Ουζμπεκιστάν – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Sat, 16 Mar 2024 07:56:50 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.5.5 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Ουζμπεκιστάν – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Πατρίδα από βαμβάκι», της Έλενας Χουζούρη, εκδ. Πατάκη (Η διλογία του ξεριζωμού #1) https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25cf%2580%25ce%25b1%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25af%25ce%25b4%25ce%25b1-%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c-%25ce%25b2%25ce%25b1%25ce%25bc%25ce%25b2%25ce%25ac%25ce%25ba%25ce%25b9-%25cf%2587%25ce%25bf%25cf%2585%25ce%25b6%25ce%25bf%25cf%258d%25cf%2581%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/#respond Sat, 16 Mar 2024 07:57:41 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=4492 Πολύ καλογραμμένο, πολύ ανθρώπινο, πολύ αληθινό, πολύ άμεσο, όλα στον υπερθετικό! Η ιστορία του Στέργιου Χ., γιατρού που τάχτηκε με τους κομμουνιστές, τους ακολούθησε στα πεδία του εμφύλιου πολέμου και αποχώρησε μαζί τους, μετά την ήττα στον Γράμμο, στην Αλβανία και από κει κατέφυγε πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη. Το 1967 επιστρέφει στα Σκόπια, πάλι ως πολιτικός πρόσφυγας, για να είναι λίγο πιο κοντά στην πατρίδα του, τη Θεσσαλονίκη, όπου ζει η μητέρα του, οι αδερφές του και ο αξιωματικός του στρατού αδερφός του, Λεωνίδας Χ. Στη διαδρομή με το τρένο θυμάται τα γεγονότα της ζωής του.

Βιβλίο Πατρίδα από βαμβάκι
Συγγραφέας Έλενα Χουζούρη
Κατηγορία  Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο, άμεσο, σφιχτό. Η συγγραφέας παρεμβαίνει στο κείμενο από την αρχή παραινετικά, συμβουλευτικά, συμπονετικά. Καταλαβαίνουμε αμέσως ότι το μυθιστόρημα αναπλάθει πραγματικά γεγονότα πραγματικών ανθρώπων και μας δίνει πραγματικές πλευρές της ελληνικής και όχι μόνον Ιστορίας. Οι παρεμβάσεις της κυρίας Χουζούρη προς τον ήρωά της («Έτσι υποθέτω, γιατρέ…», «Με μπέρδεψες, γιατρέ…» κλπ.) δεν είναι πολύ συχνές και δίνουν προσωπικό τόνο που συγκινεί και φορτίζει το κλίμα. Θα έλεγα ότι η συγγραφέας είναι μια μάνα που συμπάσχει και αγωνιά για τον γιο της, τον ήρωα του μυθιστορήματος, έναν άνθρωπο που πίστεψε σε κάποια ιδεώδη, δεν παρασύρθηκε από την τυφλότητα του σοσιαλισμού και αγωνίστηκε να επιβιώσει από το μίσος και τη μισαλλοδοξία και το άγριο ξεκαθάρισμα που ακολούθησε τον θάνατο του Στάλιν, οπότε και οι λύκοι που κρύβονταν στα γραφεία του κόμματος ξαμολύθηκαν προς άγρα θυμάτων.

Ο γιατρός μας, λοιπόν, έζησε την τραγικότητα του Εμφυλίου, την αγωνία, τον πόνο και την απελπισία των «στρατιωτών» του Εμφυλίου (τι στρατιωτών δηλαδή, αμούστακα και άγουρα παιδιά όλοι τους) και την υποχρέωση που δημιουργήθηκε απέναντι στη Σοβιετική Ένωση που τους φιλοξένησε, οπότε ήταν υποχρεωμένοι να τηρήσουν μια συγκεκριμένη, αυστηρή πορεία εργασίας στις φάμπρικες. Καταπληκτική αναπαράσταση της Τασκένδης και της ψυχολογίας που επικρατούσε μεταξύ των Ελλήνων που κυκλοφορούσαν για χρόνια με στρατιωτικά και το περιβόητο «όπλο παρά πόδα» αλλά και μεταξύ των Ρώσων που τους υποδέχτηκαν. Τι τύφλωση, τι εγωισμός, τι πειθήνια υπακοή στη γραμμή του κόμματος και αργότερα, μετά τον θάνατο του Στάλιν, του «πλαστογράφου της Ιστορίας» όπως τον κατηγόρησαν δικοί του άνθρωποι, να πέφτει ένα τείχος και να μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση. Μια κατάσταση που πολλοί δεν άντεξαν και ξέσπασαν σε λιποθυμίες και κρίσεις τρέλας ενώ στα κλιμάκια του κόμματος γινόταν ο κακός χαμός από προδοσίες, διαγραφές και εξορίες.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο γιατρός Στέργιος έχει παντρευτεί τη συντρόφισσα Σταυρούλα, συναγωνίστρια στον Γράμμο, κι έχουν κάνει και δυο κόρες. Μέσα στην παραφροσύνη του κλίματος στην Τασκένδη, ο γιατρός διαπράττει κάτι που δείχνει πρόστυχο αλλά αναδεικνύεται τόσο βαθύ και ειλικρινές χάρη στην αφήγηση και στη ροή της πλοκής, χάρη στον τρόπο που φωτίζονται κάποια περιστατικά και καταγράφονται κάποια αισθήματα, ώστε τα πρόσωπα διεκδικούν το δικό τους, ιδιαίτερο δίκιο. Οι «σύντροφοι» θα το μάθουν και θα το εκμεταλλευτούν, οπότε η δράση εκτυλίσσεται πλέον στα Σκόπια, με όνειρο του γιατρού να γυρίσει στην πατρίδα του και στους αγαπημένους του, από τους οποίους απαγορευόταν να έχει νέα. Παράλληλα με τη ζωή του Στέργιου, μαθαίνουμε και για τον αδελφό του, Λεωνίδα, που πολέμησε κι αυτός στον Εμφύλιο από την πλευρά των Δημοκρατικών. Τι αντίκτυπο είχε η απόφαση του Λεωνίδα να πάει με τους κομμουνιστές, πώς αντέδρασε η μάνα τους, τι συνέπειες είχε αυτό για τον Λεωνίδα και για την καριέρα του στον στρατό;

Όνειρα που ποδοπατήθηκαν στη γραμμή του κόμματος, ελπίδες που έσβησαν στη μακρινή ανατολή της Τασκένδης, χαμόγελα που θάφτηκαν βαθιά στις στέπες του Ουζμπεκιστάν. Και μια νέα ζωή, που ξεφύτρωσε ξαφνικά, να χαρίζει ελπίδα τουλάχιστον στον έναν από τους δύο χαρακτήρες του μυθιστορήματός μας και χάρη σε αυτήν τη ζωή κατάφερε η συγγραφέας, όπως μας εκμυστηρεύεται, να συμπληρώσει τα γεγονότα της ζωής του γιατρού. Υπέροχο, λυρικό, τραγικό αλλά και αισιόδοξο.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%af%ce%b4%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b1%ce%bc%ce%b2%ce%ac%ce%ba%ce%b9-%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%b6%ce%bf%cf%8d%cf%81%ce%b7/feed/ 0 «Πορφυρά παλάτια», της Αίγλης Κρίκη, εκδ. Πηγή https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%85%cf%81%ce%ac-%cf%80%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%84%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%ce%af%ce%b3%ce%bb%ce%b7-%ce%ba%cf%81%ce%af%ce%ba%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25cf%2580%25ce%25bf%25cf%2581%25cf%2586%25cf%2585%25cf%2581%25ce%25ac-%25cf%2580%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25ac%25cf%2584%25ce%25b9%25ce%25b1-%25ce%25b1%25ce%25af%25ce%25b3%25ce%25bb%25ce%25b7-%25ce%25ba%25cf%2581%25ce%25af%25ce%25ba%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%85%cf%81%ce%ac-%cf%80%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%84%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%ce%af%ce%b3%ce%bb%ce%b7-%ce%ba%cf%81%ce%af%ce%ba%ce%b7/#respond Sat, 19 Dec 2020 18:54:19 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=9408 Η Σελιζέ είναι μια χωριατοπούλα, κόρη γραμματικού, στην περιοχή της Σαμαρκάνδης που κάποια στιγμή οδηγείται με τη βία στα χαρέμια του σάχη κι όταν τον γνωρίζει ξεκινάει ένας αμοιβαίος έρωτας που θα οδηγήσει σε μια σειρά από αναπάντεχες περιπέτειες, την ίδια στιγμή που εξυφαίνονται προδοσίες μέσα στο παλάτι από έμπιστους ανθρώπους.  Ο εξωτισμός της Ανατολής, ο έρωτας κι ο πόλεμος ανταμώνουν σ’ ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα.

Βιβλίο Πορφυρά παλάτια
Συγγραφέας Αίγλη Κρίκη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία διαδραματίζεται στη Σαμαρκάνδη στα τέλη του 18ου αιώνα, όπου ζει σ’ ένα χωριό η Σελιζέ με τον πατέρα της, Σάλεχ, μια σημαντική προσωπικότητα, με κύρος. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται σε μια εποχή όπου κυριαρχούν οι πιστοί στο κίνημα των ουαχάμπι (μονοθεϊστές μουσουλμάνοι), σκοτώνοντας όσους ήταν αντίθετοι. Το ιππικό του παλατιού και ο στρατός των λόφων ελέγχουν το χαλιφάτο και φοβίζουν τους φτωχούς και πεινασμένους κατοίκους της περιοχής που δε σηκώνουν κεφάλι: «Όταν την εξουσία την προστατεύει η θρησκεία, τότε στο όνομα αυτής γίνονται τα μεγαλύτερα φονικά» (σελ. 16).

Ομολογώ πως περίμενα άλλο ένα ερωτικό μυθιστόρημα που θα εκμεταλλευτεί το σκηνικό της ερήμου και τα μυστικά της Ανατολής για να σμίξει μια χωριατοπούλα μ’ έναν χαλίφη και να ζήσουν πρωτόγνωρες στιγμές πάθους ξαπλωμένοι στην άμμο (άουτς!). Κάτι όμως το στυλ της γραφής, κάτι η θεματική ποικιλία, μιας και διαδραματίζονται και αρκετά περιστατικά γύρω από την κεντρική ιστορία, κάτι οι πολλές υποσημειώσεις για καλύτερη εμπέδωση της εποχής, του τόπου και των ηθών που επικρατούσαν τότε, σύντομα μου έδειξαν πως τα «Πορφυρά παλάτια» είναι κάτι πολύ παραπάνω από αυτό και πως η κυρία Αίγλη Κρίκη έχει μελετήσει καλά το περιβάλλον και αγαπήσει τους χαρακτήρες της.

Το λεξιλόγιο και το συντακτικό είναι υπέροχα. «Ο Σάλεχ, σα γύρισε στο χωριό μετά το φονικό, ο τόπος δεν τον είχε!» (σελ. 12). «Η Σελιζέ, μια κόρη με υγρά πράσινα μάτια κοιτούσε τον κόσμο με βλέμμα καθαρό. Είχε χροιά αγριελιάς που έκανε το δέρμα της να γυαλίζει» (σελ. 18). Αυτή ήταν η πρώτη μου επαφή με την καλή πένα της συγγραφέως, η οποία παραθέτει πολλά καλολογικά στοιχεία στις περιγραφές της, χωρίς όμως να βαρυφορτώνει το κείμενο, που από μόνο του έχει πολλά θετικά χαρακτηριστικά. Οι ερωτικές σκηνές εναλλάσσονται με καλοδουλεμένες περιγραφές πολέμου και μαχών, μιας και από τα χρυσοποίκιλτα σαλόνια των παλατιών μεταφέρθηκα στα αιματοβαμμένα πεδία του πολέμου με την ίδια ένταση και ενάργεια. Ο έρωτας του Αμπίρ Κιζ Αρκάν και της Σελιζέ έχει κάποια εμπόδια ως την ολοκλήρωσή του όμως δεν είναι υπερβολικά πολλά και μπορώ να τα χαρακτηρίσω απόλυτα εναρμονισμένα με το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι που καλείται να αντιμετωπίσει ο σάχης, οπότε μπόρεσα να αφοσιωθώ και στις παράλληλες ιστορίες του βιβλίου.

Οι περιγραφές των σπιτιών, του παλατιού, των καραβάν σαράι, των χανιών κ. ά. ίσως είναι λίγο περισσότερο εκτενείς απ’ όσο θα έπρεπε όμως δίνουν αυθεντικότητα στο μυθιστόρημα ενώ κάποιες λέξεις που είναι οικείες στον δικό μας καθημερινό λόγο τοποθετούνται στην πορεία της αφήγησης χωρίς να βοηθάνε στην εναργέστερη αναβίωση της μακρινής αυτής εποχής («αλά μπρατσέτα», «και πού ‘σαι!» κλπ.). Τέλος, η φράση «Όταν αρχίσουν να σου λείπουν τ’ άλογα, σέλωσε τους σκύλους», που ήταν και ο κινητήριος μοχλός πολλών χαρακτήρων για να προχωρήσουν στη ζωή τους, επαναλήφθηκε πολλές φορές και με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς ώστε σύντομα ατόνησε ως ιδέα.

Με συγκίνησε πάρα πολύ ο εξισλαμισμός του Αλεξανδρή, που υπήρξε θύμα του παιδομαζώματος και διακρίθηκε στο πεδίο της μάχης, φτάνοντας να γίνει κοτζάμπασης του σάχη Αμπίρ Κιζ Αρκάν και κατάφερε μετά από χρόνια να επιστρέψει στο σπιτικό του, καθ’ οδόν για μιαν αποστολή που του ανατέθηκε. Χωρίς να εκβιάζουν το συναίσθημα, οι παράγραφοι της επανένωσης με τους γονείς, τ’ αδέλφια, τους συγχωριανούς του ήταν συγκινητικές και πολύ δυνατές. Άλλο συναρπαστικό σκηνικό ήταν η απόπειρα δολοφονίας της υπεύθυνης του χαρεμιού από δυσαρεστημένες οδαλίσκες, με αποτέλεσμα να καεί το παλάτι και η πλοκή να προχωρήσει σε ένα αναπάντεχο στάδιο.

Τα «Πορφυρά παλάτια» είναι ένα τρυφερό και σκληρό μυθιστόρημα, γεμάτο περιπέτεια, έρωτα και εκπλήξεις, αποδίδει πιστά και μελετημένα τη ζωή στη Σαμαρκάνδη του 17ου αιώνα και με ταξίδεψε σε παραμυθένια μέρη, τα οποία ταυτόχρονα δε δίστασε να απεκδύσει από τη μαγεία τους, καταγράφοντας σκληρές και ρεαλιστικές σκηνές προδοσίας, θανάτου και ανθρωποκυνηγητού.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%85%cf%81%ce%ac-%cf%80%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%84%ce%b9%ce%b1-%ce%b1%ce%af%ce%b3%ce%bb%ce%b7-%ce%ba%cf%81%ce%af%ce%ba%ce%b7/feed/ 0 «Η Νεραντζούλα», της Δέσποινας Λάππα-Κόντου, εκδ. Μπαρμπουνάκη (Νεραντζούλα #1) https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b7-%25ce%25bd%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25b1%25ce%25bd%25cf%2584%25ce%25b6%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25bb%25ce%25b1-%25ce%25b4%25ce%25ad%25cf%2583%25cf%2580%25ce%25bf%25ce%25b9%25ce%25bd%25ce%25b1-%25ce%25bb%25ce%25ac%25cf%2580%25cf%2580%25ce%25b1 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/#respond Fri, 24 Apr 2020 07:45:17 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=4186 Είχε νυχτώσει για τα καλά, όταν φτάσαμε στο πλάτωμα. Ευτυχώς είχε φεγγάρι. Σκορπιστήκαμε εδώ κι εκεί, στρώσαμε τις κουβέρτες και ξαπλώσαμε αποκαμωμένοι. Λίγοι είχαν το κουράγιο να φάνε κάτι. Και τα παιδιά, τα περισσότερα νηστικά κούρνιασαν δίπλα στους γονείς τους και μόνο οι μικρομάνες, που βύζαιναν τα μωρά καθισμένες καταγής ξεκούμπωσαν τον κόρφο τους για να τα θηλάσουν, γιατί αυτά ήταν τα μόνα που δεν καταλάβαιναν ότι κάτι φοβερό γινόταν γύρω μας. Αλλωνών τα μάτια σφάλισαν με το που έγειραν το κεφάλι τους στο πρόχειρο προσκέφαλο, ένα ρούχο τυλιγμένο ή το ίδιο τους το χέρι διπλωμένο, άλλοι κοιμήθηκαν ώρες μετά κι άλλοι έμειναν ξάγρυπνοι όλη νύχτα μέσα στις σκέψεις και στους φόβους τους ακούγοντας τους αναστεναγμούς και μερικές φορές τα παραμιλητά αυτών που είχαν βυθιστεί σ’ ένα ταραγμένο κι ανήσυχο ύπνο. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Η Νεραντζούλα
Συγγραφέας Δέσποινα Λάππα-Κόντου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μπαρμπουνάκης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Απλό και καλογραμμένο. Η ιστορία μιας γυναίκας που ζει σε ένα χωριό της Μακεδονίας πάνω στο Γράμμο και κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου το σκάει με τους συγχωριανούς της στα ελληνοαλβανικά σύνορα για να γλυτώσουν από τις αιματηρές μάχες. Μετά η Αλβανία τους αφήνει εκεί στο ύπαιθρο ώσπου τελικά επεμβαίνουν άλλες δυνάμεις και τους φυγαδεύουν από δω κι από κει. Η οικογένεια της Νεραντζούλας διαλύεται: πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες του παραπετάσματος (στο χωριό Νίκος Μπελογιάννης, Βουκουρέστι, Τασκένδη) ξεκινούν από την αρχή σε χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού με τα καλά και τα κακά του συστήματος. Μετά από χρόνια γίνεται δεκτό το αίτημά της να επιστρέψει στην Ελλάδα. Νέα μετακόμιση, νέα αγωνία, νέα αντιμετώπιση. Το χωριό ερημωμένο, καταφεύγει στην Αθήνα. Επιτέλους μαθαίνει νέα των παιδιών της. Μόνο με το πιο μακρινό δεν καταφέρνει να συναντηθεί γιατί κατέφυγε στην Αμερική. Χωρίς να κατηγορεί κανέναν, χωρίς να θυμώνει με κανέναν, η Νεραντζούλα δέχεται στωικά τις περιπέτειες, τα βάσανα, τους διωγμούς και τον επαναπατρισμό.

Συγκινητικές σκηνές αποχωρισμού και «καλή πατρίδα σύντροφε», λαογραφικά στοιχεία των Δροσοπηγών όπου ζούσε η Νεραντζούλα, ήθη κι έθιμα των πολιτικών προσφύγων, πλήρης περιγραφή του τρόπου ζωής και της γραφειοκρατίας των χωρών, ανάγλυφη η καθημερινότητα στους ξένους τόπους, άφθονες λεπτομέρειες και σε αρκετά σημεία το δάκρυ παίζει κρυφτό με τα μάτια. Μια αφήγηση που σε τίποτα δεν κουράζει, παιδιά κι εγγόνια, διωγμοί και ξεριζωμός, ελπίδες, αγωνίες, ταξίδια και τόσα μα τόσα άλλα πράγματα που δεν τη λύγισαν ποτέ. Κι ευτυχισμένη γιαγιά στην Κρήτη πια ζει τις τελευταίες της μέρες. Η συγγραφέας καταπιάνεται με απίστευτες ιστορίες κάθε φορά και καταφέρνει να τις κάνει δικές της και δικές μας χωρίς να κουράσει και κυρίως χωρίς να εκβιάσει το δάκρυ. Το βιβλίο «Σε όποια γλώσσα κι αν το πεις» ακόμη το θυμάμαι! Μπράβο της. Ανυπομονώ για τα επόμενα!

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b6%ce%bf%cf%8d%ce%bb%ce%b1-%ce%b4%ce%ad%cf%83%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%bb%ce%ac%cf%80%cf%80%ce%b1/feed/ 0