Βιβλίο Λαϊκά παραμύθια και μύθοι για την απώλεια και το πένθος
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ηδύφωνο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης συγκέντρωσε κείμενα από όλες τις ηπείρους της γης και τα ζωντάνεψε με λυρισμό και ατμοσφαιρικότητα. Συγκινητικές και τρυφερές ιστορίες ζωντανεύουν με παραστατικότητα και πλούσιο λεξιλόγιο, χαρίζοντάς μας διαχρονικά μηνύματα και μια διακριτική αισιοδοξία. Ιστορίες που μιλούν με τη σοφία και την απλότητά τους για τον θάνατο, την απώλεια, την απουσία καθώς και για τον αγώνα του ανθρώπου για υπέρβαση του πόνου. Πώς βρίσκουμε ανακούφιση στην ελπίδα, πώς συνεχίζουμε να ζούμε και να αγαπάμε, τι κάνουμε όταν μένουμε πίσω; Αυτά και άλλα θέματα απαντώνται με τον πιο τρυφερό τρόπο: μέσα από τα παραμύθια. Γιατί: «Ο θάνατος είναι παντού. Μα κι η αγάπη είναι παντού. Κι όταν η αγάπη δεν νικά τον θάνατο, τον μεταμορφώνει» (σελ. 15). Σύμφωνα με την ψυχολόγο Ελένη Παναγιωτακοπούλου, «τα παραμύθια μάς βοηθούν να εμπλουτίσουμε τη φαντασία μας, να αναστοχαστούμε πάνω σε σημαντικά φιλοσοφικά, ηθικά ή υπαρξιακά ερωτήματα, να περάσουμε καλά, να επικοινωνήσουμε, να μοιραστούμε αγωνίες, χαρές και όνειρα, άρα τελικά να γνωρίσουμε τον κόσμο» (σελ. 11). Χάρη σε αυτά μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για τον έρωτα, τον πόνο, την ευτυχία και την απώλεια αλλά, κι όταν μεγαλώσουμε, σε αυτά καταφεύγουμε ώστε να επιστρέψουμε στην παιδικότητά μας όταν η ενήλικη φάση μας έχει προβλήματα.

Στο «Ο καιρός γιατρεύει τις πληγές», η Γιάμι χάνει τον αδελφό της, Γιάμα, και ο θρήνος της συγκινεί τους θεούς που αποφασίζουν να σπρώξουν μακριά το «σήμερα» του θανάτου. Έτσι «κάθε μέρα που έφευγε έπαιρνε μαζί της και ένα αγκάθι από την καρδιά της… απάλυνε ο πόνος της, έγινε ο πόνος μνήμη» (σελ. 27). Στη «Γαζέλα του βεδουίνου», ένας βεδουίνος χάνει τον γιο του και μέσα από την κουβέντα με τη γυναίκα του διαπιστώνουμε πως «Όλοι οι άνθρωποι έχουν γευτεί το μερίδιο της θλίψης». Το ίδιο επιμύθιο έχουν και «Οι σπόροι της μουστάρδας», όπου μια μάνα που έχασε το παιδί της «κατάλαβε πως οι ζωντανοί είναι πολλοί μα οι νεκροί περισσότεροι». Στους «Τρεις δρόμους», ένας πατέρας πεθαίνοντας ζητά από τα τρία παιδιά του να ταξιδέψουν σε άλλους τόπους, σε ξένα μέρη και να γυρέψουν δουλειά για να διώξουν τη φτώχεια τους. Σ’ ένα τρίστρατο, ένας γέρος τους λέει πως ο ένας δρόμος οδηγεί σε μέρος με δουλειά κοντά στο σπίτι όποιου τον διαλέξει, ο άλλος σε πολιτεία μακρινή κι όποιος πάει γυρνάει στα μέρη του μια στο τόσο κι ο τρίτος σε έναν τόπο απ’ όπου δε γύρισε κανείς πίσω. Ποιο μονοπάτι θα ακολουθήσει το καθένα από τ’ αδέρφια και με τι συνέπειες; Πώς συνδέεται αυτή η ιστορία με την απώλεια;

Στο «Πένθους γέρας» μαθαίνουμε πώς και γιατί ο Δίας χάρισε στο Πένθος τις τιμές που έχουν σχέση με τους πεθαμένους και πώς πρέπει να φέρεται ο άνθρωπος στο πένθος. Γιατί, αν το τιμάει διαρκώς με λύπες και θρήνους, κινδυνεύει από αυτό; Στα «Δυο πιθάρια» έχουμε μια συγκινητική ιστορία για την απώλεια της μάνας, την οποία η κόρη βλέπει σε όνειρο να κουβαλάει δυο πιθάρια. Τι έχουν μέσα αυτά και γιατί είναι ασήκωτα; Η εξήγηση είναι ανατριχιαστική και συγκινητική. Στο ίδιο μοτίβο κινείται και το «Λευκό πουκάμισο», αν και με λιγότερο λυρισμό. Όση τρυφερότητα υπάρχει στην πρώτη ιστορία, τόση δωρικότητα βρίσκουμε στη δεύτερη. Στις «Γυναίκες που έκλαιγαν» ένας πρίγκιπας, στην περιήγησή του στα μέρη της φυλής του, συναντάει δυο γυναίκες που θρηνούν για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία και το επιμύθιο είναι ανατριχιαστικό. Στον «Τόπο που οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν ποτέ», ένας πλούσιος άνθρωπος που δεν του λείπει τίποτα, άρχοντας σωστός, νιώθει την ανάγκη να βρει έναν τόπο όπου οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν ποτέ για να ζήσει με την οικογένειά του κι όταν τον βρίσκει τον περιμένει μια μεγάλη έκπληξη. Στον «Χάρο σε ένα τσόφλι», ένας νεαρός βρίσκει τον Χάρο και μαθαίνει πως ήρθε για τη μητέρα του. Έτσι ο ήρωας της ιστορίας δέρνει τον Χάρο και τον παγιδεύει σ’ ένα τσόφλι από καρύδι, κάτι που θα φέρει απρόσμενες συνέπειες για την ανθρωπότητα, γιατί «Ο Χάρος είναι απαραίτητος για να υπάρχει ζωή».

«Ο Ποντικαλάκης» είναι ένας μικρός σαν ποντικάκι άντρας που παθαίνει ένα ατύχημα κι αυτό θα έχει αλυσιδωτές αντιδράσεις στον περίγυρό του. Απολαυστικό κείμενο, με αφηγηματικές επαναλήψεις που δημιουργούν εξαρχής ένα παιχνίδισμα και δείχνουν τη σημασία της υποστήριξης και της παραμυθίας από φίλους και συγγενείς. «Στο νησί των ψυχών», ένας άντρας χάνει τη σύζυγό του κι αποφασίζει να την ακολουθήσει στον κόσμο των ψυχών, ένα ταξίδι που θα τον μεταμορφώσει και θα τονίσει τη σημασία της οικογένειας. Στο υπέροχο «Πώς οι πεταλούδες ήρθαν στον κόσμο», ο Δημιουργός, από συμπόνια που οι άνθρωποι που δημιούργησε ήταν στενοχωρημένοι λόγω του θανάτου, τους χάρισε τις πεταλούδες. Πώς τις έφτιαξε, γιατί παραμένουν σιωπηλές, σε τι ζήλεψαν τα πουλιά και πολλά άλλα μαγικά αποκαλύπτονται στην πανέμορφη αυτή ιστορία. Τέλος, «Η ψείρα και ο ψύλλος» είναι μια ιστορία απώλειας που χαρίζει τρυφερότητα και χαμόγελο, μιας κι έχουμε ένα διασκεδαστικό ποίημα, με κεντρικό θέμα την ψείρα που πέφτει στην μπύρα. Αυτό οδηγεί σε μια σειρά γεγονότων εντελώς σουρεαλιστικών, «μια φορά κι έναν καιρό».

Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Μάλλη είναι μια συλλογή κειμένων που μοιάζουν να μιλούν όλα την ίδια γλώσσα, ένα ψηφιδωτό παρηγοριάς και παραμυθίας που υμνεί το αναπόφευκτο του θανάτου αλλά και απαλύνει τον πόνο εξ αυτού. Τα παραμύθια αυτά τονίζουν πως «η θλίψη απαιτεί τον σεβασμό μα όχι τη λατρεία μας», δηλαδή πως ο πόνος είναι δεκτός και ανθρώπινος, αρκεί να μην αφηνόμαστε στην κατάθλιψη. Η ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Έλενας Λεώνη αποπνέει έναν εκπληκτικό ρεαλισμό και αναμιγνύει υποδειγματικά τον σουρεαλισμό με την πραγματικότητα. Φιγούρες και σκιές ανακατεύονται με μορφές που έχουν πιο αδρά χαρακτηριστικά και κινούνται σ’ ένα αφαιρετικό φόντο που όμως δείχνει γεμάτο ένταση και δύναμη. Η συλλογή συμπληρώνεται από τη λιτή και περιεκτική εισαγωγή της Δρ. Ρητορικής Φωτεινής Εγγλέζου και την απαραίτητη βιβλιογραφία.

Βιβλίο Μια φορά κι ένας φόνος 
Συγγραφέας Έλενα Μπολονάση
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Έλενα Μπολονάση έγραψε μια συναρπαστική αστυνομική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις κυριολεκτικά μέχρι το τέλος. Παίρνει τα αγαπημένα παραμύθια της παιδικής μας ηλικίας και τα φέρνει σ’ ένα ακόμη πιο σκοτεινό σήμερα, διαστρεβλώνοντάς τα κατ’ επιλογήν του δολοφόνου της. Τα τρία γουρουνάκια δε χτίζουν το σπιτάκι τους αλλά τρώνε τον άνθρωπο που τα ταΐζει για να μείνουν στο δικό του, η Ραπουνζέλ μισεί τη μητέρα της που δεν την αφήνει να παίξει με τους φίλους της, η μητριά ενός χιονάτου και γλυκού κοριτσιού προσπαθεί να τη βγάλει από τη μέση ώστε να ζήσει ευτυχισμένη με τον άντρα της και πατέρα του κοριτσιού, ένα παιδί μεγαλώνει με τον κουρασμένο και πολυάσχολο μπαμπά του, οπότε η παράξενη συναναστροφή με τον «αόρατο φίλο» του αρχίζει και γίνεται επικίνδυνη, ένα κοριτσάκι με κόκκινη κάπα αρρωσταίνει βαριά κι αναγκάζεται η μητέρα της να πάει φαγητό στη γιαγιά της αλλά την καταβροχθίζει ο λύκος είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που εξιτάρουν τη φαντασία του κακού της ιστορίας.

Η ιστορία ξεκινάει μ’ έναν νεκρό αγρότη στο κτήμα του στην Κάτω Τιθορέα, που βρέθηκε μισοφαγωμένος από τα γουρούνια του, σκεπασμένος με άχυρα, τούβλα και λάσπη. Τι ήθελε να δείξει ο δολοφόνος με αυτήν τη σκηνοθεσία; Γιατί φόρεσε στο θύμα καινούργια γάντια και γαλότσες και γιατί του έδεσε σφιχτά το στόμα μ’ ένα κόκκινο μαντίλι; Η σύντροφος του θύματος, Δάφνη, δεύτερη φορά χήρα, δείχνει να έχει αποσυνδεθεί αισθηματικά από το γεγονός ενώ ο γιος της μισεί τον μέλλοντα πατριό του, θα έφτανε όμως στο έγκλημα; Στη συνέχεια, μια μητέρα βρέθηκε απαγχονισμένη με τις κοτσίδες της ανήλικης κόρης της που έχει υποστεί ισχυρό σοκ. Παρ’ όλη την έκδηλη φτώχεια τους, απέκτησαν τελευταίας τεχνολογίας συσκευές και επώνυμα ρούχα. Πώς το κατάφεραν; Τι μυστηριώδεις συναλλαγές περιέχει το χειρόγραφο τετράδιο με την ένδειξη «συνταγές»;  Γιατί το πεντάχρονο κοριτσάκι αποφεύγει να μένει μονάχο με τον αδελφό της μητέρας της;

Οι υποθέσεις αρχίζουν να συνδέονται και ο αστυνόμος Πετρίδης με την ομάδα του προσπαθούν να βρουν τον δολοφόνο, να ανακαλύψουν τον τρόπο σκέψης του, να καταλάβουν τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά. Πρόκειται για μια περσόνα σκοτεινή, αδίστακτη, που έχει ανάγκη, αν κι έχει μεγαλώσει, τα παραμύθια, έχοντας όμως κουραστεί από την κατάληξη «…ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Συνεχίζει να τα διαβάζει όλα, κλασικά, νεότερα, από λαϊκή παράδοση και διάφορες χώρες, νιώθοντας μια πρόσκαιρη ανακούφιση, σα βύθισμα σε κάτι γνώριμο. Δεν αφήνει τίποτα στη φαντασία, τα σχεδιάζει όλα ως την τελευταία λεπτομέρεια και μάλιστα η επανάληψη της αφήγησης βοηθά ώστε να προσθέτει κάθε φορά ακόμα ένα στοιχείο, κάτι που την προηγούμενη φορά είχε διαφύγει ή δεν είχε προβλεφθεί.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του εγκληματία, έτσι όπως παρεμβάλλεται στην πλοκή, εντείνει την αγωνία για το επόμενο χτύπημα και για την πραγματική ταυτότητα του ενόχου. Η επιλογή του θύματος, η παρακολούθηση, ο σχεδιασμός, η κατάλληλη ευκαιρία («τις ευκαιρίες δεν τις περιμένεις, τις φτιάχνεις») κλιμακώνουν την πλοκή. Λέει χαρακτηριστικά: «Η εγκληματικότητα είναι σημάδι προόδου της κοινωνίας. Χωρίς έγκλημα μια κοινωνία δεν είναι φυσιολογική… Φυσικά και προοδεύει η κοινωνία όταν καθαρίζει από τα σκουπίδια» (σελ. 95). Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν και συγκεκριμένα στη Μυτιλήνη, όπου και γεννήθηκε αγνώστου πατρός ενώ η ζωή δυσκόλεψε όταν η μητέρα άρχισε να δουλεύει υπηρέτρια σε μια επιφανή οικογένεια του νησιού. Τα τρία εγγόνια εκείνου του σπιτιού δεν έχαναν ευκαιρία να ξεμπροστιάζουν, να πειράζουν, να ενοχοποιούν το αθώο παιδί. Αυτό που με εντυπωσίασε στη γραφή του μυθιστορήματος ήταν το έξυπνο τέχνασμα να μην υπάρχει πουθενά η ένδειξη για το φύλο του ενόχου, μια δύσκολη συγγραφικά επιλογή, μιας και η ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τα γένη.

Δεν έχουμε όμως μόνο μια μονήρη και μονοδιάστατη εξιστόρηση δολοφονιών κι έναν αγώνα δρόμου να βρεθεί ο ένοχος. Γνωρίζουμε σε προσωπικό επίπεδο και με καλοσχεδιασμένα ψυχογραφήματα τον αστυνόμο Πετρίδη και την ομάδα του στο Ανθρωποκτονιών που αναλαμβάνουν την υπόθεση. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, μικρά μυστικά, ένας υποβόσκων έρωτας φέρνουν ζωή και στη μεριά των καλών του βιβλίου, κάτι που εξισορροπεί το κείμενο και επιτείνει την ένταση, αφού και πάλι έχουμε σταδιακή αποκάλυψη των προσωπικών τους ιστοριών. Για παράδειγμα, ο Πετρίδης έχει εξασκηθεί στη γλώσσα του σώματος, στις μικροεκφράσεις του προσώπου και σε όσα καλλιεργούν την παρατηρητικότητα, εστιάζει σε μικρές λεπτομέρειες, καταγράφει στο μυαλό του συνήθειες και ρουτίνες γειτόνων, με στόχο όλα αυτά να τον κάνουν να νιώθει μιαν ασφάλεια, μια ψευδαίσθηση πως η ζωή μπορεί να έχει μια σταθερότητα. Αγαπημένη του συνήθεια είναι να επιστρέφει σπίτι με τα πόδια ώστε να σκεφτεί τις υποθέσεις του, τι υπάρχει όμως στο δωμάτιο που κρατάει πάντα κλειστό; Γιατί μπαίνει μέσα και βασανίζεται; Τι του ξυπνάει η μυρωδιά που υπάρχει εκεί; Μιας και υπήρξε γιος χωροφύλακα με συνεχείς μεταθέσεις, μεγάλωσε χωρίς φίλους, κάτι που εξακολουθεί να διατηρεί, λες και φοβάται πως μόλις δεθεί με κάποιον θα τους χωρίσει η απόσταση ή, ακόμη χειρότερα, η ζωή. Η υπαστυνόμος Νίκη Δελή, που μετατέθηκε από τη δίκυκλη αστυνομία, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητη, ο Πετρίδης όμως της ενέπνευσε αυτοπεποίθηση και της τόνισε πως, για το καλό της ομάδας, πρέπει όλοι να νιώθουν σημαντικοί ως μέλη της, να ενσωματώνονται, αφού η ζωή του ενός εξαρτάται από τους υπόλοιπους, άρα πρέπει να σε «βλέπουν», να σε υπολογίζουν. Τι συμβαίνει με τον πατέρα της στο Πλατύστομο και γιατί όποτε επισκέπτεται τους γονείς της θέλει να γυρίσει αμέσως στην Αθήνα; Τι προσωπικό βάρος σηκώνει η μητέρα της; Στο πλάι της, ο υπαστυνόμος Φάνης Αλεξίου, κρυφά ερωτευμένος μαζί της, κάτι που δεν ξεφεύγει από τον Πετρίδη.

«Μια φορά κι ένας φόνος»… ή μάλλον δύο… όχι, παραπάνω. Ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο σασπένς και εκπλήξεις, αναπάντεχες διασυνδέσεις και με μια φρικιαστική παραμόρφωση των παραμυθιών της παιδικής μας ηλικίας. Άνθρωποι που ίσως να μην άξιζαν να ζουν, ιστορίες που δεν έχουν πάντα «αίσιο τέλος», χαρακτήρες που μας καλωσορίζουν στη ζωή τους όσο προσπαθούν να εντοπίσουν τον ένοχο και μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού βιβλίου.

Βιβλίο 10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας 
Συγγραφέας Χρυσούλα Διπλάρη 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πινόκιο, η Ωραία κοιμωμένη, η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Χαλιμά, ο Τζακ με τη φασολιά, η Χιονάτη, η Πεντάμορφη, η Γοργόνα, ο Χάνσελ και η Γκρέτελ, η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων είναι οι ήρωες που συντρόφευσαν τα παιδικά μας όνειρα, μας νανούρισαν, μας γέμισαν συναισθήματα, πρότυπα και αυτοπεποίθηση. Τώρα έρχονται στον 21^ο αιώνα και αποκαλύπτουν πως τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα. Ολοζώντανες σκηνές, άφθαστος ρεαλισμός, ποικίλα συναισθήματα, σποραδικά στοιχεία από τη μυθολογία και τις λαϊκές παραδόσεις, φροντισμένα καλολογικά στοιχεία (τι όμορφη η πρώτη παράγραφος στη «Ροδοζάχαρη»), πλούσιο λεξιλόγιο δημιουργούν αξέχαστες σκηνές και παραστατικές εικόνες γεμάτες διαχρονικά μηνύματα. «Σε μια εποχή πλήρη υλικών αγαθών αλλά στερημένη γνήσιας χαράς, ο άνθρωπος φτιάχνει ιστορίες για να παρήγοροί τις λύπες του και να μπορεί ν’ αντέχει την καθημερινότητα. Στον καιρό του ορθολογισμού, η μαγεία που εκπέμπουν οι ιστορίες είναι το αλάτι της ζωής. Τι θα γινόμασταν χωρίς αυτές;» (σελ. 174).

Στη «Μαγική κολοκύθα γεμιστή», ένας φωτορεπόρτερ απολύεται παραμονές Χριστουγέννων από την εφημερίδα που δούλευε και μένει με 50 ευρώ στην τσέπη να αναρωτιέται πώς θα περάσει εκείνη τη γιορτινή νύχτα με το κορίτσι του, μήπως όμως η κοντινή του λαϊκή έχει τη λύση; Μαγική ατμόσφαιρα και ρεαλισμός συνταιριάζονται έξοχα. Στο «Μια μηλόπιτα κι ένας μαγικός καθρέφτης», η Λευκή πάσχει από το «σύνδρομο του καθρέφτη» και αποφασίζει να ξεκινήσει ένα σεμινάριο ζαχαροπλαστικής για να ξεχαστεί, σταδιακά όμως μαθαίνουμε για το τραυματικό παρελθόν της και τη γενεσιουργό αιτία του συνδρόμου, γεγονότα που με συγκίνησαν και με κλόνισαν. Χάρη στο κείμενο, έμαθα πολλά για τη «διαταραχή σωματικής δυσμορφίας» αλλά και για την παρασκευή μηλόπιτας, σε σημείο που μου έτρεχαν τα σάλια. Επίσης, μου άρεσε ο τρόπος που «ανακατεύτηκε» η ζύμη με τη ζωή: «…αν το ζυμάρι έχει ζωή κι η ζωή μπορεί να πλαστεί σαν ζυμάρι, αν και το μυαλό μπορεί ν’ αλλάξει, όπως αλλάζει και το ζυμάρι κι εξελίσσεται» τότε μήπως υπάρχει ελπίδα; Μήπως λοιπόν η Λευκή καταφέρει να θεραπευτεί από τα ψυχικά της τραύματα; Στο «Πώς η ροδοζάχαρη έφαγε το τέρας», η αδελφή Ευμορφία φροντίζει με αγάπη τον ροδώνα της λίγο πριν ξεκινήσει η συγκομιδή και χάρη σε ένα κακοποιημένο κορίτσι που καταφεύγει στη μονή μαθαίνουμε για το παρελθόν της, για το κακό που έκανε και μετουσιώθηκε σε καλό όταν ξεκίνησαν να βρίσκουν καταφύγιο στο μέρος κι άλλα κακοποιημένα κορίτσια. Σκληρές σκηνές και απρόσμενες ανατροπές, με ένα τέλος που αγάπησα. Στη «Γοργόνα Κακκαβιά», ένας ωκεανολόγος ανακαλύπτει μια κρυφή σπηλιά με μια γοργόνα που τον καλωσορίζει στον κόσμο της και του εξηγεί, μέσω του παραδείγματος της κακαβιάς που πλέον έχει καταντήσει μπουγιαμπέσα ή μπισκ ή καντσούα κλπ., πως κι ο κόσμος έτσι είναι, ενιαίος κι αδιαίρετος αλλά τα είδη πολεμούν μεταξύ τους για την κυριαρχία, καταστρέφοντας τη «συνταγή». «…όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι και για να γίνει νόστιμη η σούπα -ο κόσμος μας- έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον». Επιπλέον, «Η υπεροψία του ανθρώπου χάλασε για τα καλά τον όμορφο κόσμο…η σούπα ξίνισε, αλλοιώθηκε, έγινε κάτι άλλο, διαφορετικό, ξένο…με απροσδιόριστη υφή και γεύση» (σελ. 58). Τότε ο Νίκολας θα πάρει μιαν απρόσμενη απόφαση, εμπνευσμένος και απ’ την ομορφιά του νησιού γύρω του.

Στην «Αλίκη στη χώρα των μαγικών μανιταριών», ο Σωτήρης αγωνίζεται να σώσει την κοπέλα του από την κατάθλιψη και στρέφεται στα παραισθησιογόνα μανιτάρια, με αποτέλεσμα ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων με έναν υποδόριο φόβο αν πέτυχε όλο αυτό και για τις συνέπειες που ίσως υπάρξουν. Στο αγαπημένο μου «Τσάι με τον Λύκο», ταξιδεύουμε σ’ ένα ερημωμένο σχεδόν χωριό της νότιας Ελλάδας, όπου ένας άντρας πέφτει θύμα καταιγίδας και τον σώζει μια κοπέλα που του αποκαλύπτει τον μαγικό της κόσμο: μια καθημερινότητα και μια διατροφή βασισμένη σε αρχαία και παραδοσιακά γιατροσόφια, ανακατεμένα με φύλλα τσαγιού. Η Μυρτώ και ο Γιώργος έβαλαν τις καινούργιες γνώσεις πάνω στη σοφία των παλιών και ρίζωσαν στον τόπο τους. Βιώσιμες καλλιέργειες, προϊόντα βασισμένα σε αυτές, χτίσιμο ξενώνων, κάλεσμα για επισκέπτες κ. ά. Κι όλα αυτά, με μέτρον, αυτό το μέτρον των αρχαίων που θα τους επιτρέψει να παραμείνουν εντός ορίων, χωρίς ασύστολη εκμετάλλευση της φύσης και του περιβάλλοντος, χωρίς οι ξένοι να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα του τόπου. Τι όμορφες περιγραφές, τι ωραία φιλοσοφία, πόσο ξεχωριστή ιστορία!

Εξίσου αγαπημένο κείμενο ο «Μεγάλος ύπνος και το γλυκό της Δαμασκού», όπου ένας πρωτοετής της Ιατρικής συνδράμει εθελοντικά στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και τον απασχολεί η περίπτωση της Ραζάν, μιας «ωραίας κοιμωμένης» που πάσχει από το σύνδρομο της παραίτησης, έχοντας πέσει σε βαθύ ύπνο κοντά τρεις μήνες, απότοκο των δεινών που βίωσε από τη βομβαρδισμένη Δαμασκό αλλά και των άθλιων συνθηκών στη χώρα που τη φιλοξενεί. Η συγγραφέας περιγράφει αντικειμενικά και με σεβασμό τη ζωή στη Συρία πριν και μετά τους βομβαρδισμούς, καθώς και τον συνοικισμό των προσφύγων, με αντιθέσεις, ρεαλισμό και καλολογικά στοιχεία που τονίζουν την ομορφιά του τοπίου της ιστορίας και ταυτόχρονα τις σκληρές συνθήκες φιλοξενίας στον καταυλισμό. Δεν ήξερα πως αυτό το σύνδρομο παρατηρείται συχνά σε προσφυγόπουλα που βιώνουν ασταθείς συνθήκες διαβίωσης, χωρίς ελπίδα μόνιμης εγκατάστασης. Τα παιδιά αυτά είναι σα να παραιτούνται από τα άσχημα γύρω τους και να βυθίζονται στον ύπνο για να κρυφτούν. Επίσης, με συγκίνησε η σχέση του γιατρού με τον παππού του που τον βοήθησε στο συναισθηματικό κουβάρι με την αδελφή της Ραζάν, διαπίστωσα και πάλι πόσο χαριτωμένα ύπουλος είναι ο έρωτας και κατάλαβα πως δεν πρέπει να ντρέπεται κανείς γι’ αυτόν, όσο τραγικές κι αν είναι οι συνθήκες γύρω: «Να φοβάσαι τη μέρα που δεν θα αισθάνεσαι τίποτα, αγόρι μου, η μέρα αυτή θα είναι η μέρα του θανάτου σου κι ας εξακολουθήσεις να είσαι ζωντανός…». Το σάμαλι, όπως συνδέεται με την ιστορία και όπως περιγράφεται, με έκανε να ψάχνω για ζαχαροπλαστείο ξενηστικωμένος και το τέλος της ιστορίας μου έφερε δάκρυα στα μάτια, όχι μόνο για το αίσιο αποτέλεσμα αλλά γιατί ενώθηκαν άνθρωποι διαφορετικών θρησκειών και νοοτροπιών κάτω από την τέντα που λέγεται αγάπη.

Στο «Ο αχλαδοχυμός ταιριάζει με τα video games» έχουμε μια συγκλονιστική ιστορία ενός παιδιού γυμνασίου που έχει κολλήσει με το κινητό του κι έχει χάσει χρονιά στο σχολείο, της φίλης του, Κατ, που χαρακώνεται και καίγεται («…έκανε το βλέμμα της ακόμα πιο υποβλητικό, ήταν λες και κοιτούσες κατευθείαν μέσα σε πηγάδι χωρίς πάτο», ανατρίχιασα στην έκρηξή της για το τι πραγματικά την πονάει, πάντως όχι το χαράκωμα) και του Χοντρού που τον έδερνε ο πατέρας του ενώ η αλκοολική μητέρα του αδιαφορούσε γι’ αυτόν, ώσπου το παιδί της πήρε την πιο απρόσμενη εκδίκηση. Τρία παιδιά απόβλητα, «τρεις ασώματες ψυχές που προσπαθούσαν να χωρέσουν στα καινούργια κορμιά που τους επέβαλε η εφηβεία» (σελ. 121). Άψογη η σκιαγράφηση του παιδιού που μπλέκει με το παιχνίδι της μπλε φάλαινας, κλιμάκωση της αγωνίας, καταπληκτικά ψυχογραφήματα, έφτασα στο τέλος με κομμένη ανάσα. Στο «Όρμα -στα φασόλια- Τζακ!», παρακολουθούμε τη συναρπαστική ιστορία του παλαιστή Τζακ που το έσκασε μικρός από το σπίτι του για να ακολουθήσει το τσίρκο που πέρασε από το χωριό του και μετά μπλέχτηκε με στημένους αγώνες κατς. Τι εννοούσε η μαντάμ Ζαΐρα που του είπε να προσέχει τα φασόλια που θα είναι η αρχή του τέλους του; Μια ιστορία με απροσδόκητο τέλος που επίσης μου έφερε δάκρυα στα μάτια.

Στο «Σπίτι από σοκολάτα», μια γυναίκα μετά από άκαρπες προσπάθειες για παιδί και με την πεθερά της να την κατηγορεί γι’ αυτό χωρίζει κι επιστρέφει στους γονείς της ταλαιπωρημένη ψυχοσυναισθηματικά. Εγκλωβίζεται λοιπόν στην κλειστή κοινωνία του χωριού και επωμίζεται τη φροντίδα των γονιών και του οικογενειακού τους φούρνου «με τη ρετσινιά της άκληρης και τα ειρωνικά μειδιάματα του κόσμου». Μόνο τα παιδιά αγάπησε και έφτιαχνε με χαρά σοκολατένια γλυκίσματα, δίνοντάς τους μιαν αγάπη που το χωριό παρερμηνεύει και τη χαρακτηρίζει «μάγισσα» για να μην την πλησιάζουν. Τελικά πραγματοποιεί ένα μεγάλο όνειρο κι αυτό της φέρνει ένα ανέλπιστο δώρο σ’ ένα πανηγύρι. Και τέλος, στο ομότιτλο της συλλογής, μια συγγραφέας-φάντασμα, που μεγάλωσε με ιστορίες και παραμύθια αλλά απέτυχε να δει δικό της έργο τυπωμένο, αναπολεί τη ζωή της από τη στιγμή που δέχτηκε να γράφει χωρίς να υπογράφει, παλεύει με τις τύψεις της και μας αποκαλύπτει πώς άλλαξε η αγάπη της απέναντι στο κείμενο και στον γραπτό λόγο τώρα που γράφει κατά παραγγελία, πώς είναι οι συνθήκες εργασίας, πώς την αντιμετωπίζουν οι συνεργάτες της. Ένας ύμνος στον συγγραφέα και στο έργο του, που άνετα διαβάζεται και πρώτο στη σειρά.

Γεμιστή κολοκύθα, μηλόπιτα, γλυκό τριαντάφυλλο, κακκαβιά, μανιτάρια, τσάι του βουνού, σάμαλι, φασόλια με χόρτα, σμούθι αχλάδι, σοκολάτα, τσάι μέντας μου κράτησαν συντροφιά και με γέμισαν μυρωδιές και εικόνες όσο ταξίδευα στα καλογραμμένα κείμενα της διαφορετικής αυτής συλλογής διηγημάτων. «10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας» φέρνουν τα κλασικά παραμύθια των παιδικών μας χρόνων σ’ ένα σκληρό, άδικο, επικίνδυνο σήμερα και μας συστήνουν ήρωες απελπισμένους, φοβισμένους, ερωτευμένους, παγιδευμένους. Η συγγραφέας πάντως πιστεύει ακόμη, παρά το σύγχρονο της εποχής μας, στη μαγεία των παραμυθιών, στο ταξίδι στους φανταστικούς τους κόσμους, στα θετικά μηνύματα που πηγάζουν από αυτά και τονίζει πως «εξηγώντας τα πάθη, τα λάθη και τις αρετές των ηρώων, εξηγούμε και την ίδια μας τη φύση, ανακαλύπτουμε ποιοι είμαστε εμείς οι ίδιοι»! Άλλωστε, «οι διαχρονικές έννοιες του καλού και του κακού, του πλούτου και της φτώχειας, του δυνατού και του αδύνατου δεν είναι δυνατόν να αντικατασταθούν ποτέ και με τίποτα»!

Βιβλίο Το στοιχειό του Αχέροντα 
Συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελευθερία Μεταξά έγραψε μια πλούσια σε πλοκή ιστορία και έστησε έναν καμβά όπου αποτυπώνεται η ζοφερή ατμόσφαιρα του τρόμου και της προδοσίας που κυριαρχούσε στην Κατοχή ενώ ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται ένα μπερδεμένο κουβάρι όπου μπλέκονται αριστοκράτες και μεροκαματιάρηδες, προδότες και ήρωες, πληγωμένες γυναίκες, υιοθετημένα παιδιά και άλλα πρόσωπα. Η ιστορία ξεκινάει στην Παραμυθιά του 1943, όπου η Ευρυδίκη Αγγελή μένει έγκυος στο παιδί του Βολφ Μάισνερ, με αποτέλεσμα να τη διώξει η οικογένειά της και να την κυνηγήσουν οι χωριανοί ως τη Σκάλα της Τζαβέλαινας όπου πέφτει στα ορμητικά νερά του Αχέροντα. Ο πατέρας της, Κωνσταντίνος, ο δάσκαλος του χωριού και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, κοντεύει να τρελαθεί από την προδοσία της κόρης του. Έξι άντρες αποτελούν τον πυρήνα της Αντίστασης του τόπου, με τον μικρότερο, τον Γιακουμή, να φτάνει στα όρια της αποκοτιάς με τα καμώματά του. Κάνουν δολιοφθορές κατά των Γερμανών και κρύβουν αντάρτες μέχρι να διαφύγουν στα βουνά. Η μοίρα θα τα φέρει έτσι που η Ευρυδίκη θα στιγματιστεί για πάντα, μιας και η αλήθεια είναι στα χέρια κάποιου που θα την εκμεταλλευτεί. Από την άλλη, γιατί ο Βολφ Μάισνερ, που ήρθε στην Παραμυθιά μαζί με τον σκληρό και πιστό στο Ράιχ Ντίτερ Κράουζε,  εξαφανίστηκε εσπευσμένα τον Σεπτέμβριο του 1943, λίγους μήνες αφού αγόρασε σπίτι στην Πρέβεζα; Τι απέγιναν οι χρυσές λίρες που είχε πάντα μαζί του;

Οι γνωστοί από άλλα μυθιστορήματα χαρακτήρες, Έλσα Γληνού, διακεκριμένη ψυχολόγος που συνεργαζόταν με την αστυνομία για διαλεύκανση εγκλημάτων συνθέτοντας το ψυχολογικό προφίλ των δραστών και ο μεσήλικας αστυνόμος Βαρσάμης, τέως προϊστάμενος του Τμήματος Ανθρωποκτονιών και νυν ιδιωτικός ντετέκτιβ, πηγαίνουν για διακοπές στην Πρέβεζα για να χαλαρώσουν από την πίεση και τη ρουτίνα του γραφείου που άνοιξαν μαζί και που πηγαίνει πολύ καλά από υποθέσεις. Μόνο που στη διαδρομή τους στον Αχέροντα συναντούν την Ευρυδίκη Αγγελή που είχε πεθάνει το 1943! Την αναγνωρίζει ένας από τους συνεπιβάτες τους και στο νοσοκομείο της Πρέβεζας η Έλσα προσπαθεί να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει, αφού και η ίδια η κοπέλα επιμένει να συστήνεται ως Ευρυδίκη και να αναζητά τους νεκρούς πλέον γονείς της και τον Γερμανό εραστή της! Όταν εξαφανίζεται από το νοσοκομείο, η Γληνού και ο Βαρσάμης καταλαβαίνουν πως κάτι κακό κρύβεται πίσω από αυτήν την ιστορία. Πράγματι, φαίνεται πως η Ευρυδίκη έβαλε στόχο την αδελφή της και όσους ισχυρίζεται πως την αδίκησαν τότε! Θα ξεκινήσει όντως εκδίκηση; Ποιοι κινδυνεύουν; Ποιος είναι ο άντρας που τη συνοδεύει;

Η αφήγηση μέσα από πρωθύστερα ρίχνει φως στα ερωτήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των ερευνών των δύο πρωταγωνιστών του βιβλίου και μαθαίνουμε από πρώτο χέρι τι πραγματικά συνέβη το 1943 κυρίως αλλά και αργότερα, μιας και υπάρχουν σημαντικά γεγονότα που έγιναν μετά την πτώση της Αγγελή στον Αχέροντα. Και στο χτες και στο σήμερα έχουμε χαρακτήρες που παίζουν σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις και συνδέονται μεταξύ τους αναπάντεχα ενώ κάποιες φορές εμπλέκονται οι επίγονοί τους, με αποτέλεσμα να συμβαίνουν συνέχεια ανατροπές, να αυξάνονται τα ερωτήματα και να απογειώνεται η δράση. Η συγγραφέας δε με άφησε να χαθώ, μιας και πάντα παρέθετε εγκαίρως πληροφορίες είτε μέσω αφήγησης είτε μέσω διαλόγων για ό,τι συνέβαινε κάθε φορά ενώ από σελίδα σε σελίδα το μυστήριο πυκνώνει. Ποια είναι η γυναίκα που εμφανίστηκε ως Ευρυδίκη Αγγελή; Γιατί σκότωσε κάποιος έναν κατάκοιτο άντρα; Γιατί μια γυναίκα πέθανε με το στίγμα της προδοσίας αφού κάποιος μπορούσε να τη βοηθήσει; Ποιος γράφει απειλητικές επιστολές; Τι απέγινε ο Γερμανός αξιωματικός; Ποιος κρύβεται πίσω από όλες αυτές τις δολοπλοκίες; Πώς και γιατί αυξάνονται τα πτώματα σ’ έναν φιλήσυχο κατά τα άλλα τόπο; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σταδιακά κι όσο προχωρά η ανάγνωση τόσο κορυφώνεται η αγωνία για το τέλος και για τη λύση του μυστηρίου.

Παράλληλα με τις ανωτέρω εξελίξεις, η Ελευθερία Μεταξά χαρίζει άφθονες και όμορφες περιγραφές της Πρέβεζας, της Πάργας και της Παραμυθιάς, με έμφαση στην τελευταία, και πολλά πραγματολογικά στοιχεία για γεγονότα της τοπικής Εθνικής Αντίστασης που δε γνώριζα. Ποιοι ήταν οι Αυτόμολοι της Βέρμαχτ και πώς έδρασαν στην Ελλάδα κατά των Γερμανών; Τι είναι τα Σεπτεμβριανά της Πρέβεζας; Τι οδήγησε στην εκτέλεση στην Παργινόσκαλα και στο Νταλαμάνι; Τι ήταν οι Παιδοπόλεις και το παιδομάζωμα και τι ρόλο έπαιξαν στο αντικομμουνιστικό κλίμα της εποχής; Τι απέγιναν όλα αυτά τα παιδιά και πόσες ιστορίες παράνομων υιοθεσιών συνέβησαν τότε; Με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο της συγγραφέως ζωντανεύουν οι σελίδες της Εθνικής Αντίστασης, ο ηρωισμός των αγωνιστών, το κόστος των θυσιών, η δίψα για εκδίκηση και ελευθερία, το μίσος για τους δωσίλογους και τους προδότες ενώ αναδεικνύονται στο πρόσωπο του Βολφ όσοι κατακτητές δεν ήταν τέρατα αλλά όφειλαν να υπακούνε σε διαταγές ανωτέρων τους. Όλα αυτά δίνονται παραστατικά και ζωντανεύουν μέσα από συναρπαστικά περιστατικά με επίκεντρο τα όσα βίωσε η Παραμυθιά και ο γύρω τόπος, στα οποία μπλέκεται η ιστορία της Ευρυδίκης. Μου άρεσαν επίσης οι περιγραφές των εκβολών του Αχέροντα και οι σημαντικές πληροφορίες για τη μυθολογία και τις δοξασίες που συνοδεύουν το ποτάμι, κάτι που δημιουργεί υποβλητική ατμόσφαιρα μέχρι να λυθεί το μυστήριο.

«Αλήθεια, τους θυμόμαστε τους ήρωες; Καταλαβαίνουμε πόσα τους χρωστάμε ή απλώς καταθέτουμε στεφάνια στη μνήμη τους σε γιορτές και επετείους και ύστερα τους εγκαταλείπουμε πάλι στη λήθη» (σελ. 83); Με αφορμή αυτήν τη σκέψη, η Ελευθερία Μεταξά ξεδιπλώνει μια πολυεπίπεδη ιστορία μυστηρίου, αγωνίας και ανατροπών ντύνοντάς την με σημαντικά περιστατικά ηρωισμού από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου και βάζει τους πρωταγωνιστές τους να παίζουν σημαντικό ρόλο στην πλοκή, φέρνοντας στο φως σταδιακά διάφορα μυστικά που κουμπώνουν στις εξελίξεις. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο βαθαίνει το μυστήριο της εμφάνισης της Ευρυδίκης και του τι πραγματικά συνέβη το 1943 στους αντιστασιακούς, στον Γερμανό και στην ερωμένη του και οι Βαρσάμης και Γληνού βυθίζονται όλο και περισσότερο σε ιστορίες καθημερινών ανθρώπων που δε δίστασαν να πολεμήσουν τον κατακτητή αγνοώντας τις συνέπειες και το κόστος του αίματος. Πώς συνέχισαν τη ζωή τους όσοι επέζησαν, τι ρόλο έπαιξαν οι επίγονοί τους σε κατοπινά γεγονότα που μας φέρνουν στο σήμερα, πώς θα καταφέρουν Γληνού και Βαρσάμης να κερδίσουν την εμπιστοσύνη ή να «εξαπατήσουν» τον κόσμο για να μάθουν τις αλήθειες που κρύβουν τα κλειστά σπίτια και να βγάλουν μιαν άκρη σ’ ένα μπερδεμένο κουβάρι; «Το στοιχειό του Αχέροντα» ίσως έχει τις απαντήσεις!

Βιβλίο Ένα με το σκοτάδι 
Συγγραφέας Γιώργος Δάμτσιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πέμπτο βιβλίο της σειράς «Ευγενείς άγριοι» είναι ένα χορταστικό, ανατρεπτικό, πολυεπίπεδο, έξυπνο αστυνομικό μυθιστόρημα που συνδέει απρόσμενα και ευφάνταστα δύο αρχικά άσχετες μεταξύ τους υποθέσεις και δημιουργεί έναν εφιαλτικό βραχνά γύρω από τα μέλη της Ειδικής Μονάδας Εξιχνίασης Κακουργημάτων που τις αναλαμβάνουν. Οι παράλληλες ιστορίες τέμνονται σ’ ένα σημείο όπου δεν υπάρχει γυρισμός και το σκοτάδι καταπίνει αχόρταγα χαρακτήρες και αναγνώστες. Η κεντρική ιδέα είναι αρκετά πρωτότυπη για ελληνικό αστυνομικό βιβλίο και με άφησε με ανοιχτό στόμα για τη φρίκη που κρύβει πίσω της και για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να μεγαλώσει κάποιος σε μια δυσλειτουργική οικογένεια. Παράλληλα με τον ένοχο (ή τους ενόχους) έχουμε σημαντικές εξελίξεις και στις διαπροσωπικές σχέσεις κυρίως μεταξύ των πρωταγωνιστών Τζορτζ Ντόρμερ, Λούκα Κοντρέτι και Γεωργίας Παππά, με ένοχα μυστικά να βγαίνουν στο φως, παιχνίδια μυαλού να προσπαθούν να κυριαρχήσουν εις βάρος της καρδιάς, φιλίες να στήνονται σε βάσεις που ίσως αποδειχθούν εύθρυπτες και πολλά άλλα. Η δράση εξελίσσεται και πάλι μεταξύ Θεσσαλονίκης (Συκιές, Πανόραμα, Σέιχ Σου) και Βέροιας ενώ η ιδέα της γυναικείας κακοποίησης και της θυματοποίησης σε μια τέτοια σχέση δίνει στον συγγραφέα την αφορμή να καταγράψει με ενάργεια τις ψυχολογικές παραμέτρους που εκπορεύονται από αυτήν.

Οι βασικοί χαρακτήρες που γνωρίζουμε από τα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι και πάλι εδώ, με νέα όμως πετραδάκια που χτίζουν ακόμη περισσότερο τον χαρακτήρα και τον ψυχισμό τους ενώ μια μεγάλη ανατροπή περιμένει τον αναγνώστη στην τελευταία σελίδα. Ο Τζορτζ Ντόρμερ, ιδιωτικός ντετέκτιβ πλέον, πριν από μια δεκαετία είχε βιώσει κάτι στη ζωή του που του είχε στοιχίσει ανεπανόρθωτα. Εδώ και τέσσερα χρόνια όμως κατάφερε να σταθεροποιήσει την πορεία της ζωής του κι έτσι του φαίνεται πλέον δύσκολο να δοκιμάσει μια νέα, οποιαδήποτε αρχή. Ο Λούκα Κοντρέτι, μετά την υπόθεση του Μωυσή στον «Κρυφό μας εαυτό», συνεργάζεται πλέον με τον Ντόρμερ ως ιδιωτικός ερευνητής και μαζί συγκροτούν την ομάδα «Ευγενείς Άγριοι». Τα πάντα έχουν αλλάξει στις ζωές τους, όχι μόνο εξαιτίας του τελευταίου τους αντιπάλου αλλά κι από την αρχή των ιστοριών της σειράς. Είναι ολοκληρωμένοι χαρακτήρες που όμως έχουν ακόμη πράγματα να δώσουν, μιας και ο Ντόρμερ κρύβει ένα μυστικό από τον Κοντρέτι που θα του αλλάξει για πάντα τη ζωή.

Στο πλάι τους, η δημοσιογράφος Γεωργία Παππά που επέζησε από την περιπέτεια του Μωυσή με ένα κουτσό πόδι μόνο αλλά με πολλές ψυχολογικές επιπτώσεις όχι μόνο σ εκείνη αλλά και στο πρωταγωνιστικό ντουέτο, είναι σύντροφος του Κοντρέτι και στο παρόν μυθιστόρημα πιέζει και στριμώχνει τον Ντόρμερ να παραδεχτεί πράγματα στον εαυτό του και να έρθει αντιμέτωπος με το σκοτάδι μέσα του, αφού ο Μωυσής του ξύπνησε κάτι μοχθηρό και επικίνδυνο κι είναι η μόνη που το είδε και του εφιστά την προσοχή κρυφά από τον Κοντρέτι. Το παρελθόν και των δύο που επιβαρύνεται από τον εξευγενισμό του Κοντρέτι που βγήκε αλώβητος από το δικό του παρελθόν απαιτεί η Γεωργία και ο Ντόρμερ να αποκτήσουν ένα παράξενο δέσιμο, όχι ερωτικό αλλά συνενοχικό. Κοντά μας και πάλι είναι και ο αστυνόμος Δημήτρης Μαρτέλος, διοικητής στην Ειδική Μονάδα Εξιχνίασης Κακουργημάτων την οποία και ο ίδιος συγκρότησε, μια ομάδα που αποτελείται από ανθρώπους εργασιομανείς, που βάζουν τη δουλειά πάνω απ’ όλα, που δεν έχουν προσωπική ζωή και δεσμεύσεις. Πρόκειται για μια μυστική υπηρεσία-φάντασμα που αναφέρεται απευθείας στον γενικό αστυνομικό διευθυντή της Θεσσαλονίκης και δουλεύει παρασκηνιακά και ακατάπαυστα σε υποθέσεις του Ανθρωποκτονιών ή της Αντιτρομοκρατικής με τις οποίες δεν παύουν να συνεργάζονται, απλώς έχουν τη δική τους μεθοδολογία. Ανάμεσά τους βρίσκουμε και πάλι τον αστυφύλακα Χρήστο Χαριάδη, έναν από τους καλύτερους προγραμματιστές της Ελληνικής Αστυνομίας και την ανθυπαστυνόμο Άννα Μακροπούλου που ξεκίνησε να μας συντροφεύει από τα βιβλία «Κάθε μυστικό σου» και «Ο κρυφός μας εαυτός». Απέναντί τους είναι ο αστυνομικός υποδιευθυντής Συμεών Παπαδόπουλος, ο νέος διοικητής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Εγκλημάτων κατά Ζωής και Ιδιοκτησίας, ο οποίος φέρεται εχθρικά στον Κοντρέτι και στον Ντόρμερ γιατί δεν είναι αστυνομικοί και τίθενται θέματα εμπιστοσύνης και απορρήτου. Μάταια προσπαθεί ο Μαρτέλος να του εξηγήσει τον σκοπό και τον τρόπο που λειτουργεί η ομάδα του και να του αλλάξει γνώμη.

«Ιδιωτικοί ερευνητές και αστυνομικοί μιας ειδικής ομάδας ήταν έτοιμοι να ενώσουν τις δυνάμεις τους, αδιαφορώντας για τίτλους και εξουσίες… Και εξαιτίας αυτών βρίσκονταν εκεί. Επειδή όλοι είχαν αντιμετωπίσει και κατά το παρελθόν το κακό. Από τη στιγμή που ήταν παρόντες, το είχαν κερδίσει, αλλά τα σημάδια του είχαν χαραχτεί βαθιά μέσα τους. Και πλέον το να αναμετρηθούν ξανά μαζί του είχε γίνει βασική τους ανάγκη. Ήταν ο τρόπος τους να επουλώσουν τις πληγές τους πριν το σημάδι γίνει ανεξίτηλο» (σελ. 99). Αυτό είναι το γενικό πνεύμα που εμφορεί τους καλούς χαρακτήρες του μυθιστορήματος όσο το ανατριχιαστικό πρωτόγνωρο οικογενειακό περιβάλλον όπου μεγαλώνει ο Λύκος αποκαλύπτεται σταδιακά προκαλώντας μου κάθε φορά και μεγαλύτερο σοκ για τις συνθήκες ζωής του. Όσο προχωράει η υπόθεση οι καταστάσεις γίνονται πιο περίπλοκες και ανατρεπτικές και η πλοκή απογειώνεται όταν οι αποκλίσεις επιτέλους συγκλίνουν, ενώνοντας τα τελευταία κομμάτια ενός ανατριχιαστικού παζλ με φριχτές αλήθειες τη στιγμή που ο χρόνος τρέχει αλόγιστα για το επόμενο θύμα και το επόμενο…

«Το κακό έχει τη δύναμη να τις χαράζει [τις πληγές] τόσο βαθιά μέσα στην ανθρώπινη ψυχή, που ακόμα κι αν ευσταθεί η εκδοχή της μετεμψύχωσης, τα σημάδια κληροδοτούνται μαζί της, ό,τι και να κάνεις, όσο και να προσπαθήσεις να το εμποδίσεις. Αυτό ωστόσο δε σημαίνει πως πρέπει να σταματάς να το πολεμάς. Διότι οι πληγές που αφήνει έχουν και μια επιπλέον ιδιότητα. Συνεχίζουν να εξαπλώνονται. Προσπαθούν να τυλίξουν εντελώς την ψυχή σου…Και τότε κινδυνεύεις να γίνεις κι εσύ κομμάτι του κακού» (σελ. 100). Το μυθιστόρημα είναι ένα πολύ καλό σύνολο περιπέτειας και ολοκληρωμένων χαρακτήρων που διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια ενώ ταυτόχρονα μέσα από κινηματογραφικούς διαλόγους και σκηνές ξεπηδούν σημαντικά μηνύματα γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις. Κίνητρα και αντικίνητρα, πράξεις και αντίποινα, λογική και ειρμός υπάρχουν σ’ ένα κείμενο που έχει δουλευτεί πολύ για να χαρακτηριστεί απλώς «περιπέτεια» και όλα δείχνουν πως ο συγγραφέας συνεχίζει να ακολουθεί τον δρόμο στον οποίο τον καλούν οι χαρακτήρες του, ο καθένας εκ των οποίων έχει μια ενδιαφέρουσα και μελετημένη προσωπικότητα, πρωταγωνιστές και κομπάρσοι. Έχουμε και πάλι ένα καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα που ταυτόχρονα ρίχνει άφθονη τροφή για σκέψη στον αναγνώστη χωρίς όμως να μειώνει την ένταση της ιστορίας τη στιγμή που ο συγγραφέας, με σεμνότητα αλλά και αχαλίνωτη φαντασία, ρίχνει στη λογοτεχνική κονίστρα όποιον θέλει από το σύμπαν που έχει πλάσει και ταυτόχρονα αλλάζει αφηγηματικό στυλ και οπτικές γωνίες, με τρόπο που δεν έχω προσέξει ως τώρα σε άλλα μυθιστορήματα. Είστε έτοιμοι να γνωρίσετε το δικό σας σκοτάδι;

Βιβλίο Για να ζούμε ενωμένοι 
Συγγραφέας Ελένη Σβορώνου 
Εικονογράφος Χρήστος Κούρτογλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το δεύτερο βιβλίο της σειράς «Για να ζούμε…» είναι και πάλι μια τεκμηριωμένη και εις βάθος μελέτη, αυτήν τη φορά αφιερωμένη στην ελληνική Ιστορία από την Τουρκοκρατία ως τη Μικρασιατική καταστροφή. Φωτίζει αντικειμενικά και ακριβοδίκαια τα γεγονότα και τις εξελίξεις που οδήγησαν ως τον Σεπτέμβριο του 1922 και είναι γραμμένη με τέτοιο τρόπο που μου κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος. Τι είναι η Μεγάλη Ιδέα; Πόσο επιζήμια ήταν η στρατηγική που ακολουθήθηκε μετά τους Βαλκανικούς και κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας; Τι είναι ο αλύτρωτος ελληνισμός; Γιατί διχάστηκε η Ελλάδα; Τι πραγματική ήθελαν οι ίδιοι οι Έλληνες της Σμύρνης; Αλήθειες και ντοκουμέντα εναλλάσσονται με τρυφερές λογοτεχνικές χροιές και προσωπική άποψη της συγγραφέως, όχι για να εκφέρει γνώμη αλλά για να βοηθήσει τα παιδιά από 8 ετών και πάνω να κατανοήσουν το παρελθόν της πατρίδας μας και τι πραγματικά συνέβαινε στη Μικρά Ασία. Μικρές παράγραφοι, ξεχωριστές σημειώσεις στα περιθώρια των σελίδων, εκφράσεις κα σχήματα λόγου, ερωτήσεις και απαντήσεις κάνουν το διάβασμα ελκυστικό και φέρνουν στο φως γεγονότα που οφείλουν να ξέρουν τα παιδιά για να κατανοήσουν το χτες και να αντιληφθούν καλύτερα το σήμερα, Η εικονογράφηση του Χρήστου Κούρτογλου είναι λιτή και αρκετά αφαιρετική, αποφεύγει τις κουραστικές λεπτομέρειες κι έχει μια εντελώς προσωπική υφολογική προσέγγιση στις απεικονίσεις.

Βιβλίο Το παιδί και το άγαλμα του Άντερσεν
Συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Υπάρχει ένα άγαλμα βυθισμένο στην άκρη του λιμανιού της γενέτειρας πόλης του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν. Όλοι το φωτογραφίζουν και συνεχίζουν τη μέρα τους, υπάρχει όμως κι ένα παιδί που προσπαθεί να καταλάβει γιατί το άγαλμα του συγγραφέα είναι βυθισμένο στο νερό. Με τη συμπεριφορά του όμως ο μικρός μας φίλος γίνεται αντικείμενο χλευασμού και επιτιμητικών σχολίων. Ποιο είναι αυτό το παιδί και γιατί ξημεροβραδιάζεται κοιτώντας το άγαλμα; Πώς μπορούν να αλλάξουν τη ζωή μας τα παραμύθια; Γιατί περπατάει το άγαλμα κάθε 2 Απριλίου την ημέρα των γενεθλίων του παραμυθά; Πρόκειται για ένα εκπληκτικό κείμενο που εντάσσει αριστοτεχνικά τους ήρωες του Άντερσεν στη ζωή μας και δείχνει με έξυπνο και συγκινητικό τρόπο πώς αλλάζουμε αν πάψουμε να είμαστε παιδιά. Σε δεύτερο επίπεδο είναι ένας συγκινητικός φόρος τιμής στον μεγάλο παραμυθά που συντρόφεψε τα πρώτα όνειρα παιδιών και παιδιών. «Όλος ο κόσμος είναι μια αλληλουχία από θαύματα, μόνο που τα έχουμε συνηθίσει και τα βλέπουμε ως κάτι συνηθισμένο», λέει ο Άντερσεν. Η συγγραφέας, μέσω του διαλόγου μεταξύ παιδιού και αγάλματος, τονίζει: «-Βλέπεις, αγαπημένο μου παιδί, η ζωή είναι σαν ένα πανέμορφο τραγούδι που οι στίχοι του συχνά δε βγάζουν κανένα νόημα. -Και πρέπει εμείς να τους δώσουμε νόημα». Υπέροχα διαχρονικά μηνύματα, συγκινητικές στιγμές, προσεγμένοι διάλογοι, συναρπαστική μίξη ρεαλισμού και φαντασίας συγκροτούν ένα υποδειγματικό παραμύθι για μεγάλα παιδιά που θα το διαβάζουν ξανά και ξανά, ανακαλύπτοντας κάθε φορά και κάτι διαφορετικό. Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη κινείται στα χρώματα της νύχτας του βόρειου ημισφαιρίου, με αφαιρετικές προσεγγίσεις στα πρόσωπα και ταυτόχρονα εξαίρετες απεικονίσεις άλλων λεπτομερειών, όπως η νύχτα, το λιμάνι, η πόλη, η θέα από τους λόφους. Εντυπωσιακό είναι το αναδιπλούμενο φύλλο με όλους τους ήρωες των παραμυθιών που εμφανίζονται στην κορύφωση της αφήγησης και δημιουργούν ένα εκπληκτικό σαλόνι ομορφιάς και χρωμάτων. Το παραμύθι θα αλλάξει τον τρόπο σκέψης των παιδιών και θα τα βοηθήσει να κατανοήσουν και να αγαπήσουν τα παραμύθια όχι ως τρόπο νανουρίσματος ή για να περνάει η ώρα αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της γαλούχησής τους και τμήμα της ψυχοσύνθεσής τους.

Βιβλίο Ο Μπαρτόλο με τα κόκκινα γυαλιά 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Λιάνα Δενεζάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πράγματι, από προσωπική εμπειρία, έζησα περίπου τις ίδιες δύσκολες στιγμές με τον ήρωά μας στα σχολικά μου χρόνια κι έτσι κατέφυγα από νωρίς στα παραμύθια και στις εικονογραφημένες σελίδες. Όχι για να κρυφτώ και να αποφεύγω τα προβλήματα γύρω μου αλλά για να τα αντιμετωπίζω με καλύτερα επιχειρήματα και μεθόδους. Έτσι κι εδώ, η συγγραφέας και εικονογράφος δείχνει στα μικρά παιδιά (από 4 ετών και πάνω) πως δεν πρέπει να ενοχλούμε ανθρώπους που είναι διαφορετικοί από μας σε εξωτερικά χαρακτηριστικά ή τρόπο νόησης και αντίληψης, γιατί αυτή είναι η μαγεία του κόσμου που μας περιβάλλει: η μοναδικότητά μας και τα ιδιαίτερα γνωρίσματά μας! Η εικονογράφηση είναι πανέμορφη, με έντονα χρώματα, χαρούμενη, γεμάτη αστείες και σοβαρές φατσούλες, εκφραστικότητα και το απαραίτητο παιχνίδισμα που χρειάζεται ως κίνητρο το παιδί για να βυθιστεί στις σελίδες της ιστορίας.

«Ο Μπαρτόλο με τα κόκκινα γυαλιά» θα ταξιδέψει τους μικρούς αναγνώστες με τη βοήθεια αγαπημένων παιδικών ηρώων σε μια όμορφη χώρα και θα βελτιώσει μέσα από το παιχνίδι και την ανάγνωση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός.

Βιβλίο Μάγισσες
Συγγραφέας Ναούμ Θεοδοσιάδης
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Μαγικό Κουτί
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όμορφο βιβλιαράκι, από τα δοκίμια που σε κρατάνε. Εμπεριστατωμένο, ψαγμένο, καθόλου κουραστικό, αφορά μια περίοδο υστερίας επί τη επικρατήσει της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Και πάνω που τέλειωσα, αναρωτιόμουν αν είχε γράψει για τα πλάσματα που λέει στον επίλογο. Ναι, έχει γράψει και για μονόκερους και για δράκους και για ξωτικά. Θέλω να τα διαβάσω κι αυτά. Πολύ καλαίσθητη η έκδοση του βιβλίου. Και το κείμενο σε συνεπαίρνει (διάβασα παραδόσεις και του δικού μας λαού, διαφυλαγμένες από την πένα του Νίκου Πολίτη, κοίτα θησαυρούς που κρύβαμε). Μπράβο στον συγγραφέα, μπράβο για την ευκαιρία να διαβάσουμε για ένα ανατριχιαστικό και απάνθρωπο γεγονός, το κυνήγι μαγισσών.

Βιβλίο Το παραμύθι του θανάτου
Τίτλος πρωτοτύπου Brother Grimm
Συγγραφέας Craig Russell
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Εδώ έχουμε έναν κατά συρροή δολοφόνο που αναπαριστά τα θύματά του όπως στα παραμύθια: Νεραϊδόπαιδο, Ραπουνζέλ, Κοκκινοσκουφίτσα, Χάνσελ και Γκρέτελ. Και ο Φάμπελ να αναρωτιέται ποιος είναι ο συνεκτικός δεσμός μεταξύ των θυμάτων και άρα ο δολοφόνος. Κατά την εξέλιξη της υπόθεσης οι υποψίες πέφτουν σε δύο άτομα τόσο ξεκάθαρα και τόσο φυσικά που πιστεύεις σε αυτό. Φευ…

Παράλληλα με τις δολοφονίες ένας συγγραφέας ξαναγράφει το παραμύθι των αδελφών Γκριμ, δίνοντας τις πραγματικές τους διαστάσεις: τα παραμύθια αρχικά ήταν αντιπροσωπευτικά του φόβου και των προκαταλήψεων των ανθρώπων, γι’ αυτό ήταν γεμάτα βιασμούς, βία και αίμα. Σιγά σιγά όμως και ειδικά μετά την πρώτη έκδοση, έγιναν ανάρπαστα και απλοποιήθηκαν χάριν των παιδιών για να καταλήξουν στα κινούμενα σχέδια του Ντίσνεϋ. Έτσι έχουμε και κοινωνιολογική ανάλυση των παραμυθιών χωρίς αυτό να σε κουράζει ή να βαριέσαι και να ανυπομονείς για τη συνέχεια. Και ο συνεκτικός δεσμός είναι κάτι τόσο απλό και οφθαλμοφανές που δεν πάει ο νους κανενός. Συγκλονιστικό, ανατριχιαστικό και ανατρεπτικότατο. Θα ξενυχτήσετε για να το τελειώσετε!