Βιβλίο Δυο ζωές μακριά
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τελεία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου έγραψε ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, έναν κόλαφο για τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης της γυναίκας στην Αφρική και ταυτόχρονα ένα κείμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη συγχώρεση και στον θυμό. Εξαίρετα και διεισδυτικά ψυχογραφήματα, αξιέπαινος λυρισμός που ζωντανεύει τη σκοτεινή μα και τη φωτεινή πλευρά της Αφρικής, υποδειγματικός χειρισμός πλοκής που μας ταξιδεύει με πρωθύστερα στο παρελθόν και στο παρόν των ηρώων του βιβλίου κι ένας πλούτος ποικίλων συναισθημάτων είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με μάγεψε, με ταξίδεψε, με προβλημάτισε.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, η Άννα από τη Λευκωσία θα πέσει τυχαία στο facebook profile της Ζωής και θα ανακαλύψει πως έχουν τον ίδιο πατέρα, μόνο που η άλλη κοπέλα ζει στο Κογκό. Μετά το πρώτο σοκ, αρχίζει μια έρευνα γύρω από έναν άνθρωπο που δε βρίσκεται πια στη ζωή ενώ η συνομιλήτριά της της αποκαλύπτει ότι ήξερε για κείνη από καιρό. Έτσι αρχίζουν να ξεδιπλώνονται οι ζωές των δύο κοριτσιών που μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, με κοινό σημείο αναφοράς έναν πατέρα που πηγαινοερχόταν Κύπρο-Αφρική μαζί με την Άννα και τ’ αδέλφια της, ψάχνοντας για μια καλύτερη ζωή. Η μάνα της Άννας, «ψυχρή κι αγέλαστη», δείχνει την αγάπη της στα παιδιά της μόνο με πράξεις κι όχι λόγια, αναζητώντας και υποστηρίζοντας, αρχικά τουλάχιστον, έναν άντρα που ουσιαστικά απουσιάζει από τις ζωές τους. Είναι μια γυναίκα που σκλήρυνε, που αντιμετώπισε δύσκολες καταστάσεις με τον άντρα της και που αφοσιώθηκε τόσο πολύ στα παιδιά της ώστε, όταν αυτά μεγάλωσαν κι ακολούθησαν τις ζωές τους, την έπνιξε η μοναξιά. Ταγμένη  στο καθήκον και σ’ έναν άντρα που ζούσε μακριά της, κάνει ό,τι μπορεί για το καλό του σπιτικού της, μεταβαίνει κι αυτή στο Κογκό όπου τα τοπικά γεγονότα εκείνης της περιόδου την κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη και προσπαθεί να βρει τον εαυτό της ανάμεσα στα χαλάσματα της ζωής του συζύγου της.

Μέσα από την οικογένεια της Άννας γνωρίζουμε και την ιστορία της Λευκωσίας πριν και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Κύπρου, τις συνθήκες δημιουργίας της Πράσινης Γραμμής, την εισβολή του Αττίλα, με την κοινωνική τοιχογραφία της εκάστοτε εποχής να ζωντανεύει με αρτιότητα και ρεαλισμό. Εξίσου παραστατικά μας δίνεται και η συναρπαστική ιστορία του Κογκό (με επίκεντρο το Πουτέμπο) και της ελληνικής παροικίας που ζούσε εκεί, σε μια χώρα που στιγματίστηκε από σφαγές και εμφυλίους αλλά έζησε και ήρεμες περιόδους. Πώς μεγάλωσαν λοιπόν η Άννα και τ’ αδέλφια της, πώς στηρίχτηκε η μάνα στα πόδια της για να τα μεγαλώσει σωστά, πώς και γιατί κατέφυγε ο πατέρας στο Κογκό, πώς ήταν τα πράγματα εκεί, τι ακολούθησε στη σχέση των γονιών της Άννας και πολλά άλλα αποκαλύπτονται σταδιακά. Η Άννα μεγαλώνει με αυστηρότητα κι έναν ξένο στην ουσία πατέρα, ακροβατεί ανάμεσα Κύπρο και Κογκό ακολουθώντας πολλές φορές χωρίς τη θέλησή της τους γονείς της, κάτι που στιγματίζει την ψυχολογία της σε μια ευαίσθητη και τρυφερή ηλικία: «Χρειαζόμουν μια γέφυρα να ενώσω τις δύο άκρες του νήματος, χρειαζόμουν μια ιστορία να περπατήσω την απόσταση που μας χώριζε» (σελ. 82). Η ζωή της είναι γεμάτη αδικίες, προσμονή, υποταγή, κινδύνους αλλά και αγάπη, προστασία.

Το εντελώς αντίθετο βίωσε η Ζωή: απάτη, δυστυχία, πόνο, κακοποίηση, με αποκορύφωμα το ξεπούλημα από τη μάνα τη σ’ έναν σύζυγο που δεν έπαψε να τη χτυπάει και να την υποτιμά ενώ ταυτόχρονα τη γέμιζε παιδιά. Η μάνα της, μαθημένη να υπακούει στα απάνθρωπα και παράλογα θέσφατα της φυλής και του τόπου της, είναι κυνική: «Κορίτσια σαν κι αυτήν, μόλις μάθουν να περπατούν, είναι κιόλας γυναίκες, αποκτούν καθήκοντα και μοναδικός τους ρόλος είναι να υπηρετούν τον άντρα και να σπέρνουν τα παιδιά του. Πρώτα ένα κορίτσι ανήκει στον πατέρα και μετά στον άντρα που θα πληρώσει για να το κάνει κτήμα του… ο παππούς μου πλήρωσε τον πατέρα της [γιαγιάς μου] δυο κατσίκες όταν ήταν ακόμη τριών χρονών για να την καπαρώσει» (σελ. 142). Οπότε: «Οι γυναίκες στη χώρα της δεν ψάχνουν, αρπάζονται απ’ αυτό που θα τους λάχει για να είναι καλά» (σελ. 153). Η Ζωή μάς μεταφέρει  στη σκληρή καθημερινότητα του Κογκό και αφηγείται πώς γεννήθηκε και μεγάλωσε. Μουλάτο (νόθο) παιδί και μάλιστα μιγάς, ξεχωρίζει από τους ομοίους της. «Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου έμαθα να συνυπάρχω ανάμεσα στο λευκό και το μαύρο σαν κάτι φυσιολογικό. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποιούσα πως αυτά τα δύο δεν είχαν την ίδια βαρύτητα, όμως έμαθα να τ’ αντιμετωπίζω μ’ έναν δικό μου τρόπο» (σελ. 170). Ζει σε μια χώρα όπου η θρησκεία και οι αντιλήψεις δε σου δίνουν το δικαίωμα να είσαι άνθρωπος και κατ’ επέκταση μάνα. Πώς γνωρίστηκε η μητέρα της με τον πατέρα της, πώς και γιατί εκείνος ξεκίνησε παράλληλη σχέση μαζί τους, πόσο δύσκολη ήταν η καθημερινότητά τους, πώς και γιατί άλλαξε η μητέρα της και σχεδίαζε πράγματα εις βάρος της Ζωής πίσω από την πλάτη του πατέρα της συγκροτούν τη δική της πλευρά της ιστορίας και με γέμισαν ποικίλα συναισθήματα.

Η ιστορία της κουμπώνει πάνω σε αυτήν της Άννας, συμπληρώνοντας το παζλ του πατέρα τους. Γνωρίζουμε λοιπόν έναν άντρα που αναδεικνύεται αρχικά μέσα από αυτές τις ιστορίες πότε με γκρίζα και πότε με φωτεινά χρώματα, μόνο που δεν προλαβαίνουμε να τον συμπαθήσουμε ή να τον μισήσουμε, αφού το βάρος των αφηγήσεων των δύο θυγατέρων του είναι πυκνό και ποικίλο. Σε πρώτο πλάνο είναι οι κόρες του, οι μητέρες τους που ακολουθούν η κάθε μία τα δικά της βιώματα και μεταλαμπαδεύει στα παιδιά της απόψεις, σκέψεις και πράξεις που είτε φαίνονται αρχικά λανθασμένες αλλά τις αγνοούν είτε αποδεικνύονται τέτοιες στη συνέχεια, οι τόσο συναρπαστικές χώρες τους και πολλά άλλα. Μέσα από όλα αυτά προσπαθούμε να καταλάβουμε έναν άντρα που αλλιώς ξεκινάει και αλλιώς καταλήγει. Σταδιακά αλλάζει κι αυτός, τιμωρείται, πληγώνεται, παγιδεύεται, παρασύρεται, υποκύπτει, λυγίζει όταν διαπιστώνει τα λάθη που έκανε για τις κόρες του και για τις γυναίκες της ζωής του. Η ιστορία του έχει μια δύναμη μοναδική που τον φέρνει με ευφάνταστο τρόπο σ’ ένα ήδη γεμάτο δράση και ανατροπές προσκήνιο. Διχασμένος ανάμεσα σε δύο οικογένειες αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς, ένας άνθρωπος που ακροβατεί ανάμεσα στην αλαζονεία και την ποταπότητα, στην καλοσύνη και στο κακό. «Πώς κατάφερνε να σκορπά παντού τη συμφορά ενώ είχε πάντα καλές προθέσεις γι’ αυτούς που αγαπούσε;» (σελ. 269). Ξεδιπλώνεται λοιπόν «η τραγωδία ενός ανθρώπου που ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά». Ένας άντρας με δύο οικογένειες, που ορθοπόδησε και γκρεμίστηκε για να ξανασταθεί στα πόδια ου σε δύο χώρες και τελικά κατέληξε μόνος και μπατίρης, χειριστικός με τις γυναίκες αλλά ταυτόχρονα καταπάτησε όλους τους ηθικούς φραγμούς. «Η τραγωδία ενός ανθρώπου που, ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά» (σελ. 371). Τι έφταιξε και πήγε τόσο στράφι η ζωή του; «Οι λανθασμένες επιλογές ή που ήταν ευκολόπιστος και επέτρεψε στους γύρω του να τον εκμεταλλευτούν» (σελ. 371); Αμέλειες και λάθη που έφεραν δυστυχία σε όλους, παιδιά που τελικά δεν μπόρεσε να προστατέψει κι ένα διαρκές μετέωρο: έλλειψη αγάπης ή ανικανότητα να την εκφράσει έμπρακτα;

Το «Δυο ζωές μακριά» είναι ένα μυθιστόρημα για δυο γυναίκες που δεν είναι αντίζηλοι, δεν εποφθαλμιά η μία τη θέση ή τη ζωή της άλλης αλλά αδέλφια που μοιράζονται την ίδια ουτοπία, έναν πατέρα που ουσιαστικά δεν ανήκει σε καμία από τις δύο. Ένα δυνατό, συναρπαστικό κείμενο για δυο γυναίκες που ξεδιπλώνουν τη ζωή τους η μία στην άλλη τίμια και ειλικρινά, δίνοντας χώρο να εκφράσουν πίκρες, απογοητεύσεις, ανεκπλήρωτα όνειρα με κοινό άξονα έναν πατέρα που άθελά του άφησε πίσω του πληγές και παραλείψεις. Μετά από όλα αυτά πώς θα νιώσει η μία για την άλλη; Θα βρεθούν τελικά από κοντά; Τι άλλο έζησαν όταν χάραξαν τη «δική τους» (όσο γίνεται) πορεία στη ζωή; Πώς θα κλείσει αυτή η δυνατή ιστορία;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το σκοτάδι έχει έναν παράξενο τρόπο να σε στρέφει στα νοσηρά που δε θέλεις να θυμάσαι» (σελ. 17).

«Γιατί οι γονείς μόνο σαν γεράσουν τολμούν να ξανοιχτούν; Δεν μπορούν να καταλάβουν πως το παρελθόν τους διαμορφώνει το δικό μας παρόν και επηρεάζει το μέλλον των παιδιών τους;» (σελ. 25-26).

Η σαβάνα: «Η πανσέληνος, απαστράπτουσα στο στερέωμα, έριχνε το χρυσαφένιο φως στο νύχτωμα, αφήνοντας ένα μυστήριο να πλανιέται στις σκοτεινές φυλλωσιές… Γύρω μας είχαμε σαν μουσική υπόκρουση την οχλαγωγία της ζούγκλας, μικρές φωνές πουλιών, στριγκλιές μαϊμούδων, κοάσματα βατράχων και μέσα απ’ το βάθος έναν ανατριχιαστικό βρυχηθμό λιονταριού που μας γέμισε ανατριχίλα. Οι νύχτες στην Αφρική κρύβουν ένα μυστήριο που μπορεί να αποπλανήσει και το πιο λογικό πλάσμα» (σελ. 88-89).

Για τους πρόσφυγες: «Η μοίρα του κατατρεγμένου δεν αφήνει περιθώρια περισυλλογής. Αμπαλάρεις σκέψεις κι αισθήματα σ’ ένα κουτάκι του νου και της καρδιάς και ξεκινάς για το επόμενο ταξίδι προς άγνωστο προορισμό. Δεν έχει σημασία που ο μπόγος σε κάθε καινούργιο ξεσηκωμό γίνεται όλο και πιο μικρός…φτάνει να μη χάνεις την ελπίδα σου πως μια μέρα θα ριζώσεις κάπου για πάντα» (σελ. 116).

Βιβλίο Ένας φιλήσυχος άνδρας
Συγγραφέας Γιάννης Λαγουδάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Λαγουδάκης έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα με πολλές και ποικίλες συγγραφικές αρετές που εξιστορεί τη ζωή των Ελλήνων της Μικράς Ασίας πριν και κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής καταστροφής. Πρωταγωνιστής είναι ο Σμυρνιός δάσκαλος Κωνσταντής Σβέστογλου, που έρχεται στα τέλη του 1897 στο Ρεΐζντερε για να διδάξει και παντρεύεται την Παρασκευή Μαρινάκη, κόρη εμπόρου, με την οποία αποκτούν τρία παιδιά κι έτσι η ζωή του βελτιώθηκε ανέλπιστα. Η ιστορία ξεκινάει με τα γεγονότα «της πιο μακράς νύχτας» που έζησαν οι κάτοικοι του χωριού. Ο Κωνσταντής με τον γιο του, Γιάννο, και άλλους χωριανούς καταφεύγουν στο αρχοντικό του Πετράκη όταν εισβάλλουν οι Τσέτες στα σπίτια τους. «Όλοι όσοι βρίσκονταν στο αρχοντικό του Παντελή και της Ελπινίκης Πετράκη, των πιο εύπορων του χωριού, με τα άλογα, τα χωράφια, τους ζηλευτούς γιους και την προικισμένη κόρη, όλοι τους, νοικοκυραίοι πριν λίγες ώρες και οι ίδιοι, προσπαθούσαν εκείνο το ξημέρωμα να ξεχάσουν τι είχε προηγηθεί. Τη στέρηση. Την απόγνωση. Την ντροπή» (σελ. 17). Κλειστοφοβική η ατμόσφαιρα στο αρχοντικό, όπου καταλύουν κι άλλες οικογένειες και ο συγγραφέας καταγράφει με οξυδέρκεια και σύντομες, ρεαλιστικές λεπτομέρειες τα πάντα: από τις κουβέντες τους και τα μύχια συναισθήματα ως την οικοσκευή και την αρχιτεκτονική του σπιτιού. Η αγωνία κορυφώνεται όταν εμφανίζονται στο κατώφλι οι πρώτοι Τούρκοι και τότε…

Από το «Σκοτάδι» του πρώτου μέρους ερχόμαστε στο «Φως» της κύριας αφήγησης πριν επιστρέψουμε στη θλιβερή νύχτα με το φινάλε της «Θέωσης». Χάρη λοιπόν σε αυτό το εκτεταμένο πρωθύστερο, μαθαίνουμε για τη ζωή του Κωνσταντή Σβέστογλου και της οικογένειάς του, η οποία αποτυπώνεται με ενάργεια και γλαφυρότητα μαζί με την καθημερινή ζωή των ανθρώπων του χωριού. Οι χαρές και οι δυσκολίες, η συμβίωση με τους Τούρκους, τα προξενιά, οι αγροτικές δουλειές, οι δεσμοί συγγένειας και φιλίας μεταξύ των κατοίκων στήνουν ένα συναρπαστικό φόντο όσο ξεδιπλώνεται η καθαυτή πλοκή. «…πριν τον πόλεμο υπήρξε ο έρωτας και μετά από αυτόν η σοδειά του. Και τώρα; Πού είχαν πάει όλα αυτά;» (σελ. 45). Φωτεινές εικόνες και αναλαμπές ειρήνης από το παρελθόν εναλλάσσονται με το ρήμαγμα και τις σφαγές, παιχνίδια και εκδρομές τότε, αίμα και χαμός τώρα. Με πόση αγάπη ζωντανεύει ο γάμος του Κωνσταντή με τη γυναίκα που αγάπησε και πόσο ακριβοδίκαια παρουσιάζονται αυτοί οι άνθρωποι, όπως άλλωστε και όλοι οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος! Εκείνος μειλίχιος και υπάκουος αλλά ξεσηκώνεται όταν τον πνίγει το δίκιο, εκείνη διεκδικητική αλλά όχι απαιτητική, δυο άνθρωποι που ξεφεύγουν από το τυπικό της εποχής και του τόπου και δημιουργούν έτσι ενδιαφέρουσες στιγμές και γλυκόπικρες εικόνες.

Το κείμενο έχει υπέροχες μεταφορές και παρομοιώσεις: «…οι συγκεντρωμένοι στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου μοιράζονταν την καχυποψία τους χαμηλόφωνα, σαν αντίδωρο που περνούσε από χέρι σε χέρι» (σελ. 21). Το χιούμορ έρχεται απρόσμενα και είναι πάντα καλοδεχούμενο, με αγαπημένο μου σημείο την ετυμολογία του παρωνυμίου του Ρεΐζντερε (Σαρδελοζούμι). Ονομάστηκε έτσι επειδή οι κάτοικοι, γυρνώντας από τις αγορές τους στον Τσεσμέ και τα Αλάτσατα, έτρωγαν στον δρόμο σαρδέλες ή χαλβά, πετώντας τα χαρτιά στον δρόμο: «Θα πάρεις το μονοπάτι με τα χαλβαδόχαρτα. Χαλβαδόχαρτο το χαλβαδόχαρτο, θα φτάσεις» (σελ. 50). Υπάρχουν επίσης διαχρονικές αλήθειες («Χρόνο με τον χρόνο, σαν τον γιακά που τρίβεται στον λαιμό μέχρι να φανούν οι κλωστές του, έτσι και οι άνθρωποι που κοιμούνται και ξυπνάνε μαζί για πολλά χρόνια, τελικά αποκαλύπτουν, ομολογούν και διαχωρίζουν συναισθήματα από γεγονότα», σελ. 53) και ενδιαφέρουσες παροιμιώδεις φράσεις: «…το γλέντι ήθελε προσπάθεια, η ευτυχία κόπο» (σελ. 139).

Με παραστατικότητα, ενάργεια, ολοζώντανες σκηνές, ρεαλισμό, συναρπαστικές λεπτομέρειες καταγράφονται ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος και η ερήμωση του χωριού, η ρυμοτομία και οι κάτοικοι, τα σπίτια και οι ονομασίες των περιοχών του, τα σχολεία, η ζωή των παιδιών της οικογένειας Σβέστογλου κ. π. ά. Μάλιστα, τα ερείπια του κοντινού θεάτρου και του ναού της Αφροδίτης δέχονταν περιηγητές και αναγνώστες του Ηροδότου και του Στράβωνα, εξ ου και το κείμενο κατά τόπους στολίζεται από αναφορές στη μυθολογία με την πικρή διαπίστωση «πως στα παιχνίδια θεών κι ανθρώπων είναι οι άνθρωποι που πάντοτε βγαίνουν χαμένοι» (σελ. 76). Από σελίδα σε σελίδα ταξιδεύουμε σε αυτόν τον όμορφο τόπο και παρακολουθούμε τα μικρά και μεγάλα γεγονότα των Σβέστογλου, πώς άδειασε το σπιτικό τους όταν μεγάλωσαν τα παιδιά και ακολούθησαν τον δικό τους δρόμο («…τα παιδιά είναι σαν ρούχο να σκεπαστείς, κι αν σου σκιστεί το ένα, υφαίνεις ένα δεύτερο» (σελ. 81), οι σχέσεις μεταξύ των δύο κυρίως αδελφών («…αν  ο Γιάννος μάθαινε τον κόσμο από τα βιβλία, ο Θεόφιλος τον έσκαβε με τα χέρια», σελ. 101) αλλά και τη νυχτερινή Σμύρνη που αγκαλιάζει με χαρά τα εφηβικά τερτίπια των αγοριών. Τα προξενιά, οι αγροτικές δουλειές, τα πανηγύρια και άλλα περιστατικά ζωντανεύουν χάρη σε αξέχαστες σκηνές άφθαστου ρεαλισμού, έτσι που ένιωθα να είμαι κι εγώ δίπλα στους εορτάζοντες, να τρώω από τα ταψιά και τα μπακίρια, να ακούω τους οργανοπαίχτες. Μπορεί να ακούγονται πολλά, κουραστικά ή ίσως και περιττά όλα αυτά, είναι όμως απόλυτα ταιριαστά με τη ροή της αφήγησης και δίνονται μέσα από σύντομα κεφάλαια που δεν κουράζουν.

Το μυθιστόρημα «Ένας φιλήσυχος άνδρας» είναι ένα μυθιστόρημα-φόρος τιμής του συγγραφέα στον παππού του που γεννήθηκε στο Ρεΐζντερε της Μικράς Ασίας, οδηγήθηκε στα τάγματα εργασίας αλλά κατάφερε να γλυτώσει και να καταφύγει στην Κρήτη. Πρωθύστερα, πισωγυρίσματα στον χρόνο, εγκιβωτισμένες ιστορίες, σχολιασμοί, διακριτική λυρικότητα, διαχρονικές και καίριες παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, ανατροπές, αυτά και πολλά άλλα ζωντανεύουν το κείμενο και του χαρίζουν μια αξιοσημείωτη γλαφυρότητα. Ένα τρυφερό, συγκινητικό και συναρπαστικό μυθιστόρημα που με γέμισε ποικίλα συναισθήματα και μου απέδειξε πως υπάρχουν ακόμη κείμενα που έχουν κάτι διαφορετικό να πουν με αφορμή το χιλιοειπωμένο θέμα της μικρασιατικής καταστροφής.

Βιβλίο Η Περ αποφασίζει: Η μαγεία της διαφορετικότητας
Συγγραφέας Μαριέττα Κόντου
Εικονογράφος Χρύσα Σπυρίδωνος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Περ μένει με τους γονείς της, τους παππούδες της, τον νεογέννητο αδελφό της, τον σκύλο Όλιβερ και τη γάτα Σερενάτα κι έχει μια πλούσια καθημερινότητα, γεμάτη φίλους και συγγενείς. Η ζωή της όμως είναι γεμάτη αντισυμβατικότητα και αντικανονικότητα, μιας και οι θέσεις και οι ρόλοι των δύο φύλων στην οικογένειά της δεν πατούν σε κανένα στερεότυπο: ο μπαμπάς μαγειρεύει και η μαμά οδηγεί αεροπλάνα, η γιαγιά φοράει παντελόνια και ο παππούς δεν κοιμάται τα μεσημέρια. Σε αυτήν την οικογένεια δεν έχουν θέση τα «πρέπει» και τα στερεότυπα, όλοι κάνουν αυτό που τους αρέσει και αγαπάνε. 

Η Μαριέττα Κόντου έγραψε μια ευφάνταστη και ταυτόχρονα άκρως ρεαλιστική ιστορία γύρω από τη γοητεία της διαφορετικότητας, τη «σκανταλιά» να πηγαίνεις κόντρα σε θέσφατα της κοινωνίας κι έτσι ζωντανεύει μια οικογένεια που ουσιαστικά δε διαφέρει σε τίποτα από άλλες οικογένειες. Όπως λέει και η ίδια στο τέλος του βιβλίου, όπου γράφει λίγα λόγια για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, «Τα παιδιά έχουν δικαίωμα να επιλέγουν ελεύθερα ποια θέλουν να είναι, τι τους αρέσει και τι τα κάνει χαρούμενα. Η αναγνώριση και η αποδόμηση αυτών των στερεότυπων είναι καθοριστικής σημασίας για την αυτοεκτίμηση, την ισότητα και την αποδοχή της διαφορετικότητας». Γνωρίζουμε λοιπόν ανθρώπους που κάνουν ό,τι τους αρέσει κι αντιβαίνει στις στερεοτυπικές εικόνες που μας περιβάλλουν ενώ ταυτόχρονα παρατίθενται στιγμές που συναντάμε σε κάθε οικογένεια (παίζουν με τα παιδιά τους και_ ανησυχούν για την υγεία τους, μαγειρεύουν, τα βοηθάνε στα μαθήματα), επομένως δεν υπάρχει καμία διαφορά από τις άλλες οικογένειες.

Το παραμύθι έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία που καλύπτει όλες τις ηλικίες: τα μικρότερα παιδιά, από 4 ετών και πάνω, θα γνωρίσουν ένα κοριτσάκι που κάνει φιλίες, έχει συγγενείς, παρατηρεί, σκέφτεται, εκφράζει τις επιθυμίες της και θέλει να κάνει μια μεγάλη αγκαλιά σε όλους τους φίλους της γεμάτη χρώματα, γιατί κι αυτοί με την ποικιλία τους είναι πολύχρωμοι! Από την άλλη, τα μεγαλύτερα, με αφορμή την ιστορία της Περ, θα κατανοήσουν πιο καλά τι σημαίνει να ακολουθείς την καρδιά σου, τα όνειρά σου, τις επιθυμίες σου, χωρίς να σε νοιάζει η γνώμη των άλλων. Τα σχόλια της Περ είναι πανέξυπνα και η παρατηρητικότητά της είναι οξύτατη! Δε γίνεται να μην αγαπήσεις ένα κορίτσι  που αγαπά «τα επαγγέλματα που κάνουν τους ανθρώπους χαρούμενους» και «τα βράδια, γιατί τότε διαβάζονται τα ωραιότερα παραμύθια». Οι φίλοι της είναι ένας κι ένας: ζωγραφίζουν, τραγουδάνε, παίζουν ποδόσφαιρο, κάνουν χορό αλλά όχι αυτοί που περιμένετε στερεοτυπικά να κάνουν τέτοια χόμπι.

Η εικονογράφηση της Χρύσας Σπυρίδωνος, κατά βάση απλή και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, ακολουθεί κατά πόδας το πνεύμα και τη ροή της αφήγησης του κειμένου, αφού πολλές φορές τα λόγια μπαίνουν μέσα στις εικόνες και κάποιες άλλες παρακολουθούμε στιγμιότυπα από τη ζωή του παιδιού με τη μορφή κόμικ (μικρότερες εικόνες, μέχρι τέσσερις σε κάθε σελίδα, με μικρές επεξηγηματικές προτάσεις σε κάθε μία). Βελάκια, τελείες και καρδούλες συντροφεύουν τις επιθυμίες και τα χαρακτηριστικά της Περ και των φίλων της, δημιουργώντας έτσι μια απολαυστική και διασκεδαστική λίστα. Καταγράφονται όλες σχεδόν οι εκφάνσεις της καθημερινότητας της Περ στο σχολείο, στο σπίτι, στο παιχνίδι, στον δρόμο, στην εκδρομή και παρατίθενται πολλά παραδείγματα που γκρεμίζουν ό,τι μας έχει επιβάλλει η κοινωνία ως αποδεκτά ή αναμενόμενα.

Στο βιβλίο «Η Περ αποφασίζει: Η μαγεία της διαφορετικότητας» μικρά και μεγάλα παιδιά κατανοούν με μικρά και εύληπτα παραδείγματα, με οικεία περιστατικά, με ποικιλία γεγονότων τι σημαίνει να έχουν αγόρια και κορίτσια ίδιες ευκαιρίες στο παιχνίδι, να μιλάνε σαν παιδιά και όχι σαν αγόρι ή κορίτσι, να ανακαλύπτουν μόνα τους τι τους αρέσει να κάνουν, να διαλέγουν ό,τι τα κάνει πραγματικά χαρούμενα, να επιλέγουν φίλους που τους ταιριάζουν κ. π. ά.

Βιβλίο Το κουτί των ονείρων
Συγγραφέας Μίνως Ευσταθιάδης
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ίρις ζει το μεγαλύτερο όνειρο της ζωής της, όταν στα γενέθλιά της οι γονείς της της κάνουν δώρο ένα ταξίδι στο Παρίσι, την αγαπημένη της πόλη. Απέναντι από το σπίτι που τους φιλοξενεί υπάρχει το μαγαζάκι του κυρίου Ντοροτέο που φτιάχνει μαγικά κουτιά. Ενθουσιασμένο, το μικρό κορίτσι ζητά το δικό της κουτάκι, θα πραγματοποιηθεί όμως η ευχή της;

Ο Μίνως Ευσταθιάδης έγραψε ένα γλυκό και τρυφερό παραμύθι για τα παιδικά όνειρα που δεν μπορεί να τα κλέψει κανείς παρά μόνο να πραγματοποιηθούν από αυτόν που τα έκανε. Είναι μια υπέροχη ιστορία που μας ταξιδεύει στο μαγευτικό Παρίσι με τα αξιοθέατά του και την αξεπέραστη ατμόσφαιρά του ενώ ταυτόχρονα μας συστήνει με τον καλύτερο τρόπο την παιδική αθωότητα και αφέλεια μιας ψυχής που πιστεύει στα θαύματα και στις ευχές. Οι μικρές ιστορίες του κυρίου Ντοροτέο δημιουργούν λυρικές και ρεαλιστικές εικόνες ενώ οι ανατροπές στη ζωή της Ίριδας όταν επιστρέφουν σπίτι οικογενειακώς είναι έξυπνες και απολαυστικές.

Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη μπλέκει αριστοτεχνικά το ρεαλιστικό με το φαντασιακό. Χωρίς να αποτυπώνει ξεκάθαρες λεπτομέρειες, καταφέρνει με αδρές γραμμές και μια υπέροχη τεχνική να δημιουργεί τοπία, σημεία, μαγαζιά, δωμάτια που όλοι αναγνωρίζουμε τι είναι. Πολλές φορές οι εικόνες δένονται αναπάντεχα μεταξύ τους με έξυπνα τρικ χρωμάτων και γραμμών ενώ στο φαντασιακό κομμάτι που ξεπηδάει από τα όνειρα της Ίριδας και από τις αφηγήσεις του κυρίου Ντοροτέο ο καλλιτέχνης φτάνει στο απόγειό του.

Βιβλίο Το κορίτσι και η κινητή βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου La nena i la biblioteca ambulant
Συγγραφέας Eulàlia Canal
Εικονογράφος Sebastia Serra
Μεταφραστής Ιωάννα Καπετάνου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αρκούδος και ο Κάστορας έχουν μια κινητή βιβλιοθήκη γεμάτη πολλά βιβλία. Μια μέρα συναντούν μπροστά τους έναν τοίχο από τούβλα που τους εμποδίζει να συνεχίσουν κι ένα κορίτσι που θέλει να περάσει από την άλλη μεριά για να βρει τη μητέρα της. Η ιδέα τους θα φέρει μεγάλη αναστάτωση στους φρουρούς του τοίχου, θα πετύχει όμως; Θα καταφέρουν να συνεχίσουν τον δρόμο τους;

Η ιστορία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και η πλοκή κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα. Σχεδόν από το πουθενά εμφανίζονται ο Κάστορας και ο Αρκούδος με μια κινητή βιβλιοθήκη και σταματούν μπροστά στον τοίχο. Εκεί γνωρίζουν το κορίτσι που ψάχνει τη μαμά του και αποφασίζουν να το βοηθήσουν. Όσο κρατάει η προσπάθειά τους να περάσουν τον τοίχο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί μοιράζονται περιστατικά, ιστορίες και αναμνήσεις από τις ζωές τους, οπότε δημιουργείται ένας ισχυρός φιλικός δεσμός. Όταν όμως βγαίνουν από την άλλη μεριά τα πράγματα δυσκολεύουν αρκετά κι ένας ανέλπιστος σύμμαχος θα τους βοηθήσει. Μου άρεσε πολύ η κεντρική ιδέα του παραμυθιού και πώς εφαρμόζεται στην περιπέτεια των τριών πρωταγωνιστών: τα βιβλία έχουν δύναμη και οι λέξεις μπορούν να γκρεμίσουν τείχη και να οδηγήσουν προς την ελευθερία. Η μάθηση, το διάβασμα, η σκέψη είναι τα «όπλα» που απελευθερώνουν το μυαλό, γκρεμίζουν τα εμπόδια και απελευθερώνουν τον καθένα μας από οποιαδήποτε δεσμά.

Ο στρατιώτης, το φυλάκιο, το τρίκυκλο-βιβλιοθήκη, ακόμη και το ντύσιμο του κοριτσιού θυμίζουν εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, μια αναγκαία εικαστική αναφορά ως αναγνωριστικό σημείο της δυσχέρειας που προκαλεί η φυλάκιση, η τιμωρία, ο αποκλεισμός, η βία. Ο εικονογράφος Sebastia Serra δούλεψε πολύ πάνω σε αυτές τις λεπτομέρειες και δημιούργησε στιγμιότυπα γεμάτα χαρά και φως αλλά και σασπένς. Φυσικά, λάτρεψα το όχημα του Κάστορα και του Αρκούδου, καθώς και την αρχική εικόνα όπου διαβάζουν. Επιπλέον, απόλαυσα τις εικόνες με τα βιβλία που απελευθερώνουν τα τούβλα και σκορπάνε στον αέρα, καθώς και τους διάφορους χρωματικούς τόνους του δάσους και της φύσης όπου διαδραματίζεται η ιστορία. Πρωτότυπες και δύσκολες να αποτυπωθούν τόσο όμορφα οπτικές γωνίες, υπέροχες φωτοσκιάσεις, ολοζώντανες φιγούρες συνοδεύουν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία και πυροδοτούν τη φαντασία των παιδιών.

Βιβλίο Το αόρατο νήμα
Τίτλος πρωτοτύπου El hilo invisible
Συγγραφέας Miriam Tirado
Εικονογράφος Marta Moreno
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νούρα συζητάει με τη μαμά της για τον αφαλό της και τη ρωτάει σε τι της χρησιμεύει πλέον, αφού γεννήθηκε πια. Η μητέρα της της αποκαλύπτει πως εκεί φυλάσσεται ένα μεγάλο μυστικό: από τον αφαλό βγαίνουν αόρατα νήματα που μας συνδέουν με όσους αγαπάμε και παραμένουμε δεμένοι μαζί τους ακόμη κι αν είμαστε σε απόσταση. «…είμαι δίπλα σου κι ας μη με βλέπεις, είσαι μαζί μου κι ας μην μπορώ να σε αγγίξω»!

Με γλυκό, ευφάνταστο και ευφυή τρόπο η συγγραφέας μιλάει στους μικρούς αναγνώστες για το θαύμα της μητρότητας, για τα αισθήματα που αναπτύσσει η μητέρα προς το παιδί της πριν καν αυτό γεννηθεί: «Και πριν, όταν ακόμη δεν ήσουν στην κοιλιά μου, σε αγαπούσα ήδη, σου μιλούσα και σου έλεγα πως μπορείς να έρθεις όποτε θέλεις, πως σε περιμένουμε…Το αόρατο νήμα με έδενε ήδη μαζί σου κι ας μη σε είχα γνωρίσει ακόμη». Επειδή είναι αόρατο όμως και δεν μπορούμε να το πιάσουμε, δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Τόσα πράγματα είναι άυλα κι όμως γεμίζουν τη ζωή μας, όπως η αγάπη, οι οικείες μυρωδιές που δημιουργούν αναμνήσεις, τα συναισθήματα. Αυτά και άλλα υπέροχα λόγια γεμίζουν ασφάλεια, σιγουριά και αυτοπεποίθηση τη Νούρα, που πλέον δε νιώθει μοναξιά και φόβο. Έτσι παρακολουθούμε στη συνέχεια διάφορα περιστατικά από τη ζωή του κοριτσιού και πόσο απλόχερα δίνει μαθήματα ζωής στον συμμαθητή της που φοβάται μακριά από τη μαμά του, στη γιαγιά της που ξέρει πως κάποια στιγμή θα πεθάνει αλλά το αόρατο νήμα θα τις έχει για πάντα δεμένες κ. π. ά. Τι όμορφα λόγια, πόσο γλυκές στιγμές, τι υπέροχο πλάσμα η Νούρα, τι εκπληκτική γραφή!

Η εικονογράφηση της Marta Moreno αποτυπώνει μεγάλες, χορταστικές φιγούρες, γεμάτες όμως μόνο από βασικές λεπτομέρειες, οπότε δεν κουράζεται το μάτι των παιδιών. Τα νήματα είναι χιλιάδες, πολύχρωμα, προς κάθε κατεύθυνση και δημιουργούν αστείες μικροπεριπέτειες. Κοντινά πλάνα και γενικές αποτυπώσεις, ανοιχτά και χαρούμενα χρώματα, παραστατικές εικόνες που ζωντανεύουν τα καθημερινά περιστατικά στην οικογένεια της Νούρα, μια γλυκιά γιαγιά, μια όμορφη μαμά, δεν ξέρω τι να πρωτοαναφέρω! Ένα μεγάλο μπράβο στις δημιουργούς γι’ αυτό το ξεχωριστό παραμύθι.

Βιβλίο Η μπάλα 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Ρένια Μεταλληνού
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλας κατεβάζει την κούτα με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια και βάζει τα κλάματα γιατί λείπει μια συγκεκριμένη μπάλα. Εξηγεί λοιπόν στην αδελφή του ποια σημαντικά γεγονότα της οικογενειακής τους ζωής είναι δεμένα με αυτήν την μπάλα και γιατί την ψάχνει σαν τρελός.

Η υπέροχη, συγκινητική και άκρως ατμοσφαιρική ιστορία της Κωνσταντίνας Τασσοπούλου δείχνει με έξυπνο τρόπο το βάρος της απώλειας του ενός γονιού «που δουλεύει μακριά», ειδικά σε γιορτινές περιόδους, και πώς μπορεί να το αντιμετωπίσει ένα παιδί. Δυο αδέλφια λοιπόν που μεγαλώνουν με τον πατέρα στα καράβια και με τη μάνα σε μια δουλειά που της στερεί πολλές ώρες μαζί τους προσπαθούν να μαλακώσουν τον πόνο τους κάνοντας χαρούμενα και αισιόδοξα σχέδια. Η μπάλα είναι ο συνδετικός κρίκος του Νικόλα και της αδελφής του με τα πρώτα τους Χριστούγεννα, με το αγαπημένο τους γλυκό που έφτιαχνε η μαμά και τελικά με την αναχώρηση του πατέρα «στα καράβια». Η μπάλα μπορεί τελικά να γίνει μια χρυσόσκονη από σπασμένα γυαλάκια που θα γεφυρώσει την απόσταση με τον μπαμπά και έτσι να γλυκάνει λίγο την απώλειά του. Μια συγκινητική ιστορία που λειαίνει τις «σκληρές γωνίες» της ζωής των δύο παιδιών και δείχνει πώς μπορεί ένα αγαπημένο στολίδι να συνδεθεί με σημαντικές στιγμές από τις πρώτες τους αναμνήσεις, να τα ενώσει με τον απόντα μπαμπά και, γιατί όχι, να τα βοηθήσει να καταλάβουν το ένα το άλλο και να έρθουν πιο κοντά.

Η εικονογράφηση της Ρένιας Μεταλληνού ζωντανεύει υποδειγματικά το κείμενο συνδυάζοντας άψογα το ρεαλιστικό με το φαντασιακό στοιχείο. Έχουμε την καθημερινότητα του Νικόλα και της αδελφής του εν όψει των Χριστουγέννων, όμορφες αναμνήσεις με αφορμή την μπάλα και τελικά το αγαπημένο στολίδι συνδέει αναπάντεχα το σπιτικό τους με το ταξίδι του μπαμπά και με τις πολύτιμες στιγμές με τη μαμά. Στις σελίδες κυριαρχεί το σκούρο φόντο που όμως αφήνει περιθώριο να δούμε τι διαδραματίζεται στο πρώτο επίπεδο, όπου υπάρχει ποικιλία εκφράσεων, οπτικών γωνιών και χρωμάτων. Υπέροχες χριστουγεννιάτικες και οικογενειακές εικόνες αναδεικνύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Το Μικρό Πάπιγκο
Συγγραφέας Θοδωρής Γεωργακόπουλος
Εικονογράφος Mariana Rio
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ψηλά πάνω σ’ ένα όμορφο βουνό, ήταν το Μικρό Πάπιγκο. Ένα χωριό με λίγα σπίτια, λίγους κατοίκους, λίγα αυτοκίνητα κι αυτό δεν του άρεσε καθόλου. Ήθελε να γίνει μια μεγάλη πόλη αλλά δεν ήξερε πώς. Ζητά λοιπόν τη βοήθεια του αδελφού του, Μεγάλου Πάπιγκου, που δε θέλει το αδελφάκι του ν’ αλλάξει, ρωτάει από δω, ρωτάει από κει, ακόμη και τα Ιωάννινα ρωτάει κι η απάντηση ίδια: «Μείνε μικρό, τρυφερό, καθαρό και ήσυχο»! Τότε, στρέφεται στη Νέα Υόρκη και η συζήτησή τους θα γεννήσει μια πρωτοφανή ιδέα!

Ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος έγραψε μια έξυπνη αλληγορία για όσους θέλουν να αλλάξουν και δεν τους αρέσει αυτό που είναι και την εμπλουτίζει με ιδέες που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Βρήκα πολύ πρωτότυπη την πλοκή και μου άρεσε ο τρόπος γραφής με τις επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις (αφού το Πάπιγκο ρωτάει διάφορες πόλεις και χωριά), με την ποικιλία των συνωνύμων (αφού το χωριό παίρνει την ίδια απάντηση σχεδόν απ’ όλους) και κυρίως με το απροσδόκητο τέλος που θα ξετρελάνει τους μικρούς αναγνώστες και θα πυροδοτήσει τη φαντασία τους! Οι συζητήσεις μεταξύ των πόλεων και των χωριών γίνονται αντιληπτά από τους ανθρώπους ως αεράκι, άνεμος, θύελλα, μιας και το Πάπιγκο φωνάζει όλο και δυνατότερα για να ακουστεί σε μακρινές αποστάσεις και στο τέλος τα αποτελέσματα της κουβέντας του χωριού με τη Νέα Υόρκη φέρνουν μια νέα τάξη πραγμάτων.

Η εικονογράφηση της Mariana Rio φαίνεται απλή και σχεδόν μονοδιάστατη, μιας και σε κάθε σελίδα αποτυπώνονται τα χωριά και οι πόλεις με παρόμοιο τρόπο ενώ τα χρώματα είναι κυρίως το μαύρο, το λαδί, το άσπρο, το κόκκινο και το γκρι. Αν προσέξει όμως κανείς καλύτερα θα δει κάποιες λεπτομέρειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά και δείχνουν έντονη κινητικότητα από τους κατοίκους που πηγαίνουν στις δουλειές τους, διαβάζουν, συναναστρέφονται ενώ κάπου κάπου φαίνεται μια παιδική χαρά, μια εκκλησία, ένα αυτοκίνητο. Μέσα από την απλότητα των γραμμών και την αδρή σκιαγράφηση ζωντανεύουν οι διαφορές των πόλεων και των χωριών ενώ μου έκανε εντύπωση η ποικιλία της αποτύπωσης των δέντρων, άλλα στρογγυλά, άλλα με γυμνά κλαριά, άλλα με πολλά και άλλα με λίγα φύλλα. Μια απλή, σχεδόν απλοϊκή απεικόνιση, με αρκετή δουλειά και λεπτομέρεια όμως.

Βιβλίο Ο πιο άτακτος φίλος του Αϊ-Βασίλη 
Συγγραφέας Ράνια Μπουμπουρή
Εικονογράφος Γιώτα Κοκκόση
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Θάνος ζει με τις δίδυμες αδελφές του, Εύη και Ειρήνη. Τα Χριστούγεννα το σπίτι τους βουίζει σα μελίσσι, μιας και τα κορίτσια παίζουν και ζωγραφίζουν, συζητάνε για το δώρο που θα τους φέρει ο Αϊ-Βασίλης κλπ. Ο Θάνος όμως είναι στενοχωρημένος γιατί έκανε πολλές αταξίες κι έτσι δε θα πάρει δώρο. Με διαρκή πρωθύστερα μαθαίνουμε λοιπόν πόσες φορές μάλωσε με τις αδελφές του, γιατί χάλασε τη σχολική τσάντα της Εύης, πόσα πράγματα των γονιών του κατέστρεψε κλπ. Να όμως που ο Θάνος βοηθάει ένα αδέσποτο σκυλάκι μαζί με τη μαμά του, που «φαινόταν τόσο λυπημένο, θαρρούσες πως είχε αντικρίσει όλη την κακία του κόσμου και κουβαλούσε όλη την πίκρα του». Το ταΐζουν και το περιποιούνται κι έτσι ο Γλύκας, όπως τον βάφτισαν, γίνεται καλά κι αρχίζει να παίρνει τα πάνω του. Θα το εκτιμήσει άραγε αυτό ο αγαπημένος άγιος των παιδιών;

Η Ράνια Μπουμπουρή με την υπέροχη πένα της ζωντανεύει τη συγκινητική ιστορία ενός παιδιού που καταλαβαίνει πως έκανε πολλές σκανταλιές και πως ταλαιπώρησε την οικογένειά του κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Έχει μετανιώσει αλλά αναγνωρίζει πως δεν του αξίζει ανταμοιβή. Είναι ταπεινό και υπάκουο παιδάκι, γι’ αυτό και δίνει όλη του την αγάπη στον Γλύκα. Η εικονογράφηση της Γιώτας Κοκκόση είναι υπέροχη και άκρως ρεαλιστική. Μεγάλες εικόνες, γεμάτες χρώματα και λεπτομέρειες ζωντανεύουν την καθημερινότητα της οικογένειας του Θάνου εντός σπιτιού αλλά και το κοντινό πάρκο. Ο Γλύκας έχει εκπληκτική εκφραστικότητα και μεταμορφώνεται από σελίδα σε σελίδα, τα τρία παιδιά είναι έτοιμα να ζωντανέψουν και οι οπτικές γωνίες είναι πρωτότυπες και ενδιαφέρουσες. Ένα σπίτι γεμάτο βιβλία (με ελληνικούς και αγγλικούς τίτλους ποικίλης θεματολογίας), πανέμορφα στολισμένο εν όψει των γιορτών (μέχρι και advent calendar έχουν), είναι το φόντο της περιπέτειας και χάζευα αρκετή ώρα τα στολίδια του δέντρου και ό,τι αποτύπωσε η εικονογράφος για να εμπλουτίσει τα σχέδιά της.

Πλούσια πλοκή, χορταστικό κείμενο με παρένθετες αφηγήσεις που ολοκληρώνουν τον χαρακτήρα του μικρού πρωταγωνιστή και ένα γλυκό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας ιστορίας που ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα μιας ευτυχισμένης οικογένειας. «Ο πιο άτακτος φίλος του Αϊ-Βασίλη» λοιπόν μήπως ήταν τελικά καλό παιδί κατά τη διάρκεια του χρόνου και του αξίζει μια ανταμοιβή;

Βιβλίο Το γάντι
Συγγραφέας Απόστολος Πάππος
Εικονογράφος Φωτεινή Στεφανίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια φορά κι έναν καιρό, ένας άντρας έβγαλε βόλτα τον σκύλο του στο χιονισμένο δάσος και του έπεσε το γάντι. Ένα ποντικάκι αποφάσισε λοιπόν να περάσει μέσα σε αυτό τον χειμώνα του. Σταδιακά το γάντι γίνεται καταφύγιο για πολλούς φίλους, τι θα συμβεί όμως όταν επιστρέψει ο άντρας;

Βασισμένη σε ουκρανικό παραδοσιακό παραμύθι, η ιστορία μάς δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αξία της φιλίας και της υποστήριξης σε δύσκολες στιγμές και περιστάσεις, όπως ένας βαρύς χειμώνας. Το γάντι γεμίζει σταδιακά από ζωάκια οπότε τη χαρά και την καταδεκτικότητα σύντομα τις αντικαθιστούν ο δισταγμός και οι δεύτερες σκέψεις. Παρ’ όλ’ αυτά, «χίλιοι καλοί χωράνε», άλλωστε «Ο χειμώνας είναι βαρύς. Ύστερα βλέπουμε» κι έτσι το γάντι γεμίζει ασφυκτικά. Επίσης, μου άρεσε πολύ το τέλος με την επιστροφή του άντρα και τη γλυκιά απόφαση που πήρε. Το κείμενο είναι γραμμένο με επαναλαμβανόμενο τρόπο, με τα ζώα να κάνουν ακριβώς τις ίδιες κινήσεις μέχρι να μπουν στο γάντι, να συστήνονται όλοι ένα προς ένα στον καινούργιο ένοικο και το επιμύθιο να αυξάνεται αντίστοιχα: «Τι θαυμάσια ζεστασιά! Μια τέτοια χειμωνιάτικη μέρα είναι καλύτερα να είσαι με ακόμα δύο…» (ή τρεις ή τέσσερις κλπ). Αυτός ο παιχνιδιάρικος τρόπος της εξιστόρησης μπορεί να δημιουργήσει κέφι και χαρά, με τα παιδιά να προσμένουν τον επόμενο φίλο και τον επόμενο κ. ο. κ. Η ιστορία αποτυπώνεται μάλιστα με τον καλύτερο τρόπο στο ηχογραφημένο παραμύθι που συνοδεύει το βιβλίο και μπορεί να το ακούσει όποιος θέλει σκανάροντας το QR code στις πρώτες σελίδες.

Η εικονογράφηση της Φωτεινής Στεφανίδη είναι γεμάτη παλ χρώματα και στηρίζεται κυρίως στο γαλάζιο και στο ροδακινί, δημιουργώντας έτσι ένα χειμωνιάτικο μούχρωμα με ιδιαίτερο φωτισμό, αποφεύγοντας τη σκοτεινιά του χειμώνα που δε θα επέτρεπε τη ζωντάνια και τις λεπτομέρειες στις φιγούρες της. Αδρές γραμμές, βασικά γνωρίσματα των ζώων του δάσους και του τοπίου γύρω τους, σωστές προοπτικές, όλα αυτά ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο το παραμύθι.

Βιβλίο Ο συναχωμένος δράκος
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Εικονογράφος Γεωργία Ζάχαρη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας πελώριος δράκος ζει στα βάθη ενός τρίσβαθου πηγαδιού και από παιδί δεν έπαψε στιγμή να βήχει. Η μύτη του τρέχει σταγόνες λάβας, ο λαιμός του τον γαργαλάει σα να έφαγε αναμμένα κάρβουνα, φτερνίζεται… Τελικά το παίρνει απόφαση να ζητήσει βοήθεια και μηχανεύεται ένα σωρό τρόπους για να βγει από το πηγάδι του αλλά δεν τα καταφέρνει. Πώς θα ειδοποιήσει λοιπόν τον γιατρό; Ο Φαίδων Κυριακού έγραψε ένα όμορφο παραμύθι για τη δοτικότητα και για τη βοήθεια, δυο έννοιες που βελτιώνουν αισθητά τη ζωή μας. Ο δράκος έχει τα μαύρα του τα χάλια και αργεί να παραδεχτεί πως θέλει βοήθεια, κάτι που επιδεινώνει την κατάστασή του. Από την άλλη, οι κάτοικοι μιας πόλης αρνούνται να πιστέψουν πως ο δράκος είναι άρρωστος, αντίθετα, πιστεύουν πως πρόκειται για παγίδα. Ο γιατρός τους όμως νιώθει υποχρέωση και ευθύνη να τον εξετάσει κι έτσι ξεκινάει για το μεγάλο ταξίδι. Αυτές οι διαφορετικές ιστορίες μπλέκουν με τρυφερό και συγκινητικό τρόπο και τονίζουν πόσο σημαντικό είναι να ζητάμε βοήθεια αλλά και να την προσφέρουμε απλόχερα όποτε και όταν χρειάζεται. Το πλούσιο μα κατάλληλο για τα μικρά παιδιά λεξιλόγιο και οι ωραίες περιγραφές που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο μια ιστορία γεμάτη κωμικοτραγικές στιγμές και διαχρονικές έννοιες.

Η εικονογράφηση της Γεωργίας Ζάχαρη ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο και με ζωηρά χρώματα την ιστορία. Ο δράκος είναι μια γλύκα και ζει τυλιγμένος με κουβέρτες, κρατώντας χαρτομάντιλα και κούπες με ζεστά. Γέλασα πολύ με την απεικόνισή του ως τεχνίτη που αγωνίζεται να φτιάξει κάτι για να βγει από το πηγάδι αλλά δε βρίσκει πρίζα πουθενά και χάρηκα πολύ με τα ανοιχτά χρώματα του φινάλε όπου μια ολόκληρη πόλη περπατάει, γελάει, τρέχει, απολαμβάνει τις απρόσμενες εξελίξεις στην ιστορία. Στο βιβλίο υπάρχει QR Code για να σκανάρετε και να ακούσετε τον συγγραφέα να αφηγείται την ιστορία.

Βιβλίο Γρήγορα, γρήγορα!
Τίτλος πρωτοτύπου Vite, vite!
Συγγραφέας Émilie Chazerand
Εικονογράφος Sandra de la Prada
Μεταφραστής Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο

Ένα κοριτσάκι από το πρωί ως το βράδυ ακούει τη φράση «γρήγορα, γρήγορα», μιας κι οι γονείς της την πιέζουν να κάνει πράγματα βιαστικά. Να ξυπνήσει, να φάει (δεν προλαβαίνει να μασήσει), να πάει στο μπάνιο, να ντυθεί (δεν ξέρει τι έχει βάλει), να συμμαζέψει όταν παίζει, να φάει, να ετοιμαστεί για ύπνο. Μήπως όμως όλο αυτό θα έχει συνέπειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά; «Οι μεγάλοι πάντα βιάζονται να πάνε κάπου» διαπιστώνει το κοριτσάκι της ιστορίας και παραδέχεται πως έχει κουραστεί κι απογοητευτεί: την τραβολογάνε, τη σέρνουν, τη σπρώχνουν, λες και τους κυνηγάει ένα ρολόι. Ακόμη και το νυχτερινό φιλί της μαμάς, «βιαστικό και όχι πολύ δυνατό, ώστε το σήμερα να ξεθωριάσει γρήγορα». Έτσι βιαστικά μεγαλώνει το παιδί, μάλιστα περνάνε βδομάδες χωρίς να το πάρουν χαμπάρι, μήπως λοιπόν οι γονείς να πατήσουν φρένο και να ζήσουν στιγμές;

Μια τρυφερή ιστορία που τονίζει διακριτικά το συνηθισμένο γεγονός της σημερινής μας εποχής: γονείς και παιδιά μπαίνουν σ’ ένα βιαστικό πρόγραμμα υψηλών ταχυτήτων και όταν οι γονείς διαπιστώνουν πως όλον αυτόν τον καιρό άφηναν τον χρόνο να φεύγει χωρίς αληθινές, αυθεντικές, ξεχωριστές στιγμές, χωρίς να βλέπουν το παιδί τους να μεγαλώνει, είναι πλέον αργά. Το κείμενο είναι άκρως ρεαλιστικό και μου άρεσε που το κοριτσάκι της ιστορίας έχει μεν κουραστεί, απολαμβάνει τις οικογενειακές στιγμές αλλά ξέρει πως «αυτό δεν πρόκειται να κρατήσει. Για την ώρα όμως είμαστε μαζί και διασκεδάζουμε». Αυτή είναι η ζωή λοιπόν, όμορφες στιγμές που βοηθάνε τη ρουτίνα και το στρες της καθημερινότητας να μειωθούν και να υπαναχωρήσουν μπροστά στις ουσιαστικές αναμνήσεις, στα γέλια, στις εκδρομές. Πόσο όμορφα θα ήταν αν αφιερώναμε λίγο περισσότερο χρόνο ο ένας στον άλλον…

Η εικονογράφηση της Sandra de la Prada έχει μεγάλες φιγούρες και ελάχιστες λεπτομέρειες που αφήνουν την ιστορία να αποτυπωθεί χωρίς να αποσπάει την προσοχή των μικρών αναγνωστών από το κείμενο. Εκφραστικότητα στα πρόσωπα, τρυφερότητα στις οικογενειακές στιγμές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα ταυτόχρονα ζωντανεύουν με υποδειγματικό τρόπο τη ζωή της οικογένειας του κοριτσιού που «μεγαλώνει βιαστικά».

Βιβλίο Ο Ηρακλής και τα 101 αδέσποτα κουτάβια 
Συγγραφέας Λίνα Μουσιώνη
Εικονογράφος Πέτρος Χριστούλιας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Λίνα Μουσιώνη μας συστήνει ένα αγόρι με ζωηρή φαντασία και πανέξυπνο μυαλό που με κέρδισε από την αρχή με την αυταπάρνησή του, την επιμονή του και τους τρόπους που μηχανεύεται για να κατασκευάσει κάτι. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που στην τελευταία σελίδα αντικρίζουμε έναν ενήλικο Ηρακλή σε ένα απόλυτα ταιριαστό επάγγελμα. Σε γενικές γραμμές, το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τα όνειρα που κάνει ο μικρός μας ήρωας για τη στιγμή που θα αποκτήσει κατοικίδιο, τα αναλυτικά και καλά φτιαγμένα, σχεδόν επιστημονικά, σχέδια που ετοιμάζει για τη στέγη που θα φιλοξενήσει το σκυλάκι που θέλει να αποκτήσει κ. ά. Ο Ηρακλής με τον τρόπο σκέψης του βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι σημαίνει να έχεις κατοικίδιο, πόσο καλή παρέα είναι ένα ζώο αλλά και ταυτόχρονα πόσο μεγάλη ευθύνη είναι η ανατροφή τους: «Η αγάπη δεν είναι μπάλα για να τη χτυπάς στον τοίχο και να γυρίζει πίσω. Χρειάζεται τουλάχιστον δυο παίκτες».

Η συγγραφέας όμως δεν αφηγείται μόνο διασκεδαστικές απόπειρες του Ηρακλή ώστε να γελάσουν τα παιδιά, μιας και στη συνέχεια μας οδηγεί στο δημοτικό κυνοκομείο όπου ζουν έγκλειστα χιλιάδες αδέσποτα. Από κείνη τη στιγμή, η ιστορία παίρνει μια αναπάντεχη και συγκινητική ανατροπή. Με αξιέπαινη εξισορρόπηση λοιπόν, το κείμενο πότε βγάζει αβίαστα γέλιο, όπως στον τρόπο που φέρεται ο Ηρακλής στην αδελφή του και πώς της αρπάζει το κουκλόσπιτο και πότε μας δείχνει τον σεβασμό στους γονείς και στις αποφάσεις τους. Θα μπορούσε να είναι ένα κακομαθημένο παλιόπαιδο που κάνει τα πάντα για να τραβήξει την προσοχή τους και να τους εκβιάσει συναισθηματικά αλλά ο Ηρακλής προτιμά να τους φέρει με το μέρος του προσπαθώντας σκληρά και δείχνοντας έμπρακτα την αγάπη του για ένα σκυλάκι. Μου άρεσε πολύ και ο χαρακτήρας της μαμάς, μια γυναίκα που έχει «μια φωνή που λύγιζε σίδερα» αλλά η ίδια αυτή φωνή «γίνεται μαρμελάδα φράουλα» όταν διαβάζει στα παιδιά της βιβλία.

Η εικονογράφηση του Πέτρου Χριστούλια είναι ρεαλιστική και λεπτομερής. Εκπληκτικές σκιαγραφήσεις, ωραία χρώματα, σωστή χρήση φωτοσκίασης, ενδιαφέρουσες προοπτικές, συναρπαστικές λεπτομέρειες είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας δουλειάς που συμπληρώνει ιδανικά το κείμενο. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες αποτυπώνουν εύγλωττα τις απόπειρες του παιδιού για στέγη του κατοικιδίου που θα αποκτήσει και μας ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες του σπιτιού της οικογένειάς του. Απολαυστική η μη λεκτική επικοινωνία μεταξύ των γονιών, κωμική η αποτύπωση της ιδιοχρησίας του κουκλόσπιτου, χαριτωμένες όλες οι αδέσποτες φατσούλες στο κυνοκομείο, τι να πρωτοαναφέρω! Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για όσα ονόματα και τοπόσημα αναφέρονται στο βιβλίο καθώς και παιχνίδια και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Βιβλίο Ο Ρόκο είναι μάγος
Συγγραφέας Μαρία Ρουσάκη
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αγαπημένη σειρά των παιδιών «Τάμι και Ρόκο», με ήρωες δύο αδέλφια που ζουν διάφορες περιπέτειες με την οικογένειά τους, εμπλουτίστηκε με νέο τίτλο. Η Τάμι και ο Ρόκο είναι δύο μικρά και χαριτωμένα πλασματάκια που υποδύονται διάφορους ρόλους παίζοντας, αντικατοπτρίζοντας έτσι στιγμές του στενού μα και του ευρύτερου περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνουν. Μέσα από έξυπνες και διασκεδαστικές ιστορίες μαθαίνουμε με τον καλύτερο τρόπο για τις σκέψεις, τις επιθυμίες και τα όνειρα καθώς και για την αχαλίνωτη φαντασία όχι μόνο των πρωταγωνιστών των βιβλίων μα και όλων των παιδιών του κόσμου. Στο βιβλίο «Ο Ρόκο είναι μάγος» ο μικρός μας ήρωας εξαφανίζει με το «μαγικό του ραβδί» όσα τον κάνουν να μουτρώνει: την μπανιέρα για να μην πλυθεί, τις σούπες, ακόμη και τους γονείς του. Η αδελφή του όμως γλυτώνει γιατί τον βάζει να σκεφτεί τι θα απογίνει χωρίς αυτά που εξαφάνισε: η μαμά φτιάχνει λαχταριστά γλυκά, ο μπαμπάς τού διαβάζει παραμύθια κλπ. Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να αλλάξει γνώμη; Και πώς θα επανορθώσει;

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι υπέροχη, γεμάτη ζωηρά χρώματα και υπέροχες σκηνές. Μέσα από ολοσέλιδα και μικρότερα καρέ ξεπηδάνε με παραστατικότητα και ρεαλισμό οι μαγικές κινήσεις του Ρόκο που εξαφανίζει σχεδόν όλα τα μέλη της οικογένειάς του, οι ευτυχισμένες οικογενειακές τους στιγμές, η κουβέντα με την αδελφή του κ. ά. Σωστοί φωτισμοί, συναρπαστικές λεπτομέρειες, προσεγμένη προοπτική, ποικίλες οπτικές γωνίες ζωντανεύουν τις ιστορίες με τον καλύτερο τρόπο. Ο Τάμι και ο Ρόκο ήρθαν για να βοηθήσουν τα παιδιά να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους και να αποδεχτούν τα όρια των δυνατοτήτων τους. Ελάτε να τους γνωρίσουμε!

Βιβλίο Κάποιος μ αγαπάει
Συγγραφέας Βάνα Μαυρίδου
Εικονογράφος Αγγελική Ρελάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο σκίουρος αρχίζει να βρίσκει δώρα στην πόρτα του δέντρου του: ένα λουλούδι, μια ζωγραφιά, ένα πιάτο ζεστή βελανιδόσουπα και ρωτάει όλα τα ζώα του δάσους για να βρει ποιος του τ’ αφήνει. Οι «ύποπτοι» μειώνονται, η αγωνία μεγαλώνει, μήπως όμως τελικά δεν έχει και τόση σημασία ποιος είναι αλλά ότι «κάποιος μ’ αγαπάει»; Η Βάνα Μαυρίδου έγραψε μια τρυφερή ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά πώς είναι να νιώθεις την αγάπη κάποιου και πόσο θετικά συναισθήματα σου γεννάει κάτι τέτοιο.

Η εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη είναι υπέροχη και απολαυστική, με λεπτομέρειες που θα τραβήξουν την προσοχή των παιδιών και με ποικίλες οπτικές γωνίες. Ο σκίουρος έχει μια γλυκύτατη φατσούλα, η ζωγράφος ρακούν είναι συμπαθέστατη, ο ασβός είναι άκρως ρεαλιστικός κι όλα αυτά τα πλάσματα έχουν τους δικούς τους χώρους, απόλυτα ενταγμένους στο φυσικό περιβάλλον του δάσους. Δεν ξέρω πού να πρωτοεστιάσω: στη γλυκύτατη μουρίτσα του σκίουρου όταν γεμίζει απορία για όσα γίνονται γύρω του, στο ατελιέ της ρακούν όπου απολαμβάνουμε ζωόμορφες απεικονίσεις από το Φιλί του Κλιμτ και τη Μόνα Λίζα, στο υπέροχο δεντρόσπιτο του ήρωα της ιστορίας μας, στη γεμάτη τρυφερότητα στιγμή που το ζωάκι κοιμάται αγκαλιά με το μαξιλάρι του σε μια σκηνή που ξεχειλίζει ηρεμία και τρυφερότητα; Υπέροχες εικόνες που συντροφεύουν υποδειγματικά το κείμενο.

Βιβλία Η οικογένεια Γκρίφιν ταξιδεύει με υποβρύχιο
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφοι Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζένη Κουτσοδημητροπούλου με την παραστατική γραφή της δημιουργεί υπέροχες σκηνές και αξέχαστα περιστατικά που θα εντυπωσιάσουν τους μικρούς αναγνώστες και θα τους γεμίσουν συναρπαστικές πληροφορίες για τον κόσμο του βυθού. Μπαρμπούνια, χελιδονόψαρα, αστερίες, καλαμάρια, φεγγαρόψαρα, αγγελόψαρα, ιππόκαμποι, ξιφίες και πολλά άλλα γνωστά και άγνωστα πλάσματα μας καλωσορίζουν στη ζωή τους. Ξεκινάμε από τα βαθιά και ήρεμα νερά της Μεσογείου, συνεχίζουμε στα πράσινα λιβάδια της Ποσειδωνίας, όπου βρίσκουν καταφύγιο κάποια ψάρια για να γεννήσουν τα αυγά τους, στη θάλασσα των κοραλλιών με τα χιλιάδες χρώματα, στα βαθιά και αχαρτογράφητα νερά του Ειρηνικού ωκεανού, στον τάφο των Μαριανών, το βαθύτερο σημείο των ωκεανών, στον Αρκτικό ωκεανό, στη Μαύρη Θάλασσα με τα ναυάγιά της και αλλού. Ο Όλιβερ έχει πάρει μαζί το αγαπημένο του κοχύλι για να το αφήσει στο πιο ωραίο μέρος που θα βρει. Σε κάθε σημείο που φτάνει η οικογένεια Γκρίφιν, κάνει μια μικρή έρευνα αλλά πάντα κάτι δεν του αρέσει. Στο τέλος όμως…

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι καταπληκτική και ζωντανεύει παραστατικά και ρεαλιστικά τον κόσμο των ωκεανών. Χρησιμοποιεί άφθονα και ποικίλα χρώματα, χαρακτηριστικά για το κάθε σημείο των ωκεανών όπου φτάνει η οικογένεια Γκρίφιν, δημιουργώντας έτσι ένα εντυπωσιακό φόντο που θα λατρέψουν τα παιδιά. Το ταλέντο της φαίνεται από την αρχή, με τις λεπτομέρειες στο δωμάτιο του Όλιβερ και με το σημείο της θάλασσας όπου βυθίζεται το υποβρύχιο για να ξεκινήσει το ταξίδι του και απογειώνονται με τις υπέροχες απεικονίσεις των ψαριών και των άλλων πλασμάτων του βυθού. Έχει βρει έναν μοναδικό τρόπο να ρίχνει φως στο εκάστοτε περιβάλλον και λάτρεψα το μπλε του Ινδικού Ωκεανού. Ακόμη και το φράγμα της Διώρυγας του Παναμά είναι λες και βγήκε από επαγγελματική μακέτα.

«Η οικογένεια Γκρίφιν ταξιδεύει με υποβρύχιο» και οδηγεί τους μικρούς αναγνώστες στους ωκεανούς της γης, συστήνοντάς τους τα διάφορα είδη ζωής που μπορεί να συναντήσει κανείς και την ποικιλομορφία στον εκάστοτε τόπο. Ελάτε να βυθιστούμε στα σκοτεινά, ήρεμα ή επικίνδυνα νερά των θαλασσών του πλανήτη μας.