Βιβλίο Στη σκιά της ζωής τους 
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Τσαμαδού έγραψε μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία για μια γυναίκα που παντρεύτηκε νωρίς λόγω εγκυμοσύνης έναν άντρα που δεν πρόλαβε να αγαπήσει, παράτησε τις σπουδές της και κλείστηκε στο σπίτι. Όλη η ζωή της ένα λάθος: δεν πήγε στο κολέγιο λόγω εγκυμοσύνης, δόθηκε στον άντρα που της άρεσε, με τον οποίο και παντρεύτηκε, και αμέσως έγινε σύζυγος και μητέρα χωρίς άλλα ενδιαφέροντα και φίλες, χωρίς κοινωνική ζωή και χόμπι, «μια γυναίκα χωρίς προσωπικότητα, άχρωμη και αδιάφορη». Τελικά διαπίστωσε πως όλα αυτά ήταν χάσιμο χρόνου, μιας και ο σύζυγός της δεν την εκτίμησε ποτέ ως γυναίκα.

Όλα ξεκινάνε όταν η μητέρα της Λούση, μετά τον θάνατο του άντρα της, αρχίζει να παραληρεί και να μιλάει σ’ έναν φανταστικό συνομιλητή ενώ δεν αποχωρίζεται τη δικηγορική τσάντα του νεκρού συζύγου. Η Λούση και ο αδελφός της τη βάζουν σε ίδρυμα και οι γιατροί αποφαίνονται: αρχή αλτσχάιμερ και αποσχιστική διαταραχή, δεν υπάρχει θεραπεία. Κλαίει, γελάει και μιλάει συνέχεια στα ελληνικά, κοιτώντας και ψαχουλεύοντας κάποιες επιστολές μέσα στην περίφημη τσάντα. Μετά τον θάνατό της, οι επιστολές αυτές ωθούν τη Λούση να φύγει από την Αμερική. Τι δουλειά έχει στην Ελλάδα και γιατί το έσκασε σαν κλέφτρα, χωρίς να ειδοποιήσει κανέναν; Τι ελπίζει να βρει; Γιατί κράτησε τις επιστολές των γονιών της και ποιοι απεικονίζονται στη φωτογραφία που τις συνοδεύει; Τι συνέβη στην Πάτρα του 1945;

Μια γυναίκα χωρίς γνώση ελληνικών θα έρθει στην Ελλάδα να ξεκινήσει μια σειρά από έρευνες. Ένας άθλος που δε λυγίζει όμως τη θέληση της Λούση και η κοπέλα θα ξεκινήσει να ψάχνει το παρελθόν των γονιών της, πώς γνωρίστηκαν, πώς και γιατί ήρθαν στην Ελλάδα, μόνο που σύντομα θα διαπιστώσει πως αυτή η έρευνα την αφορά προσωπικά με απρόσμενο τρόπο. Κάποια γεγονότα που θα ζήσει στην Ελλάδα και θα την ξαναγεννήσουν θα τη φέρουν αντιμέτωπη με την οικογένειά της, τον αδελφό, τον σύζυγο, τα παιδιά της, που θα της γυρίσουν την πλάτη. Θα βρει τη δύναμη να συνεχίσει να ζει; Πώς θα τα καταφέρει;

Στο πλάι της, η Άννα, η γυναίκα που της νοικιάζει μια κάμαρα στην Πάτρα και η κόρη της, Αθηνά. Αυθόρμητη, διακριτική και ζεστή, η Αθηνά κερδίζει αμέσως τη Λούση που παρατηρεί και αρκετές ομοιότητες στις οικογενειακές τους ιστορίες. Μέσα από την οικογένεια της Άννας και της Αθηνάς ξεπηδάνε ενδιαφέρουσες ιστορίες που αντικατοπτρίζουν την ελευθερία της γυναίκας, το δικαίωμα στην άμβλωση, τη γυναικεία χειραφέτηση και ανεξαρτησία, καθώς και τις συνέπειες από τις λάθος επιλογές. Τρεις γυναίκες, η γιαγιά Αναστασία, η μαμά Άννα, η κόρη Αθηνά, το παραδοσιακό, συντηρητικό χτες, το σήμερα και το κυνικό, απελευθερωμένο αύριο δένονται με την ιστορία της Λούση και δημιουργούν μια πολύπλευρη ιστορία γεμάτη ενδιαφέρουσες σκηνές, δραματικά περιστατικά και εκπλήξεις. Επιπλέον, ένα ταξίδι στην Ύδρα θα φέρει απρόσμενες εξελίξεις στη ζωή της πρωταγωνίστριας και θα της ξυπνήσει αισθήματα για καιρό κοιμισμένα.

Το μυθιστόρημα «Στη σκιά της ζωής τους» ρίχνει φως στις παράνομες υιοθεσίες των παιδιών του Εμφυλίου, στο παιδομάζωμα εκείνης της περιόδου, στις τραγικές ιστορίες που χώρισαν οικογένειες για πάντα με μεθόδους που ελάχιστες ήταν νόμιμες και φυσικά δεν ήρθαν όλες στο φως. Παιδουπόλεις, πλαστά δικαιολογητικά, κρυφές αγοραπωλησίες, ακόμη και απαγωγές δημιούργησαν μια από τις μεγαλύτερες πληγές της σύγχρονης Ιστορίας, που ακόμη αιμορραγεί. Η συγγραφέας σκύβει με αγωνία πάνω από αυτές τις περιπτώσεις και αποτυπώνει με πολυεπίπεδη πλοκή και ανατροπές τη ζωή μιας γυναίκας που άλλα πίστευε για το παρελθόν της και άλλα κρύβονταν πίσω από την αλήθεια.

Η καθαυτή ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη και φωτίζεται τμηματικά όσο προχωράμε την ανάγνωση, οπότε χρειάζεται προσοχή, πάντως όλα μπαίνουν στη θέση τους και ξεκαθαρίζουν, συγκροτώντας έτσι μια φριχτή ιστορία απάτης και εγωισμού, ειδικά όταν μέσα σε όλα αυτά μπαίνει ανθρώπινος παράγων. Επιπλέον, παρένθετες ιστορίες που εμπλουτίζουν την πλοκή και δημιουργούν ολοκληρωμένους χαρακτήρες μας συστήνουν την κλειστή κοινωνία της Πάτρας του 1945-1947 και τον τρόπο ζωής, αντιλήψεων και νοοτροπίας της ελληνοαμερικανικής κοινότητας της δεκαετίας του 1980. Μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με διαρκείς ανατροπές, λιτούς διαλόγους, ποικίλες μορφές αφήγησης και ρεαλισμό που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος.

Βιβλίο Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης
Συγγραφέας Παντελής Περιβολάρης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παντελής Περιβολάρης στο πρώτο του μυθιστόρημα μπαίνει στα βαθιά νερά του αντισημιτισμού και αναμιγνύει με σωστό τρόπο αληθινά πρόσωπα, οργανώσεις και καταστάσεις με την αστείρευτη φαντασία του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαρκές ανθρωποκυνηγητό και πολλά πραγματολογικά στοιχεία. Ο Παύλος Δημητρίου, αθλητικογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, ειδοποιείται για τη δολοφονία του Κοέν και σπεύδει να την καλύψει ειδησεογραφικά, χωρίς να γνωρίζει πως αυτό θα είναι το βήμα που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Υπεύθυνη θα είναι η Βασιλική Βουνάτσου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, που έρχεται να συνδράμει με τις εξειδικευμένες γνώσεις της στην περισυλλογή και την αξιοποίηση των πειστηρίων, ποιος όμως είναι ο πραγματικός της ρόλος στην υπόθεση και γιατί προσφέρει μια άτυπη συνεργασία στον Δημητρίου, που μπήκε ξαφνικά στο μάτι του κυκλώνα και ίσως κάποιοι τον βλέπουν ως αποδιοπομπαίο τράγο; Ο αστυνομικός διευθυντής του Πύργου Ηλείας Κώστας Βεργόπουλος, που είχε μια καλή σχέση με τον Δημητρίου, διαπιστώνει πως η υπόθεση παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Αμερικανική Πρεσβεία, τις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ και όχι μόνο, με ακροδεξιές οργανώσεις και άλλα πρόσωπα να πιέζουν για τη λύση της υπόθεσης ή να κάνουν τα πάντα για να μείνουν τα μυστικά κρυμμένα στο σκοτάδι.

Από τη μια λοιπόν έχουμε έναν αγώνα δρόμου με τον Δημητρίου και τη Βουνάτσου που μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα να προσπαθούν να μείνουν ζωντανοί και να βρουν την άκρη σ’ ένα μυστήριο που πυκνώνει ολοένα και περισσότερο, με τα ίχνη που οδηγούν στην πολύτιμη Κιβωτό της Διαθήκης να τους φέρνουν πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν, σε μια διαδρομή γεμάτη εχθρούς και ανέλπιστους συμμάχους. Ταυτόχρονα όμως αποφασισμένοι εγκληματίες, όπως ο Κλάους Μπρίχνεν που ακολουθεί τις εντολές του Δόκτορα Εσσή, το ηγετικό στέλεχος της Compat 18 Hellas Γιώργος Σιδηρόπουλος, ο θεωρητικός του εθνικοσοσιαλισμού Μάριος Δημητρόπουλος που συνδέεται με την οργάνωση του Σιδηρόπουλου και άλλοι τους παρακολουθούν στενά και προσπαθούν να τους βγάλουν από τη μέση. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου λοιπόν αντικατοπτρίζει τις ανησυχητικές διαστάσεις του ακροδεξιού ρεύματος που όντως βιώνουμε στην εποχή μας και ο συγγραφέας καταφέρνει να στήσει ρεαλιστικά ένα αρραγές δίκτυο που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας AFD,  την τρομοκρατική οργάνωση NSU που αποκαλύφθηκε το 2011 οδηγώντας τους Ούβε Μούντλος και Ούβε Μπένχαρτ σε μαρτυρικό, κατά τους θιασώτες της, θάνατο και άλλες ενώσεις ή φορείς που αποσκοπούν, με αφορμή την αναζήτηση του θησαυρού των Εβραίων, να κυριαρχήσουν ξανά στην Ιστορία και να ολοκληρώσουν ό,τι άφησαν στη μέση οι Γερμανοί με το Ολοκαύτωμα.

Οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, η δράση σε αρκετά σημεία καταιγιστική και οι πληροφορίες έρχονται σωρηδόν είτε σε μορφή υποσημειώσεων είτε με, αρκετά παραπάνω από το επιτρεπτό σε έκταση και συχνότητα, παρεκβολές στη ροή της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα με βοήθησε να μάθω πολλά πράγματα: για την Κιβωτό της Διαθήκης, τι περιέχει και ποια είναι η σημασία της, πώς βρέθηκαν οι Εβραίοι της Αιθιοπίας στην Ελλάδα, γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία του Νώε Γιουσουρούμ που έδωσε το όνομά του στην ομώνυμη πλατεία, ποιος ήταν ο ρόλος του Μοδιάνο στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ακόμη και για το ριφιφί του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας που παραμένει ανεξιχνίαστο ως σήμερα! Αυτός όμως είναι και ο λόγος που εν συνόλω το μυθιστόρημα ίσως δείχνει αδύναμο και σε κάποια σημεία πιο αργό. Πληθώρα πληροφοριών και επεξηγήσεων, είτε σύντομα σε υποσημειώσεις είτε πιο εκτεταμένα εν τη ρύμη του λόγου στο κυρίως κείμενο, αρκετές παρεκβολές (όπως για παράδειγμα η εκτεταμένη αναφορά στην 11^η Σεπτεμβρίου την περίοδο που βρισκόταν στην Αμερική ο Παύλος Δημητρίου, μόνο και μόνο για να δείξει πως δε φοβάται, καθώς και στοιχεία από το παρελθόν κάποιων προσώπων που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις ούτε συμβάλλουν σε κάποια απόφαση ή πλευρά του χαρακτήρα των ηρώων στο σήμερα) και λεπτομέρειες που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους αναγνώστες αλλά δεν ενσωματώνονται στη ροή του κειμένου (όπως για παράδειγμα, η παράθεση των αστυνομικών διατάξεων ή η εκτεταμένη εξιστόρηση για τους Ναΐτες ιππότες κ. π. ά.), θυμίζοντας έτσι ξένο σώμα. «Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα για γνήσιο ελληνικό θρίλερ-περιπέτεια, με άφθονες πληροφορίες γύρω από την ακροδεξιά, τον νεοναζισμό και τον φυλετικό ρατσισμό της εποχής μας και με μια ενδιαφέρουσα πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Παλαιοί λογαριασμοί 
Συγγραφέας Δήμητρα Παπαναστασοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης 24 Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Παπαναστασοπούλου επέστρεψε μ’ ένα πυκνογραμμένο και πλούσιο σε συναισθήματα μυθιστόρημα που καταγράφει τις ζωές τριών διαφορετικών γυναικών που δρουν σε περασμένες εποχές και μακρινούς τόπους μα και στο σήμερα. Η κάθε μία έχει περίπλοκη ζωή, γεμάτη από ενδιαφέροντες χαρακτήρες που απαρτίζουν το κοντινό περιβάλλον της. Έρωτες και πάθη, προδοσίες και εκδίκηση, σασπένς και εκπλήξεις μου τράβηξαν το ενδιαφέρον ως την τελευταία σελίδα ενώ η περιδιάβαση από το σήμερα στο μακρινό και στο κοντινό χτες δε με μπέρδεψε ούτε με κούρασε καθόλου, αντίθετα, εφόσον σταμάταγε το κάθε κεφάλαιο σε κρίσιμο σημείο ήθελα να μάθω τι έγινε παρακάτω ξανά και ξανά.

Η Γουάν Φεν ζει στη Ναντζίνγκ ως σύζυγος του κυβερνήτη της επαρχίας Κάι Φανγκουί και είναι η πρώτη κυρία της τοπικής κοινωνίας. Παρ’ όλ’ αυτά, παντρεύτηκε χωρίς τη θέλησή της, έχοντας μεγαλώσει ως κόρη κτηματία και εμπόρου. Αυτός ο πειθαναγκασμός τη μετέτρεψε σε σκληρή και αδίστακτη γυναίκα. Έχει πολιτική αντίληψη και διπλωματία, ανακατεύεται σε όλα, σπάει τα καλούπια του καθωσπρεπισμού και τελικά αποφασίζει να κάνει τη ζωή της, επιφυλάσσοντας τη χειρότερη έκπληξη στον άντρα της. Οι περιπέτειές της την οδηγούν ως την Απαγορευμένη Πόλη στο Πεκίνο (Μπεϊτζίνγκ), σ’ ένα σκηνικό γεμάτο απειλές και εχθρούς εξωτερικούς (του κράτους) αλλά και εσωτερικούς. Είμαστε στα 1642 με 1681, μια κρίσιμη για την ιστορία της Κίνας εποχή, όπου υπάρχουν αυστηροί κανόνες κοινωνικής συμπεριφοράς, ο λόγος του πατέρα και έπειτα του συζύγου είναι νόμος, οι γυναίκες υφίστανται φριχτά βασανιστήρια και ακρωτηριασμούς σε πολύ μικρή ηλικία για ν’ αποκτήσουν τα πόδια τους το σχήμα του λωτού (δείγμα κομψότητας και ομορφιάς) και ταυτόχρονα είναι η περίοδος όπου έχουμε αθρόα άφιξη λευκών από την άλλη άκρη του κόσμου και αντίστοιχα επιρροές του πολιτισμού και της θρησκείας της Κίνας ενώ οι Μαντσού απειλούν την Κίνα από τα βόρεια, έτοιμοι να καταλύσουν τη δυναστεία των Μινγκ.

Η δωδεκάχρονη Τζόντι Βίνεη ζει στο Λονδίνο με την πολυμελή οικογένειά της και πουλά λουλούδια για να ζήσει. Την ημέρα του θανάτου του στρατιωτικού και πολιτικού Άρθουρ Γουέλσλι, Δούκα του Ουέλλιγκτον, παρακολουθεί την κηδεία του, θαυμάζει τη μεγαλοπρέπεια της τελετής και καταγράφει στο μυαλό της τα πάντα. Ένα απρόσμενο γεγονός θα αλλάξει τη ζωή της και θα τη φέρει αντιμέτωπη με τον σκληρό νόμο της επιβίωσης που κυριαρχεί στους δρόμους. Μια σημαντική γνωριμία θα στρέψει αλλού τη μοίρα της και θα μεταμορφωθεί από άσημο κοριτσόπουλο σε περιζήτητη κοπέλα. Είμαστε στα 1852 με 1860 και περπατάμε σε μια πόλη με χωμάτινους δρόμους, καρβουνόσκονη, αφόρητη υγρασία κι έναν Τάμεση να υπερχειλίζει σε μεγάλες νεροποντές. Από τα χαμόσπιτα στα μέγαρα της Μπελγκρέιβια ο δρόμος είναι μακρύς και η Τζόντι θα τον διασχίσει βήμα προς βήμα, πληρώνοντας κάθε μέρα τα λάθη  και τον αυθορμητισμό της.

Τέλος, η Βασιλεία Γερανίου είναι μια απόμακρη αρχιτέκτονας που ζει στην Πάτρα το 1984, ερχόμενη από μια ερωτική περιπέτεια στη Νέα Υόρκη που την καταρράκωσε και την πλήγωσε ανεπανόρθωτα. Ο παππούς της, Βασίλης Δούκας, είναι διακεκριμένος νομικός, απόγονος μιας σημαντικής οικογένειας και την υποστηρίζει στη δουλειά της. Η Βασιλεία έχει μια πολύ καλή φίλη και ένα εργασιακό περιβάλλον που τη γεμίζει και την ικανοποιεί. Όταν συναντά τον Βασίλη Καλέτα τα πάντα αλλάζουν κι αρχίζει μια ιστορία γεμάτη από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που υπάρχουν και στις δύο πρώτες αφηγήσεις. Μόνο που εδώ υπάρχει ένα μυστικό καλά κρυμμένο που συνδέει αναπάντεχα τις τρεις γυναίκες και η Βασιλεία πρέπει όχι μόνο να το βρει αλλά και να ψάξει βαθιά μέσα της για να κατανοήσει τον ρόλο της στη ζωή και να διατηρήσει αυτά που με τόσο κόπο απέκτησε.

Γυναίκες που γίνονται υποχείρια άλλων, που παρασύρονται από τη μοίρα χωρίς να προλάβουν να την αρπάξουν στα χέρια τους, που αναζητούν τις προσωπικές τους ταυτότητες, που καιροφυλακτούν για να πάρουν την εκδίκησή τους, αυτές είναι οι πρωταγωνίστριες του νέου μυθιστορήματος της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου. Οι ιστορίες τους είναι γεμάτες σασπένς και έξυπνες ανατροπές και παρουσιάζουν με ρεαλισμό και ενάργεια τη δύναμη που αποκτούν οι πρωταγωνίστριες χάρη στο κοφτερό μυαλό τους, εκμεταλλευόμενες τις περιστάσεις, τις συνθήκες και τους άντρες που γνωρίζουν! Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα με πυκνή δράση που, παρά τα πολλά τυπογραφικά λάθη, το παρακολούθησα ως το τέλος χωρίς να χαθώ στιγμή, γεμάτος αγωνία για τον τρόπο με τον οποίο θα ενώσει τις ιστορίες η συγγραφέας. Επίσης, δε γίνεται να μην αναφερθώ στην αισθητική του βιβλίου, όπου τμήματα γνωστών πινάκων ζωγραφικής (Edward Hopper, Pablo Picasso, Gustav Klimt, ακόμη και Γιάννης Τσαρούχης) στολίζουν το κείμενο με ολοσέλιδες απεικονίσεις ενώ το βαθύ μπλε του εξωφύλλου καλωσορίζει τον αναγνώστη σ’ ένα καλαίσθητο δισέλιδο στην αρχή και τον αποχαιρετά στο τέλος του εντύπου. Πώς ξεπληρώνεται το κάρμα; Πόσες ζωές πρέπει να ζήσει κάποιος για να ξοφληθούν «παλαιοί λογαριασμοί»; Η απάντηση βρίσκεται στο πυκνογραμμένο αυτό μυθιστόρημα.

Βιβλίο Ολική έκλειψη καρδιάς
Συγγραφείς Μαρία Παναγοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Παναγοπούλου ζωντανεύει μια αξιόλογη ρομαντική ιστορία στα μέσα της δεκαετίας του 1980, μιας εποχής που υπήρξε σταθμός για όσους την έζησαν, όπου τα πάντα ήταν πιο απλά και ουσιαστικά, η τεχνολογία λιγότερο διαδεδομένη, οι επαφές γεμάτες νόημα και ουσία, τα συναισθήματα γνήσια. Με συνεχόμενα πρωθύστερα γυρίζουμε στο 1983 και ξαναρχόμαστε στο 1988, δύο χρονιές που σημάδεψαν την πορεία της Αρετής και των δύο αντρών που αγάπησε, του Ισίδωρου και του Αντρέα. Αναχρονισμοί που ταιριάζουν τόσο ωραία και στρωτά με τη μυθοπλασία, αύρα μυστηρίου γύρω από τη Σπηλιά αλλά και τη συμπεριφορά του Αντρέα, απανωτές εκπλήξεις που πολλαπλασιάζονται όσο πλησιάζουμε προς το τέλος, σωστοί διάλογοι, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Η ιστορία κινείται σε κύκλους που ενώνονται χωρίς να επαναλαμβάνονται, μιας και κάθε φορά μαθαίνουμε μια άλλη οπτική γωνία της αφήγησης.

Σταδιακά και με συνεχόμενες ανατροπές ξεδιπλώνεται μια πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα πλοκή που με κράτησε ως το τέλος και έζησα έντονα τα συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα της ηρωίδας, η οποία, ενώ αρχικά φαινόταν ελαφρόμυαλη και επιπόλαιη, σταδιακά άρχισε να παίρνει τη ζωή στα χέρια της και να μεταμορφώνεται. Μέσα από την πρώτη σχέση που γνωρίζουμε καταγράφονται τα αρνητικά συναισθήματα της εξάρτησης από τον σύντροφο και τα σημάδια της ψυχικής και σωματικής βίας στην προσωπικότητά μας. Οι φίλοι της Αρετής, χωρίς ιδιαίτερες σκιαγραφήσεις ο καθένας αλλά μια ενωμένη γροθιά όλοι μαζί για να την προστατέψουν και να τη στηρίξουν στις επιλογές της, είναι μια πολύ καλή επιλογή για να ζωντανέψουν μέσα από το λεξιλόγιο, τη διασκέδαση, τα χόμπι τους όλες εκείνες οι λεπτομέρειες της εποχής που θα δώσουν τον απαραίτητο ρεαλισμό και ταυτόχρονα γλυκόπικρες αναμνήσεις σε όσους έζησαν εκείνα τα χρόνια. Η αγάπη τους για την Αρετή, οι πράξεις τους για να την προστατέψουν, οι φόβοι τους για τη συμπεριφορά της δείχνουν το πραγματικό πρόσωπο της φιλίας και τονίζουν εναργώς τα πλεονεκτήματα της παρουσίας της στη ζωή μας.

Παταπούφα, κόκκινο τηλέφωνο παγωτά Algida και ΕΒΓΑ, ο φονικός καύσωνας του 1987, η τηλεόραση, ο φραπές, η Αλλαγή που έφερε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ από το 1981 και εφεξής, ο Γιώργος Κοσκωτάς και το σκάνδαλο της Τράπεζας Κρήτης, οι θάλαμοι του ΟΤΕ, ο Λάγιος Ντέταρι, ουφάδικα και Pac-Man, ντισκοτέκ, φοφίκο και άλλα σνακ, φράντζα με λευκές κάλτσες και σκαρπίνι, βάτες και Δυναστεία, το νεύμα του Αντρέα προς τη Δήμητρα Λιάνη, ενσωματώνονται αρμονικά και ζωντανεύουν άριστα την εποχή και την καθημερινότητά της, με διακριτικές επεξηγηματικές σημειώσεις. Μάλιστα, έχει γίνει και τοπικού επιπέδου έρευνα, μιας και η συγγραφέας έχει ενσκήψει εξίσου στο παρελθόν του Πειραιά και της Πάτρας, χαρίζοντάς μας τοπόσημα, άγνωστες ιστορίες, γεγονότα που σμίλεψαν την πορεία των δύο πόλεων στον χρόνο, αρκετά από τα οποία παρακινήθηκα να τα ψάξω περισσότερο και να τα ξαναθυμηθώ ενώ μου έκανε εντύπωση που φράσεις όπως «βασικά» και «δε λέει», που δε μου είναι ξένες ακόμη και σήμερα, τότε ήταν εκφράσεις «της μόδας», όπως και τα παρωχημένα πλέον «γουστάρω» και «δικέ μου»!

Η έρευνα πάνω στη δεκαετία του 1980 και η τοποθέτηση των πραγματολογικών στοιχείων στη ροή της αφήγησης φαίνεται από την αρχή πως έγιναν με κατάλληλο τρόπο και χειρισμό και δεν τοποθετήθηκαν επιτηδευμένα στις εξελίξεις. Η ιστορία που μας αφηγείται η Μαρία Παναγοπούλου μόνο τότε και κατ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να διαδραματιστεί και όλα τα συστατικά του μυθιστορήματος είναι απότοκα των συμπεριφορών που είχαμε εκείνη την εποχή. Από την άλλη, οι υποσημειώσεις, αν και διακριτικές όπως έγραψα και πριν, φοβάμαι πως ήταν είτε πολλές, με αποτέλεσμα να φεύγω συχνά από την εξιστόρηση για να χαθώ στις αναμνήσεις ή να αναζητήσω περισσότερες πληροφορίες είτε χωρίς λόγο ύπαρξης, μιας και λίγα σημεία χρήζουν επεξηγήσεων, όπως τα τρομοκρατικά χτυπήματα ή τα αθλητικά γεγονότα, εφόσον μάρκες τσιγάρων και άλλων ειδών, τηλεοπτικές σειρές, καταστήματα και άλλα στολίζουν από μόνα τους τις εξελίξεις. Εκτός κι αν αυτή η αίσθηση που αποκόμισα πηγάζει από το γεγονός πως πλέον η δεκαετία του 1980 έχει αρχίσει να αντιμετωπίζεται ιστοριογραφικά, να αποτελεί κομμάτι παρελθόντος όχι μόνο αναμνησιολογικού αλλά και ερευνητικού κι αυτό να συγκρούεται με τις δικές μου αναμνήσεις που έχω και συνεπαγωγικά να νιώθω πως έχω μεγαλώσει. Όταν φτάνουμε στο σημείο επεξήγησης και λημματικής καταγραφής γεγονότων, ακουσμάτων, τάσεων και λέξεων μιας εποχής στην οποία κάναμε τα πιο σημαντικά μας βήματα στηριζόμενοι σε αυτά τα ερεθίσματα, κάπου στο βάθος υπάρχει η εντύπωση πως ήρθε η ώρα να παραδώσουμε στην ιστορική τεκμηρίωση και στον λεξιλογικό προσδιορισμό τα χρόνια που μεγαλώσαμε και ανατραφήκαμε. Ε, πονάει λιγάκι αυτό….

«Ολική έκλειψη καρδιάς» λέγεται ένα από τα πολλά τραγούδια που σημάδεψαν τη δεκαετία του 1980 κι αυτόν τον τίτλο επέλεξε η συγγραφέας για να προσδιορίσει τα συναισθήματα της Αρετής, μιας γυναίκας που δίνεται και χαρίζεται με οποιοδήποτε ψυχικό κόστος, με αποτέλεσμα να ωριμάζει μέσα από γεγονότα που βιώνει εκείνη κι η παρέα της, νέα παιδιά που ζουν σε «μια παρεξηγημένη δεκαετία». Ο Αντρέας του χτες και ο Ισίδωρος του σήμερα θα της χαρίσουν ένα ταξίδι που θα επηρεάσει εκείνη και τους φίλους της, η κλιμακούμενη πλοκή θα φέρει απρόσμενα γεγονότα, το βιβλίο θα μας μεταφέρει σε μια εποχή αλλαγών για τη σύγχρονη κοινωνία και θα μας δείξει την ολική έλλειψη της ατμόσφαιρας του 1980 στον εντελώς διαφορετικό 21^ο αιώνα.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το youweekly.

Βιβλίο Στο φως της ασετιλίνης
Συγγραφέας Βασίλειος Χριστόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε αυτό το μυθιστόρημα λοιπόν μαθαίνουμε για τη ζωή του Σαρδούνη ή Μίμαρου, του Πατρινού καραγκιοζοπαίχτη και πατέρα του Καραγκιόζη. Πώς δημιουργήθηκαν οι φιγούρες του σιόρ Διονύσιου και του Μαρμπαγιώργου. Πώς αγωνίστηκε ο Μίμαρος να καθιερώσει τον καραγκιόζη στον λαό, μια τέχνη που σε μια εποχή, ακροβατώντας ανάμεσα σε Δύση (=πρόοδος) και Ανατολή (= οπισθοδρομία, βάναυσο παρελθόν, Τουρκιά) κάθε τι ανατολίτικο θεωρείται ρυπαρό και βδελυρό. Σε αυτήν την εντύπωση βέβαια συνέβαλε και ο ίδιος ο καραγκιόζης και η ατμόσφαιρά του, μιας και ο συμπαθητικός αυτός ήρωας αρχικά ήταν πορνό (το περιβόητο χέρι του κάτι άλλο ήταν στην αρχή, ασχολούνταν με ερωτικά πονηρά τεχνάσματα και υπονοούμενα, καμιά σχέση δηλαδή με το σήμερα). Για το λόγο αυτόν ο μέχρι χτες ήσυχος και υπάκουος ψάλτης εκδιώχτηκε από το σπίτι του και έμεινε μόνος στη ζωή γιατί αγαπούσε αυτήν την τέχνη και ήθελε να της δώσει μια νέα διάσταση. Διαβάζουμε λοιπόν για τις προσπάθειες που έκανε να εντάξει τον Καραγκιόζη στην ιστορική πραγματικότητα της εποχής (Κατσαντώνης, Αλή πασάς, Μέγας Αλέξανδρος), κάτι που τότε έβρισκε αντίθετους τους θεατές και γιατί ήθελαν να ξεδώσουν ερωτικά με αυτά τα υπονοούμενα και γιατί η ήττα του 1897 και ο φόβος για νέο πόλεμο με την είσοδο του νέου αιώνα απέρριπτε κάθε μορφή πατριωτισμού, που σαν έννοια γελοιοποιήθηκε τόσο οικτρά το 1897.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κινείται ο άρρωστος Μίμαρος και γνωρίζουμε τους δύο στενούς του συνεργάτες και φίλους, τον Μήτσο Πάγκαλο και τον Βασίλη Αγαπητό αλλά και τον λυκόφιλό του Ρούνη που καιροσκοπούσε να αρπάξει κείμενα ή φιγούρες και να τα οικειοποιηθεί με την αντίστοιχη δόξα φυσικά. Ο Μίμαρος έφτασε σε σημείο να σκέφτεται να βγάλει σε βιβλίο τις περιπέτειες του Καραγκιόζη που έγραφε μπας και καταφέρει επιτέλους να αναγνωριστεί το δικό του όνομα στην ιστορία του θεάτρου σκιών. Ο Μίμαρος, αφού τον έδιωξε η μητέρα του από το σπίτι, κατέφυγε στην Αθήνα και ξεκίνησε παραστάσεις. Εκεί γνώρισε μια ηθοποιό που είχε φυσικά τα δικά της σχέδια κι αργότερα ο Μίμαρος, απογοητευμένος, γύρισε στην Πάτρα, όπου παραδόθηκε ολοκληρωτικά στο ποτό. Τριάντα χρόνια μετά, το μυθιστόρημα κλείνει με το ενδιαφέρον ενός δημοσιογράφου από την Αθήνα να βρει στοιχεία για τον Μίμαρο και την προδοσία των στενών συνεργατών του καραγκιοζοπαίχτη να τον κοροϊδέψουν πασάροντάς του τάχαμου αυθεντικές φιγούρες, νιώθοντας ελάχιστες τύψεις, και κερδίζοντας χρήματα.

Πολύ καλή γραφή, πολύ καλοί διάλογοι, πολύ ωραία αναπαράσταση της εποχής (σε μια χοροεσπερίδα στην Αθήνα το 1899 ο Μίμαρος γνωρίζει τον Κωνσταντίνο Χρηστομάνο, έναν ανερχόμενο συγγραφέα, στον οποίο στηρίζουν πολλές ελπίδες), η Πάτρα και η Αθήνα της περιόδου 1899-1905 ξεπηδά μπροστά στα μάτια μας. Έχοντας ως κύριο άξονα μια μέρα στη ζωή του Μίμαρου κάνοντας συνεχώς αναδρομές που δεν κουράζουν ξεδιπλώνεται η ζωή του Μίμαρου και πώς έφτασε στην Αθήνα. Μετά που ο Μίμαρος επιστρέφει στην Πάτρα και αργότερα που οι φίλοι του τον προδίδουν η αφήγηση είναι αποκλειστικά στραμμένη στο παρόν.

Γιατί καταργήθηκαν τα καφέ-αμάν και αντικαταστάθηκαν από τα καφέ-σαντάν, γιατί διώκονταν οι αμανέδες ως βδελυροί, πώς κατέκτησαν οι κουτσαβάκηδες το Μεταξουργείο και του Ψυρρή, προκαλώντας τις έντονες αντιδράσεις του Μπαϊρακτάρη, πώς ζούσε και πώς ένιωθε η Πάτρα και γενικά η τότε Ελλάδα ως απόρροια των συνεπειών από τους πολέμους μεταξύ των γειτόνων της και από το ηττημένο 1897, όλα βρίσκονται εδώ με πολύ ωραίο τρόπο και πολύ ωραίο γράψιμο.

Βιβλίο Θέλω να σε τρομάξω
Συγγραφέας Μαρία Μηλιαρά
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι η πρώτη συγγραφική απόπειρα της κυρίας Μηλιαρά και ειλικρινά δεν ξέρω πώς να αντιμετωπίσω το κείμενό της. Ήμουν έτοιμος να εκφραστώ αρνητικά αλλά ο επίλογος μου έδωσε μια ιδέα: μήπως αυτό το κείμενο είναι μια μορφή ημερολογίου που έφτασε στα χέρια της και το τροποποίησε μυθιστορηματικά; Αν ναι, το επικροτώ. Δυστυχώς, κατά την ταπεινή μου άποψη, σαν κείμενο, αν δεν το αντιμετωπίσω σαν ημερολόγιο-ντοκουμέντο, θα σημειώσω πολλές ενστάσεις μου. Μονοδιάστατη αφήγηση, παράθεση γεγονότων χωρίς αγωνία ή κορυφώσεις, κανένας από τους χαρακτήρες δε με κέρδισε, εκτεταμένοι διάλογοι που με κούρασαν (καθόλου προφορικοί, αληθινοί, ζωηροί), πλοκή που μπόρεσα να την παρακολουθήσω έστω και ξεφυλλίζοντας το βιβλίο.

Αν όμως το αντιμετωπίσω ως ημερολόγιο μιας γυναίκας που κλήθηκε να ζήσει την πιο απίστευτη περιπέτεια της ζωής της, θα της βγάλω και το καπέλο. Θέλει τρομερή θέληση να περάσεις αυτές τις περιπέτειες, να είσαι κυνηγημένη από φασιστικό καθεστώς και να έχεις παγιδευτεί στην Ελλάδα, χιλιόμετρα μακριά από έναν σύζυγο που εγκατέλειψες εν μια νυκτί χωρίς εξήγηση, από δυο γονείς που δεν μπορούν να δεχτούν αυτήν την ανατροπή, από τον γιο σου και τη γυναίκα του που δεν ξέρεις πού βρίσκονται, αν είναι ζωντανοί ή όχι και να απαγορεύεται να έρθεις σε επαφή μαζί τους για να μην προδοθούν. Σα να μη φτάναν όλα αυτά, η καθημερινότητα είναι μες στο ψέμα και την αβεβαιότητα, περιτριγυρίζεσαι από ανθρώπους που δεν ξέρεις αν θέλουν το καλό σου ή αν είναι όργανα του εχθρού, ανθρώπους που συμπαθείς και μετανιώνεις που ψεύδεσαι αλλά δεν εμπιστεύεσαι. Και παράλληλα να προσπαθείς να ηρεμήσεις και να καθησυχάσεις το εγγόνι σου, να του μιλάς για τους γονείς του για να μην τους ξεχάσει κλπ. Μεγάλη ψυχική δοκιμασία κι όμως η γυναίκα τα έβγαλε πέρα παλικαρίσια.

Όπως και να έχει το “Θέλω να σε τρομάξω” είναι άλλη μια μαρτυρία των δύσκολων καταστάσεων που έζησε (και) η χώρα μας τη δεκαετία του 1940. Όχι κάτι ιδιαίτερο ή ξεχωριστό αλλά σαν περίπτωση αξίζει να ρίξετε μια ματιά.

Βιβλίο Υστερόγραφο ζωής
Συγγραφέας Ελένη Κ. Τσαμαδού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ραχήλ είναι Εβραία, γεννιέται τη δεκαετία του 1920 στη Θεσσαλονίκη και ζει μια άνετη οικονομικά ζωή. Μετά τις εγκύκλιες σπουδές της σπουδάζει στην Ελβετία καλούς τρόπους κι εκεί ερωτεύεται τον Μαξ, έναν άντρα που τη γοητεύει. Ο Μαξ αποβλέπει στην περιουσία της και την πείθει να γίνει δική του, όμως μένει έγκυος! Μετά από κάποιες ανατροπές στην υπόθεση ως προς την πραγματική ταυτότητα του απατεώνα και την έκτρωσή της, η Ραχήλ επιστρέφει στην πατρίδα της ταπεινωμένη. Με το ξέσπασμα του πολέμου γίνεται νοσοκόμα και βοηθάει στο μέτωπο. Μετά την εισβολή των Γερμανών μεταφέρεται μαζί με όλους τους Εβραίους στο Άουσβιτς. Εκεί….

Ταυτόχρονα μαθαίνουμε για την ερωτική ζωή του Γιάννη, που μεγαλώνει μόνος με τον πατέρα του και αναρωτιέται γιατί τον εγκατέλειψε η μάνα του και τι γυναίκα είναι κάποια που αφήνει το σπλάχνο της να μεγαλώσει μακριά από την πατρίδα χωρίς κανένα σημάδι ενδιαφέροντος από τη μεριά της. Το κείμενο της μητέρας του τον βοηθά να θυμηθεί αποσπάσματα από τη δική του ζωή, να βάλει στις σωστές της διαστάσεις τη σχέση του με τη Μαρίνα, την κοπέλα του και να προχωρήσει στη ζωή του. Οι τελευταίες σελίδες όμως του αποκαλύπτουν τι πραγματικά συνέβη και αναγκάστηκε η μητέρα του να τον αφήσει να φύγει μακριά της.

Η γραφή παραμένει αγαπημένη: λόγος άμεσος, ευθύς, ένα ποτάμι από εικόνες και συναισθήματα ξεχειλίζει και παρασύρει τον αναγνώστη στα κόκκινα ποτάμια του πολέμου και στα μαύρα μονοπάτια του έρωτα. Σε κάποια σημεία φλύαρο, με αρκετές σελίδες να χαλαρώνουν κάπως την πλοκή και να διακόπτουν την ένταση των σκέψεων όμως, παρ’ όλο που η πρωταγωνίστρια αναλύει τον τρόπο σκέψης της, τα αισθήματά της, τις ανάγκες της, τους έρωτές της, τη νοοτροπία της κλπ. αυτό δεν καταντά βαρετό, χάρη στην πένα της συγγραφέως. Τα απομνημονεύματα είναι λόγια που σίγουρα θα ακούσει κάποιος από μια γυναίκα της διπλανής πόρτας, ό,τι ποτίζει τις σελίδες είναι ειπωμένο και βιωμένο από μια μέσης ηλικίας και νοοτροπίας γυναίκα που όλοι έχουμε συναντήσει.

SPOILERS

Πάμε στις αντιρρήσεις. Δύο είναι τα βασικά σημεία που ανατρέπουν τα πάντα: τι αναγκάστηκε να κάνει η Ραχήλ στο Άουσβιτς και γιατί εγκατέλειψε το παιδί της. Ομολογώ ότι θεωρώ υπερβολικές και τις δύο αντιδράσεις. Η αγωνία της Ραχήλ είναι να τη συγχωρήσει ο γιος της γι’ αυτό που αναγκάστηκε να κάνει Δεν μπορώ να πω ορθά κοφτά τι είναι σωστό και τι λάθος. Με τη δική μου αντίληψη και τη δική μου νοοτροπία, η γυναίκα αναγκάστηκε υπό δεδομένες συνθήκες και δεν πρόδωσε τον αρχικό της, σεμνό και πιστό, χαρακτήρα. Για μένα δεν ήταν δα και φλέγον ζήτημα.

Ως προς τη μέγιστη αποκάλυψη της εγκατάλειψης, έχω έντονες αντιρρήσεις, μιας και η όλη ιστορία και αντιλήψεις, ακόμη και αν θα μπορούσε να υπάρξει ένα τέτοιο γεγονός στην πραγματική ζωή, ήταν υπέρ το δέον υπερβολικό. μακριά από τις διδαχές του χριστιανισμού (!), άρα τιμωρία. Θα καταλάβει ο αναγνώστης τι εννοώ όταν φτάσει σε αυτό το σημείο. Νομίζω ότι αυτό είναι αρκετά υπερβολικό από μόνο του και δε χρειάζεται να σχολιάσω περαιτέρω.

Σε γενικές γραμμές ευκολοδιάβαστο, πλούσιο σε συναισθήματα, ωραίο σε περιγραφές, ωραία δίνονται τα ιστορικά στοιχεία της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας (δε γνώριζα για τον βομβαρδισμό της την πρώτη μέρα της Κατοχής), ωραίο κείμενο αλλά υπερβολικό στα ανωτέρω σημεία.

Βιβλίο Το αθάνατο νερό
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι μια από τις πιο συγκινητικές ιστορίες που έχει γράψει ο Σπύρος Πετρουλάκης για παιδιά από 9 ετών και πάνω, όχι μόνο γιατί αναφέρεται διακριτικά στην άνοια ή γιατί δείχνει με μελετημένα πλάγιο τρόπο πώς αυτή επηρεάζει τις ζωές όλων των μελών μιας οικογένειας αλλά και γιατί ζωντανεύει με συναρπαστικό και έξυπνο τρόπο την πόλη της Πάτρας και ταυτόχρονα δείχνει στους μικρούς αναγνώστες να μην το βάζουν κάτω στην πρώτη δυσκολία, να συνεχίζουν ώσπου να επιτευχθεί ο στόχος τους. Διάφορα μνημεία, τοπόσημα και χαρακτηριστικές γωνίες της αχαϊκής πρωτεύουσας φωτίζονται με αινίγματα που απαιτούν λίγο χρόνο να επιλυθούν και θα συναρπάσουν τα παιδιά. Οι μικροί πρωταγωνιστές πηγαίνουν από τη μια μεριά στην άλλη, δεν ψάχνουν το ίντερνετ για να βρουν τις απαντήσεις αλλά χρησιμοποιούν το μυαλό τους, σκέφτονται συνέχεια την προγιαγιά τους κι η περιπέτειά τους τους δίνει κουράγιο και δύναμη να συνεχίσουν το ψάξιμο και να βρουν αυτό που τους ζήτησε για να θεραπευθεί. Η βιομηχανική, εκκλησιαστική, λογοτεχνική ιστορία της Πάτρας καταγράφεται απλά, όμορφα και στρωτά, μου έδειξε σημεία που δεν ήξερα, καταγράφει σημαντικές πληροφορίες για μέρη που προσπερνάμε κάθε μέρα κι όσο το βιβλίο πλησιάζει προς το τέλος τόσο η αγωνία μεγαλώνει. Εν τω μεταξύ οι διαπροσωπικές σχέσεις της παρέας δοκιμάζονται πότε από τα κρύα αστεία του Μάνου, πότε από τον χρόνο που τελειώνει γρηγορότερα απ’ ό,τι περίμεναν και πότε από τα εμπόδια που θα τους βάλουν σε δοκιμασία.

Τι είναι λοιπόν το αθάνατο νερό και πού κρύβεται; Γιατί το θεωρεί σημαντικό η γιαγιά-προ για να γίνει καλά; Πόσες ομορφιές έχει η Πάτρα και πώς μπορεί να τις βρει κανείς; Αν θέλει κάποιος λοιπόν να συστήσει στο παιδί του την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, το «Αθάνατο νερό» είναι η καλύτερη επιλογή!