Βιβλίο Εκδίκηση
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μου αρέσει πολύ που στην εποχή μας μια συγγραφέας σαν την κυρία Άννα Γαλανού πειραματίζεται με κάτι δύσκολο και διαφορετικό. Δεν ξεκίνησε να γράφει ένα καθαρά ιστορικό μυθιστόρημα ούτε ένα ρομάντσο με στιβαρό ιστορικό φόντο που να προσδίδει αληθοφάνεια. Αντίθετα, με όλη της την αγάπη απέναντι στον αναγνώστη και στον τόπο που τη γέννησε μελέτησε εμβριθώς και ενδελεχώς τον τόπο της, την εποχή, τα ήθη και τα έθιμα, τις νοοτροπίες, τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, τις κάστες, τα πάντα και κατάφερε να τα ενώσει αρμονικά και να τα συνταιριάξει σε μια καθαρογραμμένη εικόνα, στο κέντρο της οποίας ζουν και κινούνται τα μέλη της οικογένειας Βενιέρη (στο παρόν βιβλίο ο Ιωάννης και η Αριάδνη). Έχουμε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα γεμάτο με όλα τα θετικά χαρακτηριστικά που μπορεί να εντοπίσει κανείς σε ένα κείμενο από τα διακριτικά καλολογικά στοιχεία ως τη στιβαρή αφήγηση.

Το κείμενο εξισορροπεί αρμονικά ανάμεσα στο ντοκουμέντο και τη μυθοπλασία, μιας και οι απαραίτητες ιστορικές λεπτομέρειες είναι όσες χρειάζονται ενώ από την άλλη οι διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις δεν αφήνουν την κεντρική ιδέα να τελματώσει. Το δεύτερο βιβλίο της τριλογίας, παρ’ όλο που περιγράφει ουσιαστικά μια περίοδο χωρίς πολλές εναλλαγές και παρακολουθεί τη ζωή του Ιωάννη, τις αλλαγές που τον ανδρώνουν, την προδοσία και τον ηρωισμό που τον συντροφεύουν, δε με κούρασε σχεδόν καθόλου. Είναι δύσκολο να κρατήσεις το ενδιαφέρον του αναγνώστη όταν ο κύριος άξονας της αφήγησης είναι η ζωή σε ένα πειρατικό καράβι, τα ρεσάλτα του, οι μάχες σώμα με σώμα, τα σκλαβοπάζαρα στην Μπαρμπαριά και αλλού, ειδικά όταν έχεις να καλύψεις ένα διάστημα εικοσαετίας ώστε να μεγαλώσουν και οι δύο πρωταγωνιστές και να αποδυθούν σε έναν αγώνα δρόμου που θα τους αλλάξει για πάντα τη ζωή. Πόσες επιθέσεις, πόσο αίμα, πόσο κυνηγητό, πόσα λάφυρα πια;

Επομένως η πλοκή εξελίσσεται με ποικιλία και εσωτερικές αλλαγές ανάμεσα στους πειρατές (ιεραρχία, προδοσία, εκτελέσεις, θάψιμο θησαυρού, παζαρέματα κλπ.), οι οποίοι κινούνται ακριβώς όπως θα περίμενε κανείς από ένα κοπάδι. Ο αρχηγός πέθανε, ζήτω ο αρχηγός! Για να μην αναφερθώ στην άριστη γνώση από μεριάς της κυρίας Γαλανού του γεωφυσικού τοπίου της Κρήτης. Με άνεση και μαεστρία καταγράφονται σχεδόν όλα τα απόκρημνα σημεία, οι όρμοι, οι κρυμμένες σπηλιές, οι χερσόνησοι, τα βράχια, τα ξερονήσια, οι ύφαλοι της Μεγαλονήσου κι έτσι ταξίδεψα σε αυτό το νησί από άκρη σ’ άκρη. Το ένστικτο του Ιωάννη καλλιεργείται και ακονίζεται, προετοιμάζεται για το χειρότερο, δεν επαναπαύεται στιγμή και αναρωτιόμουν ως πού θα φτάσει αυτή η αφήγηση και πώς θα προχωρήσει παρακάτω.

Άλλη μια πρωτοτυπία στο κείμενο είναι το γεγονός πως δεν έχουμε παράλληλη αφήγηση των ζωών των δύο αδελφών αλλά για την Αριάδνη μαθαίνουμε αποσπασματικά από το δίκτυο πληροφοριοδοτών που έχει στήσει ο Ιωάννης. Η αλήθεια είναι πως μια τρυφηλή ζωή, αυστηρά ανεπτυγμένη μεταξύ των τειχών του παλατιού ίσως να ήταν ακόμη πιο δύσκολο να μην οδηγήσει στην ανία, επομένως σοφά έπραξε η συγγραφέας και έδωσε φως στην Αριάδνη μέσα από τον αδελφό της.

Όλα αλλάζουν όμως όταν φτάνει η ώρα για ένα σημαντικό βήμα στη ζωή της Αριάδνης και ξαφνικά η αφήγηση καλπάζει! Τα γεγονότα δίνουν πάμπολλες ευκαιρίες για νέες ανατροπές και εκπλήξεις στην πορεία της ιστορίας, με αποκορύφωμα την εμφάνιση μιας γυναίκας που θα διαλύσει στην κυριολεξία το πειρατικό ασκέρι και θα μπει ανάμεσα σε δύο σημαντικούς άντρες της αφήγησης. Σατανική, πανούργα, άπληστη και ανικανοποίητη, εκμεταλλεύεται τα πάντα και χάρη σε κείνη το τέλος του βιβλίου έρχεται ακόμη πιο κοντά! Προσμετρώ στα θετικά τον τρόπο με τον οποίο εμφανίστηκε στην ιστορία μα πάνω απ’ όλα την πορεία της ανάμεσα στις σελίδες. Χάρη σε κείνη, η κυρία Γαλανού δείχνει με παραστατικό τρόπο τη σημασία της μπέσας μεταξύ αντρών ειδικά εκείνη την εποχή και το μέγεθος της πίκρας που μπορεί να επιφέρει η ερωτική προδοσία. Τα αισθήματα που νοιώθουν οι άντρες του κειμένου μετά από μια απόρριψη ή προδοσία εξακολουθούν να υφίστανται ακόμη και σήμερα, εξίσου έντονα, εξίσου ειλικρινά.

Από τα ελάχιστα μειονεκτήματα του μυθιστορήματος θα επισημάνω την επιμονή να μάθουμε τη διαφορά μεταξύ πειρατών και κουρσάρων (ποτέ πριν δεν είχα σκεφτεί ότι διαφέρουν!) και το εκτεταμένο γράμμα που έγραψε ο Ιωάννης σε περίπτωση που συναντούσε την Αριάδνη, το οποίο παρατέθηκε ολόκληρο, συνοψίζοντας όλη την ιστορία των Δρόμων της καταιγίδας, ακόμη και την ως τότε αφήγηση. Πιστεύω πως αν παρετίθετο αποσπασματικά, με έμφαση στα συναισθήματα της αδημονίας, της αγάπης, της απουσίας, θα ήταν πιο έντονα συναισθηματικό και θα έδινε περισσότερη ένταση στη ροή.

Τέλος, μου έκανε εντύπωση η νέα ζωή της Αριάδνης και η αλλαγή της από υπάκουη, αδύναμη και μαλθακή μαριονέτα σε αυστηρή, σκληρή και αδυσώπητη γυναίκα, χάρη σε μια σειρά γεγονότων που τη βοήθησαν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της και να έρθει αντιμέτωπη με την ως τότε τακτοποιημένη ζωή της. Προς Θεού, δε γίνεται πειρατίνα αλλά η κυρία Γαλανού χειρίζεται σωστά την ωρίμανση της ηρωίδας και περιγράφει αξιόλογα περιστατικά που μου έμειναν χαραγμένα στο μυαλό, τόσο με τη δύναμη των συνεπειών τους όσο και με τη γλαφυρότητα της περιγραφής τους.

Η ενετοκρατούμενη Κρήτη των τελών του 16^ου αιώνα ξεδιπλώνεται μέσα από τις περιπέτειες του Ιωάννη και της Αριάδνης που αγωνίζονται να ξαναβρούν ο ένας τον άλλον παρ’ όλα τα υδάτινα και χρονικά μονοπάτια που τους χωρίζουν όλη την ώρα. Με αφορμή αυτές τις εξελίξεις, το μυθιστόρημα μας χαρίζει ένα μοναδικό ταξίδι στον χρόνο, μας σεργιανάει στα βρώμικα καράβια των πειρατών και στα παζάρια που αντηχούν από τους ολοφυρμούς των σκλάβων, μας δείχνει την καταπίεση της ενετοκρατούμενης Κρήτης και τον πλούτο των παλάτσο της Βενετίας, δείχνει με καλογραμμένο τρόπο την αδελφική αγάπη και τη δύναμή της να ξεπερνάει εμπόδια και ανθρώπους και πάνω απ’ όλα τονίζει τη δύναμη και τις ικανότητες της κυρίας Γαλανού που δοκιμάζεται σε κάτι πρωτόγνωρο για την εποχή μας και για το στυλ της. Σωστό ξεδίπλωμα χαρακτήρων, άριστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση της εποχής, του τόπου και των ανθρώπων, αρτιότητα στα συγγραφικά ευρήματα που προκαλούν αγωνία και εκπλήξεις σε μη αναμενόμενες στιγμές και πάνω απ΄ όλα ελάχιστες επαναλήψεις που συναντώ συνήθως σε τριλογίες. Αναρωτιέμαι πώς θα ολοκληρωθεί η ιστορία και με τι θυσίες θα πάρει εκδίκηση το αδικοχυμένο αίμα. Η «Εκδίκηση» είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι σε μια περίοδο που δύσκολα προσεγγίζουν οι Έλληνες συγγραφείς και προσφέρει άφθονες συγκινήσεις, περιπέτειες αλλά και συναισθήματα.

Βιβλίο Θυσία
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αυτό το μυθιστόρημα η συγγραφέας έχει προχωρήσει πολλά βήματα μπροστά ως προς την υλοποίηση της κεντρικής ιδέας, τη σκιαγράφηση των χαρακτήρων, τον σχεδιασμό της πλοκής και την απόδοση της εποχής και των τόπων. Η γραφή της δεν έχει καμία σχέση με τα προηγούμενα βιβλία που μας χάρισε, αντίθετα την ένιωσα πιο μεστή, αρκετά μελετημένη και αφοσιωμένη σε ένα πρωτόγνωρο πάθος! Η κυρία Γαλανού για χρόνια πάλευε με τη βιβλιογραφία, την έρευνα και το στυλ της κι ήρθε η ώρα να δώσει το πρώτο δείγμα στο κοινό. Ντοπιολαλιά, ήθη και έθιμα, ιστορικές συγκυρίες, σημαντικές προσωπικότητες της εποχής, ο τρόπος σκέψης των απλών και των πάμπλουτων ανθρώπων είναι εξαιρετικά καλοδουλεμένα νήματα που στήνουν σαϊτιά τη σαϊτιά την ιστορία στον αργαλειό του βιβλίου.

Η Ρούσσα είναι μια πανέξυπνη, κατ’ εξαίρεσιν μορφωμένη, 15χρονη κοπέλα, ευαίσθητη και παρορμητική. Η ζωή της κάνει μια σκληρή στροφή 180 μοιρών και ο χαρακτήρας της σμιλεύεται στα αμπάρια των γαλερών, στα τρισάθλια υπόγεια των καραβάνσαραϊ και στα απομονωμένα μιτάτα της βόρειας Κρήτης. Οι συνθήκες την αναγκάζουν να μυηθεί στα μυστικά της μεταμφίεσης για να κρύβει την ανυπέρβλητη ομορφιά της και να καταφέρει να επιβιώσει σε έναν κόσμο όπου οι ευγενείς και οι άρχοντες ζουν παραδεισένια ενώ οι φτωχοί απλώς πεθαίνουν. Και όταν ο έρωτας της χτυπάει την πόρτα με τη μορφή του Σεκίρ, του κατά σχεδόν είκοσι χρόνια μεγαλύτερού της αρχισταβλίτη και ευνοούμενου του Αχμέτ πασά, αρχίζει να ελπίζει σε ένα καλύτερο αύριο, φωτεινότερο και πιο αισιόδοξο. Ναι, καλά!

Από τον Χάνδακα στην Κωνσταντινούπολη, στην Αδριανούπολη και στο Ρέθυμνο, αναπαριστώνται με σαφήνεια, ακρίβεια και πιστότητα η εποχή και οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Αστρονομία, ζωγραφική, κτηνοτροφία, εμπόριο, πειρατεία, σκλαβοπάζαρα είναι ελάχιστα μόνο από τα γεγονότα και τις επιστήμες που ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη. Οι ήρωες ζουν και δρουν σχεδόν στα απόνερα της Ιστορίας, μιας και η συγγραφέας δεν ενέταξε με τη βία τους ήρωές της στην εποχή, αντίθετα, οι αλλαγές στην εποχή επηρεάζουν και τις κινήσεις των πρωταγωνιστών. Η πλοκή με κέρδισε από την αρχή, γιατί ενώ φαντάστηκα ότι θα διαβάσω άλλο ένα ιστορικό ρομάντσο (που και πάλι, αν το πιάσει η κυρία Γαλανού στα χέρια της του δίνει άλλη διάσταση), με τους δύο πρωταγωνιστές να ζουν τον έρωτά τους γεμάτοι πλούτο και χλιδή, η πλοκή κάνει τα δικά της τερτίπια. Η «Θυσία» είναι ένα μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές, με στρωτή αλλά πολυδιάστατη αφήγηση και με διαρκείς εκπλήξεις, που σχεδόν αντιβαίνουν στον καθιερωμένο κανόνα τέτοιων κειμένων! Η ιστορία της Ρούσσας ξεκινάει αλλιώς, συνεχίζεται αλλιώς και καταλήγει εντελώς αλλιώς! Και όλα αυτά δοσμένα όχι μόνο με την ενδελέχεια και τη διεισδυτικότητα της συγγραφέως αλλά και με πλούτο καλολογικών στοιχείων, παρομοιώσεων και μεταφορών, που δε χόρταινα να διαβάζω και να σχηματίζω τις εικόνες στο μυαλό μου.

Συνεχής αγωνία, ανατροπές στις ζωές του Σεκίρ και της Ρούσσας, αληθοφανή εμπόδια, σημαντικές δυσκολίες και μέσα σε όλα αυτά υπάρχει το περιθώριο να σκιαγραφηθούν άψογα οι χαρακτήρες και να μη φανούν ούτε στιγμή «χάρτινοι» ή άβουλοι. Ειλικρινά, μακάρι να μπορούσα να γράψω πιο αναλυτικά για τα συναισθήματα που μου προκάλεσε η εξέλιξη της πλοκής, όμως θα ήταν άδικο για όσους δεν το έχουν διαβάσει ακόμη. Και το τελευταίο κεφάλαιο, αχ, αυτό…..να δείχνει με ωμότητα και τραγική αλήθεια περίτρανα τον τίτλο του πρώτου βιβλίου της τριλογίας και να μου φέρνει δάκρυα στα μάτια αλλά και μια μεγάλη απορία: αφού φτάσαμε ως εδώ, τι θα μας απασχολήσει στο δεύτερο βιβλίο της σειράς; Ποιος είναι ο κεντρικός θεματικός άξονας; Τι έχει στο μυαλό της η συγγραφέας, εκτός από το να με ξενυχτήσει; Ερωτήματα που πρέπει να περιμένουν ως το επόμενο βιβλίο των «Δρόμων της καταιγίδας».

Η «Θυσία» είναι ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα, εντελώς διαφορετικό από κάθε τι που έχω διαβάσει ως τώρα, ευρηματικό, όχι υπερβολικά συναισθηματικό, στιβαρό, καλοδουλεμένο, άψογα σχεδιασμένο και εύχομαι ολόψυχα η αφήγηση να προχωρήσει και στα επόμενα βιβλία με την ίδια ένταση. Τέλος, ας μου επιτραπεί να κάνω και μια ιδιαίτερη μνεία στην πανέμορφη φωτογραφία του εξωφύλλου.