Βιβλίο Κάτω από μια πορτοκαλί ομπρέλα  
Συγγραφέας Δέσποινα Λιαράκου
Εικονογράφος Ασπασία Ξυδέα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Τελεία

Η Δέσποινα Λιαράκου έγραψε ένα συγκινητικό και τρυφερό παραμύθι για τη διαφορετικότητα και την αποδοχή και χρησιμοποιεί ένα συνηθισμένο αντικείμενο για να ενώσει αναπάντεχα τους ήρωες του παραμυθιού της. Με μικρές προτάσεις και πλούσιο λεξιλόγιο ζωντανεύει μια ιστορία που μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε με άριστο τρόπο την ψυχοσύνθεση ενός παιδιού που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την πατρίδα του και να γίνει προσφυγόπουλο. Η συγγραφέας δεν αναφέρει ξεκάθαρα το παρελθόν του Πάολο αλλά το δημιουργεί μέσα από υπονοούμενα και μικρές νύξεις που δείχνουν έμμεσα στους μικρούς αναγνώστες τα τραγικά γεγονότα που βίωσε και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί και η οικογένειά του στη νέα τους πατρίδα. «Στο σχολείο ο Πάολο δεν καταλάβαινε όλα όσα άκουγε αλλά λίγο πολύ έβγαζε νόημα». Όταν ο δάσκαλος ζητά από τα παιδιά της τάξης να διαλέξουν ένα πολύτιμο αντικείμενο για να το παρουσιάσουν την επόμενη φορά, ο ήρωας της ιστορίας δεν ξέρει τι να διαλέξει, αφού η μπάλα του δε χωρούσε στα πράγματά τους, οι κάρτες με τους ποδοσφαιριστές είχαν βραχεί και τσαλακωθεί κλπ. Αυτά είναι γνωρίσματα της περιπέτειας που βίωσε το παιδί μέχρι να βρει μια καινούργια ζωή κι έτσι οι προτάσεις αυτές αποτελούν ερεθίσματα για συζήτηση ως προς το τι μπορεί να συνέβη και γιατί υπήρξαν αυτές οι απώλειες.

Ο Πάολο λοιπόν ξαπλώνει στο κρεβάτι του σπιτιού τους, «ένα κρεβάτι για όλους και για τους γονείς του και για κείνον. Δεν τον πείραζε καθόλου αυτό γιατί ένιωθε τη ζεστασιά τους». Κι εκεί που δημιουργεί ιστορίες με τη φαντασία του βλέπει κρεμασμένη δίπλα στην πόρτα μια πορτοκαλί ομπρέλα που του θυμίζει τις όμορφες στιγμές στην πατρίδα του με τους φίλους του όταν έβρεχε. Κι επίσης: «Το πορτοκαλί ήταν για εκείνον το χρώμα της ελπίδας, σαν το γιλέκο που έσωσε τη ζωή τους». Έτσι το παιδί διαλέγει να δείξει στην τάξη του αυτό το αντικείμενο και από κείνη τη στιγμή μια σειρά από ανατροπές θα βοηθήσουν την ομπρέλα να παίξει άλλο, απρόσμενο ρόλο στη ζωή του.

Η εικονογράφηση της Ασπασίας Ξυδέα είναι γεμάτη χρώματα και όμορφα στιγμιότυπα. Οι σουρεαλιστικές απεικονίσεις των παιδιών και γενικά των μορφών με μπλε περιγράμματα και η επιλογή των μπλε μαλλιών σε όλους ταιριάζει απρόσμενα με τον άφθαστο ρεαλισμό των αντικειμένων από τη σχολική και όχι μόνο καθημερινότητα του Πάολο και των συμμαθητών του. Πρωτότυπες οπτικές γωνίες, ποικίλες γωνίες λήψης, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες βοηθάνε τα μικρά παιδιά να νιώσουν οικεία και άνετα, μιας και η ιστορία εκτυλίσσεται κυρίως σε μια σχολική αίθουσα. Το στενόχωρο διαμέρισμα του Παόλο έχει απρόσμενο φως, η τάξη είναι γεμάτη όμορφα μηνύματα στους τοίχους και στον πίνακα («Φιλία-Καλοσύνη-Αποδοχή-Αγάπη-Ειρήνη») αλλά και κρυμμένες μαθηματικές πράξεις ενώ η καθαυτή πόλη αποτυπώνεται με απλοϊκές σχεδόν γραμμές, χωρίς λεπτομέρειες που ίσως κουράσουν.

«Κάτω από την πορτοκαλί ομπρέλα» τα παιδιά θα ζήσουν μεγάλες ανατροπές μαζί με τον ήρωα της ιστορίας, τον Πάολο, και θα καταλάβουν τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας, τι ζωή αφήνουν πίσω τους αυτοί οι άνθρωποι μα κυρίως πώς μπορούν να αγκαλιάσουν τα «ξένα» παιδιά και να γίνουν φίλοι, αφού στην ουσία τίποτα δεν τους χωρίζει. Μια υπέροχη ιστορία γεμάτη τρυφερότητα και εκπλήξεις που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αποδοχή και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.

Βιβλίο Αν τίποτα δεν πάει σωστά από εδώ, πήγαινε από εκεί 
Τίτλος πρωτοτύπου When things aren’t  going right, go left
Συγγραφέας Marc Colagiovanni
Εικονογράφος Peter H. Reynolds
Μεταφραστής Γιάννης Καπερναράκος
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Marc Colagiovanni έγραψε μια καταπληκτική ιστορία που δίνει θάρρος, αυτοπεποίθηση και δύναμη στους μικρούς αναγνώστες ώστε να καταφέρουν να κάνουν πράγματα που τους φοβίζουν ή αμφιβάλουν ότι θα φέρουν σε πέρας. Με μια συναρπαστική και ανατρεπτική γραμμική εξιστόρηση, μια μέρα όπου, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, τίποτα δεν πηγαίνει σωστά, ο ήρωας της ιστορίας αρχίζει να ρίχνει στο έδαφος τις ανησυχίες του, μετά από έναν ξεκαρδιστικό διάλογο μαζί τους («-Περίμενε, γύρνα πίσω!»). Ναι αλλά τότε αρχίζει να νιώθει αμφιβολίες, τις οποίες φυσικά επίσης εγκαταλείπει. Τώρα μπορεί να σκεφτεί καθαρά και να κάνει πράγματα που κάποτε τον τρόμαζαν, αδιαφορώντας για τους φόβους που κι αυτοί ξώμειναν πίσω και κωφεύοντας στις φωνές των απογοητεύσεων. «Συνειδητοποίησα ότι όσο άφηνα πράγματα πίσω μου, τόσο πιο σίγουρος ένιωθα». Στην ιστορία όμως έχουμε και μια σημαντική ανατροπή που τονίζει με εύσχημο τρόπο πως «μπορούμε να προχωράμε μαζί» με τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ανησυχίες μας, «αρκεί να προσέχουμε να μη μας βαραίνουν». Αν πάντως ο φόβος και το άγχος μας δυσκολεύουν, τότε απλώς συνεχίζουμε τον δικό μας δρόμο.

Η εκπληκτική αυτή και αισιόδοξη ιστορία ζωντανεύει από την εκπληκτική εικονογράφηση του Peter H. Reynolds που ποτίζει τις σελίδες με χρώματα και χαρίζει ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Από το μωβ χρώμα της απογοήτευσης και του φόβου περνάμε σε πιο αισιόδοξες νότες κι όσο ο ήρωας της ιστορίας ξεφορτώνεται τα αρνητικά συναισθήματα τόσο πιο ζωηρά γίνονται τα χρώματα. Οι κόκκινες ανησυχίες, οι πράσινες αμφιβολίες, οι κίτρινες απογοητεύσεις και οι πορτοκαλί φόβοι έχουν χαριτωμένες φατσούλες και λάτρεψα τις απανωτές αντιθέσεις στο κρίσιμο σημείο της ιστορίας όπου ο μικρός μας ήρωας απογοητεύεται αλλά ξαναπροσπαθεί αδιαφορώντας για όσα άφησε πίσω του. Η καλογραμμένη ιστορία δε θα μπορούσε να τελειώσει με διαφορετική γωνία λήψης από αυτήν του εικονογράφου που αφήνει το παιδί να ατενίζει τον δρόμο μπροστά του με ονειροπόλο βλέμμα αλλά και ανυπομονησία.

Βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του Δεν 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Μαρίνα Γιώτη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε μια δυνατή και συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 8 ετών και πάνω που θα τα εμπνεύσει να πετύχουν αυτά που θέλουν στη ζωή τους, αποφεύγοντας τα ΔΕΝ και βρίσκοντας τη μαγική λέξη-κλειδί που θα τα βοηθήσει να ξεφύγουν απ’ όσα τα κρατάνε πίσω. Κάθε κεφάλαιο και μια καινούργια δοκιμασία, κάθε σελίδα κι ένα βήμα προς την επίτευξη του στόχου: να αποδράσουν από τη Χώρα του Δεν! Με απλά λόγια και μέσα από το παιχνίδι, οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν τι είναι η αποθάρρυνση και η ατολμία, η επιμονή και η εξάσκηση και πολλές άλλες έννοιες που θα βελτιώσουν την ψυχολογία τους και θα τα γεμίσουν δύναμη και θέληση να κάνουν αυτό που θέλουν, χωρίς να νοιάζονται για το τι θα πουν οι άλλοι ή αν θα αποτύχουν.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Αγόρι, που δεν μπορεί με τίποτα να ξεφορτωθεί μια τεράστια επίμονη φούσκα μέσα στην οποία ζει και κάνουν μαζί κάθε βήμα. Ό,τι θέλει στη ζωή του δεν μπορεί να το αγγίξει εξαιτίας της. Θέλει να κάνει φίλους, να παίξει ποδόσφαιρο, να φωνάξει «είμαι εδώ», μα πάνω απ’ όλα θέλει να τον προσέξει το κορίτσι από την τάξη του που αγνοεί την ύπαρξή του. Η ζωή του πλημμύρισε από όλα αυτά τα θέλω κι όσο δεν κατάφερνε να τα πραγματοποιήσει, τόσο αυτά τον έκαναν να φουσκώνει μέσα του. Έτσι όλα τα θέλω του του φαίνονταν βουνό, ένας σωρός από δυσκολίες που δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Πώς θα δραπετεύσει λοιπόν από αυτά τα ΔΕΝ; Οι σκέψεις του αρνητικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσει να ξεφύγει, δε γίνεται, δε θα τα καταφέρει, τι θα γίνει αν φάει τα μούτρα του και οι άλλοι γελάσουν μαζί του, δε θέλει να τον πουν αποτυχημένο… («βαριά λέξη, δεν ήθελε να την κουβαλάει σε έναν τόσο τέλειο κόσμο»), Μέσα στη φούσκα του λοιπόν νιώθει ασφαλής, δεν τον βλέπει και δεν τον ενοχλεί κανείς. Τι είναι όμως αυτή η φούσκα; Από τι είναι φτιαγμένη; Τη βλέπουν οι άλλοι ή μόνο εμείς; Είναι πάντα ίδια ή αλλάζει;

Να όμως που το Κορίτσι που τον ενδιαφέρει κάνει το πρώτο βήμα για να τον πλησιάσει και δημιουργείται μια γλυκιά και τρυφερή φιλία ανάμεσά τους. Το Κορίτσι κατανοεί τη θέση του, σέβεται τους προβληματισμούς του και τον βοηθά: «-Τι σημασία έχει τι λένε οι άλλοι για εσένα; Εσύ τι λες για τον εαυτό σου; -Φοβάμαι ότι θα αποτύχω…-Αν θες μπορώ να σε βοηθήσω. -Και αν αποτύχουμε; -Θα αποτύχουμε διαφορετικά». Το Κορίτσι και το Αγόρι ψάχνουν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που τους ταλανίζουν, μέσα από μια συναρπαστική και έξυπνη σειρά ενεργειών και βημάτων αυτοβοήθειας, αυτοπεποίθησης και αυτοβελτίωσης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως μπορεί κάποιος να δείχνει τέλειος και με τακτοποιημένη ζωή, από την άλλη πλευρά του εαυτού του όμως κρύβονται οι αποτυχημένες εκδοχές και προσπάθειες που έκανε για να φτάσει ως αυτό το σημείο.

Κουίζ, λαβύρινθοι, μυστικοί κώδικες, κρυπτογραφήματα και άλλα παιχνίδια κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη και πιο κατανοητή. Ο καθρέφτης της αμφιβολίας, το δωμάτιο της αποτυχίας, ο δρόμος του τέλειου (ένας τέλειος κόσμος όπου κάνουμε συνεχώς τα ίδια και δεν κάνουμε ποτέ λάθος) και ο δρόμος του εαυτού μας (μια διαρκής περιπέτεια που δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, θα σε ξεβολέψει αλλά θα έχει πολλά να σου χαρίσει) είναι μερικά μόνο από τα δύσκολα σημεία όπου φτάνουν τα παιδιά και πρέπει να πάρουν τη σωστή, ή μάλλον την πιο κατάλληλη, απόφαση. «Όλα όσα θέλεις βρίσκονται από την άλλη μεριά του φόβου σου», αυτό είναι το μότο που συντροφεύει τις επιλογές τους όσο ψάχνουν το μυστηριώδες κλειδί για την απόδραση από τη Χώρα του Δεν.

Ένα βιβλίο γεμάτο υπέροχα και σημαντικά νοήματα αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας που φέρνει τα παιδιά σε επαφή με έννοιες όπως επιμονή (μας βοηθάει να προσπαθούμε διαφορετικά για να τα καταφέρουμε), εξάσκηση (μας κάνει πιο δυνατούς) και αποδοχή (ακόμη κι αν κάνουμε λάθη, μαθαίνουμε από αυτά). Με την υπέροχη εικονογράφηση του κειμένου, πυροδοτείται η φαντασία των μικρών αναγνωστών, μεταφερόμαστε νοερά στον κόσμο των δύο παιδιών και περπατάμε από το ένα στάδιο αυτογνωσίας στο επόμενο. Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε ένα καταπληκτικό κείμενο που θα φέρει κοντά γονείς και παιδιά και θα δημιουργήσει πολύτιμες ώρες επικοινωνίας και συζήτησης ανάμεσά τους.

Βιβλίο Εκδρομή στην τέχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Henri and the machine
Συγγραφέας Isabelle Marinov
Εικονογράφος Olga Shtonda
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χένρι αναγκάζεται να πάει με το σχολείο του σε μια πινακοθήκη κι ονειρεύεται τη θάλασσα που τόσο αγαπάει. Από μια σύντομη βόλτα σε πίνακες και έργα τέχνης του κτηρίου τού δημιουργούνται πολλές απορίες κι αναρωτιέται ποιο είναι το νόημα της τέχνης. Κουρασμένος, κάθεται σε μια καρέκλα και τότε τα πάντα αλλάζουν. Η Isabelle Marinov έγραψε μια έξυπνη ιστορία για την τέχνη και το νόημά της γεμάτη εκπλήξεις και ανατροπές. Θέμα του παραμυθιού δεν είναι τόσο η κλασική όσο η μοντέρνα ζωγραφική, μιας και ο Χένρι παρατηρεί πίνακες της pop-art και του κυβισμού, οπότε, χάρη στις αστείες παρατηρήσεις του ήρωα της ιστορίας, οι μικροί αναγνώστες θα έρθουν πιο κοντά σε λιωμένα ρολόγια και κονσερβοκούτια και θα κατανοήσουν τη σημασία τους. Η τέχνη λοιπόν είναι παιχνιδιάρικη και σοβαρή, χαρούμενη και στενάχωρη αλλά το μόνο που μετράει είναι «το πώς σε κάνει να αισθάνεσαι».

Η εικονογράφηση της Olga Shtonda είναι πολύχρωμη και γεμάτη ενδιαφέρουσες προοπτικές και οπτικές γωνίες. Από τη ρεαλιστική βόλτα στην πινακοθήκη ταξιδεύουμε στην μπλε φαντασία του Χένρι όταν ονειρεύεται τη θάλασσα κι απ’ τους διάσημους και γνωστούς πίνακες περνάμε στη σουρεαλιστική απεικόνιση των συνεπειών της απόφασης του παιδιού να κάτσει σε μια καρέκλα. Οι γενικές απόψεις της πινακοθήκης είναι γεμάτες κόσμο που κάνει διάφορες κινήσεις, η περιβόητη καρέκλα είναι φτιαγμένη με ό,τι πιο αλλοπρόσαλλο και αταίριαστο μπορεί να φανταστεί κανείς και η κορύφωση της ιστορίας αποτυπώνεται με τον καλύτερο εικαστικό τρόπο. Ας κάνουμε λοιπόν μια διαφορετικέ εκδρομή στην τέχνη.

Βιβλίο Ο ερχομός του Σιδερένιου Γίγαντα
Τίτλος πρωτοτύπου The coming of the Iron Man
Συγγραφέας Ted Hughes
Εικονογράφος Mini Grey
Μεταφραστής Μάνος Μπονάνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σιδερένιος Γίγαντας φτάνει στην άκρη ενός γκρεμού κι αντικρίζει τη θάλασσα που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Κανείς δεν ξέρει από πού ήρθε και ποιος τον έφτιαξε. Μετά από ένα ατύχημα, φτάνει στον τόπο όπου ζει ο Χόγκαρθ κι αρχίζει να καταβροχθίζει ό,τι σιδερένιο βρίσκει. Ο Χόγκαρθ και οι κάτοικοι του χωριού του προσπαθούν να τον παγιδέψουν αλλά το αγόρι νιώθει τύψεις που συμμετέχει σε αυτό. Πώς θα εξιλεωθεί; Ποιες είναι οι προθέσεις του Σιδερένιου Γίγαντα;

Μια συναρπαστική και πολυεπίπεδη ιστορία για παιδιά από 6 ετών και πάνω που ξεδιπλώνει μια δυνατή φιλία μέσα από λάθη, τύψεις, ανατροπές και που τονίζει τη δύναμη και τα πλεονεκτήματα της συγχώρεσης. Ο Σιδερένιος Γίγαντας ζει διάφορες περιπέτειες ώσπου να φτάσει στο χωριό του μικρού πρωταγωνιστή, όπου εκεί έχουμε μια σειρά από απορίες: ποιος και γιατί τρώει τα μηχανήματα των αγροτών, σε ποιον ανήκουν τα γιγάντια ίχνη στο έδαφος κλπ. Ο Χόγκαρθ είναι ένα έξυπνο παιδί που προσπαθεί να παρασύρει τον Γίγαντα σε παγίδα, πιστεύοντας πως είναι κακός και θέλει να τους βλάψει, σύντομα όμως διαπιστώνει πως δεν είναι έτσι κι αποφασίζει να τον βοηθήσει, προτείνοντάς του κάτι απρόσμενο. Μια ιστορία με εξελίξεις που εμπλουτίζουν τη βασική πλοκή, ένα παραμύθι γεμάτο σασπένς και αγωνία που κορυφώνονται από σελίδα σε σελίδα.

Η εικονογράφηση της Mini Grey είναι έξοχη! Οι διαστάσεις του Γίγαντα όπως κινείται στον χώρο είναι πραγματικά μεγάλες και τρομακτικές, οι οπτικές γωνίες είναι ενδιαφέρουσες, τα χρώματα και οι φωτισμοί βοηθάνε στον ρεαλισμό, υπάρχουν κοντινά πλάνα αλλά και πανοραμικές απόψεις, οι κάτοικοι του χωριού και οι προσπάθειές τους να παγιδέψουν τον Γίγαντα δίνονται με τρόπο που αποπνέει την απελπισία τους και στις τελευταίες σελίδες βγαίνει μια γλυκύτητα με τη σκηνή ανάμεσα στον Χόγκαρθ και τον Γίγαντα. Μια πολύ γλυκιά ιστορία που τη συστήνω ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Τι είναι ένα βιβλίο; 
Τίτλος πρωτοτύπου Che cos’è un libro?
Συγγραφέας Lucia Stipari
Εικονογράφος Elisa Codutti
Μετάφραση Παναγιώτης Γκότσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Lucia Stipari έγραψε ένα υπέροχο παραμύθι με το οποίο καλεί τα παιδιά από 4 ετών και πάνω να ανακαλύψουν τι είναι ένα βιβλίο. Με μικρές και σύντομες προτάσεις και με αχαλίνωτη φαντασία η συγγραφέας εξηγεί πως ναι μεν είναι κάτι μικρό και μοιάζει απλώς με μια στοίβα χαρτιά αλλά δεν είναι μόνο αυτό. «Για περίμενε, κοίταξέ το καλά». Σε ταξιδεύει, σε συντροφεύει, σε πάει σε άγνωστους κόσμους, οξύνει το πνεύμα σου, βοηθάει στον εμπλουτισμό της γνώσης και στην καλλιέργεια της αυτοπεποίθησης.

Ένα βιβλίο είναι ένα σπίτι, σαν μια στέγη πάνω από το κεφάλι σου, ένα ζεστό μέρος μέσα στο οποίο είναι όμορφο να μένεις, μια μικρή γωνιά όπου βρίσκεις καταφύγιο και αισθάνεσαι προστατευμένος και ασφαλής. Ένα βιβλίο είναι μια πόρτα, δεν μπορείς να ξέρεις τι σε περιμένει κι αυτό είναι το ωραίο της περιπέτειας. Είναι σαν μια αγκαλιά εάν θέλεις να κοιμηθείς και σε κρύβει αν θέλεις να εξαφανιστείς. Κυρίως όμως είναι ένας καθρέφτης, όπου αναγνωρίζεις τον εαυτό σου και ανακαλύπτεις περισσότερα για σένα. Το πιο ευχάριστο απ’ όλα μάλιστα είναι πως μπορείς να το μοιραστείς με τους φίλους σου και να διασκεδάσεις ακόμη περισσότερο!

Η εικονογράφηση της Elisa Codutti είναι απολαυστική και γεμάτη κρυμμένες λεπτομέρειες, ζωντανεύοντας με αξεπέραστο τρόπο το κείμενο. Ποικιλία σκηνικών και οπτικών γωνιών, ρεαλισμός και παλ χρώματα δημιουργούν εικόνες που ισορροπούν ανάμεσα στον ρεαλισμό και στη φαντασία. Το κοριτσάκι που μας συντροφεύει σε αυτό το ταξίδι ντύνεται πειρατής, καταφεύγει σ’ ένα φανταστικό σπίτι, ανοίγει τη μυστηριώδη πόρτα, πετάει με πτεροδάκτυλους, παίζει με τη γάτα της που την ακολουθεί παντού, εξερευνά και μαθαίνει, ενισχύοντας τη φαντασία των παιδιών και δείχνοντας με τον καλύτερο τρόπο τι πραγματικά είναι ένα βιβλίο.

Βιβλίο Στον δρόμο για το πάρτι
Τίτλος πρωτοτύπου Cami de la festa
Συγγραφέας Meritxell Marti
Εικονογράφος Anna Aparicio Català
Μετάφραση Παναγιώτης Γκότσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία λαγουδίνα έχει ετοιμάσει ένα πάρτι για να γιορτάσει τα γενέθλιά της και καλεί τους φίλους της να έρθουν, μόνο που εκείνοι συναντούν διάφορα εμπόδια στον δρόμο τους. Ο κάστορας, ο βάτραχος, ο τυφλοπόντικας, ο σκίουρος, η πυγολαμπίδα και ο λύκος, κουβαλώντας μια τούρτα που, ομολογουμένως, δε με ενθουσίασε (περιείχε σύκα, ελιές και τσουκνίδες), αρχίζουν να σκαρφίζονται διάφορους τρόπους για να λύσουν τα προβλήματα στο διάβα τους. Αυτό που μου άρεσε στο κείμενο είναι ότι παροτρύνει τους μικρούς αναγνώστες να σκεφτούν, να ψάξουν και να βρουν τη λύση μόνοι τους, βασισμένοι στην εικονογράφηση και στους χαρακτήρες που τους συστήθηκαν στην αρχή του βιβλίου.

Η Meritxell Marti θέτει το πρόβλημα, κάνει την ερώτηση και στη συνέχεια δίνει τη λύση, αφήνοντας στα παιδιά περιθώριο να σκεφτούν ποιος από την παρέα μπορεί να βοηθήσει. Κομμένες γέφυρες, πέτρες σε ορμητικό ποτάμι, αλυσίδες, άγρια σκυλιά, θέλουν σκέψη για να αντιμετωπιστούν και στο τέλος υπάρχουν επιπλέον ερωτήσεις για χαμένα αντικείμενα, κάτι που ωθεί τα παιδιά να πιάσουν το παραμύθι από την αρχή για να απαντήσουν. Κι εκεί που νόμιζα πως έχουμε απλά μια διασκεδαστική ιστορία που ακονίζει το μυαλό έρχεται μια μεγάλη ανατροπή που αφήνει ένα συγκινητικό ηθικό μήνυμα περί φιλίας και για τις άσχημες συνέπειες που προκύπτουν από τα βιαστικά συμπεράσματα.

Η εικονογράφηση της Anna Aparicio Català είναι πολύχρωμη και γεμάτες συναρπαστικές λεπτομέρειες. Μιας κι έχουμε να κάνουμε με διάφορους και διαφορετικούς φίλους, στις πρώτες σελίδες γνωρίζουμε τον καθένα από αυτούς, τις ιδιότητές του, τις δυνατότητές του και μετά μπαίνουμε στην καθαυτή ιστορία. Κάθε λεπτομέρεια είναι σημαντική κι έχει τον ρόλο της στο παραμύθι, κάνοντας έτσι το διάβασμα ένα αξέχαστο παιχνίδι. Μου άρεσαν η εξωτερική διακόσμηση του λαγουμιού της εορτάζουσας, η σκοτεινή φιγούρα που εμφανίζεται σε κάθε σελίδα, οι απρόσμενες και διασκεδαστικές λεπτομέρειες που αποτυπώνουν τον μικρόκοσμο του δάσους, τα χρώματα και οι ποικίλες οπτικές γωνίες. Ας λύσουμε λοιπόν τους γρίφους για να φτάσουμε στο πάρτι της λαγουδίνας εγκαίρως.

Βιβλίο Μια φορά κι ένας φόνος 
Συγγραφέας Έλενα Μπολονάση
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Έλενα Μπολονάση έγραψε μια συναρπαστική αστυνομική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις κυριολεκτικά μέχρι το τέλος. Παίρνει τα αγαπημένα παραμύθια της παιδικής μας ηλικίας και τα φέρνει σ’ ένα ακόμη πιο σκοτεινό σήμερα, διαστρεβλώνοντάς τα κατ’ επιλογήν του δολοφόνου της. Τα τρία γουρουνάκια δε χτίζουν το σπιτάκι τους αλλά τρώνε τον άνθρωπο που τα ταΐζει για να μείνουν στο δικό του, η Ραπουνζέλ μισεί τη μητέρα της που δεν την αφήνει να παίξει με τους φίλους της, η μητριά ενός χιονάτου και γλυκού κοριτσιού προσπαθεί να τη βγάλει από τη μέση ώστε να ζήσει ευτυχισμένη με τον άντρα της και πατέρα του κοριτσιού, ένα παιδί μεγαλώνει με τον κουρασμένο και πολυάσχολο μπαμπά του, οπότε η παράξενη συναναστροφή με τον «αόρατο φίλο» του αρχίζει και γίνεται επικίνδυνη, ένα κοριτσάκι με κόκκινη κάπα αρρωσταίνει βαριά κι αναγκάζεται η μητέρα της να πάει φαγητό στη γιαγιά της αλλά την καταβροχθίζει ο λύκος είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που εξιτάρουν τη φαντασία του κακού της ιστορίας.

Η ιστορία ξεκινάει μ’ έναν νεκρό αγρότη στο κτήμα του στην Κάτω Τιθορέα, που βρέθηκε μισοφαγωμένος από τα γουρούνια του, σκεπασμένος με άχυρα, τούβλα και λάσπη. Τι ήθελε να δείξει ο δολοφόνος με αυτήν τη σκηνοθεσία; Γιατί φόρεσε στο θύμα καινούργια γάντια και γαλότσες και γιατί του έδεσε σφιχτά το στόμα μ’ ένα κόκκινο μαντίλι; Η σύντροφος του θύματος, Δάφνη, δεύτερη φορά χήρα, δείχνει να έχει αποσυνδεθεί αισθηματικά από το γεγονός ενώ ο γιος της μισεί τον μέλλοντα πατριό του, θα έφτανε όμως στο έγκλημα; Στη συνέχεια, μια μητέρα βρέθηκε απαγχονισμένη με τις κοτσίδες της ανήλικης κόρης της που έχει υποστεί ισχυρό σοκ. Παρ’ όλη την έκδηλη φτώχεια τους, απέκτησαν τελευταίας τεχνολογίας συσκευές και επώνυμα ρούχα. Πώς το κατάφεραν; Τι μυστηριώδεις συναλλαγές περιέχει το χειρόγραφο τετράδιο με την ένδειξη «συνταγές»;  Γιατί το πεντάχρονο κοριτσάκι αποφεύγει να μένει μονάχο με τον αδελφό της μητέρας της;

Οι υποθέσεις αρχίζουν να συνδέονται και ο αστυνόμος Πετρίδης με την ομάδα του προσπαθούν να βρουν τον δολοφόνο, να ανακαλύψουν τον τρόπο σκέψης του, να καταλάβουν τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά. Πρόκειται για μια περσόνα σκοτεινή, αδίστακτη, που έχει ανάγκη, αν κι έχει μεγαλώσει, τα παραμύθια, έχοντας όμως κουραστεί από την κατάληξη «…ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Συνεχίζει να τα διαβάζει όλα, κλασικά, νεότερα, από λαϊκή παράδοση και διάφορες χώρες, νιώθοντας μια πρόσκαιρη ανακούφιση, σα βύθισμα σε κάτι γνώριμο. Δεν αφήνει τίποτα στη φαντασία, τα σχεδιάζει όλα ως την τελευταία λεπτομέρεια και μάλιστα η επανάληψη της αφήγησης βοηθά ώστε να προσθέτει κάθε φορά ακόμα ένα στοιχείο, κάτι που την προηγούμενη φορά είχε διαφύγει ή δεν είχε προβλεφθεί.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του εγκληματία, έτσι όπως παρεμβάλλεται στην πλοκή, εντείνει την αγωνία για το επόμενο χτύπημα και για την πραγματική ταυτότητα του ενόχου. Η επιλογή του θύματος, η παρακολούθηση, ο σχεδιασμός, η κατάλληλη ευκαιρία («τις ευκαιρίες δεν τις περιμένεις, τις φτιάχνεις») κλιμακώνουν την πλοκή. Λέει χαρακτηριστικά: «Η εγκληματικότητα είναι σημάδι προόδου της κοινωνίας. Χωρίς έγκλημα μια κοινωνία δεν είναι φυσιολογική… Φυσικά και προοδεύει η κοινωνία όταν καθαρίζει από τα σκουπίδια» (σελ. 95). Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν και συγκεκριμένα στη Μυτιλήνη, όπου και γεννήθηκε αγνώστου πατρός ενώ η ζωή δυσκόλεψε όταν η μητέρα άρχισε να δουλεύει υπηρέτρια σε μια επιφανή οικογένεια του νησιού. Τα τρία εγγόνια εκείνου του σπιτιού δεν έχαναν ευκαιρία να ξεμπροστιάζουν, να πειράζουν, να ενοχοποιούν το αθώο παιδί. Αυτό που με εντυπωσίασε στη γραφή του μυθιστορήματος ήταν το έξυπνο τέχνασμα να μην υπάρχει πουθενά η ένδειξη για το φύλο του ενόχου, μια δύσκολη συγγραφικά επιλογή, μιας και η ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τα γένη.

Δεν έχουμε όμως μόνο μια μονήρη και μονοδιάστατη εξιστόρηση δολοφονιών κι έναν αγώνα δρόμου να βρεθεί ο ένοχος. Γνωρίζουμε σε προσωπικό επίπεδο και με καλοσχεδιασμένα ψυχογραφήματα τον αστυνόμο Πετρίδη και την ομάδα του στο Ανθρωποκτονιών που αναλαμβάνουν την υπόθεση. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, μικρά μυστικά, ένας υποβόσκων έρωτας φέρνουν ζωή και στη μεριά των καλών του βιβλίου, κάτι που εξισορροπεί το κείμενο και επιτείνει την ένταση, αφού και πάλι έχουμε σταδιακή αποκάλυψη των προσωπικών τους ιστοριών. Για παράδειγμα, ο Πετρίδης έχει εξασκηθεί στη γλώσσα του σώματος, στις μικροεκφράσεις του προσώπου και σε όσα καλλιεργούν την παρατηρητικότητα, εστιάζει σε μικρές λεπτομέρειες, καταγράφει στο μυαλό του συνήθειες και ρουτίνες γειτόνων, με στόχο όλα αυτά να τον κάνουν να νιώθει μιαν ασφάλεια, μια ψευδαίσθηση πως η ζωή μπορεί να έχει μια σταθερότητα. Αγαπημένη του συνήθεια είναι να επιστρέφει σπίτι με τα πόδια ώστε να σκεφτεί τις υποθέσεις του, τι υπάρχει όμως στο δωμάτιο που κρατάει πάντα κλειστό; Γιατί μπαίνει μέσα και βασανίζεται; Τι του ξυπνάει η μυρωδιά που υπάρχει εκεί; Μιας και υπήρξε γιος χωροφύλακα με συνεχείς μεταθέσεις, μεγάλωσε χωρίς φίλους, κάτι που εξακολουθεί να διατηρεί, λες και φοβάται πως μόλις δεθεί με κάποιον θα τους χωρίσει η απόσταση ή, ακόμη χειρότερα, η ζωή. Η υπαστυνόμος Νίκη Δελή, που μετατέθηκε από τη δίκυκλη αστυνομία, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητη, ο Πετρίδης όμως της ενέπνευσε αυτοπεποίθηση και της τόνισε πως, για το καλό της ομάδας, πρέπει όλοι να νιώθουν σημαντικοί ως μέλη της, να ενσωματώνονται, αφού η ζωή του ενός εξαρτάται από τους υπόλοιπους, άρα πρέπει να σε «βλέπουν», να σε υπολογίζουν. Τι συμβαίνει με τον πατέρα της στο Πλατύστομο και γιατί όποτε επισκέπτεται τους γονείς της θέλει να γυρίσει αμέσως στην Αθήνα; Τι προσωπικό βάρος σηκώνει η μητέρα της; Στο πλάι της, ο υπαστυνόμος Φάνης Αλεξίου, κρυφά ερωτευμένος μαζί της, κάτι που δεν ξεφεύγει από τον Πετρίδη.

«Μια φορά κι ένας φόνος»… ή μάλλον δύο… όχι, παραπάνω. Ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο σασπένς και εκπλήξεις, αναπάντεχες διασυνδέσεις και με μια φρικιαστική παραμόρφωση των παραμυθιών της παιδικής μας ηλικίας. Άνθρωποι που ίσως να μην άξιζαν να ζουν, ιστορίες που δεν έχουν πάντα «αίσιο τέλος», χαρακτήρες που μας καλωσορίζουν στη ζωή τους όσο προσπαθούν να εντοπίσουν τον ένοχο και μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού βιβλίου.

Βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου-Περιπέτεια στο Πόρτο Ράφτη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χιλιάδες ερωτηματικά, κλιμακούμενη αγωνία, έξυπνη και απολαυστική αναπαράσταση της πόλης και της περιοχής του Πόρτο Ράφτη, με πολλά ιστορικά στοιχεία που δύσκολα θα βρουν οι μικροί αναγνώστες στα σχολικά βιβλία. Η κούπα του Πτολεμαίου είναι μια υπέροχη, καλογραμμένη, ανατρεπτική περιπέτεια για μεγάλα παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να το τελειώσω. Δε γνώριζα τη γραφή του κυρίου Στοφόρου και πλέον θα είμαι φανατικός θαυμαστής του. Ωραίο λεξιλόγιο, ολοζώντανες αναπαραστάσεις σκηνών και περιστατικών, αληθινοί και καθημερινοί διαλόγοι, ευρηματικές ανατροπές και δεξιοτεχνία στην αφήγηση είναι λίγες από τις αρετές του συγγραφέα. Στα συν είναι και η σκέψη, εκτός από την αναφορά στην ιστορία του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου και της εποχής του, με αφορμή τον παππού που αγαπάει την παρέα των εγγονιών του, να ξεδιπλωθεί η ιστορία των εξορίστων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας στη Λέρο, μεταξύ των οποίων  και ο Γιάννης Ρίτσος. Με όσο γίνεται πιο αντικειμενική ματιά και ευσύνοπτα, ο κύριος Στοφόρος ανέπτυξε τις απόψεις του και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πληροφορίες για την εποχή του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (309-246 π. Χ.), ιδρυτή του Φάρου και της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, για την κούπα του, έναν κάνθαρο από όνυχα, για το Πόρτο Ράφτη και την Κορώνη και για τις αρχαιοκαπηλείες που παρατηρούνται αυξημένα σε καιρό πολέμου. Η ιστορία εξελίσσεται άνετα, αβίαστα, με πολύ ωραίο λόγο, χωρίς τα ιστορικά στοιχεία να κουράζουν ή να απομονώνουν την πλοκή, με τα παιδιά να έχουν το καθένα τη δική του ψυχολογία, συμπεριφορά και αντιδράσεις, μικρά παιδιά που θα παίξουν, θα τσακωθούν, θα ψάξουν στο Διαδίκτυο για στοιχεία κλπ.

Ατμοσφαιρικό, γεμάτο αγωνία και μυστικά, πλούσιο σε πληροφορίες, έξυπνο και συναρπαστικό ως προς την πλοκή, το βιβλίο «Η κούπα του Πτολεμαίου» μυρίζει το χώμα του Πόρτο Ράφτη, αναδίδει τη σαπίλα της αρχαιοκαπηλίας («έγκλημα πολιτιστικόν» κατά τον Γ. Α. Μαγκάκη) και καλωσορίζει τον μικρό αναγνώστη σε μια διαφορετική περιπέτεια! Η Κατερίνα, η Ζωή, η Αντιγόνη, η Άννα, η Βιργινία, ο Μίσα, η Ζηνοβία, ο Δημήτρης, ο Γιάννης και ο Βαγγέλης σας περιμένουν!

Βιβλίο Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο
Τίτλος πρωτοτύπου Nos tratamos bien
Συγγραφέας-Εικονογράφος Lucia Serrano
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω και με απλό λεξιλόγιο, γεμάτο όμως σημαντικές και διαχρονικές αλήθειες, δείχνει μέσα από αστεία και όχι μόνο περιστατικά τι πρέπει να κάνουν και πώς να συμπεριφέρονται σωστά. Αποφεύγει τον διδακτισμό και χρησιμοποιεί την όμορφη εικονογράφηση για να βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες να εμπεδώσουν καλύτερα και πιο εύληπτα τις συμβουλές που προσφέρει. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά  καταλαβαίνουν γιατί έχει σημασία να φερόμαστε καλά στους φίλους μας. Για παράδειγμα, καμιά φορά μπορεί να είμαστε στεναχωρημένοι και να μιλήσουμε άσχημα χωρίς να το θέλουμε, όμως τα λόγια μας μπορεί να πληγώσουν πολύ τους φίλους μας ακόμα και αν εκείνοι δεν μας το δείξουν.

Επιπλέον, το περιεχόμενο μπορεί να φαίνεται απλό αλλά τα μηνύματα που περνάει είναι τόσο δυνατά που ταιριάζουν ακόμη και στους μεγάλους, οι οποίοι πολλές φορές ξεχνάνε πόσο μπορεί να επηρεάσουν οι πράξεις και τα λόγια τους τους ανθρώπους γύρω τους. Γι’ αυτό πρέπει να σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε: μπορεί να πληγώσουμε ανθρώπους και να θυμούνται την άσχημη συμπεριφορά μας για καιρό. Ειδικά στο σχολείο, πολλές φορές γίνονται αστεία εις βάρος κάποιου παιδιού που σίγουρα δεν τα  δέχεται  κι αυτό του είναι δυσάρεστο. Οφείλουμε λοιπόν να σεβόμαστε τους συμμαθητές μας, τους αγαπημένους μας, τους φίλους μας, τους συναδέλφους στη δουλειά, να τους αφήνουμε να είναι ο εαυτός τους και να τους υπερασπιζόμαστε αν κάποιοι τους ενοχλούν. Όλοι αξίζουμε να μας φέρονται με καλοσύνη.

Το »Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο» είναι ένα παραμύθι που θα αγγίξει τις ευαίσθητες ψυχές μικρών και μεγάλων γιατί δείχνει ότι η καλή συμπεριφορά φαίνεται ακόμη και στα μικρά πράγματα: πώς μοιραζόμαστε, πώς ζητάμε συγνώμη, πώς λέμε ευχαριστώ, πώς βοηθάμε τους φίλους μας. Είναι μια σημαντική έκδοση για τη διαφορετικότητα και τον σεβασμό που οφείλουμε χωρίς εξαιρέσεις.  Όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, διαφορετικά μιλάνε, διαφορετικά φαίνονται, διαφορετικά αισθάνονται κι εμείς δεν πρέπει να τους κοροϊδεύουμε. Το βιβλίο θα βοηθήσει όλους να σκεφτούν ότι ο κόσμος μας θα γίνει πολύ καλύτερος όταν ο καθένας μας φέρεται καλά, σέβεται και δεν πληγώνει τον άλλο. Δυνατά, καίρια και σημαντικά μηνύματα που ζωντανεύουν με μια λιτή και παραστατική εικονογράφηση, γεμάτη χαρούμενα χρώματα και σχέδια, κάτι που κάνει το παραμύθι πιο ευχάριστο στην ανάγνωση.

Βιβλίο Η χαμένη στήλη των Ετρούσκων 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Το παρεάκι «η Κατερίνα, η Ζωή, τ’ Αντιγονάκ’, η Ζηνοβία» έχει θρυμματιστεί πλέον. Αυτήν τη φορά, οι καλοκαιρινές διακοπές σπάνε στα δύο. Ο Σάββας και ο Ιάσονας θα ταξιδέψουν στη Σαμοθράκη για αναρρίχηση μαζί με τον Ρένο και τη μητέρα του και την Κατερίνα, που πλέον έχει γυρίσει την πλάτη στους γονείς της μετά από αυτό που της έκαναν. Από την άλλη, ο Δημήτρης, παρά τις αντιρρήσεις του, αναγκάζεται να πάει με την αδελφή του, Αντιγόνη, στη Λήμνο. Στη συντροφιά τους προστίθεται η Δόμνα, η οποία θα βρεθεί επιτέλους με τον Βασίλη που ζει στην Αμερική και δεν έχουν προλάβει να ζήσουν στιγμές ως ζευγάρι. Η κοπέλα κάνει μια ανασκόπηση των συναισθημάτων της κι αναρωτιέται αν νιώθει πράγματα για τον Βασίλη ή απλώς τον δέχτηκε για να μην είναι η μόνη από την παρέα χωρίς ταίρι. Η γνωριμία με τον Σώζο όμως θα αλλάξει και πάλι τον ψυχικό της κόσμο, ειδικά όταν μπαίνει στην παρέα η Φραντσέσκα.

Ο Κλάους Τόρε, που τον γνωρίσαμε στον «Ιστό της Αράχνης», πρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνων σύμβουλος μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καταστρώνει ένα σχέδιο εκδίκησης για να τιμωρήσει τα παιδιά του Πόρτο Ράφτη, τα οποία θεωρεί ένοχα για τον θάνατο του Κάρελ Βίντερ. Η απώλεια αυτή έχει αφήσει ακέφαλο τον όμιλο Βίντερ, τον οποίο εποφθαλμιά ο Τόρε για να τον συγχωνεύσει με τον δικό του και να γίνει έτσι η μεγαλύτερη δύναμη στον πλανήτη. Ο Τόρε ανακαλύπτει τη «λημνία γη», ένα δραστικό φάρμακο γνωστό από την αρχαιότητα που εξορυσσόταν στη Λήμνο ως το 1916, και το εύφορο έδαφος του νησιού για αμπελώνες, οπότε αρχίζει να επενδύει στη Λήμνο. Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τα ίχνη του πατέρα της Ζηνοβίας, Μιχάλη, που έχει πλέον ακολουθήσει τον δρόμο της αυτοδικίας μετά από όσα συνέβησαν στην οικογένειά του αλλά και τι απέγιναν ο Παπαγεωργίου, η βοηθός του, Μελίνα και ο Αντώνης από το λιμενικό, μετά τα γεγονότα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς. Οι τρεις τους αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τα Σώματα που υπηρετούσαν και άνοιξαν δικό τους γραφείο ερευνών. Σταδιακά αρχίζουν να φτάνουν στ’ αυτιά τους πληροφορίες για τον Κλάους Τόρε, για το project των παιδιών, για μια σχετική κινητικότητα στο νησί και πολλά άλλα, με αποτέλεσμα να μπουν σε σκέψεις. Θα μαντέψουν άραγε το σχέδιο του κακού της ιστορίας; Θα προλάβουν να βοηθήσουν τους αγαπημένους τους φίλους;

Τα παιδιά λοιπόν, χάρη σ’ έναν Γερμανό αρχαιολόγο και το project Υψιπύλη όπου συμμετέχουν, ταξιδεύουν σε όλο το νησί και μαθαίνουν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για την ιστορία του από την αρχαιότητα ως την Κατοχή. Μύρινα, Κάστρο, Ρωμέικος Γιαλός, Αμμοθίνες, η περιβόητη Μαρούλα, ο Μούδρος με την Πορτάρα και το Συμμαχικό Κοιμητήριο, τα χαριτωμένα πλατώνια, το μουσείο παιχνιδιών στη Μύρινα, τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων η Στήλη των Καμινίων, το μέγαρο Χριστοδουλίδη που λειτούργησε ως λέσχη των αξιωματικών της Γκεστάπο κατά την Κατοχή, οι αντιναζί 999ρηδες και πώς τους τιμώρησε το γερμανικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του πολέμου, η «υπόθεση Κικέρων» και πολλά άλλα μας ταξιδεύουν στο χτες και στο σήμερα της Λήμνου. Ανατροπές, παγίδες, εκπλήξεις, ερωτικές αντιζηλίες, πλούτος εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών δημιουργούν άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο δράση και σασπένς.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλία Γουτού Γουπατού & Το μόνο ταξίδι της ζωής του
Συγγραφείς Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης & Γεώργιος Βιζυηνός
Απόδοση Κώστας Πούλος
Εικονογράφοι Έλενα Τσαπρούνη & Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Γουτού Γουπατού», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Αυτήν τη φράση συνήθιζε να λέει ο Μανώλης ο «Ταπόης» του χωριού, ένα παιδί νοητικά καθυστερημένο και με ημιπληγία, δηλαδή «Πότε να ‘ρθει του Χριστού, τ’ Αϊ-Βασιλιού να φάμε». Ένα παιδί που έχει λίγους φίλους και το αγαπάνε οι μεγάλοι. Ο Μανώλης κάνει θελήματα σε όσους τον σέβονται και η ανατροφή του είναι αγώνας για τη μητέρα του. Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς όμως οι φίλοι του πέφτουν θύματα του νταή της Πάνω Ενορίας και παρεμβαίνει αποφασιστικά. Μια συγκινητική ιστορία για τον τρόπο ζωής των φτωχόπαιδων της εποχής και ταυτόχρονα καταγραφή ενός ενδιαφέροντος δίπολου: το ένα απόκληρο παιδί επιλέγει την καλοσύνη, το άλλο το κακό. Από την άλλη, ποιο είναι «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», όπως έγραψε ο Γεώργιος Βιζυηνός, πού πήγε τελικά ο παππούς του αφηγητή; Ένας άνθρωπος εξιστορεί στον εγγονό του μια θαυμάσια ζωή γεμάτη παραμύθια, ιστορίες, θρύλους απ’ όλο τον κόσμο και γεμίζει το μυαλό του παιδιού με εικόνες και ταξίδια. Το εγγόνι ταξιδεύει νοερά, κάνει σχέδια, πλάθει όνειρα κι όταν μεγαλώνει διαπιστώνει πως ο παππούς του δεν τα έζησε όλα αυτά στην πραγματικότητα, υπάρχει όμως μια έκπληξη στο τέλος του διηγήματος.

Η απόδοση του Κώστα Πούλου δε με ενόχλησε καθόλου. Σίγουρα μέρος της μαγείας των κειμένων του Γεωργίου Βιζυηνού και του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι η γλώσσα τους αλλά και ο διασκευαστής έκανε καλή δουλειά. Κράτησε το ηχόχρωμα του κειμένου, έδωσε διακριτική ποιητικότητα στις λέξεις (π. χ. «τονε λάτρευε» αντί «τον λάτρευε», «γλυκομιλούνε» κλπ.), έχει πλούσιο λεξιλόγιο, πιστό στην εποχή και στον τόπο των διηγημάτων και δημιούργησε ιστορίες που με κράτησαν ως το τέλος κι ας τις ήξερα. Προς τιμήν του, απέφυγε τις πολλές περιγραφές του αυθεντικού κειμένου, αν και κράτησε μερικές διαχρονικές παρατηρήσεις, τονίζοντας έτσι την ομορφιά τους, όπως στο «Γουτού Γουπατού»: «οι χρονιές περνούσαν η μία μετά την άλλη και τίποτα δεν φαινότανε να αλλάζει εξόν από την ηλικία των ανθρώπων που έριχνε πρώιμα τα χιόνια πάνω στα μαλλιά τους».

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι άψογη και γεμάτη σεβασμό απέναντι στα κείμενα. Η Θέντα Μιμηλάκη ζωντανεύει με απαλά χρώματα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους μύθους και τους θρύλους του παππού στο «Μόνο ταξίδι της ζωής του». Υπέροχα τα αγροτικά τοπία από την αληθινή ζωή του παππού, εκπληκτικές οι μορφές από τους θρύλους και τις διηγήσεις (ευρηματικοί οι σκυλάνθρωποι, ανατριχιαστικοί οι μαρμαρωμένοι άνθρωποι), ενδιαφέρουσες οι λεπτομέρειες. Από την άλλη, η Έλενα Τσαπρούνη αναπαριστά με τέχνη την καθημερινότητα του «Ταπόη» στο «Γουτού Γουπατού». Ήδη από το εξώφυλλο δείχνει προσοχή στη λεπτομέρεια, με τη λάμπα να τρεμοφέγγει στο παράθυρο όσο τα παιδιά είναι στους δρόμους για τα κάλαντα. Απαλές γραμμές που όμως αποτυπώνουν σωστά την ατμόσφαιρα και τις σκηνές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα, ατμοσφαιρικότητα (ειδικά η νύχτα στις σελίδες με την αναμονή του Ταπόη των γιορτών και με το λιτό δείπνο), σωστές προοπτικές ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την πρωτοχρονιάτικη νύχτα που θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού.

«Τα Ελληνικά» είναι μια πολύ καλή πρώτη αναγνωστική επαφή των παιδιών από 8 ετών και πάνω με τα σημαντικότερα κλασικά ελληνικά κείμενα και τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Γεώργιος Βιζυηνός μπορούν ακόμα να σταθούν στην εποχή μας και να τους γνωρίσουν οι νεότερες γενιές.