Βιβλίο Εκδρομή στην τέχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Henri and the machine
Συγγραφέας Isabelle Marinov
Εικονογράφος Olga Shtonda
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χένρι αναγκάζεται να πάει με το σχολείο του σε μια πινακοθήκη κι ονειρεύεται τη θάλασσα που τόσο αγαπάει. Από μια σύντομη βόλτα σε πίνακες και έργα τέχνης του κτηρίου τού δημιουργούνται πολλές απορίες κι αναρωτιέται ποιο είναι το νόημα της τέχνης. Κουρασμένος, κάθεται σε μια καρέκλα και τότε τα πάντα αλλάζουν. Η Isabelle Marinov έγραψε μια έξυπνη ιστορία για την τέχνη και το νόημά της γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές. Θέμα του παραμυθιού δεν είναι τόσο η κλασική όσο η μοντέρνα ζωγραφική, μιας και ο Χένρι παρατηρεί πίνακες της pop-art και του κυβισμού, οπότε, χάρη στις αστείες παρατηρήσεις του ήρωα της ιστορίας, οι μικροί αναγνώστες θα έρθουν πιο κοντά σε λιωμένα ρολόγια και κονσερβοκούτια και θα κατανοήσουν τη σημασία τους. Η τέχνη λοιπόν είναι παιχνιδιάρικη και σοβαρή, χαρούμενη και στενάχωρη αλλά το μόνο που μετράει είναι «το πώς σε κάνει να αισθάνεσαι».

Η εικονογράφηση της Olga Shtonda είναι πολύχρωμη και γεμάτη ενδιαφέρουσες προοπτικές και οπτικές γωνίες. Από τη ρεαλιστική βόλτα στην πινακοθήκη ταξιδεύουμε στην μπλε φαντασία του Χένρι όταν ονειρεύεται τη θάλασσα κι απ’ τους διάσημους και γνωστούς πίνακες περνάμε στη σουρεαλιστική απεικόνιση των συνεπειών της απόφασης του παιδιού να κάτσει σε μια καρέκλα. Οι γενικές απόψεις της πινακοθήκης είναι γεμάτες κόσμο που κάνει διάφορες κινήσεις, η περιβόητη καρέκλα είναι φτιαγμένη με ό,τι πιο αλλοπρόσαλλο και αταίριαστο μπορεί να φανταστεί κανείς και η κορύφωση της ιστορίας αποτυπώνεται με τον καλύτερο εικαστικό τρόπο. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαφορετικέ εκδρομή στην τέχνη.

Βιβλίο Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα
Τίτλος πρωτοτύπου The coming of the Iron Man
Συγγραφέας Ted Hughes
Εικονογράφος Mini Grey
Μεταφραστής Μάνος Μπονάνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σιδερένιος Γίγαντας φτάνει στην άκρη ενός γκρεμού κι αντικρίζει τη θάλασσα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε και ποιος τον έφτιαξε. Μετά από ένα ατύχημα, φτάνει στον τόπο όπου ζει ο Χόγκαρθ κι αρχίζει να καταβροχθίζει ό,τι σιδερένιο βρίσκει. Ο Χόγκαρθ και οι κάτοικοι του χωριού του προσπαθούν να τον παγιδέψουν αλλά το αγόρι νιώθει τύψεις που συμμετέχει σε αυτό. Πώς θα εξιλεωθεί; Ποιες είναι οι προθέσεις του Σιδερένιου Γίγαντα;

Μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία για παιδιά από 6 ετών και πάνω που ξεδιπλώνει μια δυνατή φιλία μέσα από λάθη, τύψεις, ανατροπές και που τονίζει τη δύναμη και τα πλεονεκτήματα της συγχώρεσης. Ο Σιδερένιος Γίγαντας ζει διάφορες περιπέτειες ώσπου να φτάσει στο χωριό του μικρού πρωταγωνιστή, όπου εκεί έχουμε μια σειρά από απορίες: ποιος και γιατί τρώει τα μηχανήματα των αγροτών, σε ποιον ανήκουν τα γιγάντια ίχνη στο έδαφος κλπ. Ο Χόγκαρθ είναι ένα έξυπνο παιδί που προσπαθεί να παρασύρει τον Γίγαντα σε παγίδα, πιστεύοντας πως είναι κακός και θέλει να τους βλάψει, σύντομα όμως διαπιστώνει πως δεν είναι έτσι κι αποφασίζει να τον βοηθήσει, προτείνοντάς του κάτι απρόσμενο. Μια ιστορία με εξελίξεις που εμπλουτίζουν τη βασική πλοκή, ένα παραμύθι γεμάτο σασπένς και αγωνία που κορυφώνονται από σελίδα σε σελίδα.

Η εικονογράφηση της Mini Grey είναι έξοχη! Οι διαστάσεις του Γίγαντα όπως κινείται στον χώρο είναι πραγματικά μεγάλες και τρομακτικές, οι οπτικές γωνίες είναι ενδιαφέρουσες, τα χρώματα και οι φωτισμοί βοηθάνε στον ρεαλισμό, υπάρχουν κοντινά πλάνα αλλά και πανοραμικές απόψεις, οι κάτοικοι του χωριού και οι προσπάθειές τους να παγιδέψουν τον Γίγαντα δίνονται με τρόπο που αποπνέει την απελπισία τους και στις τελευταίες σελίδες βγαίνει μια γλυκύτητα με τη σκηνή ανάμεσα στον Χόγκαρθ και τον Γίγαντα. Μια πολύ γλυκιά ιστορία που τη συστήνω ανεπιφύλακτα.

Βιβλία Γουτού Γουπατού & Το μόνο ταξίδι της ζωής του
Συγγραφείς Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης & Γεώργιος Βιζυηνός
Απόδοση Κώστας Πούλος
Εικονογράφοι Έλενα Τσαπρούνη & Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Γουτού Γουπατού», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Αυτήν τη φράση συνήθιζε να λέει ο Μανώλης ο «Ταπόης» του χωριού, ένα παιδί νοητικά καθυστερημένο και με ημιπληγία, δηλαδή «Πότε να ‘ρθει του Χριστού, τ’ Αϊ-Βασιλιού να φάμε». Ένα παιδί που έχει λίγους φίλους και το αγαπάνε οι μεγάλοι. Ο Μανώλης κάνει θελήματα σε όσους τον σέβονται και η ανατροφή του είναι αγώνας για τη μητέρα του. Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς όμως οι φίλοι του πέφτουν θύματα του νταή της Πάνω Ενορίας και παρεμβαίνει αποφασιστικά. Μια συγκινητική ιστορία για τον τρόπο ζωής των φτωχόπαιδων της εποχής και ταυτόχρονα καταγραφή ενός ενδιαφέροντος δίπολου: το ένα απόκληρο παιδί επιλέγει την καλοσύνη, το άλλο το κακό. Από την άλλη, ποιο είναι «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», όπως έγραψε ο Γεώργιος Βιζυηνός, πού πήγε τελικά ο παππούς του αφηγητή; Ένας άνθρωπος εξιστορεί στον εγγονό του μια θαυμάσια ζωή γεμάτη παραμύθια, ιστορίες, θρύλους απ’ όλο τον κόσμο και γεμίζει το μυαλό του παιδιού με εικόνες και ταξίδια. Το εγγόνι ταξιδεύει νοερά, κάνει σχέδια, πλάθει όνειρα κι όταν μεγαλώνει διαπιστώνει πως ο παππούς του δεν τα έζησε όλα αυτά στην πραγματικότητα, υπάρχει όμως μια έκπληξη στο τέλος του διηγήματος.

Η απόδοση του Κώστα Πούλου δε με ενόχλησε καθόλου. Σίγουρα μέρος της μαγείας των κειμένων του Γεωργίου Βιζυηνού και του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι η γλώσσα τους αλλά και ο διασκευαστής έκανε καλή δουλειά. Κράτησε το ηχόχρωμα του κειμένου, έδωσε διακριτική ποιητικότητα στις λέξεις (π. χ. «τονε λάτρευε» αντί «τον λάτρευε», «γλυκομιλούνε» κλπ.), έχει πλούσιο λεξιλόγιο, πιστό στην εποχή και στον τόπο των διηγημάτων και δημιούργησε ιστορίες που με κράτησαν ως το τέλος κι ας τις ήξερα. Προς τιμήν του, απέφυγε τις πολλές περιγραφές του αυθεντικού κειμένου, αν και κράτησε μερικές διαχρονικές παρατηρήσεις, τονίζοντας έτσι την ομορφιά τους, όπως στο «Γουτού Γουπατού»: «οι χρονιές περνούσαν η μία μετά την άλλη και τίποτα δεν φαινότανε να αλλάζει εξόν από την ηλικία των ανθρώπων που έριχνε πρώιμα τα χιόνια πάνω στα μαλλιά τους».

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι άψογη και γεμάτη σεβασμό απέναντι στα κείμενα. Η Θέντα Μιμηλάκη ζωντανεύει με απαλά χρώματα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους μύθους και τους θρύλους του παππού στο «Μόνο ταξίδι της ζωής του». Υπέροχα τα αγροτικά τοπία από την αληθινή ζωή του παππού, εκπληκτικές οι μορφές από τους θρύλους και τις διηγήσεις (ευρηματικοί οι σκυλάνθρωποι, ανατριχιαστικοί οι μαρμαρωμένοι άνθρωποι), ενδιαφέρουσες οι λεπτομέρειες. Από την άλλη, η Έλενα Τσαπρούνη αναπαριστά με τέχνη την καθημερινότητα του «Ταπόη» στο «Γουτού Γουπατού». Ήδη από το εξώφυλλο δείχνει προσοχή στη λεπτομέρεια, με τη λάμπα να τρεμοφέγγει στο παράθυρο όσο τα παιδιά είναι στους δρόμους για τα κάλαντα. Απαλές γραμμές που όμως αποτυπώνουν σωστά την ατμόσφαιρα και τις σκηνές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα, ατμοσφαιρικότητα (ειδικά η νύχτα στις σελίδες με την αναμονή του Ταπόη των γιορτών και με το λιτό δείπνο), σωστές προοπτικές ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την πρωτοχρονιάτικη νύχτα που θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού.

«Τα Ελληνικά» είναι μια πολύ καλή πρώτη αναγνωστική επαφή των παιδιών από 8 ετών και πάνω με τα σημαντικότερα κλασικά ελληνικά κείμενα και τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Γεώργιος Βιζυηνός μπορούν ακόμα να σταθούν στην εποχή μας και να τους γνωρίσουν οι νεότερες γενιές.

Βιβλίο Influencer-Ιστορίες της μιας ανάσας
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια ιδιαίτερη γλώσσα που αποτελείται από ξένες και κωδικοποιημένες λέξεις, χαρακτηριστικό γνώρισμα του τρόπου καθημερινής επικοινωνίας των νέων της εφηβικής και της νεανικής ηλικίας, και μια προφορικότητα στην αφήγηση, η οποία παρατίθεται πότε σε πρώτο και πότε σε τρίτο πρόσωπο αποτελούν τα κύρια εκφραστικά μέσα των κειμένων. Κάθε ιστορία έχει ρεαλισμό και μικρής έκτασης ψυχογραφήματα, κάτι που αποτελεί κοινό τόπο στα διηγήματα. Δεν προλαβαίνεις να δεθείς με τους χαρακτήρες, να τους αγαπήσεις ή όχι, να μπεις στη ζωή τους, μένεις όμως με τις αναμνήσεις τους και με το επιμύθιο των συνεπειών από τις πράξεις τους. Παρά την εξαίσια γραφή, ένιωσα πως πολλά διηγήματα έχουν απότομο τέλος, άλλα βιαστικό και λίγα ταιριαστά δοσμένο, σε κάποια γύρισα σελίδα αγωνιώντας για τη συνέχεια κι έπεσα πάνω στο φινάλε («Σύμπτωση»), σε άλλα μου φάνηκε πως ο συγγραφέας μού έκλεινε το μάτι και ίσως τους ήρωες τους συναντούσα αργότερα σε άλλο κείμενο, κάτι που δεν έγινε. Όπως αναφέρεται όμως στον υπότιτλο του βιβλίου, όλες τους είναι «Ιστορίες της μιας ανάσας». Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης δοκιμάζεται λοιπόν στη σύντομη και μικρή γραφή, επομένως είναι λογικό να δημιουργείται η αίσθηση του ανολοκλήρωτου σε κάποια εξ αυτών.

Το αγαπημένο μου είναι το πρώτο και ομότιτλο διήγημα, όπου ο Λούκας Έιβερι, ένας νέος που βρίσκεται στο top-10 των έφηβων influencers των Ηνωμένων Πολιτειών, ζητά τη βοήθεια της Καλλιρόης Σταμέλου στην υπόθεση της Αμίλια Μπρεντ, πρώην κολλητής της φίλης, που τώρα βρίσκεται στη φυλακή. Ψάχνει απελπισμένα την αλήθεια και μόνη του ευκαιρία να τη βρει είναι η φιλία των δύο κοριτσιών κι ας έχουν να μιλήσουν δυο χρόνια λόγω κάποιων λανθασμένων αποφάσεων της Αμίλια. Η κοπέλα είναι κόρη Ελλήνων μεταναστών και τη συναρπάζει να σκαλίζει τις ζωές των άλλων για να βρει αλήθειες. Τώρα όμως διχάζεται, «νιώθω σαν να μου ζητάει ο Έιβερι να πιάσω ηλεκτρικό ρεύμα». Θέλει πίσω στη ζωή της τη φίλη της; Είναι αθώο το κορίτσι; Αν ναι, τότε ποιος έκανε το έγκλημα; Στη συνέχεια, «Ο θρόνος της» με συγκίνησε λόγω του θέματός του και της πλοκής: ένας βραχύσωμος έφηβος νιώθει μοναξιά και περιφρόνηση από τους συμμαθητές του λόγω της εμφάνισής του ως τη στιγμή που βγήκε το Game of Thrones και ο Πίτερ Ντίνκλατζ τον έκανε πρώτη μούρη στο σχολείο. Η Έλσα είναι η πιο φανατική του θαυμάστρια και προχωράνε τη σχέση τους, τι θα συμβεί όμως στη συνέχεια; Γιατί απομακρύνθηκε η Έλσα; Θα τη διεκδικήσει ο ήρωας της ιστορίας;

Με άφησε άφωνο «Η τέλεια καμπύλη», όπου η Λόνι, μια κοπέλα με περιττά κιλά, ζει σε μια απομακρυσμένη από το σχολείο της περιοχή μια κλειστή καθημερινότητα, συγκατοικώντας με την αδελφή της, την ανάπηρη Τζάνετ. Η ζωή της αλλάζει όταν κατά λάθος χτυπάει τη συμμαθήτριά της, Σεσίλια. Η «Ομορφιά μου» ήταν ανατριχαστικό: έφηβη κοπέλα και διάσημο μοντέλο ψάχνει σε εφαρμογή γνωριμιών κάποιον που θα περάσει μια δύσκολη δοκιμασία μαζί της. Η εφαρμογή σου δίνει τη δυνατότητα να πάρεις τη μορφή κάποιου διάσημου προσώπου κι αυτό ιντριγκάρει τον Τομ που όμως ψάχνει πιο βαθιά το προφίλ της κοπέλας και τότε… Στο «Εκείνη που μισούσα», μια νέα συμμαθήτρια παίρνει την πρωτοκαθεδρία από τη δημοφιλία της αφηγήτριας της ιστορίας κι εκείνη τη μισεί μέχρι θανάτου. Ένα απρόσμενο γεγονός θα τις φέρει κοντά και σταδιακά η «κοινή τους θλίψη για την τυχαιότητα του κόσμου και η πεποίθηση πως δεν υπάρχει καμία δικαιοσύνη» θα τις οδηγήσει σε κάτι ρηξικέλευθο.

Γέλασα πολύ με την κεντρική ιδέα του «Ο Λένιν στο Παρίσι», που πήρε τον τίτλο από έναν περιβόητο πίνακα, όπου απεικονίζεται η γυναίκα του Λένιν με εραστή όσο ο άντρας της βρίσκεται στο Παρίσι. Ωσαύτως ο ήρωας της ιστορίας ζει τον απόλυτο έρωτα με την καθηγήτριά του στο φροντιστήριο ώσπου αποφασίζει να της κάνει έκπληξη και τα πάντα ανατρέπονται. Από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα της συλλογής είναι το «Μερικά τραγούδια σώζουν ζωές», όπου μια κοπέλα παρακινεί ένα αγόρι να την ακολουθήσει, λίγα λεπτά πριν εκραγεί το τρένο όπου επέβαιναν. Εκείνος θα την ευγνωμονεί που τον έσωσε κι αρνείται να δει τη φριχτή πραγματικότητα γύρω του. Ο συγγραφέας στα καλύτερά του: «Το πρόσωπο της ήταν κάπως άγριο και όχι ιδιαίτερα όμορφο, θέλω να πω ότι είχε μεμονωμένα όμορφα χαρακτηριστικά αλλά στο σύνολό τους δεν έδεναν τόσο καλά, σαν να την έφτιαξε κομμάτι κομμάτι ένας υπέροχος αφηρημένος γλύπτης που κάθε μέρα ξεχνούσε τι κατασκεύασε την προηγούμενη (σελ. 131).

Στο «Influencer» λοιπόν τα κείμενα δημιουργούν μια συλλογή από ιστορίες νεαρών ανθρώπων που ζητάνε εκδίκηση, επιδοκιμασία, φευγιό, ειλικρίνεια, αγάπη, μέσα από εφαρμογές γνωριμιών, ψέματα, ανούσια καθημερινότητα στο σχολείο, τοξικές σχέσεις, κακοποιήσεις, απάτες, bullying. Μικρής και μεσαίας έκτασης διηγήματα μας συστήνουν οικείους ή άγνωστους χαρακτήρες που μας συντροφεύουν για λίγο και μας καλωσορίζουν στη ζωή τους σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική.

Βιβλίο Ένα καλαμάρι επιθυμεί να πάει στο φεγγάρι  
Συγγραφέας Γιώργος Τσακνιάς
Εικονογράφος Ιφιγένεια Καμπέρη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τσακνιάς καταφέρνει μέσα σε λίγους στίχους να ζωντανέψει διάφορες και διαφορετικές ιστορίες, να μας συστήσει ψάρια και άλλα είδη του θαλάσσιου βασιλείου και να τα ρίξει σε διάφορες περιπέτειες που θα διασκεδάσουν μικρούς και μεγάλους. Ο Τάκης το λαβράκι, ο Φανούρης το καβούρι, ο καρχαρίας Ζαχαρίας, η συναγρίδα Λήδα, ο Άρης το καλαμάρι, η ζαργάνα Άννα, το καπόνι Αντώνης και πολλά άλλα ψάρια, μαλάκια και όχι μόνο είναι οι ήρωες του παραμυθιού κι όλα τους έχουν μεγάλη φαντασία, όνειρα, στόχους και σκοπούς, σχέδια που όμως τους πάνε ανάποδα, πολλές αναπάντεχες αλλαγές στη ζωή τους κλπ.

Γάμοι στο Καβούρι, μικρές αγγελίες, μαγειρική, ταξίδια, διασκέδαση, αγοραπωλησίες στα Λιόσια, ασκήσεις μουσικής, εξωτικά τοπία, οδήγηση και πολλά άλλα περιστατικά διαδραματίζονται με έξυπνο τρόπο στις χορταστικές σελίδες του βιβλίου. Ταυτόχρονα, έξυπνα παιχνίδια με λέξεις («Γεια, σουπιά» και «Γεια σου, πια!») δημιουργούν ένα άκρως τρελό και συναρπαστικό σύμπαν που προκαλεί γέλιο, ακονίζει τη σκέψη και εμπλουτίζει το λεξιλόγιο των παιδιών. Η εικονογράφηση της Ιφιγένειας Καμπέρη είναι απλή και ταυτόχρονα παραστατική, με λιτές γραμμές και πολλά χρώματα. Ζωντανεύει τον κόσμο της θάλασσας προσθαφαιρώντας κατά το δοκούν λεπτομέρειες που απογειώνουν την αφήγηση και προκαλούν για ατέλειωτη αναζήτηση κρυμμένων στιγμιότυπων!

Το «Ένα καλαμάρι επιθυμεί να πάει στο φεγγάρι» είναι μια διασκεδαστική ιστορία που ζωντανεύει ένα πλούσιο σε κατοίκους και ερεθίσματα περιβάλλον μέσα από ένα συναρπαστικό και ατελείωτο παιχνίδι λέξεων! Εύθυμες, διασκεδαστικές και ευφάνταστες ιστορίες χαρίζουν στα παιδιά μια διαφορετική ματιά στον βυθό της θάλασσας, δοσμένη μ’ έναν τρόπο αλλιώτικο από αυτόν που θα περιμέναμε!

Βιβλίο Κακή νοικοκυρά, μέτρια μαγείρισσα, τουρίστρια μάνα
Συγγραφέας Μανίνα Ζουμπουλάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχικά νόμισα πως είναι γραμμένο με ένα μίγμα ελαφρότητας και ρεαλισμού που έχω συναντήσει σε πολλά μυθιστορήματα αντίστοιχης θεματολογίας. Νέα ακόμη γυναίκα εγκαταλείπεται από τον άντρα της, έχει δυο-τρεις φίλες που τη στηρίζουν, δυο παιδιά στην εφηβεία και τα πάντα αλλάζουν ή μάλλον γίνονται χειρότερα γιατί είναι νοικοκυρά, δεδομένη, ηρωίδα και τώρα καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα τάξη πραγμάτων. Χαρακτήρες που έχω συναντήσει και αλλού, στρωτή αφήγηση με λίγο χιούμορ, φιλενάδες που αποτελούν το alter ego της πρωταγωνίστριας κι έχουν τα δικά τους προβλήματα, μια σχέση που είχε αρχίσει να φθίνει αλλά η Σόνια δεν το έβλεπε ή δεν ήθελε να το δει λόγω της ρουτίνας στην οποία τελμάτωσε κλπ. Να όμως που το ιδιαίτερο επαγγελματικό παρελθόν της πρωταγωνίστριας (ήταν ταχυδακτυλουργός σε τσίρκο) και παρόν (έχει ένα fun club με κεντρικό θέμα τους γνωστούς καλλιτέχνες, κυρίως τραγουδιστές, που πέθαναν ή αυτοκτόνησαν στα ή γύρω στα 27 τους χρόνια), οι ωραίοι διάλογοι, ένας μυστηριώδης «Αρκτούρος» που της στέλνει μήνυμα στο ίντερνετ ότι θέλει ν’ αυτοκτονήσει στην ηλικία των 27 οπότε αναρωτιέται αν θα τυπώσουν μπλουζάκια και με τη δική του φάτσα, η γρήγορη αφήγηση, η έξυπνη τοποθέτηση στο σήμερα σε μια εποχή τικτοκ και ξέφρενης εφηβείας για τα παιδιά, όλες αυτές οι μικρές θετικές ψηφίδες με κράτησαν ως το τέλος.

Η αφήγηση έχει διαρκή πρωθύστερα στα οποία η Σόνια ψάχνει τον εαυτό της, λεπτομέρειες που πολλές αναγνώστριες θα αναγνωρίσουν στη δική τους καθημερινότητα (πρακτικές, οικονομικές, ψυχολογικές, συναισθηματικές, πραγματολογικές), μια αύρα μυστηρίου κι έναν ρεαλισμό που φωτογραφίζει τη μέση νοικοκυρά, σύζυγο, μάνα, φίλη και επαγγελματία ενώ ταυτόχρονα η συναρπαστική ζωή του τσίρκου, που ήδη από τότε που παραιτήθηκε η Σόνια άρχιζε να γίνεται ντεμοντέ, όπως λέει η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, η καθημερινότητα των ακροβατών, των κλόουν, των μάγων, οι σχέσεις μεταξύ τους, τα κουτσομπολιά και οι φήμες σε αυτόν τον κλειστό κύκλο, ο τρόπος ζωής τους, που όλα αυτά άλλαξαν όταν γνώρισε η Σόνια τον τώρα πρώην της «και διηγώντας τα να κλαις» αποτελούν πρωτότυπους θεματικούς άξονες και συμπληρώνουν σωστά την κεντρική ιδέα. Επίσης παρεμβάλλονται πληροφορίες για μουσικούς και άλλους καλλιτέχνες που πέθαναν στα 27 τους (λίγο πριν, λίγο μετά) γιατί οι περιπτώσεις τους θυμίζουν κάτι στην αφηγήτρια ή αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση ή προς αποφυγή για εκείνη. Η Μανίνα Ζουμπουλάκη έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα, με απρόσμενες εξελίξεις, πλοκή που ξεφεύγει από τις εύκολες λύσεις και τα κλισέ όπως διαπίστωσα από ένα σημείο και μετά (και μετάνιωσα για την αρχική μου γνώμη για το βιβλίο), ωραίες ανατροπές κι ολοκληρωμένους χαρακτήρες.

«Έχω βαρεθεί να μην ακούω ούτε ένα μπράβο για όλα όσα κάνω αλλά να ακούω επιπλήξεις για αυτά που δεν κάνω» (σελ. 203). Η ζωή της Σόνιας ξετυλίγεται γύρω από ένα πλυντήριο, μια ιδιόμορφη απασχόληση που δεν επιφέρει και πολλά κέρδη, μια ζωή που καταρρέει και κάνει ό,τι μπορεί για να τη συγκρατήσει και δυο παιδιά που πραγματικά ήθελα να τα μπουφλίσω, αδιαφορώντας για τη φαιδρή δικαιολογία ότι φταίνε οι ορμόνες της εφηβείας τους, μιας και η αγένεια, η αχαριστία και η τεμπελιά είναι ίδιον του χαρακτήρα και της προσωπικότητας και δεν ξεπετάγεται έτσι για λίγο εκείνη την περίοδο. Η Σόνια δεν είναι θύμα πάντως, δε δέχεται στωικά τα χαστούκια που της έρχονται (όχι όλα τουλάχιστον) κι αυτό ακριβώς μου άρεσε. Αντί για αφηγηματικές ευκολίες που θα φέρουν γέλιο κι ένα «ταπ, ταπ» συμπάθειας στον ώμο της ηρωίδας, έχουμε σκληρές και ρεαλιστικές προσπάθειες για κάτι καλύτερο, για μια πιο ουσιαστική επικοινωνία με τα παιδιά, αληθινές δηλαδή και ανθρώπινες στιγμές που αντικατοπτρίζουν πρόσωπα που έχουμε σίγουρα γνωρίσει κι εμείς στη ζωή μας. Η Σόνια, που χρειάζεται μια υποστήριξη, ένα μπράβο, ειδικά τώρα που έφυγε ο άντρας της που δε χάνει στιγμή να της στέλνει θυμωμένα μηνύματα με στόχο να τη μειώσει, να την ταπεινώσει και να καταστρέψει την αυτοπεποίθησή της,  συναντά διαρκώς γκρίνια από ανθρώπους που τα θέλουν όλα έτοιμα. Είπαμε, δεν κάνει φασαρία και δεν τσακώνεται με τα παιδιά της, όχι από αδιαφορία ή γιατί πιστεύει στην πειθαρχία αλλά γιατί παλεύει μέσα της να βρει ακριβώς αυτήν την καλύτερη ισορροπία που δε θα τα διώξει μακριά της, ειδικά εφόσον καιροφυλακτεί ο πρώην άντρας με αυτήν τη συμπεριφορά. Τελικά τι πρέπει να κάνει μια μάνα; Να αφήνει το παιδί της να ακολουθεί τα ίχνη του και να παρατάει ό,τι δεν το γεμίζει ή να προσπαθεί σκληρά να το φέρει εκεί που πρέπει, εκεί που αυτή θέλει και να το πειθαρχήσει; Μήπως και τα δύο αλλά σε μια προσεκτική ισορροπία; Η Σόνια αποφασίζει τελικά να πάρει τα πράγματα στα χέρια της, ίσως όμως με λάθος τρόπο κι αυτό οδηγεί σε νέες αναπάντεχες εξελίξεις.

Το μυθιστόρημα ρίχνει εξίσου το βάρος του σε όλα τα πρόσωπα, οπότε γνωρίζουμε και τις φίλες της Σόνιας, τον ομοφυλόφιλο με σύμφωνο συμβίωσης συνεργάτη που τυπώνει τα μπλουζάκια αλλά και την κολλητή που έχασαν ξαφνικά και άδικα πριν καιρό, μια απώλεια που ακόμη τις στοιχειώνει όλες. Μέσα σε όλα αυτά έχουμε και τον Αρκτούρο που σκέφτεται να αυτοκτονήσει και η πραγματική του ταυτότητα είναι μια πραγματική αποκάλυψη. Επίσης, με αφορμή το ιδιάζον θέμα του fun club της Σόνιας, ξεδιπλώνονται σκέψεις γύρω από τον θάνατο και την απώλεια και παρέχονται πλήθος πληροφοριών για τους καλλιτέχνες που πέθαναν νέοι ή και μεγαλύτεροι. Αυτό αντιπαραβάλλεται με την απώλεια της νεκρής φίλης, αφού όταν πεθαίνουν οι σταρ εσύ δεν πενθείς γιατί δεν τους γνωρίζεις, από την άλλη όμως πώς αντιδράς όταν πεθαίνει ένα δικό σου άτομο; Επίσης περιγράφονται με ειλικρίνεια οι δύσκολες ανθρώπινες σχέσεις και η ψεύτικη ευτυχία που τυλίγει πολλές οικογένειες: «Οι οικογένειες… σου φαίνονται αξιοζήλευτες μόνο επειδή τις βλέπεις από μακριά, από τα παράθυρα» (σελ. 155). Ακόμη και το τέλος δείχνει συγγραφική μαεστρία, μιας και δεν είναι το happy end που σα να έρχεται με το ζόρι για να κλείσει με γάμους ή άλλες χαρές την ιστορία αλλά θέτει καίρια και σωστά τις βάσεις για ένα αίσιο μέλλον των ηρώων. Όσο πλησιάζουμε στο τέλος αρχίζουν να υποχωρούν η ρουτίνα, η απελπισία, η μονοτονία και εμφανίζεται κάτι καλύτερο που θα ζήσουν οι ήρωες του βιβλίου όταν ο αναγνώστης τελειώσει το μυθιστόρημα. Δεν είναι ανοιχτό και δεκτικό σε ποικίλες ερμηνείες, κάτι που με ξενερώνει αφάνταστα όταν επιλέγεται, αλλά θέτει τις βάσεις εκείνες που ξέρεις πού θα οδηγήσουν τους ήρωες που αγάπησες μέσα από αυτές τις σελίδες.

Το »Κακή νοικοκυρά, μέτρια μαγείρισσα, τουρίστρια μάνα» είναι ένα ενδιαφέρον, διαφορετικό μυθιστόρημα, με ήρωες ανθρώπους της διπλανής πόρτας, καίρια προβλήματα που αντικατοπτρίζουν τους ρυθμούς και τις συνθήκες της σημερινής μας εποχής και αποφεύγει με επιδεξιότητα τα κλισέ και τις αναμενόμενες εξελίξεις. Συγκίνηση και γέλιο, όνειρα και προδοσίες, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, σεβασμός στον αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου με απολαυστικά ξεχωριστό περιεχόμενο.

Βιβλίο Γατουργήματα 
Τίτλος πρωτοτύπου Meowsterpieces
Συγγραφέας Jenn Bailey
Εικονογράφος Nyangsongi 
Μεταφραστής Γιώργος Τσακνιάς
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι εκδόσεις Παπαδόπουλος για άλλη μια φορά πρωτοτυπούν στις επιλογές παιδικών βιβλίων με αυτό το υπέροχο παραμύθι που συστήνει στα παιδιά από 4 ετών και πάνω τις γάτες, τη ζωή τους και την καθημερινότητά τους αλλά και γνωστούς πίνακες ζωγραφικής από την Αναγέννηση ως σήμερα. Τετράστιχα ποιηματάκια με ομοιοκαταληξία εξηγούν στους μικρούς αναγνώστες τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του τρυφερού, χαριτωμένου κατοικίδιου ζώου που όλοι θέλουμε να έχουμε πλάι μας. Μέσα από κωμικά περιστατικά, αστείες περιγραφές, γλυκά στιγμιότυπα, διαβάζουμε για την περιέργειά τους, για τη φύλαξη και την προστασία που μας χαρίζουν, για τη φυσική τους κατάσταση, για το ολοήμερο χουζούρι τους, για το θάρρος και την τόλμη τους, για τα παιχνίδια που κάνουν και τόσα άλλα! Η Μάμα Γατ συμβουλεύει επίσης τα παιδάκια της να περνάνε όμορφα τη ζωή τους, με φιλία και αγάπη και τα νουθετεί με τέτοιο τρόπο που δεν μπορεί κανείς να της πει όχι!

Η εικονογράφηση της Nyangsongi είναι εξαίσια και πανέμορφη! Διάλεξε δώδεκα πίνακες και μια φωτογραφία και τα μετέτρεψε σε γατίσιο παράδεισο ενώ η συγγραφέας πάτησε πάνω τους για να περιγράψει κάθε χαρακτηριστικό γνώρισμα της γάτας, π.χ. στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» οι γάτες χουζουρεύουν, στη «Νυχτερινή περίπολο» του Ρέμπραντ οι γάτες υπερασπίζονται το σπίτι και τη γειτονιά τους κλπ. Λεονάρντο ντα Βίντσι, Σάντρο Μποτιτσέλι, Έντουαρντ Χόπερ, Ζορζ Σερά, Εντγκάρ Ντεγκά, Κατσουσίκα Χοκουσάι και άλλοι δημιουργοί χαρίζουν έμπνευση και πυροδοτούν τη φαντασία της εικονογράφου αλλά και των παιδιών. Στον «Μυστικό δείπνο» τα κουβάρια του μαλλιού πάνε κι έρχονται, στα «Νυχτοπούλια» οι θαμώνες του μπαρ πίνουν γάλα, στο «Μάθημα χορού» απόλαυσα τις γατοφιγούρες, στο «Υπνοδωμάτιο στην Αρλ» όλοι κοιμούνται κάτω από τα γατοπορτραίτα ενώ στο «Κυριακάτικο απόγευμα» του Ζορζ Σερά και στα «Παιδικά παιχνίδια» του Μπρίγκελ γίνεται χαμός από ενδιαφέρουσες κι ευφάνταστες λεπτομέρειες (το πρωτότυπο του Μπρίγκελ απεικονίζει πάνω από ογδόντα παιχνίδια)!

Στο υπέροχο, εξαίσιο παραμύθι «Γατουργήματα» τα παιδιά μαθαίνουν με ευφάνταστο τρόπο τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των γατιών και ταυτόχρονα ανακαλύπτουν γνωστούς πίνακες ζωγραφικής γεμάτους λεπτομέρειες και χρώματα. Η εικονογράφηση και το κείμενο χαρίζουν ατέλειωτες ώρες μάθησης, διασκέδασης και παιχνιδιού, παρακινούν τους μικρούς τους αναγνώστες να κάνουν τις δικές τους ζωγραφιές και δίνουν γνώσεις και πληροφορίες με υποδειγματικό τρόπο! Το ξεφυλλίζω ξανά και ξανά, γελάω με τα καμώματα που περιγράφει η Μάμα Γατ, διαβάζω για τις πληροφορίες των αυθεντικών έργων και γενικά δε θέλω να τελειώσει η αναγνωστική εμπειρία που χαρίζει αυτό το βιβλίο σε μικρούς και μεγάλους!

Βιβλίο (Δεν) υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη
Τίτλος πρωτοτύπου There Are (No) Stupid Questions … in Science
Συγγραφέας Leah Elson
Μεταφραστής Ευθαλία Σιαντούφη
Κατηγορία Non fiction / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας σπούδασε Προϊατρική, Βιοτεχνολογία και Επιδημιολογία και ξεκίνησε να πειραματίζεται για το κοινό που την παρακολουθούσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με διάφορες περιπτώσεις, προσπαθώντας να δείξει και να εξηγήσει περίπλοκες έννοιες και απόψεις. Το ένα έφερε το άλλο και τελικά η αυξανόμενη θέαση, επισκεψιμότητα και ακολουθία την οδήγησε σε αυτό το βιβλίο που είναι χωρισμένο σε ενότητες (Βιολογία, Χημεία, Φυσική, Φυσιολογία του ανθρώπου και Διάστημα) και μου χάρισε χιλιάδες πληροφορίες και επεξηγήσεις για έννοιες, καταστάσεις και αντικείμενα που ποτέ δεν ήξερα ότι θα βρω συγκεντρωμένα σε ένα βιβλίο μα πάνω απ’ όλα θα κατανοήσω. Η αλήθεια είναι ότι δυσκολεύτηκα σε κάποια θέματα, ακόμη και με την απλότητα με την οποία παρατίθενται τα σχετικά κεφάλαια, τα περισσότερα όμως τα απόλαυσα και πιστεύω πως κέρδισα πολλά διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Άλλωστε είναι έτσι δομημένο που ο καθένας θα διαβάσει αυτό που τον ιντριγκάρει περισσότερο και είναι πιο κοντά στα δικά του γνωστικά ενδιαφέροντα.

Για παράδειγμα, δε θα σκεφτόμουν ποτέ πως η θεραπεία του κρυολογήματος μέσω της κοτόσουπας θα γινόταν αντικείμενο κλινικής έρευνας με σωστά και έγκυρα αποτελέσματα! Στη συνέχεια, ξετρελάθηκα όταν διαπίστωσα πως το DNA λειτουργεί σαν μια καλά οργανωμένη, πλούσια και μεγάλη σε έκταση και περιεχόμενο βιβλιοθήκη! Επιτέλους κατάλαβα τη διαφορά μεταξύ μπέικιν πάουντερ και σόδας! Δε θα φανταζόμουν ποτέ πως το γουργούρισμα της γάτας προέρχεται από δόνηση του αέρα στον λάρυγγα και στο διάφραγμα. Με αφορμή τον τρόπο δράσης των εμβολίων έμαθα, κατανόησα και ανακάλυψα πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα (ενδογενές και επίκτητο) και αναπαρέστησα τον πόλεμο των κυττάρων του ανοσοποιητικού με τους ιούς και τα βακτήρια ως κανονικό πόλεμο αλλά σε μικρογραφία! Εξίσου ευφάνταστος είναι ο παραλληλισμός της αναμονής των σπερματοζωαρίων για γονιμοποίηση με ένα λυπητερό ρωσικό μυθιστόρημα (όταν διαβάσετε το σχετικό κεφάλαιο θα καταλάβετε τι εννοώ και θα γελάσετε όσο κι εγώ).

Χάρη στη δουλειά της Leah Elson κατανόησα τι είναι τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα και πόσο επικίνδυνα είναι καθώς και γιατί σπάνε τα κρύα ποτήρια αν τους βάλουμε καυτό νερό! Επίσης, δεν ήξερα ότι οι ιοί δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί! Έπαθα σοκ με τις φυσικές συνέπειες στη γη και στους κατοίκους της αν ο πλανήτης σταματούσε μια μέρα να περιστρέφεται! Στα κείμενα υπάρχει και χιούμορ: «Με ανακούφιση θα ακούσεις, αγαπητέ μου αναγνώστη, ότι το μέλι δεν είναι τα κακά των μελισσών. Είναι πιο πολύ σαν τον εμετό τους. Είδες; Δεν σου ‘φυγε ένα βάρος;» (σελ. 59). Πολύ ενδιαφέρουσα βρήκα την ανάλυση για τον ρόλο και τον σκοπό της κλωνοποίησης, τις συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιείται και τους λόγους για τους οποίους προτείνεται. Και πόση «επιστημονική μαγεία» υπάρχει στο κατακόκκινο αίμα, αφού ο σίδηρος κάνει τα μαγικά του, όπως και με τη σκουριά! Επίσης με συγκίνησε ο απλουστευμένος ορισμός του καρκίνου: «…ένα κύτταρο που ξεχάστηκε στο βιολογικό φωτοτυπικό μηχάνημα και γεμίζει το σώμα σου με αντίγραφα του βλαμμένου εαυτού σου» (σελ. 187).

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς, προχωράει, εμπλουτίζεται με διαρκείς γνώσεις, μελέτες και έρευνες και το «(Δεν) Υπάρχουν χαζές ερωτήσεις στην επιστήμη» συμβάλλει τα μέγιστα σε αυτόν τον αγώνα με τις χιλιάδες κατανοητές πληροφορίες που περιέχει για πολλά θέματα που γενικότερα και κατά μεγάλο ποσοστό απωθούν το ευρύτερο αναγνωστικό κοινό, εδώ όμως γίνονται κτήμα του με υποδειγματικό τρόπο. Έξυπνοι παραλληλισμοί, απλή και όχι απλοϊκή γλώσσα, άφθονα παραδείγματα, ποικιλία θεμάτων και αντικειμένων μελέτης, ζητήματα βιοηθικής και δυνατές, συγκλονιστικές απόψεις: «Αλλά μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να το κάνουμε, αυτό σημαίνει και ότι πρέπει; Είμαστε βρέφη του σύμπαντος, τυφλωμένα από τον ενθουσιασμό για αυτό που ονομάζουμε μεγαλείο μας. Πόσα ακόμα έχουμε να μάθουμε και πόσο μικρό είναι το αποτύπωμά μας στ’ αστέρια!» (σελ. 71). Γέλασα, έμαθα, έψαξα, το ευχαριστήθηκα!

Βιβλίο  Το θαύμα
Τίτλος πρωτοτύπου The wonder
Συγγραφέας Emma Donoghue
Μεταφραστής Ρηγούλα Γεωργιάδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της Emma Donoghue διαδραματίζεται το 1859 κι ενώ ξεκινάει με κάποια στατικότητα μέχρι να μας εντάξει πλήρως στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον της μικρής Άννα Ο’ Ντόνελ αρχίζει να απογειώνεται από ένα σημείο και μετά, να φέρνει σε σύγκρουση δύο εντελώς αντίθετους κόσμους, να ξεδιπλώνει αριστοτεχνικά μια ιστορία που κατά βάθος κρύβει μια φριχτή αλήθεια και τελικά να φέρνει τη Λιμπ Ράιτ αντιμέτωπη με τον ίδιο της τον εαυτό και τις αρχές με τις οποίες γαλουχήθηκε ως νοσοκόμα. Από την αρχή με κέρδισαν η παραστατικότητα της αφήγησης και οι ωραίες περιγραφές της φύσης και του χωριού όπου μεγαλώνει η Άννα («ένα θλιβερό σύμπλεγμα κτισμάτων»), με διακριτικό λυρισμό, παρομοιώσεις και μεταφορές: «Η βροχή χτυπούσε τη στέγη σαν δάχτυλα τυφλού που ψηλαφίζουν» (σελ. 182). Είμαστε στο μεσοκαλόκαιρο κι είναι η εποχή της πείνας, αφού οι πατάτες θα βγουν τον άλλο μήνα, οι κάτοικοι είναι υποσιτισμένοι, η τύρφη έχει διαποτίσει τη ζωή τους αλλά και τις σελίδες του βιβλίου. Μάλιστα, κάποιες από τις προτάσεις δεν έχουν ρήμα κι όμως αποπνέουν δύναμη και εικόνες: «Άλλη μια κατεστραμμένη αγροικία, με γυρισμένα τα νώτα στον δρόμο, αυτή» ή «Θόρυβος έξω στο μπακάλικο».

Η Λίμπ είναι μια νέα γυναίκα, προσγειωμένη στην πραγματικότητα, πιστή καθολική μεν αλλά δεν παύει να σκέφτεται, ναχ αμφισβητεί, να αμφιβάλλει και φυσικά δεν παρασύρεται από δοξασίες και προλήψεις, οι οποίες αφθονούν στην Ιρλανδία. «Ίσως η πίστη να μην είχε εισχωρήσει ποτέ πολύ βαθιά μέσα της και με το πέρασμα του χρόνου να είχε αποβληθεί εντελώς, μαζί με άλλα παιδιάστικα πράγματα» (σελ. 80)! Η προϊσταμένη της στο νοσοκομείο του Λονδίνου της είπε πως κάποιοι χρειάζονταν μια πεπειραμένη νοσοκόμα για δύο εβδομάδες και για αποκλειστική απασχόληση με δωρεάν έξοδα διαμονής και ταξιδιού και ημερήσια αποζημίωση. Η Άννα Ο’ Ντόνελ βέβαια δεν είναι ακριβώς άρρωστη αλλά χρειάζεται εντατική παρακολούθηση αφού εδώ και τέσσερις μήνες δεν έχει δεχτεί κανενός είδους τροφή, μόνο νερό κι όμως ούτε αδυνάτισε ούτε έπεσε στο κρεβάτι ούτε αρρώστησε. Η Λιμπ Ράιτ, με τη βοήθεια της αδελφής Μιχαήλ που επίσης επελέγη από την επιτροπή που συστήθηκε για να δουν αν πρόκειται για θαύμα ή για κάτι άλλο, αρχίζουν να παρατηρούν επί εικοσιτετραώρου βάσεως και μεθοδικά την Άννα, δημιουργώντας έτσι ένα ενδιαφέρον δίπολο μεταξύ ρεαλισμού και δυσπιστίας από τη μια και ταπεινότητας και σεβαστικής υπακοής στο θέλημα του Κυρίου από την άλλη. Ήδη άρχισε να συρρέει κόσμος στο καλύβι της Άννα και να της φέρεται σα θαυματουργή οσία, κάτι που μεγαλώνει τον θυμό της Λιμπ για την ευπιστία τους και για το γεγονός ότι τη μετατρέπουν σε θρησκευτική ατραξιόν, φυσικά με το σχετικό αντίτιμο: «Τι στην οργή τους είχε πιάσει; Προετοίμαζαν ένα κοριτσάκι για αγιοποίηση επειδή φαντάζονταν ότι βρισκόταν υπεράνω των ανθρώπινων αναγκών;» (σελ. 44). Το μυθιστόρημα ρίχνει άπλετο φως στην καθημερινότητα και στη ζωή της Άννα Ο’ Ντόνελ, αυξάνοντας με κάθε σελίδα το δίλημμα: είναι θαύμα ή απάτη; Η Λιμπ στην κυριολεξία «λυσσάει» να αποδείξει πως το παιδί παίρνει τροφή κρυφά μ’ έναν τρόπο που δεν μπορεί να εντοπίσει! Ακόμη χειρότερα, δεν μπορεί να καταλάβει τον λόγο που το κοριτσάκι καταφεύγει σε μια τέτοια απάτη, όπως επιμένει να ισχυρίζεται. Για να τραβήξει την προσοχή όπως όλα τα παιδιά της ηλικίας της; Ναι αλλά το αντίτιμο είναι ένα σώμα που υποφέρει και μια διαρκής αγωνία να μην την πιάσουν. Κι αν έχει παγιδευτεί στο ίδιο της το «παιχνίδι» πότε θα καταρρεύσει; Η Λιμπ σκέφτεται τα πάντα κλωθωγυρνώντας γύρω από κάτι που δεν τη βοηθάει να αποκτήσει ευρύτερη αντίληψη, κάνοντάς τη να χάσει πολύτιμο χρόνο.

Η νοσοκόμα έχει να αντιμετωπίσει ακόμη και τις πεπαλαιωμένες γνωματεύσεις του γιατρού ΜακΜπρίρτι, τον οποίο χαρακτηρίζει «προκατακλυσμιαίο τύπο»! Έτσι λοιπόν, ενώ η Λιμπ ξεκινάει να παρακολουθεί στενά το παιδί, πιστεύοντας ακράδαντα, παρ’ όλες τις ενδείξεις περί του αντιθέτου, πως κάπου, κάπως, κάποιος της παρέχει τροφή, σταδιακά αρχίζει να ερευνά τα αίτια και τα κίνητρα μιας τέτοιας πράξης όσο αρχίζει να αποκτά φανατικούς εχθρούς είτε από την οικογένεια της μικρής Άννα είτε ακόμη και μέσα στα μέλη της Επιτροπής που την κάλεσε. Ας μην ξεχνάμε πως η «νηστεία» του παιδιού έφτασε τελικά να κάνει το χωριό του συνώνυμο της ευπιστίας και της άγνοιας, με την τιμή της ίδιας της κομητείας να διακυβεύεται! Με μαεστρία η συγγραφέας ανοίγει με αργό τρόπο τον εσωτερικό κόσμο της Άννας, μας δείχνει έναν ολοκληρωμένο χαρακτήρα, απόλυτα ταιριαστό με ενός μικρού παιδιού που έχει επηρεαστεί βαθύτατα από τις θρησκευτικές κατηχήσεις, και μας αποκαλύπτει κάτι ασύλληπτο που στιγμάτισε τον τρόπο σκέψης και νοοτροπίας της και ίσως να επηρέασε και τα πρόσφατα γεγονότα που καλείται να αντιμετωπίσει η νοσοκόμα. Θαύμασα το καλοσχεδιασμένο ψυχογράφημα του κοριτσιού και μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο μεταμορφώθηκε το μυθιστόρημα από κείμενο γεμάτο ενδιαφέρουσες απόψεις και παρατηρήσεις σε κάτι βαθιά ανθρώπινο, τρυφερό και φυσικά εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι ξεκίνησε! Στο κάδρο μάλιστα μπαίνει και ο δημοσιογράφος Ουίλιαμ Μπερν που θέλει να καταγράψει την ιστορία, φορτώνοντας έτσι στη Λιμπ ακόμη περισσότερο συναισθηματικό βάρος: να του εκμυστηρευτεί πράγματα; Κι αν την εκμεταλλευτεί; Έχει αγνές, ανθρωπιστικές προθέσεις ή ενδιαφέρεται να κάνει μόνο ένα πετυχημένο ρεπορτάζ;

Η επιστήμη υποστηρίζει πως δεν μπορούμε να ζήσουμε χωρίς τροφή επομένως έχουμε να κάνουμε με θαύμα ή με απάτη; Είμαστε σε μια εποχή που ο κόσμος δεν εμπιστεύεται εύκολα την ιατρική και όσες ανακαλύψεις έχουν βοηθήσει να αυξηθεί το βιοτικό επίπεδο των ανθρώπων τότε κι επιπλέον προτιμά να αφήνεται σε αερολογίες παρά να ψάχνει για σοβαρές λύσεις. Ειδικά η κίνηση του γιατρού ΜακΜπρίρτι να ενημερώσει τον κόσμο μέσω εφημερίδας για να βρει μια βοήθεια στο μυστήριο είχε ως αποτέλεσμα σωρεία προσβλητικών ή κενολόγων επιστολών, ακόμη και σάτιρα, κάτι που θυμίζει την ανθρωποφαγία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που βιώνουμε στην εποχή μας. Και να που οι εξελίξεις τρέχουν με τέτοιο τρόπο που η Λιμπ αναπτύσσει το αίσθημα καθήκοντος και συνείδησης που πρέπει να έχει μια νοσοκόμα, αρχίζει να ανησυχεί για όσα βλέπει, παρατηρεί και μαθαίνει, μόνο που αρχίζει να μιλάει σε ώτα μη ακουόντων, πιστών δηλαδή σε επιστήμες του προηγούμενου αιώνα, σε δοξασίες, ακόμα και στην τιμή της φιλίας! Υπάρχει όμως και μια ισορροπία στο κείμενο, αφού στρέφεται μεν κατά της θρησκοληψίας και του φανατισμού αλλά όχι κατά του χριστιανισμού, δεν επιτίθεται στη θρησκεία: «-Μην κατηγορείς Εκείνον για τις παλαβομάρες των πιστών του… Το μόνο που μας ζητάει είναι να ζούμε» (σελ. 281-282).

«Το θαύμα» είναι ένα πολυεπίπεδο και συναρπαστικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει με ενάργεια την Ιρλανδία του 19ου αιώνα κι επικεντρώνεται σε ένα γεγονός που αποτελεί την αφορμή για να ξεδιπλωθεί μια ανατρεπτική πλοκή γύρω από τη σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας, από την πάλη μεταξύ λογικής και φαντασιοπληξίας, από την αγωνιώδη προσπάθεια κάποιων που δε θέλουν να αλλάξουν κάποιες καταστάσεις γιατί ωφελούνται, από το δίλημμα ανάμεσα στον όρκο της νοσοκόμας και στις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτός παραβιάζεται για το καλό του ασθενή. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ρεαλισμός κι ένα βαθιά ανθρώπινο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με κράτησε σε αγωνία ως την τελευταία κυριολεκτικά λέξη.

Βιβλίο Άσπρα γάντια
Συγγραφέας Πέτρος Γαλιατσάτος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα αστυνομική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Ζάκρου εναλλάσσεται με την τριτοπρόσωπη του Παύλου Βιγκράτου, δημιουργώντας ενδιαφέρουσες εναλλαγές, μιας και ο δεύτερος είναι το παρελθόν του πρώτου. Ο Παύλος έμπλεξε με ναρκωτικά και υπόκοσμο, δημιουργώντας φιλίες και έχθρες, ώσπου ο Αλάστρης του έδωσε νέα ζωή. Τώρα ο Μάικ Ζάκρος, δουλεύοντας στην υπηρεσία του Κρούγκερ για λογαριασμό του Αλάστρη, προσπαθεί να φέρει σε πέρας την τελευταία αποστολή για να ξεχρεώσει οριστικά με το παρελθόν. Μόνο που τα πραγματικά σχέδια είναι πιο σκοτεινά απ’ όσο περίμενε κι έτσι σταδιακά αρχίζει να βγαίνει μια άλλη πλευρά, αυτή που είναι απαραίτητη για να σώσει και τη δική του ζωή στο επικίνδυνο αυτό παιχνίδι.

Παρ’ όλο που η αφήγηση είναι σχετικά αργή και δίνει έμφαση σε αρκετές διαδικαστικές κινήσεις κυρίως του αφηγητή (περιγράφει πολλά στάδια από το ντύσιμό του, το στρώσιμο του τραπεζιού, τους ρόλους που μοιράζει στο προσωπικό του Κρούγκερ, τι κάνει στον ελεύθερο χρόνο του κλπ.), παρ’ όλο που η ιστορία της εξέγερσης των Μπόερς παρατίθεται λεπτομερώς, αν και ευσύνοπτα, ώστε να καταλάβουμε τον ρόλο που παίζουν κάποια πρόσωπα στο μυθιστόρημα ως απόγονοι αυτών των ανθρώπων, όλα αυτά καθυστερούν αρκετά το δέσιμο της ιστορίας και χαλαρώνουν τους ρυθμούς των εξελίξεων. Ο χαρακτήρας του Ζάκρου είναι προσεγμένος: έχει βουτήξει σε πολλές δυσκολίες όμως οι νέες συνθήκες αρχίζουν να ξυπνούν μέσα του ό,τι στερήθηκε τόσα χρόνια για να επιβιώσει, κυρίως ανθρωπιά και καλοσύνη. Στο μυθιστόρημα υπάρχουν εφήμερες σχέσεις, ναρκωτικά, γυναίκες και παράνομα συμφέροντα καθώς και ένα συναρπαστικό τέλος, με ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο και μου έδωσε να καταλάβω πολλά γύρω από σημαντικές ηθικές αξίες που, όσο βαθιά και να είσαι χωμένος, δεν εξαλείφονται.

Βιβλίο Περηφάνια
Τίτλος πρωτοτύπου Honour
Συγγραφέας Elif Shafak
Μεταφραστής Άννα Παπασταύρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται κυρίως στη δεκαετία του 1970 στο Λονδίνο (κάπου προς το τέλος της δεκαετίας αχνοφαίνονται και οι αλλαγές της Θάτσερ), όμως μας φωτίζει και τις ζωές της Πεμπέ και του Αντέμ τη δεκαετία του 1960. Όλα αυτά όμως, αν και αναπόσπαστα και άρρηκτα δεμένα, δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτό που συνέβη και διέλυσε τις ζωές όλων, τις συνέπειες του οποίου διαβάζουμε τη δεκαετία του 1990. Υπέροχη, στρωτή αφήγηση, άψογη μετάφραση, άριστη γνώση της ιστορίας και των χαρακτήρων, σφιχτοδεμένη πλοκή, σημαντικές κοινωνιολογικές, ηθικές και ψυχολογικές παρατηρήσεις, μια δολοφονία….

Έζησα λες κι ήμουν εκεί την καθημερινή ζωή στο φτωχοχώρι του Ευφράτη, τις τελετές περιτομής στην Κωνσταντινούπολη, τα χαμαιτυπεία του Λονδίνου, τη δύσκολη ζωή των μεταναστών, που έχουν να αντιμετωπίσουν την ανέχεια, την αγωνία, τη φτώχεια, την απέλαση και τον ρατσισμό. Ο Γιούνους μπλέκει με μια παρέα αναρχικών πανκ που καταλαμβάνουν ένα εγκατελειμμένο κτήριο, κρυφά ερωτευμένος με μία από αυτούς. Ο μεγαλύτερος, ο Ισκεντέρ, μπλέκει με ανθρώπους που εκμεταλλεύονται τις ευθύνες του ως πάτερ φαμίλιας στην οικογένεια και του πιπιλίζουν το μυαλό με ηθικές και θρησκευτικές απαιτήσεις του Κορανιού, σε έναν κόσμο όπου οι γυναίκες γδύνονται όλο και περισσότερο ψυχικά και αισθηματικά.

Για μένα, η πιο τραγική ιστορία είναι αυτή του Αντέμ και της Πεμπέ. Εκείνος, οικογενειάρχης αλλά εθισμένος στον τζόγο, μεταφερμένος από την ήσυχη, οικογενειακή, τυπική ζωή της Τουρκίας στην πλουσιοπάροχη από πειρασμούς και λεφτά κοινωνία του Λονδίνου, δε διστάζει να γυρίσει την πλάτη του στην οικογένεια. Η Πεμπέ, μια γυναίκα που δεν παντρεύτηκε από έρωτα, με τρία ανήλικα παιδιά σε μια άγνωστη, ξένη, αφιλόξενη ουσιαστικά χώρα, βρίσκει το θάρρος (θράσος κατ’ άλλους) να δομήσει απελπιστικά αργά ένα φλερτ, να ενδώσει στο ενδιαφέρον κάποιου άντρα. Από τις πιο σεβαστές και όμορφες ερωτικές ιστορίες. Ναι, αλλά είναι Τουρκάλα. Δεν έχει σημασία που προδόθηκε, σύμφωνα με κάποιους δεν έχει δικαίωμα να ξεμυτίσει από το σπίτι. Κι αυτή η αθωότητά της προκαλεί. Κάτι πρέπει να γίνει. Και γίνεται, με τον πιο τραγικό τρόπο. Μήπως όμως τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι;

Ένα έντονο συναισθηματικά μυθιστόρημα, μια κραυγή αγωνίας για όλες τις γυναίκες που αναγκάζονται να υπακούσουν τυφλά σε ανεδαφικές απαιτήσεις αντίθετες στο οικουμενικό πνεύμα της ελευθερίας της προσωπικότητας, μια απροσδόκητη τροπή της εξέλιξης, χιλιάδες διαχρονικά μηνύματα και ένα κείμενο που ρέει είμαι σίγουρος ότι θα σας κερδίσουν από την αρχή σχεδόν.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ένας άντρας ο οποίος απατήθηκε κι έχασε την τιμή που δικαιωματικά του ανήκε, ήταν ένας πεθαμένος άντρας. Δεν μπορούσες πια να περπατάς στο δρόμο, εκτός κι αν μάθαινες να κοιτάς μοναχά το πεζοδρόμιο…ο λόγος σου δεν είχε περισσότερη αξία από την ξεραμένη κοπριά… Δε σε καλούσαν πια σε γάμους, σε περιτομές ή σε αρραβώνες, από φόβο μήπως φέρεις τη γρουσουζιά μαζί σου». (σελ. 199).

«Ενώ οι γυναίκες στη Δύση ξερνάνε κέικ σοκολάτας με μπράντι στα πολυτελή εστιατόρια, οι άνθρωποι στον Τρίτο Κόσμο λιμοκτονούν. Δεν είναι σύμπτωση ότι οι δύο μεγαλύτερες βιομηχανίες στη Δύση είναι η μηχανή του πολέμου και η μηχανή της ομορφιάς» (σελ. 275).