίο υφαίνει τον ιστό της αυτή η γυναίκα απέναντι σε ανυποψίαστους συνομιλητές κι ο συγγραφέας παραθέτει μια ποικιλία επιχειρημάτων, μεθόδων και ευπείθειας, χειρίζεται πολύ καλά τις διαφορετικές οπτικές γωνίες που πηγάζουν από τους ξεχωριστούς χαρακτήρες κι όλο αυτό προσμετράει στο σασπένς και στην αγωνία για τη συνέχεια και για την επιτυχία του εκάστοτε σχεδίου που εξυφαίνει η Ζεΐρη. Άλλοι πείθονται εύκολα, άλλοι έχουν λίγο μυαλό στο κεφάλι και καθυστερούν να υπαναχωρήσουν, άλλοι ρίχνουν το βάρος στο θέλημα του Θεού, άλλοι είναι τόσο αφελείς και ελαφρόμυαλοι που πέφτουν σαν ώριμα φρούτα. Ποιους να πρωτοθυμηθώ: τον νυν δήμαρχο Διομήδη Νόβα, τον παπα-Βασίλη, τις κουτσομπόλες Τασία Πεζοπούλου και Ευγενία Πάλλη, τον γιατρό Ζώη Μαχαιό, τη δασκάλα Λευκή και τον σιδηρουργό σύζυγό της Στέλιο; Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η Βέρα Δαναΐδη, μια γυναίκα παγιδευμένη σ’ έναν γάμο με έναν άντρα που την κακοποιεί καθημερινά και με ασήμαντες αφορμές, οπότε καταγράφονται με ενάργεια και αντικειμενικότητα η ψυχολογία και τα συναισθήματα της κακοποιημένης γυναίκας που παραμένει σε αυτήν τη σχέση παρά τις ευκαιρίες να σωθεί, και η ομορφότερη γυναίκα της Μερζένιστας, η Θεοφανώ, η οποία ζει για τον έρωτα και την τρέφει ο θαυμασμός των αντρών για κείνη, αλλά οι γυναίκες φυσικά την κοιτάνε με μισό μάτι αφού διασαλεύει την ηθική και ξελογιάζει τους άντρες τους, και η οποία είναι παντρεμένη με τον Όθωνα Δρούζη που έχει την ταβέρνα, μόνο που ο γάμος τους είναι ένα τέλμα, η προσωποποίηση της πλήξης.

«Όσο άκουγε έξω τη βροχή να λυσσομανάει, την ένιωθε να μεταμορφώνεται σε ένα μαύρο ποτάμι, έτοιμο να κυλήσει μέσα από τους ανθρώπους. Χίλιοι στρατιώτες θα πνίγονταν στα αφρισμένα νερά του, έχοντας σπρώξει πρώτα ο ένας τον άλλο μέσα» (σελ. 17). Έτσι ξεκινάει ένα συναρπαστικό αιματοβαμμένο χρονικό μιας πόλης που γίνεται υποχείριο φιλοδοξιών, εμπάθειας και πόλωσης ενώ με παραστατικότητα και αντικειμενικότητα καθώς και με προσεκτικό σχεδιασμό μεταβαίνει από τις προσωπικές ιστορίες μέσω των οποίων γνωρίζουμε το «εν μέρει» στο ευρύτερο σύνολο που ξεσηκώνεται και χωρίζεται σε δύο στρατόπεδα με αφορμή την περιβόητη τουριστική αξιοποίηση που προτείνει το βασιλικό ζεύγος. Ο νυν δήμαρχος το επικροτεί, η δε Μάγδα παρασύρει μεγάλο μέρος του πληθυσμού κατά της πρότασης ώστε μέσω της διαμάχης να ξανάρθει στα πράγματα. Διχόνοια μεταξύ γειτόνων αλλά και μελών της ίδιας οικογένειας, από τη μια στιγμή στην άλλη μια ασήμαντη θρυαλλίδα οδηγεί σε ομηρικούς καβγάδες και ξύλο, ο φανατισμός είναι τέτοιος που ακόμη και οι ουδέτεροι αναγκάζονται να στραφούν προς τον δήμαρχο ή την άτυπη αντιπολίτευση, με αποτέλεσμα όλων αυτών η πόλη και το ποτάμι να σιγοβράζουν. Κι αυτή η διχογνωμία είναι η αφορμή για να αποκαλυφθούν πάνω στους καβγάδες απιστίες, ζήλιες, μικροψυχίες για τα κληρονομικά, για τις σχέσεις, για τους συνεταιρισμούς, για τις φιλίες. Ο «Μέγας Αλέξανδρος» και η «Μεγάλη Αικατερίνη» ετοιμάζουν τους στρατούς τους χωρίς να ξέρουν πως τελικά θα χύσουν άφθονο αίμα. Μια μικρογραφία της Ελλάδας είναι τελικά η Μερζένιστα, γεμάτη πάθη, μίση, κακία, εντάσεις και ασήμαντες αφορμές για αιματοχυσία. Όταν η αποφασιστικότητα της Φραγκογιαννούς συναντά την καλοσύνη της Βέρα Ντρέικ και μαζί δρουν στο ελληνικό Ναγκίρεβ που μετατρέπεται από τη μια στιγμή στην άλλη σε θέατρο παραλογισμού τότε μιλάμε για αυτό το μυθιστόρημα κι όλο και κάποιο κομμάτι της ζωής μας και του εαυτού μας θα βρούμε στις σελίδες του.