Βιβλίο Σκόνη στον χρόνο 
Συγγραφείς Γιάννης Γλύκας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Γλύκας έγραψε ένα συναρπαστικό χρονικό των κρίσιμων για την ελληνική Ιστορία δεκαετιών 1910-1920 και έριξε στη λαίλαπα των γεωπολιτικών και κοινωνικών αλλαγών δύο νέους ανθρώπους με όνειρα, φιλοδοξίες και προσδοκίες. Το κείμενο ισορροπεί ανάμεσα στο ιστορικό και στο ρομαντικό είδος, χωρίς να υπηρετεί πιστά κανένα από τα δύο, διαγράφοντας έτσι μια φρέσκια και διαφορετική πλοκή γεμάτη εκπλήξεις και κυρίως δένοντας με έξυπνο τρόπο τις επιμέρους ιστορίες. Η Ρωσική Επανάσταση, ο Εθνικός Διχασμός, η έξοδος της Ελλάδας στον πόλεμο, η γενοκτονία των Ποντίων, η μικρασιατική εκστρατεία και η καταστροφή της Σμύρνης είναι το φόντο της δράσης του μυθιστορήματος και ζωντανεύουν μέσα από σύντομες αφηγήσεις, αντιπαράθεση απόψεων με όχημα τους λιτούς διαλόγους, λίγα και βασικά πραγματολογικά στοιχεία, όλα τους αναπόσπαστα και φυσιολογικά ενταγμένα στη ροή της αφήγησης. Ταυτόχρονα, η ερωτική ιστορία του Δημήτρη και της Αριάδνης είναι προσεκτικά σχεδιασμένη, χωρίς κλισέ και αναδεικνύει μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις όχι μόνο τα συναισθήματά τους, τα εμπόδια που γνωρίζουν, τους εχθρούς που πολεμάνε αλλά και το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής μέσα από ένα αναπάντεχο και συγκινητικό τέλος.

Στην Οδησσό του 1916 και συγκεκριμένα στην καρδιά της ελληνικής συνοικίας ζει η οικογένεια Λιβαδά. Ο πατριάρχης Γεώργιος είναι έμπορος ασημιού και κάτοχος μεταλλείων αργύρου στον Καύκασο και στη Μαύρη Θάλασσα ενώ εμπορεύεται επίσης αγροτικά προϊόντα από τα κτήματα της γυναίκας του, Θάλειας Κεσόγλου. Η μοναχοκόρη τους, Αριάδνη, δυσανασχετεί με τα σαχλά και κακομαθημένα πλουσιοκόριτσα της τάξης της και έχει για καλύτερή της φίλη την ψυχοκόρη τους, Γεωργία, μια κοπέλα που την έχουν μορφώσει και την προσέχουν. Η μητέρα είναι υπερπροστατευτική και ο πατέρας είναι κατά βάση απών, αφού δουλεύει συνέχεια και αφιερώνεται στις υποθέσεις του. Η Αριάδνη αναγκάζεται να ξεκινήσει τις κοινωνικές εξόδους στον κύκλο τους αλλά προτιμά να συζητά για τις τρέχουσες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, παρ’ όλο που ο πατέρας της της απαγορεύει να διαβάζει εφημερίδες. Η κοπέλα θέλει να ενημερώνεται, να έχει άποψη, να εκφράζει τη γνώμη της, εξ ου και εκφράζει έντονες αντιρρήσεις όταν έρχεται η στιγμή να την παντρέψουν οι γονείς της με κάποιον που αντιπαθεί. Με την αστάθεια της χώρας να αυξάνεται και τον πληθωρισμό στα ύψη, με την Ουκρανία να μεταμορφώνεται, ο Λιβαδάς νιώθει πως τα πράγματα πλέον δεν είναι καλά κι έτσι ξεπουλάει όση περιουσία του απέμεινε και παίρνει την οικογένειά του στη Χίο για μια νέα αρχή.

Στο νησί ζει ο Δημήτρης Σουμελίδης, γιος επιφανούς εφοπλιστή, απόφοιτος του Εμπορικού Τμήματος της Σχολής της Χίου, που εργάζεται ως υπεύθυνος λογιστηρίου στα Ταμπάκικα. Ο νεαρός, μετά την επιστράτευσή του στους Βαλκανικούς πολέμους θέλει να πολεμήσει για την απελευθέρωση του νησιού του από τους Τούρκους και να μη συνεχίσει τις σπουδές του ούτε να αναλάβει μεγάλες θέσεις, οπότε κάνει επ’ αυτού σχέδια με τον αδελφικό του φίλο, Μανώλη Ζερβό, εργάτη σε βιοτεχνία τούβλων. Η διαφορετική κοινωνική τους τάξη δεν εμπόδισε την αγνή φιλία τους και ο Δημήτρης προσπαθεί να βοηθήσει όπως μπορεί τον φίλο του που παντρεύεται και ετοιμάζεται ν’ αποκτήσει παιδί. Όταν επιτέλους η Ελλάδα βγαίνει στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, οι δυο νέοι θα καταταγούν για να πολεμήσουν τους Γερμανοβούλγαρους. Η σκληρή η ζωή στο μέτωπο αντιδιαστέλλεται με τις ελάχιστες μέρες ανάπαυλας στην κοσμική Θεσσαλονίκη, όπου η νοσοκόμα Αμαλία Τόμσον είναι το καταφύγιο του Δημήτρη από τη λαίλαπα που μαίνεται γύρω του. Ο Δημήτρης και η Αμαλία θα κάνουν σχέδια για ένα καλύτερο αύριο, χωρίς να βλέπουν τα σύννεφα της μικρασιατικής εκστρατείας να μαζεύονται από πάνω τους.

Έτσι ξεκινάει ένα από τα πιο καλογραμμένα και ενδιαφέροντα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει ως τώρα, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες, μελετημένο ιστορικό πλαίσιο και ρεαλισμό. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ζωντανεύουν τέσσερις βασικές πόλεις, τόσο αντίθετες και ταυτόχρονα τόσο ίδιες μεταξύ τους. Η Οδησσός με το μνημείο του Ρισελιέ, τις σκάλες Πριμόρσκι, την όπερα, που ηλεκτροδοτήθηκε από τα τέλη του 19^ου αιώνα επί δημαρχίας Γρηγορίου Μαρασλή και την εντυπωσιακή τρυφηλή ζωή της αστικής τάξης σε μια περίοδο κοινωνικών αναταραχών, επαναστάσεων και δολοφονιών. Η Θεσσαλονίκη του 1917 γεμάτη Έλληνες, Άγγλους και Γάλλους που γυμνάζονται και εκπαιδεύονται για το μέτωπο όσο το περίφημο ζέπελιν ίπταται πάνω από την πόλη, με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Μορίς Σαράιγ να κερδίζουν τον θαυμασμό και τις εντυπώσεις, με τα κομψά ξενοδοχεία Σπλέντιτ και Όλυμπος Παλάς και άλλα αγαπημένα τοπόσημα. Η Σμύρνη με την Μπελαβίστα και τα Γυαλάδικα, το Ρολόι και το Και, τον Φραγκομαχαλά και την Πούντα, όπου θα ζωντανέψει η καταστροφή με συγκροτημένο τρόπο και χωρίς τις κοινοτοπίες της πλοκής που συναντάμε σε άλλα μυθιστορήματα που αναφέρονται στην ίδια περίοδο. Τέλος, η Χίος με τον Κάμπο και τα Μαστιχοχώρια, με τον Καινούριο Δρόμο και τα Ταμπάκικα, με τη Δασκαλόπετρα και τη μεθυστική μυρωδιά της μαστίχας και των λεμονιών.

Όπως έγραψα και πριν, οι παράλληλες ιστορίες του Δημήτρη και της Αριάδνης κάποια στιγμή τέμνονται, όταν πλέον έχουν τεθεί γερά οι βάσεις της πλοκής κι αναρωτιόμουν πώς θα αλλάξουν κάποια πράγματα στη ζωή τους αν και εφόσον υποκύψουν στον έρωτα που θα γεννηθεί ανάμεσά τους. Ο συγγραφέας κατάφερε με έξυπνο τρόπο και χωρίς υπερβολές να κρατήσει όλους τους χαρακτήρες μαζί, τέμνοντας την πορεία τους σωστά και με τρόπο που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον ενώ ταυτόχρονα φέρνει κοντά μας καινούργιους, απαραίτητους για να προχωρήσει η ιστορία παρακάτω. Στρωτή γραφή, σύντομοι και ζωντανοί διάλογοι, ρεαλισμός, μελετημένο και προσεγμένο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον. Αυτός ο τρόπος γραφής μάλιστα με κράτησε χωρίς να προσπερνώ σελίδες στο τρίτο μέρος, που διαδραματίζεται στη Σμύρνη, για την οποία έχω διαβάσει χιλιάδες βιβλία. Επίσης, το τέλος με συγκίνησε και μου έδειξε το μεγαλείο ψυχής κάποιων ανθρώπων, ειδικά αυτών που έχουν αγαπήσει πολύ στη ζωή τους και μ’ έπιασε εξ απήνης, μιας και, μόλις συνήλθα από το κλάμα, ήρθε κάτι άλλο να μου κλείσει το μάτι, να με γεμίσει αισιοδοξία και να μου χαρίσει ένα «λες να;».

«Σκόνη στον χρόνο» είναι ο άνθρωπος, λίγη σκόνη αλλά και αγάπη. Αγάπη σαν αυτή που νιώθεις για τον άλλον κι όχι σαν αυτή που νιώθει εκείνος για σένα, αυτό είναι το σωστό, αυτή και η σειρά. Ο Δημήτρης, η Αμαλία, η Αριάδνη θα ζήσουν έναν έρωτα με μυρωδιά από μανταρίνι, μαστίχα και ιώδιο που κατά καιρούς τον καλύπτει το μπαρούτι του πολέμου που ρίχνει κάθε φορά όλους τους ήρωες του μυθιστορήματος και σε νέα δεινά. Ένα καλογραμμένο, ενδιαφέρον, ανατρεπτικό και τρυφερό μυθιστόρημα που με γέμισε εικόνες και συναισθήματα.

Βιβλίο Δαμάζοντας τις ερινύες 
Συγγραφείς Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη έγραψε ένα συναρπαστικό οδοιπορικό στην Ευρώπη του 20ού αιώνα μέσα από ρεαλιστικές και ανατριχιαστικές ιστορίες έρωτα και προδοσίας, κινδύνου και σκοτεινών μυστικών. Μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις, ποικίλα περιστατικά, ολοκληρωμένους χαρακτήρες ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας γυναίκας που βίωσε άσχημες καταστάσεις, που πάλεψε για την αγάπη, που έκανε όνειρα και σχέδια αλλά παρασύρθηκε όπως και πολλοί άλλοι από το ρεύμα των ιστορικών γεγονότων. Μικρά και μεγάλα περιστατικά, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ανατροπές και εκπλήξεις μου σύστησαν μια γυναίκα που έζησε τα πάντα, έφτασε στην κορυφή και βίωσε μια κάθοδο που δεν της άξιζε ενώ ταυτόχρονα άνθρωποι από το σκοτεινό παρελθόν της την κυνηγούσαν για να της κάνουν κακό. Μέσα από πρωθύστερα που μας ταξιδεύουν κατά καιρούς πίσω στον χρόνο βιώνουμε μαζί με την ηρωίδα του βιβλίου τις αλλαγές που υπέστη η Ευρώπη την περίοδο μεταξύ των δύο πολέμων και βλέπουμε τις ποικίλες αλλαγές σε κοινωνικό, οικονομικό και πνευματικό επίπεδο.

Μια ζεστή μέρα του καλοκαιριού του 1997, ο δημοσιογράφος σε τηλεοπτικό κανάλι Άγγελος Δημητρίου βρίσκει μια ετοιμοθάνατη γυναίκα. Έχει κουραστεί από την αδιάκοπη δουλειά σε ανθυγιεινό, λόγω στρες και πίεσης περιβάλλον, χωρίς διακοπές και διαλείμματα κι έχει απαυδίσει από τη συνεργασία του με την Πηνελόπη, μια γυναίκα που τον ποθεί και τον ζηλεύει, που τον ταλαιπωρεί και τον βασανίζει χωρίς λόγο με απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά της. Όταν βρίσκει την Ιωάννα καλεί ασθενοφόρο και τη συνοδεύει στο νοσοκομείο, όπου η γυναίκα τού λέει: «Δεν έπρεπε να με σώσεις, Άγγελε»! Δε μιλάει για το παρελθόν της, είναι εσωστρεφής κι έχει κάποια σημάδια κακοποίησης στο σώμα της. Έτσι ξεκινάει μια παράδοξη σχέση, η οποία δένεται κάθε μέρα και περισσότερο, με τους δυο τους να κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις αλλά και κάποια κοινά βήματα εκτίμησης και φιλίας. Η Ιωάννα αποκαλύπτει το ταλέντο της στη ζωγραφική, παραμένει όμως κλειστή και εσωστρεφής. Παραδέχεται πως φοβάται να ξανοιχτεί, μιας και προσπάθησε σκληρά να μπει στον κόσμο της ανωνυμίας. Τώρα όμως που γνώρισε τον Άγγελο αρχίζει να αισθάνεται καλύτερα χάρη στη συντροφιά του και καταλήγει να τον αγαπάει σαν γιο της. Μέσα από τις ετοιμασίες των πινάκων της για μια έκθεση ανακαλύπτουμε σιγά σιγά την ψυχοσύνθεσή της, τον τρόπο σκέψης της και κάποια κομμάτια από το παρελθόν της.

To 1917 o Στέφανος Καραδήμας, Ελληνορώσος επιχειρηματίας, κερδίζει σημαντικά πλούτη, τα οποία όμως διαθέτει για τους εργάτες του, οι οποίοι απολαμβάνουν μια καλή ζωή, μακριά από την ανέχεια και την εξαθλίωση των υπολοίπων λόγω του πολέμου. Ο Καραδήμας υπηρετεί την επανάσταση που ξέσπασε, στηρίζει τις ίσες ευκαιρίες για όλους, μεταβιβάζει στο προσωπικό του τις εταιρείες του, αλλά η θέλησή του να κρατήσει το σπίτι του για τον εαυτό του τα σβήνει όλα και ο όχλος του επιτίθεται. Τελικά, το σκάει με τον γιο του, Κωνσταντίνο, από τη χώρα και φτάνουν στην Ολλανδία, σε μια εποχή που η Ευρώπη προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της μετά τον πρώτο μεγάλο πόλεμο. Το Άμστερνταμ είναι ο τόπος όπου πατέρας και γιος θα διαπρέψουν ξανά, ο Στέφανος στο εμπόριο και ο Κωνσταντίνος στη δημοσιογραφία. Η Οντίλ Νεράκ, Γαλλίδα ζωγράφος, κλέβει την καρδιά του Κωνσταντίνου που της αναθέτει να κάνει τον πίνακα της νεκρής μητέρας του. Ο Στέφανος όμως την αντιπαθεί, τη θεωρεί κενή περιεχομένου και συναισθημάτων, έχει «την παγωμένη γοητεία του σμιλεμένου μάρμαρου που σε προκαλεί να το θαυμάσεις αλλά όχι και να το αγγίξεις, γιατί καταλαβαίνεις πόσο άψυχο και ψυχρό είναι» (σελ. 111-112). Η Οντίλ θα είναι η αρχή του τέλους για την οικογένεια, μιας και παρασύρεται από την ιδεολογία του ναζισμού, με αποτέλεσμα να μετακομίσει στο Βερολίνο του Αδόλφου Χίτλερ και να γνωρίσει έναν Γερμανό επιστήμονα που αρέσκεται σε απάνθρωπα πειράματα πάνω σε αθώες ψυχές.

Μέσα από μια σειρά συναρπαστικών περιστατικών, ξεδιπλώνεται η λαμπερή μα και δύσκολη ζωή του Μεσοπολέμου, με τους ήρωες να ζουν ποικίλα περιστατικά γεμάτα έρωτα, σκληρότητα, ρίσκο και κίνδυνο. Πώς και γιατί ανέβηκε ο Χίτλερ στην εξουσία, τι αντίκτυπο είχαν οι απόψεις του στον κόσμο αλλά και στους συνεργάτες του, πώς διαψεύστηκαν οι προσδοκίες πως σύντομα το όραμά του θα ξεφούσκωνε, πώς χειραγώγησε τον λαό και τον έπεισε ότι φταίνε οι Εβραίοι, οι κομμουνιστές, οι τσιγγάνοι που εμποδίζουν τη Γερμανία να αναγεννηθεί καθαρή και αναγεννημένη; Όλα αυτά απαντώνται μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων που μας συστήνει η συγγραφέας. Κάποια στιγμή, ερχόμαστε στην Αθήνα, σε μια εποχή που η Ελλάδα ζει κάτω από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά και προσπαθεί να ανακάμψει από την πρόσφατη οικονομική δυσπραγία. Εκεί γνωρίζουμε την ασθενική Αντιγόνη, μια υπάκουη μαριονέτα στα χέρια των γονιών της, οι οποίοι, με πρόσχημα μια επικίνδυνη ασθένειά της, την έχουν κλεισμένη στο σπίτι και η παιδική της ηλικία περνάει από δίπλα της χωρίς να την αγγίξει. Ο πατέρας της αδιαφορεί για την ύπαρξή της, είναι σιωπηλός και απόμακρος ενώ η υπερπροστατευτική μητέρα τής απαγορεύει κάθε δραστηριότητα και κίνηση, με αποτέλεσμα να ρίχνει το παιδί σταδιακά στην κατάθλιψη. Μια νέα άφιξη στο σχολείο ξαναφέρνει χρώμα στα μάγουλα της Αντιγόνης.

Κι όσο τα τύμπανα του δεύτερου μεγάλου πολέμου παιανίζουν, τόσο αυξάνεται η ανησυχία στον απλό κόσμο για το μέλλον το δικό του και των παιδιών τους. Ανάμεσά τους, ο από Εβραία μητέρα γιατρός Καρλ Βάγκνερ, που εργάζεται στο Βερολίνο την εποχή της ανόδου του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία, με αποτέλεσμα να ανακληθεί η άδειά του. Ανήσυχος για όσα συμβαίνουν, στέλνει τον γιο του, Φρανκ, και τον καλύτερό του φίλο, Φριτς Σμιτ, στην Ελλάδα για να γλυτώσουν. Εκεί ο Φρανκ θα ερωτευτεί μια Ελληνίδα και η σχέση τους θα δοκιμαστεί σκληρά κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα γεγονότων δρα ο κομμουνιστής Στέλιος, ο οποίος στο ξέσπασμα του πολέμου πολεμάει με τον ελληνικό στρατό αλλά στη συνέχεια έρχεται αντιμέτωπος με τους συντρόφους του, που τον θεωρούν προδότη γι’ αυτό που έκανε, μιας και ο επίσημος ελληνικός στρατός μάχεται για να παραδώσει την Ελλάδα στους Άγγλους! Ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος θα ανατρέψει όλες τις ισορροπίες και θα απογειώσει την πλοκή του μυθιστορήματος. Άνθρωποι θα παγιδευτούν σε ξένες χώρες, άντρες θα επιστρατευτούν, γυναίκες θα μείνουν μόνες και όλη αυτήν την κατάσταση θα την εκμεταλλευτεί μια σκληρή γυναίκα για να πάρει την εκδίκησή της. Η συγγραφέας καταγράφει με ρεαλισμό και προσοχή τη βύθιση της χώρας στην Κατοχή, την πείνα, τον αγώνα του απλού κόσμου για επιβίωση, όσο υψηλά ιστάμενα πρόσωπα συνέχιζαν να κάνουν τη ζωή τους, με τη σκοτεινή πλευρά της κοινωνίας να ευημερεί σε βάρος των πολλών και να διακινεί ματωμένο χρήμα. Κι όταν τελειώνει ο πόλεμος, έρχονται νέες δοκιμασίες με τη διχοτόμηση του Βερολίνου και με τον αγώνα κατά του κομμουνισμού.

Το «Δαμάζοντας τις ερινύες» είναι ένα καλογραμμένο, ανατρεπτικό και γεμάτο από μικρά και μεγάλα περιστατικά μυθιστόρημα. Διαφορετικοί και ποικίλοι χαρακτήρες, ενδιαφέρουσα πλοκή που κορυφώνεται σταδιακά, προσεγμένα πραγματολογικά στοιχεία που αναδύονται κυρίως μέσα από τις εξελίξεις και μια έξυπνη σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του βιβλίου.  Λιτοί διάλογοι, αφήγηση που ρέει και ωραίες παρομοιώσεις («Ο πόνος στο κεφάλι του ξαναγύρισε έντονος, σφυριά που σμιλεύει μάρμαρο, ρυθμικά και έντονα», σελ. 18 και «…μπορούσαν την ημέρα να κάθονται έξω και να απολαμβάνουν τις ακτίνες του ήλιου που έπαιζαν κρυφτό με τα σύννεφα της ώριμης άνοιξης», σελ. 71) στήνουν σωστά μια ιστορία που καταγράφει με αντικειμενικότητα και σεβασμό τα γεγονότα του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου. Ταυτόχρονα, τονίζονται οι αρετές της συγχώρησης και της αγάπης, μιας και η Ιωάννα θα προσπαθήσει με τη βοήθεια του Άγγελου να ξαναβγεί στο φως, να αποκτήσει εμπιστοσύνη και να δαμάσει τις ερινύες που γιγαντώθηκαν μέσα της. Θα τα καταφέρει; Θα ηρεμήσει από το απαιτητικό χτες; Πόσο πολύ θα τη βοηθήσει ο Άγγελος; Τι απέγιναν οι άνθρωποι που αγάπησε; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στο μυθιστόρημα με συγκινητικό και συναρπαστικό τρόπο.

Βιβλίο Το πέπλο της μοίρας 
Συγγραφέας Ελένη Βαηνά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δυο γυναίκες που παλεύουν για τη ζωή τους, η Ηλέκτρα με τον καρκίνο, η Έλενα με τη μοίρα και τις δυσκολίες μιας έκπτωτης ζωής, ερωτεύονται, μισούν, προδίδονται, αγωνίζονται, καρδιοχτυπούν, παραιτούνται, ατσαλώνονται. Αν και χωρίς κεφάλαια, που τα θεώρησα απαραίτητα ώστε σε κάποια σημεία να ανακόπτουν την αναγνωστική ορμή από την πληθώρα των ανατρεπτικών εξελίξεων στις ζωές των δύο γυναικών, το μυθιστόρημα κυλάει σα νεράκι και ξεδιπλώνει με πρωτότυπο τρόπο τις παράλληλες πορείες των δύο πρωταγωνιστριών, μιας και η Έλενα δεν είναι η μόνη που μας απασχολεί μέχρι να φτάσουμε στο παρόν. Ταξιδεύουμε συνέχεια από το χτες στο σήμερα χωρίς όμως να χάνεται ο αναγνώστης ούτε στιγμή, μιας και ο συνεκτικός δεσμός των ηρωίδων είναι τέτοιος που τα περιστατικά κουμπώνουν το ένα μέσα στο άλλο. Λάθη και αστοχίες, προδοσίες και πίκρες, αγάπη και έρωτας, δύναμη για ζωή και ένταση, νουθεσίες και διαχρονικές σκέψεις συγκροτούν ένα τρυφερό, ρομαντικό μυθιστόρημα γεμάτο αισιοδοξία, δύναμη και φωτεινότητα.

Μέσα από ένα κείμενο πλούσιο σε επιθετικούς προσδιορισμούς και παρομοιώσεις, ξεπηδάνε σκέψεις της συγγραφέως γύρω από τον θάνατο, την ανατροφή των παιδιών, τον ρόλο μας στη ζωή, το καλό και το κακό, το άδικο, ό,τι συνιστά δηλαδή τη μικροκαθημερινότητα του εκάστοτε ανθρώπου, ακόμη και για την αποστολή που σίγουρα έχει ο καθένας μας σε αυτόν τον κόσμο, για την κληρονομικότητα και το πώς μεταφέρεται από γενιά σε γενιά όχι μόνο ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα αλλά ακόμη και θύμησες και μνήμες του απώτερου ή, γιατί όχι, μακρινού για τους πιο ευαίσθητους δέκτες, παρελθόντος. Επίσης, τι σημαίνει αγάπη και γιατί τη σπαταλάμε αναίτια τόσο πολύ, ειδικά σήμερα; Παράλληλα δηλαδή με την καθαυτή δράση παρατίθενται και οι έγνοιες που έχει η ίδια η συγγραφέας απέναντι στη σωστή παιδεία και αγωγή που οφείλουμε να πάρουμε για να βελτιώσουμε τη συμπεριφορά και την ψυχοσύνθεσή μας. Χωρίς να παίρνει θέση και χωρίς να καταφεύγει σε διδακτισμούς και «πρέπει», η Ελένη Βαηνά, μητέρα και προβληματισμένη γυναίκα και η ίδια, βρίσκει την ευκαιρία να ξεδιπλώσει τις σκέψεις της με τέτοιο τρόπο ώστε οι αναγνώστες να δρέψουν όσο περισσότερες δάφνες ευπρέπειας μπορούν. Επιπλέον, όσο η Ηλέκτρα είναι σε κώμα περιγράφονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο τα αισθήματα που ίσως βιώνει και οι εικόνες που ίσως βλέπει κάποιος όταν δίνει αυτήν τη μάχη για τη ζωή.

«Το πέπλο της μοίρας» περιγράφει τις παράλληλες πορείες δύο γυναικών από το 1917 έως σήμερα και μας οδηγεί στους δρόμους και στην ατμόσφαιρα της Αγίας Πετρούπολης, της Βουδαπέστης, του Παρισιού και της Αθήνας. Δύο άνθρωποι που συνδέονται με απρόσμενο τρόπο, πρωταγωνιστές και δευτερεύοντες χαρακτήρες, η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και τα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια της Ελλάδας είναι μερικά από τα στοιχεία που θα παρασύρουν τον αναγνώστη σ’ ένα ταξίδι από αυτά που η συγγραφέας ξέρει να δημιουργεί με το όμορφο, προσωπικό της ύφος.

Βιβλίο Το Μάτι του Κόκκινου Τσάρου
Τίτλος πρωτοτύπου Eye of the Red Tsar
Συγγραφέας Sam Eastland
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Modern Times
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλό αστυνομικό. Παράλληλα με την ιστορία του σήμερα (1929) αναπτύσσεται η ιστορία του παρελθόντος του Πέκαλα, ποιος ήταν, ποιες οι αντιλήψεις του, γιατί τον επέλεξε ο τσάρος για στενό συνεργάτη του, ποια η σχέση του με τον αδερφό του, ποια τα καθήκοντά του και τι απέγινε όταν καταλύθηκε η παντοκρατορία του τσάρου. Στο σήμερα ο Πέκαλα επιστρέφει από τις φυλακές όπου τον έριξε το νέο κράτος για να τον παρακολουθεί συνέχεια και αναλαμβάνει να αναγνωρίσει τα πτώματα των Ρομανόφ. Το σοκ του είναι μεγάλο όταν διαπιστώνει ότι ο Αλέξιος, ο γιος, ζει. Αλλά δεν είναι ο Αλέξιος…. Κι έτσι ο Πέκαλα ανακαλύπτει ότι είναι πιόνι σε ένα κυνήγι θησαυρού, του θησαυρού των Ρομανόφ, ποιον όμως να εμπιστευτεί από το γύρω του περιβάλλον; Ανατροπές και μια μεγάλη έκπληξη στο τέλος. Το βιβλίο παίρνει τις τελευταίες στιγμές των Ρομανόφ και τις αναπαριστά σαν να ήταν εκεί ο συγγραφέας. Ωραίο γράψιμο, στρωτό, ρεαλιστικό και αρκετά αγωνιώδες. Παρόλο που ασχολείται με τους Ρομανόφ και τις φήμες που συνόδευαν για πολύ καιρό την εκτέλεσή τους (όχι, δεν εκτελέστηκαν, τους είδα εκεί, εκεί κι εκεί, ή ναι, εκτελέστηκαν, να κι ο θησαυρός τους), υλικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερατολογίες ή αμερικανιές, τα πράγματα είναι απλά, σχεδόν καθημερινά (όσο καθημερινή θα μπορούσε να είναι η ζωή ενός μυστικού πράκτορα-αστυνομικού). Θα το απολαύσετε.

Βιβλίο Το τίμημα της προδοσίας
Συγγραφέας Γιώτα Φώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο αξιωματικός του τσαρικού στρατού Αλέξιος Αλμαντάς, κατόπιν προτροπής του πατέρα του, έρχεται στη Θεσσαλία για να διαφεντέψει τα οικογενειακά κτήματα, τα οποία διαχειρίζεται αξίως ο Χαράλαμπος Νταμάνης. Ανάμεσα στους κολίγους είναι και η Βικτωρία Μάλφα, για λογαριασμό της οποίας η μητέρα της προτείνει να την κρατήσει ο Αλμαντάς ως οικιακή βοηθό. Ο Αλμαντάς αποδεικνύεται κύριος και δεν εκμεταλλεύεται ερωτικά τη Βικτωρία. Η κοπέλα όμως έχει αφήσει πίσω της έναν ανολοκλήρωτο έρωτα με τον Σταύρο Δερματά, ο οποίος δυσκολεύεται να πιστέψει την εγκατάλειψή του. Όταν η Βικτωρία δέχεται την πρόταση γάμου του Αλμαντά, ο Δερματάς καταφεύγει στα βουνά και εντάσσεται σε ληστρική ομάδα.

Έτσι ξεκινάει το τρυφερό αυτό μυθιστόρημα, το οποίο μας αφηγείται παράλληλα η συγγραφέας με τις αναμνήσεις του Αλμαντά εντυπωμένες σε ημερολόγιο. Ωραίες οι εναλλαγές της εξέλιξης (πότε πίσω και πότε μπρος), πολύ ωραία δοσμένες οι συνθήκες και οι καταστάσεις στη Θεσσαλία στην καμπή του 20ού αιώνα (αγροτικό ζήτημα, Κιλελέρ κλπ.), σταφιδικό, ληστοκρατία και πολλά άλλα. Ο Αλμαντάς έχει ένα μυστικό όμως, μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού του ξεχασμένη πίσω στην Αγία Πετρούπολη.

Τι κρύβει ο Αλμαντάς; Ποια γεγονότα θα αναγκάσουν τη Βικτωρία να αλλάξει τα αισθήματά της απέναντι στον σύζυγό της; Γιατί κατεβαίνει ο Δερματάς να τη διεκδικήσει; Θα ξανασμίξουν οι δύο εραστές; Και αν ναι, τι κόστος θα έχει για τον καθένα τους; Ο Αλμαντάς πώς θα αντιδράσει, βλέποντας τον κλοιό να σφίγγει γύρω του και να ξαναζεί με τρόμο τις σκοτεινές εικόνες του χτες; Ένα γαϊτανάκι χαρακτήρων και αισθημάτων, για κάποιους ακραίο, για κάποιους ρομαντικό.

Βιβλίο Στα μονοπάτια της Κριμαίας
Συγγραφέας Εύη Ρούτουλα
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Φιλύρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύη Ρούτουλα επιστρέφει με ένα συγκινητικό, ανθρώπινο και πασιφιστικό μυθιστόρημα που καταγράφει την άγνωστη σε πολλούς συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919, όπου οι γαλλικές δυνάμεις, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, έφτασαν στην Ουκρανία για να σώσουν τους κατοίκους της από τον κίνδυνο του Κόκκινου Στρατού και την προπαγάνδα του μπολσεβικισμού. Η κίνηση αυτή ήταν εξαρχής αποτυχημένη, κάτι που φάνηκε με την ισχυρή πολεμική θέση των μπολσεβίκων και με τη φαυλότητα με την οποία φέρονταν τα γαλλικά στρατεύματα στα ελληνικά, κι έτσι, με την κυριάρχηση του Κόκκινου Στρατού, ο ελληνογενής πληθυσμός της περιοχής υπέστη εκδιώξεις και αντίποινα ενώ ο ελληνικός στρατός, μετά από απηνή καταδίωξη, επέστρεψε στην Οδησσό κι από κει μετέβη στο μικρασιατικό μέτωπο.

Όλη αυτή η ατμόσφαιρα, οι σκέψεις, οι θέσεις, οι στάσεις ξεδιπλώνονται στρωτά και συμπυκνωμένα μέσα από διάφορα περιστατικά που αναπαριστούν όλες τις πλευρές υπέρ ή κατά της εκστρατείας αυτής, με πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα που δε βαραίνουν το κείμενο και σχεδόν πλήρη καταγραφή των επιχειρήσεων, με το μέτωπο της Χερσώνας να λαμβάνει μεγαλύτερη έκταση, δίνοντας έτσι το περιθώριο στους χαρακτήρες του μυθιστορήματος να εμφανιστούν πιο ολοκληρωμένοι, μιας και το αποτυχημένο τέλος θα τους αναγκάσει να προβούν σε πράξεις γενναιότητας ή και μεταμέλειας. Η συγγραφέας καταφέρνει με εύληπτο τρόπο να παραθέσει όλα τα σημαντικά κοινωνικά, ιστορικά και οικονομικά γεγονότα που οδήγησαν στον σχηματισμό των χωρών στις αρχές του 20ού αιώνα, να δείξει τις γενεσιουργούς αιτίες του σοσιαλισμού και του ΣΕΚΕ, κι όλα αυτά εντάχθηκαν ομαλά και αβίαστα στην καθαυτή πλοκή, δίνοντάς της ρεαλισμό και σημαντική ώθηση.

Με διαρκή πρωθύστερα ταξιδεύουμε στη Θεσσαλονίκη του 1919 και απολαμβάνουμε την ιστορία να ξεδιπλώνεται μόνη της μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών της, του γιατρού Μενέλαου Παρασκευόπουλου και του υπολοχαγού Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη. Η συγγραφέας, όπως προείπα, ζωντανεύει με συναρπαστικό τρόπο την εποχή και τις συνθήκες ενώ η εκστρατεία στην Οδησσό καταγράφεται σε όλη της την έκταση, με τα μειονεκτήματα που είχε μια τέτοια κίνηση και με τις ελπίδες του Ελευθερίου Βενιζέλου για βοήθεια των Συμμάχων ως προς τις αλύτρωτες πατρίδες αν ενισχύαμε τους Γάλλους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ο Μιχαηλίδης έχει παρασυρθεί από τη Μεγάλη Ιδέα, ονειρεύεται τους διαχρονικά ελληνικούς τόπους που θα πάρουμε πίσω ενώ ο σκεπτικιστής Παρασκευόπουλος ξέρει τα χρέη της Ελλάδας, γνωρίζει το κόστος που έχει ήδη πληρώσει αυτή η χώρα και στο κοντινό μέλλον θα πληρώσει ακόμη περισσότερο μα πάνω απ’ όλα επιμένει πως η σημερινή Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με τη βυζαντινή και την αρχαία, με εδάφη χαμένα από αιώνες. «Πόσο ουτοπικό είναι να πιστεύει κανείς ότι οι δικοί μας φαντάροι θα ελευθερώσουν τη Ρωσία από τους ίδιους τους Ρώσους» (σελ. 117); Κι όλα αυτά σε μια εποχή που αν έλεγες τη γνώμη σου, αυτόματα εντασσόσουν στη μία ή την άλλη πλευρά: «Γιατί πρέπει να χαρακτηριστώ κάπως; Είτε έτσι είτε αλλιώς; Δεν είμαι υπέρ της επέμβασης του ελληνικού στρατού στη Ρωσία, αυτομάτως σημαίνει ότι είμαι Μπολσεβίκος! Δεν είμαι υπέρ της επέκτασης των ορίων αυτής της πατρίδας, είμαι βασιλικός» (σελ. 119)!

Η φιλία των δύο αντρών, παρ’ όλο που σκέφτονται εντελώς διαφορετικά και όσο πλησιάζουμε προς το τέλος θα απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο, έχει γερές βάσεις και οι αντιδικίες τους παρουσιάζουν ακριβοδίκαια μεν την κατάσταση, δεν επηρεάζουν όμως τα συναισθήματα που έχει ο ένας για τον άλλον. Η γραφή της Εύης Ρούτουλα με βοήθησε να καταλάβω πλήρως το κοινωνικό, οικονομικό, διπλωματικό και ιστορικό υπόβαθρο της εποχής και του τόπου, χωρίς να βαρεθώ ούτε στιγμή, αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο ενέταξε στην πλοκή της όλα αυτά τα γεγονότα με τράβηξε να διαβάσω το μυθιστόρημα με μια ανάσα σχεδόν.

Με την εκστρατεία στην Οδησσό, τη μάχη της Χερσώνας, την άτακτη φυγή των συμμαχικών στρατευμάτων λόγω του Κόκκινου Στρατού και τις περιπέτειες που ζει το τάγμα του Μενέλαου έχουμε καταιγιστική δράση που αμβλύνεται από την ισορροπημένη στάση της συγγραφέως απέναντι στην επέμβαση της Ελλάδας σ’ έναν πόλεμο που ουσιαστικά ήταν εμφύλιος. Διάφορα περιστατικά ανθρωπιάς και ηρωισμού, προδοσίας και ανταρτοπόλεμου δείχνουν παραστατικά, εκτός από το άτοπο της ελληνικής επέμβασης και τον τρόπο με τον οποίο κοροϊδευτικά χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι τους στρατιώτες μας, το τέλος εποχής της τσαρικής Ρωσίας και τη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, κάτι που είχε ποικίλο αντίκτυπο στις οικογένειες των κατοίκων. Δόθηκε μέσα από διάφορα ευρήματα το πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα από τους μπολσεβίκους, με αποτέλεσμα αρκετοί στρατιώτες να αυτομολούν, παρασυρμένοι από την ιδεολογία τους.

Από την άλλη, η Οδησσός και η φιλελληνική στάση της Ρωσίας, από τα οφέλη της Μεγάλης Αικατερίνης ως την παρουσία του Καποδίστρια, ξεδιπλώνονται με αφορμή μια ξενάγηση των δύο αντρών στην πόλη και οι άφθονες πληροφορίες για την παρουσία και τον ρόλο του ελληνικού στοιχείου, που ουσιαστικά άνθισε χάρη στη μεγαλύτερη τσαρίνα όλων των εποχών, δίνονται εξίσου γλαφυρά και με πολλές πληροφορίες: «Η Οδησσός δεν ήταν πλέον το στρατηγείο των μαχών αλλά μια πολιτισμική όαση» (σελ. 160), παραδέχεται ο Μιχαηλίδης. Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Αλεξάντρ Πούσκιν, Ροδοκανάκειο Παρθεναγωγείο, Ιωάννης Καποδίστριας συγκεντρώνονται και ενώνονται κάτω από το δυνατό φως του πολιτισμού, δημιουργώντας μια πραγματική όαση στην καρδιά της Ρωσίας.

Αυτή η τεράστια χώρα, που ενώθηκε και διαλύθηκε ξανά, σήμερα πώς ζει, πώς κινείται, πώς αναπτύσσεται; Η επαφή της Ξένιας με τον Κώστα φέρνει το μυθιστόρημα στο σήμερα (2015) και μας γνωρίζει μια διαφορετική χώρα, χωρίς τη σκιά του κομμουνισμού αλλά όχι χωρίς προβλήματα. Οι συζητήσεις της Ξένιας με τον άγνωστό της, αρχικά, άντρα, μου σύστησαν τη Ρωσία της περεστρόικα και της πτώσης του σοσιαλισμού. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα για τις πραγματικές συνέπειες αυτής της ριζοσπαστικής πολιτικής του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ στον απλό λαό και στην περιουσία του κράτους, κάτι που με γέμισε σκέψεις στην απόλυτη ιδιωτικοποίηση των πάντων, αν ποτέ συμβεί αυτό στο ελληνικό κράτος. Τα επιχειρήματα συγκροτούν ενδιαφέρουσες απόψεις και συνολικά μεστές εικόνες γύρω από τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα ακόμη και της εγγύτερης σ’ εμάς εποχής. Πόσο γλαφυρά δόθηκε επίσης η Ρωσία μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, αφότου έκανε μόδα οτιδήποτε προερχόταν από την Αμερική με τάσεις που υπήρχαν την ξένοιαστη δεκαετία του 1950, σε μια χώρα που τώρα τα πάντα είχαν αλλάξει στις συνήθειες και την καθημερινότητά της, Τώρα, η Ρωσία τα καλοδεχόταν όλα αυτά, έστω κι αργά. Οι επιχορηγήσεις εξακολουθούσαν φυσικά να πηγαίνουν στις τσέπες των πλουσίων αλλά αυτά ήταν ψιλά γράμματα.

Ποιοι είναι όμως οι δύο χαρακτήρες που ενώνουν το χτες με το σήμερα; Η Ξένια είναι σύζυγος του Μπόρις και μητέρα του πνευματικά καθυστερημένου Πιοτρ και της ατίθασης Όλγας, στην οποία έριξαν όλο το βάρος της ανατροφής, αγνοώντας τον αδελφό της. Την έπνιξαν, την πίεσαν, τη μεγάλωσαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα κι επιθυμίες και υφίστανται αυτές τις συνέπειες. Ένα αναπάντεχο γεγονός στη ζωή της θα την οδηγήσει στην απόφαση να ταξιδέψει στην Ελλάδα. Στον αντίποδα, έχουμε τον Κώστα Μιχαηλίδη, παντρεμένο με την Κούλα, έχουν μια κόρη, την τετράχρονη Άννα και είναι άνεργοι μετά την οικονομική κρίση της Ελλάδας των αρχών του 21^ου αιώνα. Μέσα από την καθημερινότητά τους καταγράφονται οι δύσκολες στιγμές ενός ζευγαριού στη σημερινή εποχή, θύματα της καταστρατήγησης και της καταπάτησης τους εργατικού δικαίου από κεφαλαιούχους που συνέχιζαν να πλουταίνουν. Ειδικά η σύγκριση με το προσφυγικό κύμα του 1922 και τα δύσκολα χρόνια του 1950 όπου η μετανάστευση αυξήθηκε, απότοκα όλα πολέμων και σημαντικών κοινωνικοπολιτικών αλλαγών, δείχνει τον φόβο για τη σημερινή κατάσταση, όπου και πάλι οι νέοι της χώρας μας φεύγουν μαζικά σχεδόν. Η σχέση μεταξύ τους αποδίδεται ακριβοδίκαια. Ο Κώστας δε θέλει να εργάζεται η γυναίκα του, νιώθει αυτάρκης και ικανός να τους στηρίξει εκείνος αλλά μετά την απόλυσή του οι ισορροπίες άλλαξαν και η γυναίκα του αφοσιώθηκε στην κομμωτική. Το γυαλί άρχισε να ραγίζει σιγά σιγά. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, έρχεται η Ξένια με μια δυνατή αποκάλυψη να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή του.

Με πόσο γλυκό και τρυφερό τρόπο δένει το παρελθόν με το παρόν μέσα από τις ιστορίες της Ξένιας και του Κώστα, οι οποίοι ταξιδεύουν μέσα από το δικό του παρελθόν ο καθένας και συστήνουν την κουλτούρα και τα σημαντικά μνημεία των πατρίδων τους ο ένας στον άλλον! Είναι μια ευπρόσδεκτη παρένθεση στις ανούσιες, τυπικές και δύσκολες καθημερινότητές τους όλο αυτό κι ίσως κάποιες αποφάσεις τούς φέρουν αντιμέτωπους με ηθικά διλήμματα και θάρρος. Παρ’ όλο που η σημερινή ιστορία αποδίδεται εξίσου μεστά με του παρελθόντος, ας μου επιτραπεί μια παρατήρηση: παρ’ όλο που είμαστε στο 2015, η επιλογή του ονόματος «Κούλα» σε συνδυασμό με το επάγγελμα της κομμωτικής και η όλη στάση του Κώστα απέναντι στην οικογένειά του (είναι ο άντρας που θα τη συντηρεί μόνος του, η γυναίκα δεν πρέπει να εργάζεται κλπ.) είναι στερεότυπα που τα βρίσκουμε κυρίως σε μυθιστορήματα που διαδραματίζονται τη δεκαετία του 1960 και νωρίτερα, όχι στο σήμερα. Αν δεν κάνω λάθος, οι περισσότεροι άντρες της εποχής μας όχι μόνο δεν παίρνουν τις ευθύνες μιας οικογένειας στα χέρια τους, αλλά προσπαθούν να αποφύγουν να αναλάβουν και τα ηνία της δικής τους ζωής. Δυστυχώς, αυτή η παρελθοντολογική ματιά χάνει σημαντικό βάρος στην όλη εξέλιξη, σε συνδυασμό μάλιστα με τα στάδια της γνωριμίας μεταξύ Ξένιας και Κώστα που γίνεται φιλία και που δε με έπεισε ως προς την αληθοφάνειά της. Αυτές οι ήσσονος σημασίας παρατηρήσεις δε μειώνουν φυσικά την αξία και τη σημασία του συναρπαστικού αυτού ιστορικού και κοινωνικού μυθιστορήματος.

«Στα μονοπάτια της Κριμαίας» μας ξεναγεί η Εύη Ρούτουλα και ξετυλίγει με ικανότητα και ισορροπία την επέμβαση της Ελλάδας στο εσωτερικό της Ουκρανίας, τις μαύρες σελίδες των μαχών του πολέμου και τις φωτεινές του έρωτα, τις δύσκολες στιγμές της ήττας από τον θάνατο ενώ με τον ίδιο στρωτό τρόπο μας φέρνει στο σήμερα, στη Ρωσία του καπιταλισμού που προσπαθεί να κλείσει τις πληγές της από τα πρόσφατα δεινά. Στις σελίδες του βιβλίου γνώρισα ήρωες και δειλούς, εισβολείς και αντάρτες, αγάπη και μίσος, αίμα και γέλιο και κατάλαβα πως σε κάθε περίπτωση πρέπει να μελετάς εξονυχιστικά και τις δύο πλευρές αν θες να έχεις πλήρη εικόνα και να παίρνεις θέση απέναντι στα γεγονότα. Ο πίνακας στο εξώφυλλο είναι της Γεωργίας Χάιτα, που υπήρξε και η πρώτη αναγνώστρια του κειμένου, όπως αναφέρει η συγγραφέας στις Ευχαριστίες.

Βιβλίο Διακοπές στον Καύκασο
Συγγραφέας Μαρία Ιορδανίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εστία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η, ας πούμε, συνέχεια της «Λωξάντρας», με την Άννα, εγγονή από τη μεριά της Κλειώς, να αποχαιρετά τη γερόντισσα Λωξάντρα και να ταξιδεύει με τις δυσκολίες της εποχής ως τον μακρινό Καύκασο, από όπου επέστρεψε τον Αύγουστο του 1920! Η γνωστή γραφή της λατρεμένης Μαρίας Ιορδανίδου, η διεισδυτική ματιά και το παρατηρητικό της βλέμμα, οι σταλαγματιές χιούμορ που εξισορροπούν τις δύσκολες και κάποτε απάνθρωπες συνθήκες ζωής στην αχανή χώρα του Λένιν, το φροντισμένο και πηγαίο λεξιλόγιο είναι μερικά απο τα συστατικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Τη «Λωξάντρα» την αγάπησα βαθιά γιατί έχω ιδιαίτερο συναισθηματικό δέσιμο και αγάπη με την Κωνσταντινούπολη και τον εκεί ελληνισμό, επομένως είπα να προχωρήσω στα επόμενα βιβλία της συγγραφέως με κάποιον δισταγμό, κυρίως ως προς τη θεματολογία. Ειδικά από τη στιγμή που οι «Διακοπές στον Καύκασο» αφορούν τις δύσκολες καταστάσεις στη Ρωσία του σοσιαλισμού και μετέπειτα του κομμουνισμού, φοβήθηκα πως θα βρεθώ αντιμέτωπος με έναν κυκεώνα ιστορικών γεγονότων και ονομάτων και με μια καθημερινότητα που απέχει παρασάγγας από το σήμερα. Και ηττήθηκα κατά κράτος! Η μαεστρία και το ταλέντο της Μαρίας Ιορδανίδου με βοήθησαν όχι μόνο να παρακολουθήσω με κομμένη ανάσα τις περιπέτειες της Άννας και των ανθρώπων που συνάντησε εκεί αλλά και να κατανοήσω τα αίτια και τη σημασία της Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917 και πώς αυτή συνδέεται με την πορεία της Ρωσίας μέσα στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο.

Η Άννα καταφέρνει να φτάσει στο Βατούμ όμως τα πράγματα παίρνουν αναπάντεχη τροπή στο ταξίδι με τη θεία της, μιας και η Ρωσία έχει κηρύξει επιστράτευση, οπότε στα τρένα και στις μετακινήσεις γίνεται χαλασμός Κυρίου! Έτσι, η Άννα χάνεται με τη θεία της και καταφεύγει στις αφιλόξενες στέπες, όπου ζει μια σειρά γεγονότων που τη γεμίζουν θλίψη και νοσταλγία για το δικό της σπιτικό. Σταδιακά, πότε με ευτυχείς συγκυρίες και πότε με δύσκολες καιρικές και ιστορικές συνθήκες, η Άννα όχι μόνο μαθαίνει ρωσικά αλλά καταφέρνει και να σπουδάσει στο αντίστοιχο σχολείο. Οι άνθρωποι που συναντά, οι καταστάσεις που βιώνει, τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα που αλλάζουν για πάντα τον χάρτη της ρωσικής και της παγκόσμιας Ιστορίας, είναι συμπυκνωμένες και τεκμηριωμένες μικροστιγμές που η συγγραφέας θυμόταν με διαύγεια όταν έγραφε το μυθιστόρημα. Προς τιμήν της, δεν έχτισε ένα ιστορικό πλαίσιο γύρω από την ιστορία της Άννας, αντίθετα, ο απόηχος και τα απόνερα των συμβάντων άλλαζαν τη ζωή των πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών του βιβλίου όλη την ώρα. Ειδικά στο σημείο που φτάνουμε στο έτος 1917 και γίνεται η ανατροπή του Τσάρου και ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των αντίπαλων στρατοπέδων, αντί το κείμενο να καταντήσει ιστορικό δοκίμιο και να γεμίσει ονόματα επί ονομάτων, παραμένει στα βασικά και καίρια σημεία της πορείας του χρόνου, κάτι που προσωπικά με βοήθησε πολύ να καταλάβω τι πραγματικά συνέβη τότε εκεί και γιατί μνημονεύεται ακόμη και σήμερα.

Οι «Διακοπές στον Καύκασο» είναι άλλο ένα εξαίρετο δείγμα γραφής της Μαρίας Ιορδανίδου, ένα υπέροχο ταξιδιωτικό μυθιστόρημα, διασκεδαστικό και συγκινητικό, σκληρό και νοσταλγικό, γεμάτο παρομοιώσεις, μεταφορές και άλλα καλολογικά στοιχεία, απλά αλλά όχι απλοϊκά, με βαθιά νοήματα, στιβαρή ματιά απέναντι στην αμείλικτη Ιστορία και πιστεύω πως ακόμη και σήμερα διαβάζεται απνευστί.