Βιβλίο Μέσα από τα σύννεφα
Συγγραφέας Δήμητρα Ζωγραφάκη
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διάνοια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ζωγραφάκη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω γεμάτο όμορφες περιπέτειες και έξυπνες ανατροπές. Η μοναξιά μπορεί να αποτελεί επιλογή αλλά δεν είναι πάντα καλός σύμβουλος και μέσα από την ιστορία καταλαβαίνουμε πως όλα χρειάζονται, αρκεί να υπάρχει μια ισορροπία. Το αγόρι που ονειροπολεί με τα σύννεφα ζει φανταστικές περιπέτειες, με επιμύθιο όμως πάντα τις αρετές της φιλίας, με αποτέλεσμα, χάρη σε κάποιο τυχαίο γεγονός, να γνωρίσει συνομήλικά του παιδιά σ’ ένα γλυκοπωλείο. Το αγόρι είναι συνεσταλμένο και διστακτικό, σύντομα όμως ανοίγεται και διαπιστώνει πως έχανε πολύτιμες στιγμές όσο δημιουργούσε με τη φαντασία του σκηνές μάχης και περιπετειών. Μου άρεσε ο τρόπος χειρισμού όλων αυτών των ιδεών, μιας και η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει μόνη της στις καρδιές των μικρών αναγνωστών και δε στηλιτεύει ούτε παρεμβαίνει στο κείμενο. Το τέλος δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τα πλεονεκτήματα της εξισορρόπησης μεταξύ μοναξιάς και παρέας.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία. Κυριαρχεί το γαλάζιο χρώμα, μιας και μιλάμε για τα σύννεφα που βρίσκονται στον ουρανό, και οι λεπτομέρειες είναι συναρπαστικές. Η πολιτεία αποτυπώνεται σωστά, τα παιδιά της ιστορίας έχουν πολύ όμορφα και εκφραστικά χαρακτηριστικά, υπάρχει άφθονος ρεαλισμός χωρίς περιττές ή κουραστικές λεπτομέρειες, σε γενικές γραμμές είναι μια πολύ καλή επιλογή και θα ενισχύσει τη φαντασία των μικρών παιδιών.

«Μέσα από τα σύννεφα» ζούμε περιπέτειες, φτιάχνουμε ιστορίες, ταξιδεύουμε σε μακρινούς και φανταστικούς τόπους. Όσο συναρπαστικά κι αν είναι όλα αυτά όμως, χρειαζόμαστε πραγματικούς φίλους για να τα μοιραστούμε και να αλληλοεπιδρούμε. Η Δήμητρα Ζωγραφάκη μάς δείχνει τον καλύτερο τρόπο για να γίνει αυτό χάρη σε μια έξυπνη, διδακτική ιστορία.

Βιβλίο Η Τάμι είναι ακροβάτισσα / Ο Ρόκο είναι πειρατής
Συγγραφέας Μαρία Ρουσάκη
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τάμι είναι μια ευλύγιστη ακροβάτισσα, ισορροπεί σε λεπτό σχοινί και πηδάει στον αέρα. Όλοι ζητούν λοιπόν τη βοήθειά της  ώστε να απολαύσουν το ταλέντο της: ο παππούς για να κατέβει τη σκάλα, η γιαγιά να φτάσει το πάνω ράφι, ο αδελφός της να βγάλει το σκυλί βόλτα, η μαμά της να τακτοποιήσει το δωμάτιό της κλπ. Έρχεται όμως μια μέρα που αρρωσταίνει, οπότε διαπιστώνει πως δεν μπορεί να κάνει ούτε ένα ακροβατικό, αφού δε νιώθει καλά. «Η παράσταση πρέπει να συνεχιστεί», λέει στον εαυτό της αλλά δεν τα καταφέρνει. Πώς θα αντιδράσουν οι δικοί της άνθρωποι; Από την άλλη, ο Ρόκο είναι πειρατής και με το πειρατικό του καράβι κατακτά ό,τι θέλει. Παίρνει το παγωτό της αδελφής του από τα χέρια της, βουτάει τη μαγκούρα του παππού και κάνει κι άλλες αταξίες ώσπου ο μπαμπάς βρίσκει μια αναπάντεχη λύση. Καταφέρνει λοιπόν όχι μόνο να του αποσπάσει την προσοχή ώστε να πάρουν οι άλλοι πίσω τα πράγματά τους αλλά του χαρίζει τα μυστικά ενός πολύτιμου θησαυρού! Αυτό θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού άρδην και θα κάνει τους δικούς του να εντυπωσιαστούν από τη νέα του στάση ζωής.

Πρόκειται για δύο γλυκά και τρυφερά παραμύθια που διαπραγματεύονται ενδιαφέροντα θέματα που θα απασχολήσουν με ευφάνταστο τρόπο τους μικρούς αναγνώστες. Χάρη στην Τάμι μαθαίνουμε για τη δοτικότητα και για την ανθρώπινη αδυναμία, δηλαδή δεν είναι κακό να παραδεχόμαστε πως δεν είμαστε σούπερ ήρωες, εξ ου και είναι φυσιολογικό να μην είμαστε συνέχεια ευδιάθετοι και σε θέση να βοηθήσουμε. Από την άλλη, οι άνθρωποι που στηρίζουμε και τους δείχνουμε την αγάπη μας, με τη σειρά τους μπορούν να ανταποδώσουν χωρίς δεύτερη σκέψη κι αυτό βοηθάει την αγάπη να κάνει τα δικά της ακροβατικά! Στην περιπέτεια του Ρόκο, απόλαυσα τις σκανταλιές του παιδιού, παρ’ όλο που εξαρχής φαινόταν πως αυτή η συμπεριφορά δεν είναι ευπρόσδεκτη και μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ήρθε ο πολύτιμος θησαυρός στα χέρια του παιδιού. Κρίμα που δεν μπορώ να γράψω κάτι άλλο για να μην προδώσω τις εξελίξεις, θα υποστηρίξω πάντως πως πράγματι, αυτός ο θησαυρός είναι ο καλύτερος σύντροφος του κάθε παιδιού και σίγουρα θα διαμορφώσει την προσωπικότητά του.

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι υπέροχη, γεμάτη ζωηρά χρώματα και υπέροχες σκηνές. Μέσα από ολοσέλιδα και μικρότερα καρέ ξεπηδάει με παραστατικότητα και ρεαλισμό η καθημερινότητα της Τάμι και του Ρόκο σ’ ένα σπίτι με πολλά μέλη στην οικογένεια, εκ των οποίων το καθένα έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Σωστοί φωτισμοί, συναρπαστικές λεπτομέρειες, προσεγμένη προοπτική, ποικίλες οπτικές γωνίες ζωντανεύουν τις ιστορίες με τον καλύτερο τρόπο. Στης Τάμι δίνεται έμφαση στα καφεκίτρινα χρώματα, στου Ρόκο στα πράσινα και αναμιγνύονται ιδανικά η φαντασία των παιδιών με τον ρεαλισμό. Ο Τάμι και ο Ρόκο ήρθαν για να βοηθήσουν τα παιδιά να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους και να αποδεχτούν τα όρια των δυνατοτήτων τους. Ελάτε να τους γνωρίσουμε!

Βιβλίο Το στοιχειωμένο νησί & Η κατάρα του φαραώ
Τίτλος πρωτοτύπου Fuga dall’ isola fantasma & Fuga dalla piramide malladelta
Συγγραφέας Tecnoscienza
Εικονογράφος Clarissa Corradin
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο πρώτο βιβλίο της σειράς, με τίτλο «Το στοιχειωμένο νησί», ο Μαρκ και η Φατιμά προσπαθούν να δραπετεύσουν από ένα…τι άλλο; … στοιχειωμένο νησί γεμάτο πειρατές και παγίδες θανάτου! Το ημερολόγιο του Τζων Ροζογένη θα είναι ο οδηγός τους, μιας και στις σελίδες του αποκαλύπτει πως στο μέρος αυτό έχει σκορπίσει πειρατικά ενθύμια που θα βοηθήσουν όποιον θέλει να δραπετεύσει από την Ακτή του Ναυαγίου. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μαθαίνουμε όλο και περισσότερα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για την εποχή των πειρατών, για την καθημερινότητά τους, για τα καράβια, για τις ναυμαχίες και τη ναυπηγική, για τους χάρτες και πολλά άλλα. Στο δεύτερο, με τίτλο «Η κατάρα του φαραώ», ο Μαρκ και η Φατιμά πηγαίνουν στην Αίγυπτο μετά από πρόσκληση του αρχαιολόγου Τζωρτζ Πυραμίδα για να παρακολουθήσουν τις ανασκαφές, μόνο που σύντομα μπλέκουν σε νέες περιπέτειες. Η μούμια του Τουταγχαμέλ και οι αρχαίες θεότητες καλωσορίζουν τα παιδιά στη χαμένη πυραμίδα και νέες παγίδες τα περιμένουν στην προσπάθειά τους να δραπετεύσουν από κει μέσα. Στοιχεία μυθολογίας και ιστορίας, επιγραφές και ιερογλυφικά, έντομα και ζώα, πολύτιμες πέτρες και καθρέφτες, βωμοί και σαρκοφάγοι δημιουργούν έναν νέο συναρπαστικό κύκλο παιχνιδιού, δράσης, αγωνίας και εκπλήξεων!

Η Tecnosienza είναι μια ομάδα συγγραφέων και παιδαγωγών που μοιράζονται τις γνώσεις τους για την επιστήμη, την τεχνολογία, τα μαθηματικά και το περιβάλλον μέσα από τη συνεργασία τους με μουσεία και άλλους φορείς. Τα βιβλία τους είναι σχεδιασμένα για να εμπνέουν στα παιδιά ιδέες και συναισθήματα και να τους χαρίζουν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού, γνώσης και διασκέδασης. Δραστηριότητες σχεδιασμένες για την εξάσκηση της παρατηρητικότητας, γρίφοι και κουίζ για την ανάπτυξη της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων και της δημιουργικής σκέψης θα χαρίσουν στους μικρούς αναγνώστες ευχάριστες και συναρπαστικές ώρες! Η Clarissa Corradin εικονογραφεί τα βιβλία με τον καλύτερο τρόπο, με άφθαστο ρεαλισμό και προσεγμένες λεπτομέρειες που συμβάλλουν στον αγώνα δρόμου των μικρών αναγνωστών να βρουν την εκάστοτε λύση για να προχωρήσουν στο επόμενο κεφάλαιο. Αποτυπώνει το νησί και την πυραμίδα, τα σχετικά αντικείμενα, τα παζλ, τους γρίφους με τέτοιο τρόπο που ζωντανεύει μπροστά στα μάτια μας ένα άκρως ρεαλιστικό σύμπαν με μυστικά και παγίδες και ενισχύει τη φαντασία των παιδιών.

Κάθε σελίδα κι ένα παιχνίδι, κάθε κεφάλαιο κι ένας νέος γύρος αγωνίας, εκπλήξεων, ανατροπών, με παιχνίδια που ακονίζουν το μυαλό και την παρατηρητικότητα, τόσο καλογραμμένα που μέχρι κι εγώ μπήκα στον πειρασμό να λύσω κάποια από αυτά ή να κολλήσω τα αυτοκόλλητα από τις τελευταίες σελίδες. Ένας μεγάλος χάρτης συμπληρώνει την οπτική πανδαισία και ενισχύει τη φαντασία των παιδιών ενώ οι λύσεις των παιχνιδιών που υπάρχουν σε κάθε βιβλίο καλό είναι να… λησμονηθούν! Η σειρά βιβλίων «Escape» είναι εκπληκτική σε όλα τα επίπεδα και θα κρατήσει τα παιδιά απασχολημένα για πολλές ώρες, βοηθώντας τα να ακονίσουν το μυαλό τους και να αυξήσουν την παρατηρητικότητά τους κι όλα αυτά χάρη σε δύο μικρά παιδιά που ζουν φανταστικές περιπέτειες σε απομακρυσμένα νησιά ή θαμμένες πυραμίδες!

Βιβλίο Λιμπερτάλια 
Συγγραφέας Ουρανία Τουτουντζή
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της Ουρανίας Τουτουντζή είναι πρωτότυπο, ενδιαφέρον και ανατρεπτικό. Έχει καλοσχεδιασμένους χαρακτήρες, ξεχωριστή πλοκή και διαχρονικά μηνύματα που περνάνε υποδόρια ανάμεσα στις σελίδες. Η επιδημία της πανώλης αποτυπώνεται με αδρότητα και ρεαλισμό, η ζωή της Σιμπίλ έχει πολλές ανατροπές και η δράση μεταφέρεται από τη στεριά της Γαλλίας στο καράβι που θα την απομακρύνει από κει και στο νησί όπου ουσιαστικά θα μεγαλώσει. Από το 1681 έως το 1694 η κοπέλα βιώνει εμπειρίες που θα ατσαλώσουν και θα ωριμάσουν τον χαρακτήρα της, θα γνωρίσει τον έρωτα, την αδικία, την αγωνία, τη λαχτάρα και θα πάρει τελικά μια απόφαση που θα σημαδέψει οριστικά τη ζωή της. Η ιστορία ξεκινάει με την καθημερινή ζωή στο Ετουάλ, κοντά στη Μασσαλία, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επιδημία της πανούκλας, με τη Σιμπίλ να μεγαλώνει μαζί με την εξαδέλφη της, Ελέν. Με την επιδημία η ήρεμη ως τότε ζωή της αλλάζει ριζικά. Η κατάσταση στην πόλη καταγράφεται με ενάργεια, αποτυπώνοντας συνθήκες παρόμοιες με την επιδημία που ζήσαμε κι εμείς πρόσφατα (κατ’ οίκον περιορισμός, καλό πλύσιμο χεριών, απαγόρευση μαζώξεων και εναγκαλισμών κ. π. ά.). Ο προοδευτικός πατέρας της Σιμπίλ δίνει τα πάντα για να θεραπεύει τους ασθενείς του σε μια τέτοια κρίσιμη περίοδο, ο χαρακτήρας του όμως αντιβαίνει στις επιταγές της Εκκλησίας που θέλει τους πιστούς υποχείριά της, γι’ αυτό και οι ιερείς κατηγορούν την πανούκλα ως αιτία των αμαρτημάτων των ανθρώπων. Μελέτη, γνώση και παιδεία πολεμούν με τη στενομυαλιά, τον χειρισμό και την τυφλή υπακοή σε θεϊκές εντολές κι αυτό είναι το μοτίβο που οδηγεί στον θάνατο του γιατρού. Στην παρέα των δύο κοριτσιών προστίθεται ο Ζακί, γιος αγρότη, που, όπως όλοι όσοι ζούσαν κοντά στη φύση, δεν αποκόπηκε από τον κύκλο της ζωής και διατηρεί δεσμούς με παγανιστικές αντιλήψεις και συνήθειες που η εκκλησία δεν κατόρθωσε να ξεριζώσει. Σταδιακά η Σιμπίλ διαπιστώνει πως έχει το χάρισμα να βλέπει ανεξήγητα αλλά προφητικά όνειρα μέρα και νύχτα κι αγωνίζεται να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό της και τις δυνάμεις της.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται με γρήγορους ρυθμούς, δίνει εμβάθυνση στους χαρακτήρες και αποτυπώνει μελετημένες λεπτομέρειες της εποχής (από τα σπίτια και τα ρούχα ως τα καράβια και τις πόλεις). Λιτοί διάλογοι, πρωτότυπο θέμα, έξυπνος χειρισμός της πλοκής είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του κειμένου που κινείται θα έλεγα σε τρεις άξονες δράσης: Ετουάλ, πλοίο, Λιμπερτάλια. Ποιος θα σκεφτόταν για παράδειγμα το ταξίδι από τη Μασσαλία στο ιδανικό νησί να το γεμίσει με ενδιαφέροντα περιστατικά (μπουρίνια και θαλασσοταραχές, πλοία με κουφάρια νεκρών από πανώλη ή άλλα με ανεπιθύμητους και τρελούς) και όχι απλά να το αναφέρει και να φτάσει στην καθαυτή ιστορία; Κι όμως η Συμπίλ κατά τη διάρκεια του πλου αντικρίζει πρωτόγνωρες και ανοίκειες εικόνες που εμπλουτίζουν το σκεπτικό και τον ψυχισμό της. «Στο θαλασσινό ταξίδι όμως τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Ξεκινούσες από έναν τόπο που σου ήταν οικείος… κι έπειτα από μέρες, ίσως και μήνες πλεύσης, έφτανες δίχως μεταβατικά στάδια και διαδοχικές αλλαγές σε μέρη που όμοιά τους δεν είχες ποτέ σου αντικρίσει… Όσα είχε δει και ζήσει στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, της φαίνονταν σαν τα στάδια μιας μύησης» (σελ. 170).

Η Λιμπερτάλια (=καταφύγιο ελευθερίας) είναι μια αποικία στη Μαδαγασκάρη που ίδρυσαν ο Τζέιμς Μισόν και ο σινιόρ Καρατσιόλι. Οι κάτοικοι, ναυτικοί και πειρατές, έχουν τα ίδια δικαιώματα και προσφέρουν ό,τι μπορούν. Οι νόμοι είναι απλοί και αποσκοπούν στην περιφρούρηση των αρχών της ισότητας και της προστασίας της ζωής. «Ήταν ό,τι περισσότερο ονειρεύτηκε και ό,τι περισσότερο φοβήθηκε ποτέ η Ευρώπη» (σελ. 226). Εκεί η Σιμπίλ βιώνει πολλές και διαφορετικές καταστάσεις που εμπλουτίζουν τον τρόπο σκέψης της και μάλιστα γνωρίζει τον έρωτα. Με το πέρασμα του χρόνου όμως πολλά γεγονότα αλλάζουν και οι ανατροπές φέρνουν τους χαρακτήρες σε διλήμματα. Ταυτόχρονα, με έξυπνο τρόπο και χωρίς περιττολογίες, περνάνε από το κείμενο έννοιες όπως ο σεβασμός απέναντι στη φύση, η αγάπη για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την ισότητα όλων των ανθρώπων, η σημασία της παιδείας και της μόρφωσης για την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου και άλλα. Όμως «…μια ιδανική κοινωνία δεν μπορεί να προφυλάξει τους ανθρώπους από τους πόνους του έρωτα και του θανάτου» (σελ. 365). Θα ζήσει για πάντα εκεί λοιπόν η ηρωίδα μας; Και οι άνθρωποι που άφησε πίσω της; Θα νιώσει νοσταλγία ή θα ριζώσει στο νησί; Θα στρέψει ποτέ η κραταιά Ευρώπη τη ματιά της σε αυτόν τον τόπο για να τον κατακτήσει; Δε θα υπάρξει σε αυτήν την ιδεώδη και ταυτόχρονα ιδεατή κοινωνία ένας προδότης, ένας κακός χαρακτήρας;

Το μυθιστόρημα της Ουρανίας Τουτουντζή «Λιμπερτάλια», με το κομψό και προσεγμένο εξώφυλλο, είναι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό και φαντασία, αγάπη και προδοσία, πίστη και αισιοδοξία, ανατροπές και εκπλήξεις, με μια πλοκή που δεν είναι προβλέψιμη κι ένα τέλος που θα μου μείνει αξέχαστο και κλείνει με ιδανικό και πρωτότυπο τρόπο αυτήν την ξεχωριστή ιστορία.

Βιβλίο Μπάμπι
Τίτλος πρωτοτύπου Bambi
Συγγραφέας Felix Salten
Διασκευή Nicolas Waquet
Εικονογράφος Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Άννα Κοντολέων
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κυκλοφόρησε το 1923 και απευθύνεται κυρίως σε ενήλικες, μιας και καταγράφει τη ζωή και τις περιπέτειες ενός νεαρού ελαφιού στο δάσος με σκληρό και ωμό τρόπο. Ο Μπάμπι είναι ένα γλυκό πλάσμα που αντιμετωπίζει διάφορες δοκιμασίες και ωριμάζει γνωρίζοντας τη μοναξιά, τον θάνατο, την επαφή με τους ανθρώπους. Η ιστορία είναι γεμάτη συμβολισμούς, μιας και είμαστε στην εποχή που έχει τελειώσει ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και, ειδικά στην Αυστρία, έχει αρχίσει να γιγαντώνεται ένα κύμα αντισημιτισμού, τους οποίους ο καθένας μπορεί να εντοπίσει ξεκινώντας από το δάσος (Ευρώπη) που είναι γεμάτο κινδύνους και φτάνοντας σε πολλές λεπτομέρειες του κειμένου (αναμενόμενο λοιπόν να απαγορευτεί το 1936 από τη ναζιστική κυβέρνηση(. Σίγουρα όμως το βιβλίο δεν είναι μόνο αυτό, μιας και οι εκπληκτικές, ειδυλλιακές σκηνές της φύσης και της ηρεμίας που τη χαρακτηρίζει κάνουν τον αναγνώστη να ταξιδεύει, να ξεχνιέται και να απολαμβάνει ήχους και εικόνες που δύσκολα θα βρει στην καθημερινότητά του, που είναι γεμάτη άγχος, θόρυβο και υποχρεώσεις. Επιπλέον, οι δοκιμασίες και τα δεινά, που σπάνια έρχονται κατά μέτωπο, δείχνουν με έξυπνο τρόπο πώς είναι οι δυσκολίες στην ίδια τη ζωή, για την οποία πρέπει να είμαστε ετοιμοπόλεμοι σε κάθε κίνδυνο που καραδοκεί και να ελέγχουμε τους φόβους μας και τις δυνάμεις μας.

Η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe, που είναι και ο επιμελητής της σειράς αυτών των εκδόσεων, είναι αριστουργηματική. Η τεχνική του έχει διαρκείς εναλλαγές, μεταβαίνει από διχρωμία και απλό σκίτσο σε ολοζώντανα πορτρέτα των ζώων κι από κει σε πολύχρωμους, μαγικούς ολοσέλιδους πίνακες ζωγραφικής που χάζευα με τις ώρες. Το διαφανές εξώφυλλο με τη λεπτοβελονιά του θάμνου είναι κομψοτέχνημα. Όλοι οι χαρακτήρες, μικροί και μεγάλοι, πρωταγωνιστές και απλοί περαστικοί, ζωντανεύουν μέσα από μια εξαίρετη παλέτα χρωμάτων και μια πολυπρισματική τοποθέτηση. Προσέξτε τις λεπτοδουλεμένες βινιέτες που χωρίζουν το κείμενο σε δύο στήλες πώς αλλάζουν σε χρώματα και ενοίκους από εποχή σε εποχή και  δείτε πώς μεγαλώνει ο Μπάμπι μπροστά στα μάτια σας!

Βιβλίο Το νησί του θησαυρού
Τίτλος πρωτοτύπου L’Ile au trésor
Συγγραφέας Robert Lewis Stevenson
Εικονογράφος Etienne Friess
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα που αφηγείται μία ιστορία πειρατών και θαμμένου χρυσού και εκδόθηκε για πρώτη φορά ως βιβλίο το 1883. Γεμάτο ατμόσφαιρα εποχής, ενδιαφέροντες και πολυεπίπεδους χαρακτήρες και ασταμάτητη δράση. Πρόκειται για μία από τις πιο συχνά δραματοποιημένες ιστορίες και η επιρροή του βιβλίου σε δημοφιλείς αντιλήψεις σχετικά με τους πειρατές είναι τεράστια όπως για παράδειγμα, χάρτες θησαυρών με ένα “Χ” να σημειώνει το μέρος όπου είναι κρυμμένος ο θησαυρός, τροπικά νησιά και ναυτικούς με ένα ξύλινο πόδι και έναν παπαγάλο στον ώμο τους. Η εικονογράφηση της συγκεκριμένης είναι πρωτότυπη και πολύ τολμηρή. Ο Etienne Friess αποτυπώνει τις αγαπημένες περιπέτειες του νεαρού Τζιμ Χόκινς δίνοντας στους ήρωες ανθρωπόμορφη απεικόνιση ζώων! Ο πρωταγωνιστής είναι ένα ποντίκι, ο θαλασσόλυκος Μπίλι Μπόουνς είναι ταύρος, ο Λονγκ Τζον Σίλβερ είναι σκύλος κ. ά. Στον επίλογο διαβάζουμε: «Τα ζώα που επέλεξε τονίζουν τα ελαττώματα των αντρών της ιστορίας… που συχνά οδηγούνται από τα ένστικτά τους και αποκαλύπτουν τον ζωώδη χαρακτήρα τους». Και ως προς την τεχνική: «Τα γκουάς και οι ακουαρέλες… δίνουν ένταση στη ναυτική ατμόσφαιρα ενώ τα σχέδια με μολύβια σέπια τονίζουν τον ρυθμό της αφήγησης… Χάρη σε αυτήν την τολμηρή εικονογραφική προσέγγιση, το βιβλίο συνιστά, εκτός από μια καταιγιστική περιπέτεια με πειρατές, μια διερεύνηση της ανθρώπινης φύσης». Για άλλη μια φορά έχω μείνει άφωνος από την υπέροχη καλλιτεχνική δουλειά της σειράς, από τις πρωτότυπες και προκλητικές οπτικές γωνίες και προοπτικές, από τα εκπληκτικά «σαλόνια», από τη μυρωδιά της θάλασσας και του κινδύνου που λες και αναβλύζουν μέσα από τις σελίδες και με ταξιδεύουν στο νησί.

Η «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» με αυτούς τους δύο νέους τίτλους αποδίδεται σ’ έναν όμορφο εκδοτικό άθλο υλοποιώντας την επιθυμία των εκδοτών να παρουσιάσουν κλασικά κείμενα μ’ έναν καινούργιο τρόπο, προσεγγίζοντας έτσι ένα διαφορετικό κοινό απ’ αυτό στο οποίο απευθύνονται αυτά συνήθως. Η σειρά, με επιμέλεια του Μπενζαμέν Λακόμπ, είναι δομημένη γύρω από την εικόνα, σέβεται τα κλασικά έργα κι έχει ως στόχο να τα παρουσιάσει σε όσους αγαπούν την οπτική αφήγηση. Πρόκειται για καλαίσθητες και φροντισμένες εκδόσεις που δεν πρέπει να χάσετε!

Βιβλίο Ο Πειρατής της Αγάπης και η Θαλασσονεράιδα
Συγγραφέας Μαργαρίτα Παπακώστα
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το παραμύθι είναι μια συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 4 ετών και πάνω και δείχνει με έξυπνο τρόπο τα προτερήματα της αγάπης, της ηθικής και της αρετής. Η Θαλασσονεράιδα προσμένει τον πειρατή της και του αναθέτει κάποιους άθλους για να βοηθήσει τους φίλους της, στο τέλος όμως μια αναπάντεχη έκπληξη τους περιμένει όλους. Το κείμενο δίνει βάρος στους διαλόγους παρά στην αφήγηση και τα νοήματά του είναι σημαντικά για τη διάπλαση των μικρών αναγνωστών. Ο βοηθός του Κοκκινοτρίχη, Μαριδάκης, είναι η κωμική νότα του παραμυθιού που αλαφραίνει τις δύσκολες στιγμές της ιστορίας με την αλλόκοτη συμπεριφορά του και το δηκτικό του χιούμορ. Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα ζωντανεύει τον κόσμο των πειρατών και παραθέτει ένα σωρό συναρπαστικές λεπτομέρειες, όπως σεντούκια, καράβια, ζώα της θάλασσας, σημαίες, σπαθιά και άλλα. Η στιβαρότητα των πειρατών αντιδιαστέλλεται με τη χαριτωμένη μορφή της Θαλλασονεράιδας και ο βυθός είναι γεμάτος από είδη ζωής που δεν περιμένει κανείς πως θ’ ανταμώσει! Ο Μαριδάκης είναι γλυκύτατος και χαριτωμένος και ο Κοκκινοτρίχης έχει μερικές φορές μια σκεπτικότητα και άλλες μια αποφασιστικότητα στο βλέμμα. Οι εικόνες συνοδεύουν ιδανικά το κείμενο και βοηθάνε στην καλύτερη οπτικοποίησή του.

Το παραμύθι βασίζεται στη διαδραστική αυτοσχεδιαστική παράσταση που πρωτοπαίχτηκε το 2015 από τη θεατρική ομάδα του Πολύτεχνου, κατά τη διάρκεια της οποίας τα παιδιά συμμετείχαν στο έργο χωρίς να γνωρίζουν τα λόγια ή τους ρόλους. Έτσι, το κείμενο αυτό εμπλουτίστηκε, ντύθηκε με πρωτότυπα τραγούδια τα οποία μπορεί κάποιος να ακούσει με το QR Code που υπάρχει στην αρχή του βιβλίου κι έτσι το παραμύθι να μετατραπεί και πάλι σε παράσταση και, γιατί όχι, σε διαδραστικό παιχνίδι. Σε αυτό συμβάλλουν οι αναλυτικές οδηγίες του κυνηγιού του χαμένου θησαυρού που υπάρχουν στις τελευταίες σελίδες κι έτσι τα παιδιά μπορούν να απασχοληθούν για ώρες, παίζοντας όμορφα και χρησιμοποιώντας το μυαλό και το σώμα τους. «Ο Πειρατής της Αγάπης και η Θαλασσονεράιδα» είναι μια τρυφερή ιστορία αγάπης που πρυτανεύει τις αρετές και τα προτερήματα της αγάπης, της δοτικότητας, της γενναιότητας και της φιλίας, και κεντρίζει τη φαντασία των παιδιών με τα τραγούδια και τα παιχνίδια που τη συνοδεύουν.

Βιβλίο Γεράκια στο κλουβί 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου επέστρεψε μ’ ένα μυθιστόρημα-έκπληξη, γεμάτο αγωνία, ανατροπές, μυστικά και περικλεισμένο χώρο δράσης. Πήρε την πραγματική ιστορία του ιστιοφόρου Νόρφοκ και τη μετέτρεψε σ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο πρωτοτυπία, φρεσκάδα, διεισδυτικότητα, πραγματολογικά και καλολογικά στοιχεία και με ταξίδεψε στις άγριες θάλασσες της Μεσογείου, του νότιου Ατλαντικού και του Ινδικού ωκεανού. Το πλοίο είχε ναυπηγηθεί το 1804 στην Αγγλία και χρησιμοποιούνταν ως εμπορικό, όμως το 1825 ξεκίνησε να μεταφέρει καταδίκους στην Αυστραλία ως τόπο εξορίας τους από την αγγλική κυβέρνηση. Το δεύτερο ταξίδι του έγινε το 1829 (αυτό αποτελεί και το φόντο της ιστορίας μας) και σε αυτό είχαν επιβιβαστεί εννιά Έλληνες ναυτικοί καταδικασμένοι για πειρατεία, με αποτέλεσμα να αποτελούν και τους πρώτους Έλληνες μετανάστες στη μακρινή ήπειρο! Ακολούθησαν κι άλλα τέτοια ταξίδια ως το 1837, οπότε και βυθίστηκε.

Παρ’ όλο το κλειστό και μονότονο σε πρώτη ματιά περιβάλλον συμβαίνουν συνταρακτικά γεγονότα και μεγάλες ανατροπές. Το καράβι τέμνεται με δεξιοτεχνία και η συγγραφέας με οδήγησε από τα αμπάρια ως την κουβέρτα και το κάσαρο, με έκανε να νιώσω τη δυσωδία από τις ανήλιαγες φυλακές, να αισθανθώ τον φόβο για τρικυμία και ανταρσία, καθώς την αβεβαιότητα που χαρίζει ο ατέλειωτος υδάτινος ορίζοντας. Πόσο παραστατικά δόθηκαν οι άσχημες συνθήκες που επικρατούν στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, όπου συναντιούνται δύο ωκεανοί, δύο υδάτινες μάζες διαφορετικής θερμοκρασίας και τα ρεύματα έχουν τεράστια δύναμη! Περιορισμένη ναυτική ορολογία, οπότε δεν κουράστηκα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, που δημιουργούν απρόσμενες συμμαχίες ή έχθρες, ρεαλιστικές σκηνές, και προσεγμένη αναπαράσταση εποχής είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Προσέξτε πόσο διαφορετικά μιλάνε οι μορφωμένοι ελεύθεροι ταξιδιώτες από τους Έλληνες πειρατές και το πλήρωμα, χωρίς όμως να καταφεύγουμε σε ακρότητες και βερμπαλισμό. Υποδόρια, διακριτικά σχεδόν, διαπίστωσα τις αλλαγές μέσα από ανεπαίσθητες διαφορές σε σύνταξη, λεξιλόγιο και τρόπο σκέψης, κάτι που ξεχωρίζει τους χαρακτήρες και το υπόβαθρο του καθενός χωρίς να βροντοφωνάζει όμως τις διαφορές αυτές κι έτσι δεν αποσπάστηκε η προσοχή μου ούτε ξένισε η ποικιλία των εκφράσεων. Η συγγραφέας τα έδωσε όλα με μέτρο, φροντισμένα και προσεγμένα.

Το παρελθόν των χαρακτήρων εμφανίζεται όταν πρέπει και με όση έκταση χρειάζεται, ώστε να κουμπώσει σωστά πάνω στα γεγονότα του καραβιού και να αποδοθεί πιο ολοκληρωμένα η πλοκή. Στρεψοδικίες και κακοδικίες, ληστείες, αρπαγές, ακόμη και φόνοι είναι τα βάρη που κουβαλούν οι ήρωες του βιβλίου (μέχρι και η δυσαρέσκεια του ναυάρχου Κόδριγκτον για την κατάσταση με την πειρατεία στη Μεσόγειο έδωσε την πρώτη κίνηση στην ανέμη της πλοκής). Ένα καράβι που κουβαλά καταραμένες ψυχές δεν μπορεί παρά να αποτελέσει ένα ενδιαφέρον περιβάλλον δράσης και καταιγιστικών εξελίξεων. Και πώς να γίνει αλλιώς, όταν έχουμε τον κυβερνήτη, σερ Αλεξάντερ Γκρέιγκ, με ευγενικούς τρόπους και τιμή, κάτι που δεν του επιτρέπει να ρίξει στο αμπάρι την Καρμέλα μαζί με τους άλλους κατάδικους κι ο οποίος δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τους κινδύνους της θάλασσας αλλά και την ομαλή διαβίωση των επιβατών, οπότε αναγκάζεται να κρατά τις λεπτές και επικίνδυνες ισορροπίες βασισμένος στην εμπειρία και το ένστικτό του. Δίπλα του είναι ο λοχαγός Χένρι Χιλ, αρχηγός της φρουράς των καταδίκων, ο οποίος αυτήν τη φορά θα μείνει στη Νέα Νότια Ουαλία ώστε οι σκλάβοι που εγκαταστάθηκαν εκεί αλλά και οι ντόπιοι που έχουν αντιρρήσεις για τη βρετανική πολιτική επί του θέματος να τον έχουν πάνω από τα κεφάλια τους και να κάτσουν φρόνιμα. Είναι η προσωποποίηση της σκληρότητας και το άκρως αντίθετο του Γκρέιγκ: «Ο ένας γάβγιζε, ο άλλος επιβαλλόταν με ευγένεια» (σελ. 23).

Από την άλλη έχουμε την Καρμέλα, μια πανέξυπνη γυναίκα, που αγωνίζεται να κερδίσει τη συμπάθεια των επιβατών για να μην τη ρίξουν τελικά στο αμπάρι. Η μαγειρική της και οι φροντίδες της σε όσους έχουν τραυματιστεί από διάφορους λόγους αρχίζουν να δημιουργούν συμπάθειες και αγάπη μεταξύ κάποιων που δε θα έπρεπε να νιώσουν έτσι. Όταν το παιχνίδι χοντραίνει, η Καρμέλα πρέπει να παίξει πολύ καλά το παιχνίδι της, γιατί αν καταφέρουν οι κατάδικοι να προκαλέσουν ανταρσία η μοίρα της είναι προδιαγραμμένη. Ο Αντώνης Τουμανόλι, Έλληνας πειρατής, τυχοδιώκτης, υπερηφανεύεται πως είναι γραμματιζούμενος που σπούδασε στο Παρίσι, είναι όμως αυτό αλήθεια; Οι δικοί του άνθρωποι είναι όλοι Υδραίοι ναύτες που θα κάνουν τα πάντα για να απελευθερωθούν και να αποκτήσουν τον έλεγχο του πλοίου, θα τα καταφέρουν όμως με τόσα μέτρα ασφαλείας; Και γύρω τους εξίσου ενδιαφέροντες «δεύτεροι» ρόλοι που συμπληρώνουν άψογα τον καλοδουλεμένο και μελετημένο καμβά της πλοκής.

Τι γινόταν στη Μεσόγειο στις αρχές του 19^ου αιώνα; Πόσο σκληραγωγεί η θάλασσα τους ναυτικούς και πώς μπορεί κανείς να τους πείσει να δουλέψουν σε ένα τόσο μεγάλο και επικίνδυνο ταξίδι σαν αυτό του Νόρφοκ; Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος κάποιων από τους ήρωες του βιβλίου; Πώς θα καταφέρει να επιβιώσει η Καρμέλα μέσα σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον; Αναπάντεχες συμμαχίες, απρόσμενες εξελίξεις, μυστικά από το παρελθόν, λαχτάρα για ανταρσία, κρυφά σχέδια, άνθρωποι με διπλές ταυτότητες και μια αυτοκτονία (ή μήπως δολοφονία; ) συγκροτούν ένα διαφορετικό μυθιστόρημα «κλειστού δωματίου» που δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου.

Βιβλίο Χώρα από χαλκό 
Συγγραφέας Μιχάλης Σπέγγος
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το ιστορικό μυθιστόρημα του Μιχάλη Σπέγγου ζωντανεύει με έναν διαφορετικό τρόπο την εποχή της βυζαντινής κυριαρχίας και καταγράφει με συναρπαστικές λεπτομέρειες, απανωτές ανατροπές και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες την άνοδο και την πτώση ενός βασιλείου κι ενός αυτοκράτορα. Είμαστε στην εποχή που οι πειρατές λυμαίνονται τις θάλασσες, ο βασιλιάς αργοπεθαίνει από σύφιλη και τρεις άνθρωποι με κοινό πρόγονο ετοιμάζονται να πάρουν στα χέρια τους την κατάσταση. Οι ήρωες του μυθιστορήματος μπαίνουν ο καθένας με τη σειρά του στην πλοκή, διαπρέπουν, καταστρώνουν σχέδια κι όταν γνωρίζονται αρχίζει η κορύφωση της πλοκής που θα οδηγήσει σε μη αναμενόμενα μονοπάτια. Μάχες και λεηλασίες, βασανιστήρια και βιασμοί, προδοσίες και έρωτας, κατασκοπεία και σκευωρίες, Εκκλησία και πατρίκιοι, πλούτη και λιτότητα συγκροτούν ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που κυλάει στο ημίφως της ιστορικής αλήθειας αλλά βαδίζει στα δικά του χνάρια. Ο συγγραφέας κάνει κάτι πρωτότυπο: αποφεύγει να κατονομάσει πρόσωπα και πόλεις, κάτι που δίνει στο μεν μυθιστόρημα έναν λανθάνοντα ρεαλισμό με τον αναγνώστη να ψάχνει τι κρύβεται πίσω από τις περιγραφές, στον δε συγγραφέα την ελευθερία να κινηθεί ανεξάρτητα από τη ροή των γεγονότων ώστε να χειριστεί την πλοκή του όπως εκείνος θέλει χωρίς να κατηγορηθεί για αβλεψίες. Βασιλεύουσα είναι σίγουρα η Κωνσταντινούπολη, μαύρη ήπειρος η Αφρική, το καμένο νησί με τα κρασιά και το ηφαίστειο η Σαντορίνη κ. ά.

Ο Ναπήρ είναι πειρατής, προστατευμένος από τον καπετάνιο, ο οποίος, με το πλήρωμά του, ετοιμάζει κούρσεμα του νησιού που βρίσκεται δίπλα στο νησί του χαλκού. Τα πράγματα πήγαν πολύ καλά κι ο Ναπήρ γίνεται το δεξί χέρι του Γέρου. Καταλύουν στο βασίλειο των πειρατών, στη μαύρη ήπειρο, ένα μέρος τόσο ισχυρό που κανείς δεν τόλμησε να το αντιμετωπίσει με βία. Διψασμένοι για πλούτη, δε διστάζουν να βάλουν στο μάτι και το νησί του χαλκού. Μόνο που εκεί ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, λόγω των σκλάβων στα μεταλλεία, γιατί μια επανάσταση υποτακτικών είναι χειρότερη από ένα μανιασμένο ασκέρι! Ο Ναπήρ όμως, σε ένα ταξίδι αναγνώρισης στο νησί, βρίσκει μια γυναίκα που θα του αλλάξει τη μοίρα κι έναν άντρα που δεν περίμενε να δει! Στα μεταλλεία του νησιού του χαλκού, ο Μέταλ είναι ένας από τους χιλιάδες μεταλλωρύχους, χωρίς ελπίδα, χωρίς ξεκούραση. Καταδικάστηκε σε είκοσι πέντε χρόνια να σκάβει τη γη, θύμα παρεξήγησης την περίοδο που έγινε πραξικόπημα κατά του αυτοκράτορα στη Βασιλεύουσα. Θεωρεί τον βασιλιά ανίκανο και διεφθαρμένο και αρχίζει να ετοιμάζει μια εξέγερση ώστε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Ταυτόχρονα, το νησί αυτό διοικείται από το συμβούλιο των πέντε που αποτελείται από τον άρχοντα και την αρχόντισσα, τον μητροπολίτη, τον ηγούμενο, τον μέγα Μαΐστορα. Ο γιος του άρχοντα, Διάρχων, και ο γιος του Μαΐστορα, ας τον πούμε Μάιστωρ, είναι καρδιακοί φίλοι. Ο Διάρχων ταξιδεύει στο νησί του κρασιού και του ηφαιστείου για να αρραβωνιαστεί αλλά πίσω αφήνει μια ερωμένη, την Κόρη. Θα παντρευτεί τελικά και θα βρεθεί σε μεγάλο δίλημμα, μιας και η μοιχεία τιμωρείται με θάνατο των εραστών. Τα γεγονότα όμως που θα ακολουθήσουν θα ρίξουν τους δυο νέους σε μια σκονισμένη κονίστρα εξουσίας και αγώνα για επιβίωση.

Στη Βασιλεύουσα, σε μια οικογένεια πατρικίων, ο πατέρας υποστηρίζει ακόμη τη δυναστεία που έχει εκπέσει και της οποίας ο ισχυρότερος κρίκος έχει περάσει στην Ιστορία ως ο Ολετήρας, ο αυτοκράτορας που ήταν και θα παραμείνει Μέγας. Αυτό είναι ένα μυστικό που πρέπει να φυλαχτεί καλά αλλιώς κινδυνεύουν όλοι ως επικίνδυνοι και αντικαθεστωτικοί. Η μικρή του κόρη πέφτει θύμα απαγωγής και η μεγάλη διαδραματίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο σε κάποια γεγονότα. Την ίδια περίοδο ο αιρεσιάρχης, με οπαδούς ανάμεσα στο λαό των δυτικών χωρών και της μαύρης ηπείρου, πείθει τον αυτοκράτορα για τις καλές του προθέσεις κι αυτή είναι η αρχή του μιάσματος που θα εξαπλωθεί στην αυτοκρατορία, με στόχο είτε την κατάλυση της εκκλησίας είτε εμφύλιο σπαραγμό και επανάσταση. Μόνο που μια μυστική αδελφότητα παραφυλάει για να αποσοβήσει αυτόν τον κίνδυνο. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή, μιας κι έχουν ως στόχο να εξαγνίσουν τον κόσμο από απάνθρωπα κτήνη. Τέλος, ο βασιλιάς της χώρας των απίστων αντεπιτέθηκε σε πραξικόπημα του αδελφού του, δεν έχει θεό κι ας διαφεντεύει ένα βασίλειο πιστό στους θεούς του, προσποιείται δηλαδή για να γίνει κάποτε ο ίδιος θεός, ξέροντας πως ο παππούς του πολέμησε τον κλήρο και πέθανε. Ήταν εκείνος που νίκησε τον Ολετήρα αλλά βρήκε ατιμωτικό θάνατο. Ο βασιλιάς της χώρας των απίστων έχει ως στόχο του να κατακτήσει τη Βασιλεύουσα. Θα τα καταφέρει;

Αυτοί είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν στο συναρπαστικό και ανατρεπτικό αυτό μυθιστόρημα και συγκροτούν μια κοινωνική και πολεμική τοιχογραφία που ακολουθεί χοντρικά τον ρου της γνωστής Ιστορίας, οι συμβολισμοί όμως και η έλλειψη συγκεκριμένων ονομάτων αφήνουν αρκετό περιθώριο στο κείμενο να ακροβατήσει περίτεχνα ανάμεσα στο ιστορικό είδος και στο fantasy. Παρ’ όλο που αυτή η πρωτοτυπία εμένα με δυσκόλεψε (μαζί με τα τυπογραφικά λάθη του βιβλίου), πιστεύω πως θα αγαπηθεί από πολλούς αναγνώστες του είδους, μιας και πρόκειται για ένα χορταστικό, λεπτομερές και πρωτότυπο ανάγνωσμα που θέλει χρόνο και προσοχή, όχι τόσο για κατανόηση, μιας και ο Μιχάλης Σπέγγος κρατά καλά τα ηνία της ιστορίας και βοηθάει αρκετά να μη χαθούμε ή μπερδευτούμε, αλλά κυρίως για μελέτη και εμπέδωση της εποχής και των διαπροσωπικών σχέσεων. Η εξουσία της Εκκλησίας και η διαρκής κόντρα με την πολιτική ηγεσία, η μοίρα των φτωχών να ακολουθούν τις εντολές των ηγετών και να τιμωρούνται σε επιθέσεις και εισβολές, η δύναμη του νου που μπορεί να ποδηγετήσει άβουλα πλάσματα, η τιμωρία της απληστίας και άλλα θέματα άπτονται και του σημερινού ενδιαφέροντος.

Άλλη μια καινοτομία είναι η χρήση του αφηγηματικού αορίστου που εναλλάσσεται με ενεστώτα διαρκείας δίνοντας ένταση και ζωηράδα στην αφήγηση, θυμίζοντας θεατρικό έργο ή ακόμη και σενάριο ταινίας κι αυτή η αίσθηση εντείνεται από την έντονη απουσία περιγραφικών, σύνθετων προτάσεων: «Σχολείο. Ένα από τα τρία… Ο Μάιστωρ διδάσκει» (σελ. 36). Ο συγγραφέας πολλές φορές παρεμβαίνει: «…ας τον ονομάσουμε Νεπήρ…» ή «Εμείς όμως την έχουμε γνωρίσει». Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως πολλές φορές είναι σα να αποτελεί ο ίδιος κομμάτι της ιστορίας, γιατί χρησιμοποιεί πρώτο πρόσωπο προσωπικής αντωνυμίας: «…της αυτοκρατορίας μας…» (σελ. 185). Όλα αυτά κάνουν το βιβλίο ίσως το πιο προσωπικό του Μιχάλη Σπέγγου, που δεν έχει παρασυρθεί όμως ούτε μία φορά σε φλύαρες εξιστορήσεις, αντίθετα, παραμένει πιστός στην αρχική του ιδέα και καταγράφει τα γεγονότα ακριβοδίκαια και χωρίς εντυπωσιασμούς.

Η «Χώρα από χαλκό» είναι ένα πρωτότυπο και πυκνογραμμένο ιστορικό μυθιστόρημα γεμάτο απρόβλεπτες εξελίξεις, απανωτές ανατροπές κι ένα προσεγμένο και τεκμηριωμένο περιβάλλον στο οποίο δρουν και κινούνται οι χαρακτήρες του. Άνθρωποι που παίρνουν την τύχη στα χέρια τους, που εποφθαλμιούν στην αναβίωση του κύρους της αυτοκρατορίας, ενώνουν τις δυνάμεις τους, συνασπίζονται, πολεμούν. Η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη και οι πρωταγωνιστές σταδιακά ενώνονται σε έναν σφιχτό κύκλο δράσης και συνωμοσιών που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.

Βιβλίο Στο δρόμο των αρωμάτων
Συγγραφέας Μάνθος Σκαργιώτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κωσταντίνος Ντούλας επιστρέφει από την ξενιτιά στα Περβανά Άρτας, «…το χωριό του που… απλωνόταν αμφιθεατρικά στις σχεδόν αντικριστές πλαγιές δυο λόφων, έτσι που να μοιάζει με δυο παραριγμένα μισοφέγγαρα» (σελ. 17) για να μάθει ότι ο πατέρας του δεν άντεξε τον χαμό των θυγατέρων του και πέθανε. Οι αδερφές του Κωσταντίνου ήταν η Αερινή, η Όλγα και η Δέσποινα, σύζυγοι πρωτομαστόρων που έχτιζαν γεφύρια και θυσιάστηκαν και οι τρεις για να στεριώσουν τα γεφύρια της Άρτας στον Άραχθο, της Βαβυλώνας στον Ευφράτη και της Βλαχιάς στον Δούναβη. Ο Κωσταντίνος πρέπει να εκπληρώσει την τελευταία επιθυμία του γονιού του: να πάει στα γεφύρια και να μαζέψει ασβέστη και χώμα για να τα αφήσει στον τάφο του αλλιώς η ψυχή του δε θα ησυχάσει. Έτσι ξεκινάει αυτό το αριστούργημα και μας ξεναγεί στις σκοτεινές θάλασσες, στους ηλιόλουστους λόγγους και στα απόμερα μπουντρούμια της Ανατολής και της Δύσης. Ο Κωσταντίνος, που «την καλοσύνη του Χριστού και του νερού έχει» (σελ. 61) φεύγει από τα Περβανά αρραβωνιασμένος με την Ανθή, την ίδια μέρα που βρίσκουν δολοφονημένο τον Στάμο, κάτι που δίνει την ευκαιρία σε κάποιον να στήσει ολόκληρη σκευωρία για τον Κωσταντίνο, τον οποίο πλέον ο σούμπασης θεωρεί ένοχο για το φονικό.

Στο μυθιστόρημα ξεδιπλώνονται οι περιπέτειες του Κωσταντίνου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στα ανατολικά και ταυτόχρονα οι συνέπειες μιας τέτοιας συνωμοσίας στις ζωές της μητέρας του και της αρραβωνιαστικιάς του. Θα καταφέρει να βρει τα μακρινά γεφύρια και να εκπληρώσει την επιθυμία του πατέρα του; Τι περιπέτειες θα ζήσει; «Πώς θα μακροπορήσει ανάμεσα από άγνωστους κινδύνους, στους κάμπους, στα βουνά και στις στέπες της απέραντης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας;» (σελ. 18). Ειδικά όταν η μάνα του του επιστήνει την προσοχή: «Η στράτα έχει γκρεμούς και συρτοθηλιές» (σελ. 26). Θα κινδυνέψει; Ποιους συνοδοιπόρους θα συναντήσει, ποιες γυναίκες θα τον ξεμυαλίσουν, ποιοι θα τον κυνηγήσουν; Τι εκπλήξεις και ανατροπές θα συναντήσει; Θα καταφέρει και να γυρίσει πίσω για να αποδείξει την αθωότητά του; Όπως λέει και ο συγγραφέας: «Τους δρόμους οι ληστές τους έκαναν απερβάτητους, οι Γερμανοί τυφεκιοφόροι χτυπιόνταν με το οθωμανικό ιππικό, οι επίλοιποι Φράγκοι ζόριζαν το σύνορο με επιδρομές, οι σπαχήδες αλλοστράτιζαν, οι γενίτσαροι σήκωναν μπαϊράκι, συμμορίες απόστρατων μισθοφόρων ρήμαζαν την ύπαιθρο, ραγιάδες τροχούσαν τα γιαταγάνια τους ή έμπαιναν στα τουρκικά στρατεύματα, ανεμόμυλος» (σελ. 209).

Η ιστορία εκτυλίσσεται στην εποχή της δράσης του Διονυσίου Φιλοσόφου ή Σκυλοσόφου, της Κιοσέμ σουλτάνας και της κτίσεως του Μπλε Τζαμιού. Αγροτικές επαναστάσεις κατά των Τούρκων σε συνεργασία με τον Δούκα του Νεβέρ, η δεύτερη ισχυρή γυναικεία προσωπικότητα που υπήρξε βαλιντέ σουλτάν και κατά καιρούς και αντιβασιλέας της Αυτοκρατορίας μετά τη Χουρρέμ, δοξασίες, μύθοι, προλήψεις, ένα υπέροχο σύνολο σφιχτοδεμένο και απολαυστικό. Εποχή πειρατείας: «Μικρή Μάλτα λένε το Νιο, το Οίτυλο της Μάνης Μεγάλο Αλγέρι. Και η Ψηλή Πόρτα δεν τους κυνηγά αλλά άνοιξε αλισβερίσι μαζί τους. Τους έχει ανάγκη και την έχουν» (σελ. 82-83).

Πραματευτές, γυρολόγοι, παζαρίτες, μεταπράτες, ζητιάνοι, νταήδες, λαθροχέρηδες, αγύρτες, δουλοπάροικοι, γεωργοί, καδήδες, δούλοι, ναΐμπηδες, προύχοντες, σουμπάσηδες, περιοδεύοντες δάσκαλοι που μαθαίνουν στα παιδιά κάποια κολλυβογράμματα, καρακόλια, σαντζακμπέηδες, παπάδες, δραγάτες, υδρονομείς, μητροπολίτες, Σκλαβούνοι πειρατές, τοκογλύφοι, εμπορομεσίτες, προμηθευτές, κοντραμπαντέρηδες, ναυλομεσίτες, ασφαλιστές, πλανόδιοι θίασοι, μουεζίνηδες, τσοχαντάρηδες, ναύτες, τζελάτηδες, μολλάδες, καπουτσίνοι, Ιησουίτες, δομηνικανοί καλόγεροι, ζωέμποροι, μπαξεβάνηδες, σεϊμένηδες, σαριτζάδες, δεφτερδάρηδες, γενίτσαροι, ουλεμάδες, δερβίσηδες, μεβλεβήδες και οδαλίσκες διαβιούν, πίνουν, τσακώνονται, εξερευνούν, κυνηγούν, εκτελούν, ζουν σε: καφενέδες, καπηλειά, κιόσκια, τιμάρια σπαχήδων, μούλκια, ζιαμέτια, βακούφια, μετόχια, εγιαλέτια, καζάδες, καραβάν σεράγια, ταβέρνες, χάνια, ταρσανάδες, τελωνεία, σαράφικα, σκλαβοπάζαρα, φυλακές, μεϊντάνια, ζαβιγιέδες, χαμάμ, τεκέδες, μαυσωλεία, σαράγια και θάλασσες.

Δε γίνεται να μην αγαπήσεις ένα κείμενο που ξεκινάει έτσι: «Δυο βήματα πιο κει καβγάδιζε Ξεροβουνίτης κτηνοτρόφος με Αρτινό κρεοπώλη» (σελ. 16). Δε γίνεται να μη λατρέψεις ένα κείμενο που σταμάτησα στην 100ή σελίδα, γεμάτος εικόνες, ιδιολέκτους, προσωπικότητες, χαρακτήρες κι αναγκάστηκα να το αρχίσω από την αρχή για να σημειώνω λέξεις και χωρία, όχι από κούραση ή για να μην μπερδευτώ αλλά για να απολαύσω και να κατανοήσω βαθύτερα το μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας δε διστάζει να ποτίσει τις σελίδες του πότε με άρωμα λεμονιάς, μπαχαρικών και λεβάντας και πότε με τη δυσώδη οσμή του αίματος. Από τα ανάκλιντρα των σαραγιών και τις αγκαλιές των γυναικών στα καπηλειά μας οδηγεί στο παιδομάζωμα, στις δημόσιες εκτελέσεις, στην πανούκλα. Δε θα λησμονήσω εύκολα την ανατριχιαστική περιγραφή του παιδομαζώματος που δίνεται στις σελίδες 66 έως 68: «Ως και τα λιθάρια και τα δέντρα δάκρυσαν απ’ τον σπαραγμό των ανθρώπων».

Ένα ταξίδι στην πιο δύσκολη, ασαφή, γεμάτη, έντονη εποχή του 17ου αιώνα, μια περιπέτεια που με παρέσυρε από την Άρτα στην Αυλίδα, στη Χίο (άκου κει, ο Όμηρος και ο Χριστόφορος Κολόμβος συντοπίτες, ενδιαφέρουσα παρατήρηση) και σε όλα τα νησιά του Αιγαίου, από τη Μαύρη στην Άσπρη (Αιγαίο πέλαγος) και στην Ερυθρά Θάλασσα, στην Κύπρο και στην Κωνσταντινούπολη, στη Βαγδάτη και στην Τραπεζούντα, στις παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Συνοδοιπόροι οι λέξεις και τα αισθήματα, η αγωνία και ο φόβος, η ανατριχίλα και ο έρωτας, το φεγγάρι και ο ήλιος, οι μπιστικοί και οι σπιούνοι, οι γυναίκες και η μοίρα. Ένα κείμενο που εντάσσει στον κορμό του ομοιόμορφα και ιδανικά τις περιπέτειες του Οδυσσέα, την κάθοδο των Μυρίων, τα δημοτικά τραγούδια του Νεκρού αδελφού και του Γιοφυριού της Άρτας. Ένα υπέροχο βιβλίο που συνοδεύεται προς τεκμηρίωση και από βιβλιογραφία και από χάρτες.

Κλείνοντας, ας επικεντρωθούμε στην ιστορία: δεν πετάει ο συγγραφέας στάχτη στα μάτια του αναγνώστη, δεν τον κολακεύει και δεν τον θαμπώνει με όλα τα πλούτη, τα χρώματα και τα αρώματα, αδιαφορώντας για την ιστορία. Η πλοκή είναι σφιχτοδεμένη, ανατρεπτική και αληθοφανέστατη. Οι χαρακτήρες, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, είναι επιλεγμένοι ένας κι ένας, οι μεταξύ τους σχέσεις και αλληλεπιδράσεις είναι απολύτως φυσιολογικές. Πανέξυπνη η ιδέα της ανατροπής στην Περσία, όσο ψάχνει ο Κωσταντίνος την αδερφή του στη Βαβυλώνα, μια χώρα που δεν υφίσταται πλέον. Πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη, που δίνει άλλη ώθηση στην ιστορία. Η αντίρρησή μου είναι ότι θα μπορούσαν να υπάρξουν λιγότερες περιπέτειες στη Μέση Ανατολή ώστε να εξισορροπηθεί καλύτερα το μυθιστόρημα, γιατί ο Κωσταντίνος δε βρίσκει και πολλά εμπόδια στο δρόμο για τη Δύση, κάτι που ίσως δείξει βιασύνη στον αναγνώστη. Σίγουρα στη Δύση τα πράγματα ήταν κάπως καλύτερα (λέμε τώρα) αλλά οι δυο πόλοι του κειμένου θα μπορούσαν να μοιραστούν πιο ακριβοδίκαια. Από την άλλη μου κέντρισε το ενδιαφέρον που ενώ έχουμε ένα σωρό περιπέτειες, αναποδιές και κινδύνους σε κανένα σημείο δε βαρέθηκα, σε κανένα σημείο δεν κουράστηκα, σε κανένα σημείο δεν είχαμε επανάληψη ή περιττά λόγια για να γεμίζουμε σελίδες και τον χρόνο του αναγνώστη. Ούτε το λεξιλόγιο και οι ιδιόλεκτοι με κούρασαν, γιατί ήταν στρωτά, τοποθετημένα όμορφα και επιπλέον η δράση δε με άφηνε να πάρω ανάσα. Ίσως κάποια πρωθύστερα που έμπαιναν εμβόλιμα και μετά επεξηγούνταν εν συντομία δε μου άρεσαν αλλά από το να γινόταν τριλογία και να βάραινε σημαντικά, καλύτερα έτσι, συμπυκνωμένο και θα έλεγα και κάπως βιαστικά τετελεσμένο, όχι όμως τόσο που να με απογοητεύσει.

Παραδέχομαι ότι προς το τέλος άρχισα να πηδάω σελίδες, όχι γιατί κουράστηκα αλλά ακριβώς επειδή υπήρχαν τόσα πολλά καλολογικά στοιχεία και τόσες πληροφορίες που ήθελα πια να δω τι θα γίνει παρακάτω, θα ανακαλύψει τα γεφύρια των αδερφών του ο Κωσταντίνος, θα λάμψει η αλήθεια στο χωριό των Περβανών, πώς θα αντιδράσουν η μάνα και η αρραβωνιαστικιά όταν ο κλοιός σφίγγει γύρω τους; Το μυθιστόρημα «Στο δρόμο των αρωμάτων» είναι ένα άξιο συγκέρασμα γραφής Γιάννη Καλπούζου («Ιμαρέτ» και «Άγιοι και δαίμονες»), Νίκου Γούλια («Στα χρόνια της ομίχλης») και Ισίδωρου Ζουργού («Αηδονόπιτα»), αλλά με δική του ταυτότητα και αυθυπαρξία που με κέρδισε από την πρώτη λέξη και δε θα το ξεχάσω εύκολα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα: 

«Κληματαριά να κάτσεις στον ίσκιο της ήτον, σκάλα να ανεβείς στα πάνω πατώματα τ’ ουρανού, μονοπάτι οπού βγάνει στην κοιλάδα της Παράδεισος. Αγαπηθήκαμε και γίναμε κι οι δυο γλυκό πρωί της ίδιας μέρας» (σελ. 188).

«Βάσταε για λίγο τη φωνή της ψηλά κι αποκεί την άφηνε σιγά σιγά να πέφτει κι όπως έπεφτε, την έκλωθε, την τσάκιζε, αλλά μια ανάσα πριχού τη φτάσει στο σανίδι την τίναζε προς τα πάνω, ωσάν χαμοπούλι που είδε ξαφνικά τον κίντυνο και πέταξε να σωθεί…Κι έμπαινε μες στις φλέβες μου μέλι ανάμειχτο με χυμό από πικραμύγδαλο» (σελ. 191).

«Αχ, εσείς οι Έληνες! Ή τρέχετε για να φτάσετε τους άλλους ή καρτερείτε για να σας φτάσουν οι άλλοι, δεν είστε ποτέ στην ώρα σας. Και περβατείτε καλύτερα, όχι όντας έχετε γερά τα ποδάρια, πάρεξ άμα σας τα κόψουν. Κι όθε πηγαίνετε δε σας ακολουθεί ο δικός σας ίσκιος, αλλά ο ίσκιος κεινού που λαχταράτε να μοιάσετε, τον εαυτό σας, μαθές, πάντα τον έχετε κάπου ξεχασμένο…Κι όποτε γονατίζετε, δε γονατίζετε από ταπεινοσύνη αλλά για να ιδείτε αποκεί χαμηλά πόσο ψηλά φτάνει το μπόι σας…Να σκάβετε το λάκκο τ’ αδερφού σας και θάβετε τον ξένο που θα σας κατηγορήσει για αδερφοφάγωμα… Αδικεύετε κουτουράδα και πέφτετε στη φωτιά για να βρει ο αδικημένος το δίκιο που εσείς του πήρατε» (σελ. 297).

«Η ζωή κι ο θάνατος είναι τα δύο χέρια της ίδιας αγκαλιάς» (σελ. 357).

Βιβλίο Παλάτια του Βοσπόρου
Συγγραφείς Γιάννης και Μαρίνα Αλεξάνδρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Διαβάστε υπόθεση για να καταλάβετε: Η Μαρία Ζάλκα δίνεται πεσκέσι από τον πατέρα της στον Αλέξανδρο Μακρίδη για να τη βγάλει από την αγκαλιά της μάνας της και ταυτόχρονα για να δώσει χρήματα στον Αλέξανδρο να τελειώσει το καράβι που θέλει να φτιάξει για να συμμετάσχει στον Αγώνα του 21. Η Μαρία τσινά αλλά υποκύπτει. Και πηγαίνοντας στην Πέστη για να επισκεφθούν κάτι συγγενείς μαθαίνει ότι ο πατέρας και ο αδερφός φυλακίστηκαν στην Πόλη. Ο Αλέξανδρος ξεκινά τον ναυτικό του αγώνα και η Μαρία, μην έχοντας άλλη λύση, πλευρίζει τον Ρούντολφ φον Στάιμπεργκερ, πρίγκηπα της Βαυαρίας για να μιλήσει ευνοϊκά στον Σουλτάνο! Ο Αλέξανδρος διαπρέπει στον ναυτικό αγώνα του 21 και όταν η γυναίκα του του φέρνει το παιδί τους για το οποίο δεν γνώριζε τίποτα αποφασίζει να αναπαυθεί και να μαζέψει δυνάμεις. Για λίγο. Από κει και πέρα μαζί με τον άντρα της προσπαθούν να συμμετάσχουν όσο και όπως μπορούν στον Αγώνα του 21. Ζουν μεταξύ Τεργέστης, Βενετίας, Βουδαπέστης, Ναυπλίου, Αθήνας. Μετά ερχόμαστε στο σήμερα! Ο Δημήτρης και η Ελένη Μακρίδη, που έχουν ανακαλύψει το ημερολόγιο της μακρινής προγόνου Μαρίας Μακρίδη, ξαναδοκιμάζουν τον γάμο τους, που ήταν έτοιμος να διαλυθεί από τις μπερμπαντιές του συζύγου, όταν μια σκιά από το παρελθόν τους χωρίζει για πάντα: κακοποιά στοιχεία εκβιάζοντας τον νεκρό πατέρα της, απέσπασαν την υπογραφή του σε ένα χρέος και για να ξεπληρωθεί αυτό το χρέος πρέπει η ίδια να συνοδεύσει ένα φορτίο λαθραία στη Γιουγκοσλαβία. Τέλος πάντων μετά από περιπέτειες και ανατροπές η αλήθεια αποκαλύπτεται.

Δυστυχώς δε μου άρεσε καθόλου. Επαναλήψεις λέξεων ακόμη και στην ίδια πρόταση, κενότητα αισθημάτων, ασυνετότητα παρελθόντος με παρόν, οι πρώτες «εικόνες» πριν το κείμενο δεν κατάλαβα γιατί γράφτηκαν. Κουραστικό, ανούσιο, επιφανειακό, ασύνδετο, με κακογραμμένες σκηνές ερωτικού πάθους, χωρίς νόημα. Τα ιστορικά γεγονότα δίνονται ξεχωριστά με πλάγια γραμματοσειρά και η πλοκή σε άλλη γραμματοσειρά (μα εδώ είναι η μαγκιά όταν γράφεις ιστορικό μυθιστόρημα, δεν τα ξεχωρίζεις, ενσωματώνεις την ιστορία στην Ιστορία, δεν τα ανακατεύεις χαρμάνι κι ό,τι βγει, ούτε εκβιάζεις τα ιστορικά πρόσωπα να βγουν από τους τάφους τους και να μπλέξουν με τους χαρακτήρες του έργου σου με το ζόρι).

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook το 2011.