Βιβλίο Μαύρο καλοκαίρι
Τίτλος πρωτοτύπου The puppet show
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα περιπέτεια του ήρωα που δημιούργησε ο M. W. Craven είναι γεμάτη ένταση και αγωνία, καλά φυλαγμένα μυστικά και ένα αέναο παιχνίδι γάτας και ποντικού ενώ ο χρόνος τελειώνει και ο Πόου κατηγορείται για δολοφονία. Ποιον σκότωσε και γιατί; Είναι αλήθεια αυτό ή συμβαίνει κάτι άλλο, κάτι πιο σκοτεινό και απάνθρωπο; Η ιστορία ξεκινάει με μια ανατρεπτική σκηνή και αμέσως γυρίζουμε 14 μέρες πίσω ώστε να πιάσουμε τα πράγματα από την αρχή. Αυτή είναι μια ενδιαφέρουσα σκέψη γιατί κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μου για να μάθω τι συνέβη αυτές τις δύο εβδομάδες και πώς φτάσαμε στην πρώτη σκηνή του βιβλίου με το συναρπαστικό cliffhanger.

Το πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος μας εισάγει στην υψηλή κουζίνα, την οποία ορκίζομαι να μην τιμήσω ποτέ μου. Μας συστήνει τον ορτολάνο (emberiza hortulana) ή βλάχο στα ελληνικά, ένα γλυκό, όμορφο ωδικό πτηνό που «χρησιμοποιείται ως το βασικό συστατικό στο πιο σαδιστικό πιάτο σε ολόκληρο τον κόσμο», δηλαδή, αφού το πιάσουν με δίχτυ γιατί τα σκάγια το καταστρέφουν, το τυφλώνουν μιας και τρέφεται μόνο νύχτα ώστε σε τέσσερις μήνες να παχύνει και στη συνέχεια… το πνίγουν στο μπράντι ώστε τα πνευμόνια του να γεμίσουν από αυτό και να αποτελέσουν ένα θεσπέσιο φινίρισμα γευσιγνωσίας. Ευτυχώς, αμέσως μετά συνελήφθη ο Ουάσιγκτον Πόου ως ύποπτος για ανθρωποκτονία κι έτσι αγνόησα την ανατριχιαστική αυτή εισαγωγή του βιβλίου. Πού να ήξερα πως στο τέλος με περίμενε κάτι χειρότερο και πιο απάνθρωπο.

Το γοητευτικά αξιοπερίεργο ντουέτο ερευνητών επιστρέφει. Ο Ουάσιγκτον Πόου είχε τεθεί σε διαθεσιμότητα μετά την τραγική έκβαση μιας υπόθεσης στην οποία ήταν υπεύθυνος και τη χειρίστηκε λάθος, όταν όμως εμφανίστηκε ο Πυρπολητής στο πρώτο βιβλίο της σειράς ο διευθυντής του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος) βαν Ζάιλ τον ζήτησε πίσω ως υφιστάμενο της Φλιν. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο. Ο Πόου είναι ένας χαρακτήρας που ξεφεύγει αρκετά από τους ντετέκτιβ της σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας γιατί έχει και μια σκοτεινή πλευρά που φωτίζεται μέσα από ακραίες πράξεις. Στις «Μαριονέτες» είδαμε πως δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που θέλει να αποδώσει δικαιοσύνη αλλά διακατέχεται και από έναν αέναο θυμό. Δεν έδειξε απλά το σήμα του σε μια παρέα από μεθύστακες που ενοχλούσαν την Τίλι αλλά τους προκάλεσε σε καβγά, δεν έκανε σύσταση σε συνάδελφο για το bullying αλλά του επιτέθηκε, επομένως τι πραγματικά ταράζει την ψυχή του;

Αυτό το μάθαμε στην πρώτη περιπέτεια, μαζί με το τι συνέβη με τη μητέρα του και γιατί βαφτίστηκε Ουάσιγκτον. Ένα μεγάλο μυστικό αποκαλύφθηκε, κλονίζοντας τον κόσμο του και δείχνοντάς του πως όλη του η ζωή στηριζόταν σ’ ένα ψέμα. «Από τότε που ανακάλυψε την αλήθεια, ο θυμός και το μίσος του είχαν μεταμορφωθεί σε μια τρομακτική οργή, μια ζωτική ανάγκη για εκδίκηση… Κάτι μέσα του είχε καταρρεύσει» (σελ. 28). Επιπλέον, άλλαξε και η στάση του απέναντι στο γυναικείο φύλο. Πριν μάθει την αλήθεια, η εγκατάλειψη από τη μητέρα του είχε καταστρέψει όλες τις σχέσεις του, γιατί επικεντρωνόταν με εμμονή σε κάθε ψεγάδι της εκάστοτε συντρόφου του μέχρι να συμβεί το αναπόφευκτο. Τώρα όμως που έμαθε πως η μητέρα του είχε θυσιάσει τα πάντα για κείνον, άρχισε και πάλι να θέλει μια γυναικεία παρουσία στη ζωή του. Ταυτόχρονα, μετά την πύρρειο νίκη του στην υπόθεση του Πυρπολητή πέρσυ, οι ρόλοι στον SCAS έχουν αλλάξει: η Στέφανι Φλιν πήρε τα ηνία κι εκείνος επέστρεψε στη θέση του αρχιφύλακα: «Είχε την κατάλληλη αναλογία ανάμεσα σε εξουσία και ευθύνη. Ούτως ή άλλως, ποτέ δεν ένιωθε άνετα στη θέση του επιθεωρητή» (σελ. 29). Με τον ίδιο τρόπο επηρεάστηκαν οι βαθμοί, η συμπεριφορά και ο χαρακτήρας πολλών συναδέλφων του Πόου μετά το πρώτο μυθιστόρημα, αν κι εδώ η ιστορία επικεντρώνεται σε ελάχιστους από αυτούς, ανάμεσά τους όπως πάντα κι ένας τυφλωμένος από εξουσία που θα τινάξει τα πάντα στον αέρα από υπερφίαλο εγωισμό και μόνο.

Από την άλλη, έχουμε την Τίλι (Ματίλντα) Μπράντσο, με τις προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που πέφτει θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες. Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Η εξήγηση είναι μία: «Και, καθώς τα μαθηματικά ήταν μια επιστήμη με ελάχιστο χώρο για επιλεκτική ερμηνεία, δεν είχε μάθει πώς να εκφράζεται… Τα μαθηματικά εξέφραζαν την αλήθεια, οπότε το ίδιο έκανε κι εκείνη. Δεν της είχε περάσει ποτέ απ’ το μυαλό να κάνει κάτι διαφορετικό» (σελ. 66). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Μάλιστα, η συναναστροφή της με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, πλέον αρχίζει να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Μάλιστα, μετά την υπόθεση του Πυρπολητή έκανε αίτηση για προαγωγή και τώρα έχει υπό την επίβλεψή της ένα ολόκληρο σώμα αναλυτών, τη «Συμμορία Σκούμπι», με ήδη σημαντικές επιτυχίες στο ενεργητικό τους.

Ως προς την πλοκή, η Ελίζαμπεθ Κίτον ήταν η τελευταία μεγάλη υπόθεση του Πόου πριν απομακρυνθεί από την Αστυνομία πέντε χρόνια πριν. Ήταν η κόρη του ιδιοκτήτη ενός σημαντικού για την Κάμπρια εστιατορίου, του Τζάρεντ Κίτον, διάσημου σεφ που έχει μαγειρέψει για πολλές επιφανείς προσωπικότητες, καθώς και για τη Βασίλισσα. Ο Πόου είχε αρκετές υποψίες ώστε να στρέψει την έρευνά του στην προσωπικότητα του πατέρα: «Το προσωπείο του χαρούμενου, παιχνιδιάρη και γοητευτικού σεφ ήταν απλώς μια φενάκη… Όταν έσβηναν οι κάμερες μετατρεπόταν σε έναν αποστασιοποιημένο, ανέκφραστο και χειριστικό άνθρωπο… Ήταν διαβολικός. Απολάμβανε σαδιστικά να προκαλεί πόνο» (σελ. 44). Τελικά κρίθηκε ύποπτος για δολοφονία και καταδικάστηκε σε φυλάκιση, παρ’ όλο που το πτώμα της κόρης του δε βρέθηκε ποτέ. Τώρα, έξι χρόνια αργότερα, μια κοπέλα εμφανίστηκε ως Ελίζαμπεθ Κίτον. Αν αυτό είναι αλήθεια, ο Πόου είναι υπεύθυνος για την επανειλημμένη κακοποίηση της Ελίζαμπεθ και για τις δύσκολες συνθήκες κράτησης ενός αθώου στη φυλακή. Θα καταφέρει να βγάλει άκρη από αυτό το μπέρδεμα; Θα πειστεί για την αλήθεια της Κίτον; Και γιατί η Ελίζαμπεθ εξαφανίστηκε σχεδόν αμέσως μόλις ανέτρεψε τα πάντα άμα τη εμφανίσει της; Ο Πόου φοβάται πως υπάρχει ένα καλά στρωμένο σχέδιο εκδίκησης εναντίον του και η προφάιλερ Τίλι είναι η καλύτερη βοήθεια που θα μπορούσε να έχει. Στο μυθιστόρημα παρακολουθούμε βήμα προς βήμα τις ατράνταχτες αποδείξεις της πραγματικής ταυτότητας της Κίτον και στη συνέχεια μια σειρά από εκπλήξεις που οδηγούν στην ενοχή του Πόου για τη δολοφονία της!

Ένας αγώνας δρόμου ενάντια στη στημένη σύλληψη του αρχιφύλακα είναι το μυθιστόρημα, δηλαδή μια συναρπαστική σειρά από γεγονότα που φωτίζονται λανθασμένα αλλά μια μικρή πληροφορία φέρνει τα μισά στη σωστή οπτική γωνία κι αγωνιούσα για τα άλλα μισά. Ίσως η λύση του βασικότερου προβλήματος πιστοποίησης ταυτότητας να φανεί επιστημονική φαντασία, είμαστε όμως στον 21^ο αιώνα και τα πάντα πλέον μπορούν να συμβούν. Τέλος, ας μην ξεχνάμε πως έχουμε να κάνουμε με τον M. W. Craven, επομένως μη νομίσετε ούτε στιγμή πως το αεροπλάνο της ανάγνωσης θα προσγειωθεί στον διάδρομο που βλέπετε μπροστά σας, μιας και η μεγάλη αποκάλυψη με έπιασε απροετοίμαστο και με έκανε να δώσω συγχαρητήρια στον συγγραφέα για τον σωστό χειρισμό της πλοκής και για τις υπέροχες εκπλήξεις που επιφυλάσσει σε μια ιστορία γεμάτη ενδιαφέρουσες πληροφορίες, ανατροπές και σασπένς. «Μαύρο καλοκαίρι» για τον Πόου, καθόλου μαύρη η εμπειρία της ανάγνωσης αυτού του βιβλίου. Και ξαναλέω, θα το βάζω πολύ ευχαρίστως στα πόδια όποτε βλέπω αστεράτο εστιατόριο και θα παρκάρω στην πρώτη βλαχοταβέρνα που θα συναντώ, όχι εξαιτίας της ατμόσφαιρας που επικρατεί στην κουζίνα του και για τις απάνθρωπες συνθήκες εργασίες αλλά και λόγω των εργαλείων που χρησιμοποιούν εκεί. Όταν φτάσετε στο τέλος, θα καταλάβετε τι εννοώ.

Βιβλίο  Το λουλούδι της Κριμαίας
Τίτλος πρωτοτύπου Band of angels
Συγγραφέας Julia Gregson
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856) ήταν η ένοπλη σύγκρουση της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά των Ρώσων, με σημαντικότερες μάχες αυτές στη χερσόνησο της Κριμαίας. Στόχος η ανάκτηση των ανατολικών εδαφών της παραπαίουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Επίσης αξιοσημείωτη είναι η συμβολή της Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ στην εφαρμογή πρωτότυπων νοσηλευτικών μεθόδων που έσωσαν τη ζωή πολλών Βρετανών στρατιωτών, σε εποχή μάλιστα που οι γυναίκες δεν είχαν αναγνωριστεί στην κοινωνία ως ισότιμα μέλη, πόσο μάλλον όταν εμφανίζονταν γυναίκες νοσοκόμοι σε καθαρά ανδροκρατούμενα πεδία όπως ο πόλεμος.

Σημαντικό πρόσωπο στην ιστορία είναι η Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ, η οποία μετά από επιτυχημένη διοίκηση και διαχείριση νοσοκομείου στο Λονδίνο έφυγε για το μέτωπο της Κριμαίας επικεφαλής εθελοντριών νοσοκόμων και εργάστηκε στο Σκούταρι της Κωνσταντινούπολης υπό άθλιες συνθήκες. Όλα αυτά περιγράφονται με ακρίβεια στο βιβλίο.

Ποια είναι η ιστορία λοιπόν; Η Κάθρην και ο Ντέιο ζουν στην Ουαλία. Εκείνη κόρη μεγαλέμπορου σε παρακμή αλλά κυρίαρχης και καθώς πρέπει φιγούρας στην τοπική κοινωνία. Εκείνος γελαδάρης. Τα παιδιά μεγαλώνουν μαζί όμως στην εφηβεία τα αισθήματα μεταμορφώνονται και ο Πατέρας τούς απαγορεύει να ξαναβρεθούν. Η Κάθρην, από τη μια θέλοντας να ξεφύγει από αυτήν τη δεσποτική στάση και την περιοριστική κοινωνία όπου ζουν, με τις απαιτήσεις της, τον κώδικα ηθικής κλπ. (“Ράψιμο, ψώνια, κηπουρική, εμφιάλωση. Αυτά έκανε και η μητέρα σου και περνούσε μια χαρά”, σελ. 80). αλλά κυρίως γιατί ήταν μπροστά στη μητέρα της όταν γέννησε και αβοήθητη κι άπραγη την είδε να πεθαίνει μπροστά στα μάτια της, το σκάει μεταμφιεσμένη σε γελαδάρη χάρη στη βοήθεια του Ντέιο και φτάνει στο Λονδίνο, όπου εκπαιδεύεται δίπλα στη Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ ως νοσοκόμα. Μετά πάει μαζί της στην Κωνσταντινούπολη και τέλος στο μέτωπο της Κριμαίας.

Ρομαντική ιστορία, σε ρομαντικό (όσο γίνεται) περιβάλλον. Συγκλονιστικές περιγραφές, βαθιά αισθήματα, καλογραμμένη πλοκή. Θα σταθώ ιδιαίτερα στις περιγραφές. Κι εδώ έχουμε ρομαντικές εικόνες, μικρές καθημερινές στιγμές αλλά οι περιγραφές των τραυμάτων, της ψυχολογίας των ετοιμοθάνατων, του χειρουργείου, των πεδίων μάχης, των απίστευτα κακών συνθηκών (και ανθυγιεινών) στα νοσοκομεία πραγματικά σοκάρουν. Πολλές φορές συγκρατήθηκα να μη φωνάξω γιατί η πένα της συγγραφέως κόβει σα λεπίδα και δεν ανασαίνεις. Η Φλόρενς Ναϊτινγκέιλ περιγράφεται όπως ήταν (φαντάζομαι), χωρίς ωραιότητες και εικονολατρείες, με τα προτερήματα και τα ελαττώματά της. Οι περιπέτειες που ζει η Κάθρην θα μπορούσαν να συμβούν εκείνη την εποχή και υπό εκείνες τις συνθήκες.

Σε γενικές γραμμές μην το αγνοήσετε, διαβάστε το!

Βιβλίο Γιατί δε φώναξαν την Έβανς;
Τίτλος πρωτοτύπου Why didn’t they ask Evans?
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Έφη Τσιρώνη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο μυθιστόρημα έχουμε ένα ταιριαστό, νεανικό ντουέτο, που μου θύμισε τον Τόμι Μπέρεσφορντ και την Προύντενς (Τάπενς) Κόουλι, που εμφανίζονται σε πέντε κατασκοπικά και αστυνομικά μυθιστορήματα της ίδιας συγγραφέως. Ο Μπόμπι είναι ο τέταρτος γιος του Τόμας Τζόουνς, αιδεσιμότατου του Μάρτσμπολτ και «Είχε την αίσθηση ότι η ζωή του στο πατρικό του ήταν μια μεγάλη, ατελείωτη θυσία στις περίεργες ιδέες του πατέρα του» (σελ. 23) ενώ η λαίδη Φρανσις Ντέργουεντ ή Φράνκι είναι παιδική φίλη του Μπόμπι με ένα ιδιαίτερο δέσιμο μαζί του. Συναντιούνται τυχαία μετά από καιρό κι ενώνουν τις δυνάμεις τους για τη λύση του μυστηρίου. Οι διάλογοι μεταξύ τους είναι άκρως απολαυστικοί, γεμάτοι βρετανικό χιούμορ και φιλικά σκαμπανεβάσματα. Η σχετικά ευχάριστη αφήγηση και η κάπως εύθυμη ματιά της συγγραφέως, που είχε ευχαριστήσει κοινό και κριτικούς όταν δημοσιεύτηκε το μυθιστόρημα, δίνουν αφορμή να παρατεθούν πολλές αναφορές στην τρέχουσα τότε κοινωνική, κινηματογραφική και λογοτεχνική πραγματικότητα, με προεξάρχουσα τη συνωνυμία του Μπόμπι με τον επιτυχημένο γκολφέρ της εποχής, αν και οι επιδόσεις του διαφέρουν αρκετά από του πασίγνωστο αθλητή!

Η Φράνσις Ντέργουεντ είναι ο κινητήριος μοχλός για να ασχοληθούν οι δύο φίλοι με την υπόθεση. Κατεβάζει συνέχεια ιδέες που δε διστάζει να τις εφαρμόσει ώστε να έρθουν πιο κοντά στο τι πραγματικά ψάχνουν και να καταλάβουν αν όντως κάποιος θέλει να βγάλει από τη μέση τον φίλο της. Διακριτικό φλερτ, συγκεκριμένος αριθμός υπόπτων, διπροσωπίες και απάτες και η επαναλαμβανόμενη ερώτηση του ετοιμοθάνατου «Γιατί δε φώναξαν την Έβανς» είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας ενδιαφέρουσας, αν και κατά βάση απλοϊκής, αστυνομικής υπόθεσης που δεν τη θεωρώ και από τα καλύτερα της Agatha Christie. Η κεντρική ιδέα πάντως που αποκαλύπτεται φυσικά μόνο όταν πρέπει είναι άκρως ενδιαφέρουσα και η ανάλυσή της, με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις, με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο πρωτότυπος τίτλος προβλημάτισε αρκετά τις ελληνικές μεταφράσεις που προσπάθησαν να τον αποδώσουν όπως μπορούσαν, με αποτέλεσμα να έχουμε τα «Γιατί δεν ρώτησαν τον Έβανς», «Η κυρία Έβανς», «Έβανς» (σκέτο) κλπ.

Το «Γιατί δε φώναξαν την Έβανς;» κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1934 και στην Αμερική, με τον τίτλο «The boomerang clue», το 1935. Στα ελληνικά, όπως προανέφερα, υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Οκτώ κόκκοι μορφίνης» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Έφης Τσιρώνη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1998) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Μαριονέτες
Τίτλος πρωτοτύπου The puppet show
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πλοκή είναι τρομερά ενδιαφέρουσα και τα στάδια έρευνας είναι συναρπαστικά. Έχουμε έναν ένοχο που καίει ζωντανά τα θύματά του κι ένα γοητευτικά αξιοπερίεργο ντουέτο ερευνητών που ακολουθεί τα ίχνη του και προσπαθεί να μπει στο μυαλό του. Τα ευρήματα, οι φωτογραφίες, η επαγωγική σκέψη, η χρήση βάσεων δεδομένων και διαφόρων άλλων στοιχείων οδηγούν από σελίδα σε σελίδα στον ένοχο. Μου άρεσε πολύ που η πορεία της επίλυσης επήλθε από μικρές, σχετικά τυχαίες λεπτομέρειες, που έδωσαν το έναυσμα στον συγγραφέα να ξεδιπλώσει ολοζώντανα τα στάδια της έρευνας καθαυτά, γεμίζοντάς με αγωνία για το αποτέλεσμα της αναζήτησης και όλων των ιχνών που έβρισκαν όσο σκάλιζαν την υπόθεση. Έχουμε ανθρωποκυνηγητό, σκηνές εγκλήματος, ανατριχιαστικές λεπτομέρειες και περιγραφές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όμως η επίλυση του μυστηρίου σχηματίζεται κυρίως μέσα από τα ευρήματα κι ένιωσα σα να ήμουν παρών στις εναλλακτικές οπτικές γωνίες που χρησιμοποιούσαν η Μπράντσο και ο Πόου για να βρουν την αλήθεια. Ειδικά με τη μεγάλη ανατροπή, που και πάλι κάτι μικρό, κάτι τυχαίο, κάτι ασήμαντο φέρνει στο φως την αλήθεια έμεινα με το στόμα ανοιχτό και συγχάρηκα νοερά τον συγγραφέα για την ικανότητά του να με παραπλανά με τόσο γοητευτικό τρόπο.

Ο Ουάσιγκτον Πόου, 38 ετών, τέθηκε σε διαθεσιμότητα εδώ κι ενάμιση χρόνο μετά την τραγική έκβαση μιας υπόθεσης στην οποία ήταν υπεύθυνος (να αναφέρω εδώ πόσο εξίσου συγκλονιστική ήταν η περίπτωση αυτή και πόσο ανατριχιαστική η χιονοστιβάδα εξελίξεων που ακολούθησε) και τη χειρίστηκε λάθος, τώρα όμως ο διευθυντής του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος) βαν Ζάιλ τον θέλει πίσω ως υφιστάμενο της Φλιν. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο.

Ποιος είναι ο πρωταγωνιστής μας λοιπόν; «Παρεξηγημένος απ’ τους συναδέλφους, αγνοημένος από τους ανωτέρους, δεδομένος από τους υπόλοιπους», όπως τον αποκαλεί ο παιδικός του φίλος, αρχιφύλακας Κίλιαν Ριντ. Ένιωσε ευγνωμοσύνη που απολύθηκε, λάτρεψε το Χέρντγουικ Κροφτ στην Κάμπρια (άλλη ονομασία για την Ουαλία) όπου μένει και που αγόρασε πρόσφατα αλλά τώρα που ξανάβαλε την αστυνομική ταυτότητα στην τσέπη δε νιώθει έτοιμος να αποσυρθεί από την ενεργό δράση. Είναι ένας χαρακτήρας που ξεφεύγει αρκετά από τους ντετέκτιβ της σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας γιατί έχει και μια σκοτεινή πλευρά που φωτίζεται μέσα από ακραίες πράξεις. Δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που θέλει να αποδώσει δικαιοσύνη, ο αστυνομικός που νιώθει τύψεις γιατί ένας άνθρωπος πέθανε από δικό του λάθος στην κρίσιμη υπόθεση που τον «έβαλε στον πάγο» αλλά διακατέχεται από έναν αέναο θυμό. «Δεν είχε τολμήσει να ψάξει την πηγή του θυμού. Τον είχε χρησιμοποιήσει. Του έδινε κίνητρο. Τη δυνατότητα να δει μέσα στις σκιές. Του επέτρεπε να κάνει όσα οι άλλοι δεν μπορούσαν. Έσωζε ζωές» (σελ. 332). Ο φίλος του ο Ριντ τον παροτρύνει: «Μέχρι να αντιμετωπίσεις τους δαίμονες που κρύβεις μέσα σου… θα σε σπρώχνουν συνεχώς σε ολοένα και πιο ακραίες πράξεις. Και κάποια στιγμή ο θυμός σου θα σκοτεινιάσει περισσότερο» (σελ. 332). Δεν έδειξε απλά το σήμα του σε μια παρέα από μεθύστακες που ενοχλούσαν την Τίλι αλλά τους προκάλεσε σε καβγά, δεν έκανε σύσταση σε συνάδελφο για το bullying αλλά του επιτέθηκε, επομένως τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή του; Μήπως το παρελθόν της οικογένειάς του είναι και η απάντηση σε αυτήν τη συμπεριφορά; Ένα παρελθόν για το οποίο δε γνωρίζει ο ίδιος αλλά ο Πυρπολητής;

Η παιδική ηλικία του Πόου δεν ήταν εύκολη, μιας και η μητέρα του τον εγκατέλειψε όταν ήταν βρέφος γιατί δεν άντεχε την ανιαρή ζωή της, με τον άντρα της και πατέρα να λείπει μόνιμα σε ταξίδια. Τελικά ο πατέρας του τον μεγάλωσε κι όταν το παιδί επιτέλους ενηλικιώθηκε άρχισε ξανά να γυρίζει τον κόσμο. Η μητέρα του σκοτώθηκε σε τροχαίο λίγο μετά τη διαθεσιμότητα του Πόου αλλά το έμαθε πέντε μήνες μετά, από τον πατέρα του, με μέιλ! Στα πρώτα του βήματα λοιπόν ο Ουάσιγκτον δυσκολεύτηκε αρκετά, με την αγάπη του πατέρα του να του δίνει το συναισθηματικό αντίβαρο που χρειαζόταν και με την ιδέα της αστυνομίας να λειτουργεί ως σωτηρία για τον ίδιο, να κάνει κάτι δηλαδή που θα σώζει τον κόσμο από το έγκλημα. Έτσι γνωρίσαμε τον ντετέκτιβ Πόου ώσπου ήρθε το κακό και άνοιξε διάπλατα τα κλειστά χαρτιά, δίνοντας νέα διάσταση στη ζωή του πρωταγωνιστή κι ένα καλό cliffhanger για το επόμενο βιβλίο. Αλήθεια, τι θα έκανα εγώ στη θέση του αν μάθαινα τα κίνητρα και τα ενστερνιζόμουν; Πώς θα αντιδρούσα αν διαπίστωνα πως ό,τι πίστευα και με είχε γαλουχήσει ήταν ψέμα κι έτσι έπρεπε να αναθεωρήσω τα πάντα;

Από την άλλη, αγάπησα ιδιαίτερα την Τίλι (Ματίλντα) Μπράντσο, με τις προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που πέφτει θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες. Μάλιστα, αυτές τις δυνατότητες της τεχνολογίας σε κάποια σημεία στηλιτεύει ο συγγραφέας: «Αναπολούσε τον παλιό, καλό καιρό, που το να έχεις άποψη για κάτι που δεν ήξερες τίποτα σχετικό ήταν κάτι αρνητικό. Τα γεγονότα λίγη αξία είχαν πια. Ο λαϊκισμός και τα fake news είχαν μετατρέψει τον κόσμο σε άμυαλα τρολ» (σελ. 96). Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Μάλιστα, η συναναστροφή της με τον Πόου σταδιακά την αλλάζει εσωτερικά και εξωτερικά, της δίνει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, αρχίζει να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Η ακόλουθη πρόταση από τη μια καταρρίπτει έναν από τους βασικότερους πυλώνες της ψυχολογίας κι από την άλλη δείχνει το μέγεθος εξυπνάδας και τη γωνία αντίληψης της Τίλι: «-Το ποτήρι δεν είναι μισογεμάτο, Πόου. Ούτε μισοάδειο… Είναι διπλάσιο απ’ όσο χρειάζεται» (σελ. 127). Μαζί με τον Ουάσιγκτον αποτελούν ένα ξεχωριστό ντουέτο: «Ο Πόου ένιωσε την ανάγκη να την προστατεύσει. Μπορεί τα χρόνια που τους χώριζαν να μην ήταν τόσα πολλά, ωστόσο η διαφορά τους στην εμπειρία ζωής ήταν γιγαντιαία. Η αφέλεια κι η αθωότητά της έρχονταν σε αντίθεση με τη σκοτεινή του φύση αλλά ήταν όμοιοι με διάφορους τρόπους. Και οι δύο ήταν εμμονικοί, και οι δύο προκαλούσαν τον εκνευρισμό των γύρω τους» (σελ. 249).

Γύρω από τους δύο πρωταγωνιστές υπάρχουν συνάδελφοι και συνεργάτες του SCAS, όπως η ντετέκτιβ επιθεωρήτρια Στέφανι Φλιν, που πήρε τη θέση του Πόου (είναι ακριβώς εκείνη η αξιωματικός που ακροβατεί ανάμεσα στο καθήκον και το ένστικτο, όταν η κρισιμότητα μιας κατάστασης απαιτεί παράκαμψη της γραφειοκρατίας), ο πρώην διευθυντής Τάλμποτ, μνησίκακος και κατηγορεί τους πάντες για όλα, ο καινούργιος διευθυντής, Έντουαρντ βαν Ζάιλ, ο Λέναρντ Τάπινγκ, αρχηγός της Αστυνομίας της Κάμπρια και φανατικός εχθρός του Πόου, ο υποδιευθυντής Χάνσον που παρέμεινε στη θέση του παρά την αποτυχία της υπόθεσης που έθεσε τον Πόου σε διαθεσιμότητα, ο Ίαν Γκαμπλ, επικεφαλής ντετέκτιβ αστυνόμος στην υπόθεση του Πυρπολητή και προϊστάμενος της CID (Διεύθυνσης Διερεύνησης Εγκλημάτων) και άλλοι, άνθρωποι που είτε εμποδίζουν την πορεία της έρευνας από πίστη στο γράμμα του νόμου ή από προσωπικό όφελος είτε αναγνωρίζουν το ένστικτο και την εμπειρία του Πόου και της Μπράντσο και τους στηρίζουν στον αγώνα δρόμου που έχουν μέχρι να βρουν τον ένοχο.

Τέλος, ο Πυρπολητής που καίει τα θύματά του ζωντανά, αφού πρώτα τα ευνουχίσει, δεν είναι ένας τυχαίος κατά συρροή δολοφόνος αλλά ένας χαρακτήρας που έχει άμεση σχέση με την ιστορία μας και τα κίνητρά του είναι απόλυτα «δικαιολογημένα», αν μπορεί να το πει κανείς έτσι. Τα εγκλήματα μου προκάλεσαν απόλυτη ανατριχίλα και η ωμότητά τους μου θύμισε το περιβάλλον του «Εκτελεστή» που έχει γράψει ο Chris Carter, με την αντίστοιχη παράθεση ανατριχιαστικών εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών: «Ο Πόου ήξερε πως υπήρχε ένας αστικός θρύλος, σύμφωνα με τον οποίο οι καμένοι άνθρωποι μύριζαν σαν χοιρινό. Ήταν ψέμα. Μπορεί αυτό να ίσχυε με τη σάρκα, αλλά οι άνθρωποι που καίγονταν δεν είχαν υποστεί την επεξεργασία των ζώων πριν τη σφαγή. Δεν τους είχαν στραγγίξει απ’ το αίμα, ούτε είχαν αφαιρέσει τα όργανά τους. Τα έντερα, γεμάτα φαγητό και κόπρανα, παρέμεναν στο σώμα. Ό,τι καιγόταν ανέδιδε τη δική του απαίσια μυρωδιά» (σελ. 70). Χριστέ μου! Βρίσκουμε τελικά τον δολοφόνο και λύνεται το μυστήριο; Ναι, όμως η μαεστρία της γραφής έγκειται ακριβώς σε αυτό: τα καλύτερα φυλάσσονται για το τέλος, μιας και βλέπουμε την αλήθεια με μια βαθύτερη, πιο διεισδυτική ματιά σε δυο πολύ ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που τελικά δένονται σφιχτότερα απ’ ό,τι θα περίμενε κανείς. Ο συγγραφέας όχι μόνο έκανε τον Πυρπολητή αναπόσπαστο κομμάτι του κειμένου αλλά τον έβαλε να παίξει κι ένα σημαντικό ρόλο στη ζωή του Πόου. Η μάχη του καλού με το κακό δεν είναι απλά μια αφήγηση που θα φέρει το επιθυμητό τέλος και τη λύση του μυστηρίου αλλά μια ωρολογιακή βόμβα που θα φέρει αντιμέτωπο τον ντετέκτιβ με κάτι ασύλληπτο ενώ ταυτόχρονα τα τελευταία ερωτηματικά γύρω από την υπόθεση αυτή θα απαντηθούν με ευφάνταστο τρόπο, μόνο και μόνο για να γεμίσουν τον πρωταγωνιστή ηθικά διλήμματα και να του προσδώσουν μια απόλυτα ρεαλιστική προσωπικότητα, με δεύτερες σκέψεις, ήθος και αισθήματα.

Οι «Μαριονέτες» είναι ένα πολύ καλό ντεμπούτο αστυνομικού συγγραφέα, με μια ποικιλία ηθικών ζητημάτων, έντονων συναισθημάτων και άδηλων μυστικών. Ένα ξεχωριστό ντουέτο, απόλυτα αληθοφανές, αναλαμβάνει μια υπόθεση που θα τους αλλάξει, θα τους ωριμάσει και θα τους φέρει αντιμέτωπους με τραγικές αλήθειες που κατ’ επιταγήν του ίδιου του κράτους πρέπει να μείνουν καλά κρυμμένες. Διλήμματα, σασπένς, εκδίκηση και αίσθημα ιδιότυπης δικαιοσύνης πρωταγωνιστούν στις σελίδες αυτού του ξεχωριστού θρίλερ που μυρίζει καμένο χωρίς όμως να έχει αρπάξει στις άκρες!