Βιβλίο Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης
Συγγραφέας Παντελής Περιβολάρης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παντελής Περιβολάρης στο πρώτο του μυθιστόρημα μπαίνει στα βαθιά νερά του αντισημιτισμού και αναμιγνύει με σωστό τρόπο αληθινά πρόσωπα, οργανώσεις και καταστάσεις με την αστείρευτη φαντασία του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαρκές ανθρωποκυνηγητό και πολλά πραγματολογικά στοιχεία. Ο Παύλος Δημητρίου, αθλητικογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, ειδοποιείται για τη δολοφονία του Κοέν και σπεύδει να την καλύψει ειδησεογραφικά, χωρίς να γνωρίζει πως αυτό θα είναι το βήμα που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Υπεύθυνη θα είναι η Βασιλική Βουνάτσου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, που έρχεται να συνδράμει με τις εξειδικευμένες γνώσεις της στην περισυλλογή και την αξιοποίηση των πειστηρίων, ποιος όμως είναι ο πραγματικός της ρόλος στην υπόθεση και γιατί προσφέρει μια άτυπη συνεργασία στον Δημητρίου, που μπήκε ξαφνικά στο μάτι του κυκλώνα και ίσως κάποιοι τον βλέπουν ως αποδιοπομπαίο τράγο; Ο αστυνομικός διευθυντής του Πύργου Ηλείας Κώστας Βεργόπουλος, που είχε μια καλή σχέση με τον Δημητρίου, διαπιστώνει πως η υπόθεση παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Αμερικανική Πρεσβεία, τις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ και όχι μόνο, με ακροδεξιές οργανώσεις και άλλα πρόσωπα να πιέζουν για τη λύση της υπόθεσης ή να κάνουν τα πάντα για να μείνουν τα μυστικά κρυμμένα στο σκοτάδι.

Από τη μια λοιπόν έχουμε έναν αγώνα δρόμου με τον Δημητρίου και τη Βουνάτσου που μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα να προσπαθούν να μείνουν ζωντανοί και να βρουν την άκρη σ’ ένα μυστήριο που πυκνώνει ολοένα και περισσότερο, με τα ίχνη που οδηγούν στην πολύτιμη Κιβωτό της Διαθήκης να τους φέρνουν πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν, σε μια διαδρομή γεμάτη εχθρούς και ανέλπιστους συμμάχους. Ταυτόχρονα όμως αποφασισμένοι εγκληματίες, όπως ο Κλάους Μπρίχνεν που ακολουθεί τις εντολές του Δόκτορα Εσσή, το ηγετικό στέλεχος της Compat 18 Hellas Γιώργος Σιδηρόπουλος, ο θεωρητικός του εθνικοσοσιαλισμού Μάριος Δημητρόπουλος που συνδέεται με την οργάνωση του Σιδηρόπουλου και άλλοι τους παρακολουθούν στενά και προσπαθούν να τους βγάλουν από τη μέση. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου λοιπόν αντικατοπτρίζει τις ανησυχητικές διαστάσεις του ακροδεξιού ρεύματος που όντως βιώνουμε στην εποχή μας και ο συγγραφέας καταφέρνει να στήσει ρεαλιστικά ένα αρραγές δίκτυο που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας AFD,  την τρομοκρατική οργάνωση NSU που αποκαλύφθηκε το 2011 οδηγώντας τους Ούβε Μούντλος και Ούβε Μπένχαρτ σε μαρτυρικό, κατά τους θιασώτες της, θάνατο και άλλες ενώσεις ή φορείς που αποσκοπούν, με αφορμή την αναζήτηση του θησαυρού των Εβραίων, να κυριαρχήσουν ξανά στην Ιστορία και να ολοκληρώσουν ό,τι άφησαν στη μέση οι Γερμανοί με το Ολοκαύτωμα.

Οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, η δράση σε αρκετά σημεία καταιγιστική και οι πληροφορίες έρχονται σωρηδόν είτε σε μορφή υποσημειώσεων είτε με, αρκετά παραπάνω από το επιτρεπτό σε έκταση και συχνότητα, παρεκβολές στη ροή της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα με βοήθησε να μάθω πολλά πράγματα: για την Κιβωτό της Διαθήκης, τι περιέχει και ποια είναι η σημασία της, πώς βρέθηκαν οι Εβραίοι της Αιθιοπίας στην Ελλάδα, γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία του Νώε Γιουσουρούμ που έδωσε το όνομά του στην ομώνυμη πλατεία, ποιος ήταν ο ρόλος του Μοδιάνο στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ακόμη και για το ριφιφί του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας που παραμένει ανεξιχνίαστο ως σήμερα! Αυτός όμως είναι και ο λόγος που εν συνόλω το μυθιστόρημα ίσως δείχνει αδύναμο και σε κάποια σημεία πιο αργό. Πληθώρα πληροφοριών και επεξηγήσεων, είτε σύντομα σε υποσημειώσεις είτε πιο εκτεταμένα εν τη ρύμη του λόγου στο κυρίως κείμενο, αρκετές παρεκβολές (όπως για παράδειγμα η εκτεταμένη αναφορά στην 11^η Σεπτεμβρίου την περίοδο που βρισκόταν στην Αμερική ο Παύλος Δημητρίου, μόνο και μόνο για να δείξει πως δε φοβάται, καθώς και στοιχεία από το παρελθόν κάποιων προσώπων που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις ούτε συμβάλλουν σε κάποια απόφαση ή πλευρά του χαρακτήρα των ηρώων στο σήμερα) και λεπτομέρειες που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους αναγνώστες αλλά δεν ενσωματώνονται στη ροή του κειμένου (όπως για παράδειγμα, η παράθεση των αστυνομικών διατάξεων ή η εκτεταμένη εξιστόρηση για τους Ναΐτες ιππότες κ. π. ά.), θυμίζοντας έτσι ξένο σώμα. «Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα για γνήσιο ελληνικό θρίλερ-περιπέτεια, με άφθονες πληροφορίες γύρω από την ακροδεξιά, τον νεοναζισμό και τον φυλετικό ρατσισμό της εποχής μας και με μια ενδιαφέρουσα πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Στον ιστό της αράχνης 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς μπαίνει στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους τα κάνουν να αποζητούν την ξεγνοιασιά και την αγάπη. Έτσι, δέχονται με χαρά την πρόσκληση του Ρένο και της Φραντσέσκα Παβέζε που γνωρίσαμε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, «Το ελάφι της Ρόδου», για διακοπές στην Κάτω Ιταλία και τους υποδέχονται αρχικά για τρεις μέρες στη Ρώμη με τους γονείς τους, Πάολο και Μαρία. Τα παιδιά συνοδεύουν οι παππούδες Λευτέρης και Ζωή, ο Οδυσσέας και η Μαρίνα (γονείς της Κατερίνας) και ο Πέτρος και η Αγγελική (γονείς του Σάββα και του Ιάσονα). Η Ζωή και η Αντιγόνη απολαμβάνουν την παρέα όμως νιώθουν άσχημα που δεν έχουν ένα ταίρι όπως οι άλλοι φίλοι τους. Ειδικά η Αντιγόνη νιώθει σα να ξαναγύρισε στο σημείο μηδέν πριν γνωρίσει την παρέα στην «Κούπα του Πτολεμαίου». Η Κατερίνα με τον Σάββα, ο Γιάννης με τη Ρεβέκκα, η αδελφή του Γιάννη, Ζηνοβία, με τον Ρένο και η αδελφή του Ρένου, Φραντσέσκα, με τον Ιάσονα είναι οι κρίκοι μιας αλυσίδας που αρχίζει να δείχνει ραγισμένη. «Ήταν σαν να είχαν σχηματιστεί τρεις ξεχωριστές παρέες που δεν τις συνέδεε τίποτα» (σελ. 60). Ταυτόχρονα, η Μαρίνα, που εργάζεται ως δημοσιογράφος σε περιοδικό, συμμετέχοντας στο αφιέρωμα που θα κάνουν στην ανακύκλωση, συναντάει τον Κλάους Τόρε, πρόεδρο της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνοντα σύμβουλο μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καθώς και ιδρυτή του Ταμείου για το Περιβάλλον, όπου κατευθύνεται ένα σημαντικό μέρος των κερδών της εταιρίας, με το οποίο στηρίζει κάθε είδους περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες. Ισχύουν οι φήμες που εμπλέκουν αυτήν την εταιρεία σ‘ ένα οικολογικό σκάνδαλο με φορτία υδραργύρου; Πώς τα απόβλητα που ρίχνουν στη θάλασσα καταστρέφουν το οικοσύστημα και την ανθρώπινη υγεία; Συνδέεται ο Τόρε με κίνημα νεοναζισμού; Ποια είναι η σχέση του με τον θανάσιμο εχθρό των παιδιών Κουρτ Βίντερ;

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη. Οι αντίπαλοι αποκτούν όλο και μεγαλύτερη ισχύ και ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται σε τέτοιο βαθμό που χρειάζεται μαεστρία και σεβασμός στο υλικό του εκάστοτε βιβλίου για να μην ξεφύγει η ιστορία και γίνει μη πιστευτή. Εδώ έχουμε να κάνουμε με τη σικελική μαφία και με μια ισχυρή παγκόσμια οργάνωση που οραματίζεται τη νέα κυριαρχία του γερμανικού ναζισμού στον κόσμο, με διακλαδώσεις που φτάνουν σε κάθε γωνία κρατικών μηχανισμών και οικονομικών παραγόντων. Από την ανέμελη βόλτα και περιήγηση σε Ρώμη και Συρακούσες φτάνουμε από κεφάλαιο σε κεφάλαιο να βυθιζόμαστε σε μια κατάσταση αδιέξοδη, με ισχυρούς εχθρούς και τον κίνδυνο της οικολογικής καταστροφής να γιγαντώνεται. Και πάλι η μελέτη των τόπων δράσης είναι ενδελεχής και δοσμένη εύληπτα και συναρπαστικά. Αρχικά η Ρώμη με τα λιγότερο και περισσότερο γνωστά αξιοθέατά της, την Πιάτσα Ναβόνα με τα σιντριβάνια της, τη Βίλα Μποργκέζε, την ατμόσφαιρα που πηγάζει από τον Αντρέα Καμιλλέρι, τον Λουίτζι Πιραντέλο και τις «Διακοπές στη Ρώμη», στη συνέχεια η Σικελία με τα ήθη και τα έθιμά της, την ιδιόμορφη αρχαιότατη ελληνική γλώσσα της, η Κατάνια με τα αρχαία μνημεία της, οι Συρακούσες με την Ορτυγία και τον καθεδρικό της ναό και τέλος η Κεφαλονιά με τον Μύρτο, τη Λάσση, το Φισκάρδο, τον Αίνο, την Αγία Κυριακή και το Αργοστόλι, ποτισμένη από ρομπόλα και θάλασσα, υπό τους ήχους του μαντολίνου του λοχαγού Κορέλι, είναι οι κύριοι τόποι δράσης αυτού του βιβλίου. Όλα τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα ο συγγραφέας τα παραθέτει αφειδώς και απόλυτα εναρμονισμένα με τη ροή της ιστορίας.

Στο δεύτερο μέρος ερχόμαστε στην Κεφαλονιά, όπου ο Ρένο και η Φραντσέσκα περνούν τις καλοκαιρινές τους διακοπές με τα παιδιά όσο οι γονείς τους τελειώνουν τη μετακόμιση στην Κατάνια όπου θα ξεκινήσουν όλοι μαζί μια νέα ζωή. Η Μαρίνα, ακολουθώντας τα ίχνη των ερευνών της, πιστεύει πως το νησί συνδέεται με το δίκτυο που μολύνει τη θάλασσα του Ιονίου με απόβλητα, μόνο που τα παιδιά, η Αντιγόνη, η Κατερίνα με τον Σάββα, η Ζηνοβία με τον Ρένο,ο Ιάσονας με τη Φραντσέσκα,  αλλά και αργότερα ο Δημήτρης, την παίρνουν χαμπάρι κι έτσι φεύγουν όλοι μαζί για το μαγευτικό αυτό νησί. Εκεί θα ζήσουν όλοι τους μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα τους αλλάξει για πάντα τη ζωή, ακριβώς όπως έγινε και στην Καστοριά. Ταυτόχρονα, η αφήγηση μας ταξιδεύει πίσω στο 1944 όπου έλαβε μέρος μια πολύ σημαντική σύσκεψη μεταξύ του Αδόλφου Χίτλερ και των εκπροσώπων των μεγαλύτερων βιομηχανιών της Γερμανίας. Τι είναι η «Έκθεση του Κόκκινου Σπιτιού»; Ποιο σατανικό σχέδιο έχει εξυφανθεί για την εκ νέου κατάκτηση του κόσμου από τη Γερμανία; Πώς κινούνται οι απόγονοι των σημαντικών Γερμανών παραγόντων στη σημερινή εποχή; Ο Μάρτιν Μπόρμαν (1900-1945), Γερμανός πολιτικός και επιφανές μέλος των Ναζί, επικεφαλής της Καγκελαρίας και ιδιαίτερος γραμματέας του Αδόλφου Χίτλερ, πέθανε μετά την αυτοκτονία του Χίτλερ ή κατέφυγε στην Αργεντινή; Πώς συνδέονται οι διχογνωμίες για το τέλος του μετά την παραμονή του στο περιβόητο Καταφύγιο με τις φημολογούμενες προετοιμασίες για την άνοδο του Τέταρτου Ράιχ; Και πάλι ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης.

Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» μπλέκεται στον «Ιστό της αράχνης» και ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με πανίσχυρες οργανώσεις, αδίστακτους επιχειρηματίες και νεοναζί. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Ο θάνατος του Οδυσσέα 
Συγγραφέας Δημήτρης Σίμος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα περιπέτεια του Δημήτρη Σίμου μας ρίχνει στα σκοτεινά νερά του εθνικισμού και της ακροδεξιάς που έχουν απλώσει τα δίχτυα τους πάνω από την Εύβοια. Η πλοκή εκτυλίσσεται μέσω της πρωτοπρόσωπης του Δημήτρη Καπετάνου και της τριτοπρόσωπης αφήγησης που αφορά μια ιδιόμορφη «παρέα» κάποιων ανθρώπων με ψευδώνυμα. Η υπόθεση είναι ένα δύσκολο παζλ που οι ψηφίδες του είναι άτακτα ερριμμένες και μόνο η τύχη και η ευστροφία του Καπετάνου θα μπορέσουν να του δώσουν το σωστό σχήμα. Ξεκινάμε από την απόπειρα αυτοκτονίας ενός άντρα που τελικά δολοφονείται από ελεύθερο σκοπευτή και παράλληλα εκτυλίσσεται η ιστορία ενός δεσμού μεταξύ του Θείου, της Μάγδας και του Άρη, μιας σχέσης που αρχίζει σταδιακά να διαρρηγνύεται όταν γίνεται μια σοβαρή ανακάλυψη που ανατρέπει τους άτυπους κανόνες τους. Η αγωνία χτυπάει κόκκινο, οι αποκαλύψεις έρχονται αργά μα σταθερά, από σελίδα σε σελίδα όλο και κάτι νέο βγαίνει στο φως κι όταν αρχίζει να αχνοφαίνεται ο εθνικισμός ως κίνητρο όλων αυτών ο συγγραφέας τοποθετεί καίρια και χωρίς ίχνος διδακτισμού τις απόψεις του επ’ αυτού ενώ ταυτόχρονα δείχνει μελετημένα τις συνθήκες ανόδου της Χρυσής Αυγής στην εκτίμηση του κόσμου και της εισόδου της τελικά στη Βουλή και πώς αυτό επηρεάζει τις τάσεις ρατσισμού, ξενοφοβίας και εθνικισμού που αρχίζουν να φουντώνουν, όσο κυβέρνηση και αντιπολίτευση μάχονται για την κατάργηση του μνημονίου και για πιθανή έξοδο από την Ευρώπη.

Είμαστε στο 2015. Ο αστυνόμος Χρίστος Καπετάνος, τώρα στα 45 του, με τη γνωστή αχτύπητη ομάδα που γνωρίσαμε και στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, την υπαστυνόμο πλέον Μαρκένα ή Μινιόν και τον αστυνόμο πλέον Γιώργο Βαμβακά, καθώς και με τον αρχιφύλακα Ορέστη Ράντζογλου, προσπαθεί να λύσει έναν γρίφο που δεν έχει ορατή άκρη. Η δολοφονία του άντρα στο ξενοδοχείο δείχνει προς τρομοκρατική οργάνωση κι έτσι έρχεται η Αστυνόμος Βαλέρια Ραχή από τη Διεύθυνση Αντιτρομοκρατικών Υποθέσεων για να συνεργαστούν στην επίλυση της υπόθεσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από μεριάς του Καπετάνου που δεν την εμπιστεύεται ούτε βλέπει το «καπέλωμα» με καλό μάτι. Σε αυτό το βιβλίο έχουμε μεγαλύτερη και πληρέστερη εμβάθυνση στην προσωπικότητα του σστυνόμου, μιας και η κόρη του έχει μεγαλώσει («Για μερικά λεπτά βυθίστηκα στη σιωπή της εικόνας που εμφάνιζε το πρόσωπο της κόρης μου πασαλειμμένο ε λάδι στα χείλη και ικανοποίηση από τις πατάτες που μασουλούσε. Για μια στιγμή ο κόσμος είχε χάσει την κακία του, τις βόμβες και τους πολέμους, τις δολοφονίες και τις ταράτσες των ξενοδοχείων. Για μια στιγμή ο κόσμος είχε ελπίδα», σελ. 90), η σχέση του με τη δημοσιογράφο Ιουλία, συνάδελφο της αδελφής του στο τοπικό δημοσιογραφικό site Evia’s tree, που κρατάει ενάμιση χρόνο τώρα, δοκιμάζεται όταν η κοπέλα δέχεται να πάει για μεταπτυχιακό στο Παρίσι ενώ ο ίδιος αναρωτιέται αν του αξίζει αυτή η γυναίκα και τέλος έρχεται αντιμέτωπος με το «αυγό του φιδιού» κάτω από συνθήκες που θα τον ατσαλώσουν και θα τον δοκιμάσουν.

Η αφήγηση είναι δυνατή, έξυπνη, δημιουργεί ολοζώντανες εικόνες, σαν καλογραμμένο σενάριο ταινίας αλλά με λογοτεχνικές αξιώσεις και η ιστορία δεν ξέρεις πού θα σε πάει και πώς θα συνδεθούν τα επιμέρους κομμάτια της. Η γραφή του Δημήτρη Σίμου εξακολουθεί να βελτιώνεται και ζωντανεύει χαρακτήρες που συστήνονται σταδιακά στον αναγνώστη, έχει προσεγμένο λεξιλόγιο, αναπάντεχες οπτικές γωνίες και λεπτοδουλεμένες παρομοιώσεις και μεταφορές. Ο συγγραφέας παρουσιάζει σταδιακά, αφαιρετικά και μόνο με λέξεις-κλειδιά τον ψυχισμό, τη νοοτροπία και τις ταυτότητες θυτών, θυμάτων και διωκτών και όσο φτάνουμε στο τέλος τόσο αρχίζουν να ανοίγουν κάποια παράθυρα που καλό θα ήταν να μείνουν κλειστά, μιας και αυτό που φωτίζουν είναι ασύλληπτο και συνδέει απρόσμενα τις επιμέρους εξελίξεις. Ο κλοιός είναι σφιχτά πλεγμένος κι όταν αρχίζουν να φεύγουν κάποιοι κόμποι ξετυλίγεται ένα σκοινί γεμάτο υποκρισίες, προδοσίες και διπλά παιχνίδια πρακτόρων της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και αρωγών υπέρ των προσφύγων, όσο ένα «τσακάλι» χαίρεται με αυτήν την αναμπουμπούλα και δημιουργεί κάτι άκρως επικίνδυνο.

Στο νέο μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου με ήρωα τον Χρίστο Καπετάνο δεν είναι μόνο τα κλασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που κάνουν ένα αστυνομικό μυθιστόρημα πετυχημένο κι εδώ υπάρχουν άφθονα αλλά και το γεγονός πως αυτά συνδυάζονται αρμονικά με μια φρέσκια, διαφορετική, προκλητικά εναλλακτική ματιά που ανασυστήνει τα πιόνια σε μια έξυπνα στημένη σκακιέρα. Ρατσισμός και ξενοφοβία, ακροδεξιά και νεοναζισμός, μένος κατά των ξένων που «απειλούν» την Ελλάδα, στόχοι που ίσως αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια ασφάλεια, προδότες και ήρωες πονοκεφαλιάζουν τον Καπετάνο, τον φτάνουν στα χείλη του θανάτου, τον δυσκολεύουν και συγκροτούν μια χορταστική πολυεπίπεδη περιπέτεια. «Ο θάνατος του Οδυσσέα» είναι άλλη μια βουτιά στα «σκοτεινά νερά» της ευβοϊκής κοινωνίας και είναι μία ακόμη συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη δράση, ανθρωποκυνηγητό, αποκαλύψεις, σασπένς και προβληματισμούς γύρω από τις συνέπειες της ανόδου της ακροδεξιάς στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και στην εισροή των προσφύγων και των μεταναστών.

Βιβλίο Η γυναίκα του Ίσνταλ
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης, με αφορμή την πραγματική υπόθεση της γυναίκας χωρίς ταυτότητα στη Νορβηγία του 1970, έγραψε τη δική του οπτική γωνία γι’ αυτό το έγκλημα με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο. Μάλιστα, ο Jørn Lier Horst γράφει στην εισαγωγή περισσότερα πάνω σ’ αυτό. Ο Βαγγέλης Γιαννίσης λοιπόν έκανε ενδελεχή έρευνα σε όσα στοιχεία μπόρεσε να βρει και κατάφερε να ταιριάξει τις ελάχιστες αποδείξεις με τη γόνιμη φαντασία του, δημιουργώντας ένα δυνατό stand-alone μυθιστόρημα, γεμάτο καρτέλ ναρκωτικών, δίκτυο διαφυγής εγκληματιών πολέμου σε χώρες της νότιας Αμερικής, προσωπικά προβλήματα σε πολλούς χαρακτήρες και μια συναρπαστική ατμόσφαιρα γεμάτη απανωτές ανατροπές και αποκαλύψεις.

Είμαστε στο 1970. Ο Ρολφ Στόλεσεν, προϊστάμενος του Τμήματος Εγκλημάτων Κατά Ζωής της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Μπέργκεν, έναν χρόνο μετά τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του που, παρ’ όλ’ αυτά, στοίχισε τη ζωή της γυναίκας του, Μπέτε, αναλαμβάνει την υπόθεση μιας μυστηριώδους γυναίκας που βρέθηκε νεκρή στην κοντινή κοιλάδα του Ίσνταλ, την Κοιλάδα του Θανάτου όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι. Μεγαλώνει μια έφηβη κόρη, την Ίντε, με την οποία τα πράγματα χειροτέρεψαν μετά τη μοιραία νύχτα, με αποτέλεσμα συνεχείς καβγάδες μεταξύ τους, ενώ ο πατέρας του, Άρνε, πρώην αλκοολικός, νιώθει πως του κάνει τη ζωή δυσκολότερη, μιας και πιστεύει πως διαιωνίζει τα δικά του λάθη στην ανατροφή της Ίντε.

Γύρω από τον Στόλεσεν κινούνται εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όπως ο αρχιφύλακας Ούλε Στραντ, που έχει χωρίσει με τη γυναίκα του, η οποία έμαθε πως είναι έγκυος κι αυτό του δημιουργεί άγχος που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με σωστό τρόπο, η ασυμβίβαστη αρχιφύλακας Ελίσε Μπόλερ που έχει μια σκιά στο παρελθόν της, οι αστυφύλακες Αλφ Μάρνουμ και Έμπε Φάρνες (ή Ψάρι, μιας και είναι το νεότερο μέλος του τμήματος), οι οποίοι συνδέονται άρρηκτα με κάτι που καλύτερα είναι να μείνει κρυφό, ο Άνερς Φλο, ειδικός πράκτορας του Εγκληματολογικού που καταφτάνει από το Όσλο σχεδόν αμέσως για να αναλάβει την υπόθεση, έξυπνος και διορατικός, που νιώθει να πνίγεται στο περιβάλλον του Μπέργκεν, μια πόλη που σαφώς δεν είναι καλύτερη από το Όσλο αλλά τον κάνει να αισθάνεται πιο βρώμικος, ο διοικητής της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Μπέργκεν Φρανκ Λίκεν και άλλοι. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι μπλέκουν σ’ ένα αρχικά αξεδιάλυτο κουβάρι χωρίς άκρες, ο καθένας με τα μυστικά του και τις φιλοδοξίες του, σταδιακά όμως οι κρίκοι ενώνονται, οι εξελίξεις δημιουργούν νέα ερωτήματα, η υπόθεση κορυφώνεται σταδιακά και οδηγεί σε πολλά μονοπάτια. Ποιο είναι όμως το σωστό; Τι σχέση έχει μια οικογενειακή τραγωδία της Γερμανίας του 1940 με το σήμερα; Είναι αλήθεια όσα λέγονται για γνωσστούς Ναζί εγκληματίες πολέμου; Ναι, αλλά ποια είναι η γυναίκα του Ίσνταλ και τι σχέση έχει με όλα αυτά;

Το μυθιστόρημα σέβεται απόλυτα την εποχή του 1970 και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν αστυνομικές διευθύνσεις και μυστικές υπηρεσίες. Το ένα βήμα οδηγεί στο άλλο, οι χαρακτήρες αλληλοεπιδρούν με απρόσμενο τρόπο, η ιστορία ξεφεύγει πολλές φορές από τα κλισέ και τις ασφαλείς πεπατημένες και δε διστάζει να δείξει διαφορετικά προσωπεία και απρόσμενες αντιδράσεις. Η υπόθεση της γυναίκας του Ίσνταλ γίνεται όλο και πιο περίπλοκη ενώ το ασφυκτικό περιβάλλον της Νορβηγίας κάνει τα πράγματα ανυπόφορα: «Οι νύχτες στην πόλη τέτοια εποχή, στις παρυφές του χειμώνα, ήταν μεγάλες, πηχτές σαν πίσσα, σε έσφιγγαν στη μαύρη και μελαγχολική αγκαλιά τους μέχρι η ομίχλη της κατάθλιψης να τυλίξει το μυαλό και να το κάνει να αποζητήσει παρηγοριά στο μπουκάλι ή στην καραμπίνα» (σελ. 49). Πιο συγκεκριμένα, στο Μπέργκεν: «Οι φόροι, ο θάνατος και η βροχή ήταν οι μοναδικές σταθερές της ζωής» (σελ. 56).

Μαζί με τον υποδειγματικό τρόπο συνένωσης επιμέρους ιστοριών και τις επεκτάσεις της καθαυτής πλοκής, μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε ο συγγραφέας μια γνωστή θεματική επιλογή που θα συναντήσουμε σε πολλά μυθιστορήματα, την οποία τοποθέτησε σε εντελώς διαφορετικές βάσεις, εξίσου ρεαλιστικές και ανθρώπινες όμως. Επίσης, πολλές διαχρονικές παρατηρήσεις με έβαλαν σε σκέψεις: «Τα συναισθήματα ήταν κουραστικά. Ειδικά αυτά που είχαν να κάνουν με άτομα τα οποία δεν υπήρχαν πια. Τα συναισθήματα δίχως ανταπόκριση. Εξουθένωναν» (σελ. 188). Ο συγγραφέας δεν είναι υπέρμαχος της μοίρας: -«Πώς νομίζεις ότι θα εξελιχθεί το παιδί ενός μέθυσου το οποίο κακοποιούνταν συστηματικά ή ένα παιδί που μεγάλωσε στον δρόμο; -Κι αυτό είναι αποτέλεσμα μιας μοίρας που αποφάσισε το μέλλον του παιδιού αυτού, ή γινόμενο του συνόλου της ελεύθερης βούλησης όσων ατόμων σχετίζονται με το άτομο αυτό» (σελ. 266). Η ποικιλία των χαρακτήρων δίνει και διάφορες ερμηνείες στους βασικούς θεματικούς άξονες της ιστορίας, όπως με τον ηλικιωμένο εγκληματία πολέμου που έκανε εντύπωση στην Μπόλερ: «-Αν συναντούσα κάποιον από αυτούς στον δρόμο, δεν θα μου περνούσε από το μυαλό ότι μπροστά μου βρίσκεται ένα τέρας. -Νομίζεις πως είναι τέρατα; -Δεν είναι; -Σίγουρα έκαναν τερατώδεις πράξεις. Και σίγουρα θέλουμε να πιστεύουμε πως είναι τέρατα… Γιατί, αν δεν είναι τέρατα, αν είναι καθημερινοί άνθρωποι σαν κι εμάς, αυτό σημαίνει πως είμαστε κι εμείς οι ίδιοι ικανοί να κάνουμε τέτοιες τερατώδεις πράξεις αν οι συνθήκες μας ωθήσουν» (σελ. 271),

Εκτός από την πικρία που άφησε ο πόλεμος στα θύματα, εκτός από τις βρώμικες δουλειές που παίζονται σε σκοτεινά υπόγεια, έχουμε και μια στοργική (όσο γίνεται) ματιά στις ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύσσονται σε μια καταθλιπτική χώρα. Ειδικά οι οικογενειακοί δεσμοί του Στόλεσεν με την κόρη και τον πατέρα του είναι πολύ δυνατοί: ο μεν πατέρας (Άρνε) παραδέχεται πως μισεί τον γιο του γιατί του θυμίζει τη νεκρή μητέρα του αλλά με το πέρασμα του χρόνου κατάλαβε πως ο πόνος της απώλειας ελαττώνεται («Κάποια στιγμή, όταν χάνεις κάθε ελπίδα, τα κύματα αραιώνουν. Δεν χαμηλώνουν σε ύψος, αλλά πάντως αραιώνουν. Σου δίνουν χρόνο να πάρεις μια ανάσα, και, όσο περνάει ο καιρός, καταλαβαίνεις ότι η συχνότητά τους μικραίνει», σελ. 118), ο δε γιος (Ρόλφε) μεταχειρίζεται εξίσου σκαιά, αν και με τύψεις, την κόρη του, με αφορμή τη δολοφονία της δικής του γυναίκας. «Ήταν τρία σπασμένα κομμάτια γυαλί τα οποία κάποτε ανήκαν στο ίδιο βάζο…» (σελ.176). Θα καταφέρουν να εξισορροπήσουν αυτές τις λεπτές θέσεις;

«Η γυναίκα του Ίσνταλ» είναι ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα που βασίζεται σε πραγματική υπόθεση που ακόμη ταλανίζει τη Νορβηγία και μας ταξιδεύει πίσω στη δεκαετία του 1970 αλλά και στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και στο κοντινό μας μέλλον. Καλοδουλεμένοι χαρακτήρες, πλούσια πλοκή, ενδιαφέρουσες απόψεις, διαχρονικά μηνύματα, διεισδυτικότητα και σασπένς είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά που συναντώ σε κάθε βιβλίο του Βαγγέλη Γιαννίση και πάντα μου χαρίζουν την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, αγωνία και απόλαυση.

Βιβλίο Μαύρη αυγή
Συγγραφέας Θάνος Δραγούμης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι καταπληκτικό. Κοφτές προτάσεις, αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο και μια από τις καλύτερες εισαγωγές σε βιβλίο: περιγράφει πρόσωπα και καταστάσεις και τα συνδέει με έναν τρόπο που αφήνει τον αναγνώστη άφωνο. Όταν έχετε τελειώσει με τις «συστάσεις» και αρχίζει να κλιμακώνεται η πλοκή, δεν υπάρχει περίπτωση να το αφήσετε από τα χέρια σας. Χάρη σε αυτό το βιβλίο έμαθα πολλά πράγματα για το λόγο ύπαρξης της τρομοκρατίας από τη δεκαετία του 1970, πώς συνδέεται η τρομοκρατία με τα διεθνή κανάλια εμπορίας σαρκός, όπλων και ναρκωτικών, κατάλαβα από πού πηγάζει η άνοδος, η ύπαρξη και η δύναμη της Χρυσής Αυγής, πώς συνδέεται η τρομοκρατία από χώρα σε χώρα στα Βαλκάνια, πληροφορίες που όμως ο συγγραφέας τις βασίζει σε πηγές. Μπράβο του λοιπόν και για τον τρόπο γραφής και για τις γνώσεις αυτές που προσωπικά με βοήθησαν πολύ να συνδέσω ονόματα και καταστάσεις, αίτια και αιτιατά. Στο βιβλίο ζούμε τις τραγικές στιγμές της πυρπόλησης της πόλης μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, ξαναζούμε την πυρκαγιά της Marfin και τους νεκρούς που άφησε πίσω της, διαβάζουμε για τις πορείες και τα επεισόδια των αναρχικών και τι κρύβεται πίσω τους και πώς είναι αριστοτεχνικά σχεδιασμένα και στοχευμένα κάθε φορά και πολλά άλλα.

Τι να γράψω για τον αστυνόμο Βερέμη και για τις ωμές σκηνές που έζησε στη Γιουγκοσλαβία, για το αίμα και τον θάνατο που αντίκριζε σε κάθε του βήμα; Τι να γράψω για την ομοφυλόφιλη Μαρόγλου, που μιλάει σαν νταλικέρης και η γνωριμία της με τον Βερέμη θα αλλάξει για πάντα τη ζωή, τα συναισθήματα και τη νοοτροπία της; Όπως είπα και πιο πάνω οι δύο ντετέκτιβ είναι πολύ καλοδουλεμένοι και η σχέση τους περνάει διά πυρός και σιδήρου. Η δε κεντρική ιδέα είναι δυνατή: πτώματα αρχίζουν να εμφανίζονται παντού (ο συγγραφέας μας τους συστήνει όλους με μοναδικό και πρωτότυπο τρόπο, όπως είπα και πιο πριν), λογαριασμοί κλείνουν, στόματα επίσης, κάποιος θέλει να προλάβει τις εξελίξεις και να μη βρεθούν ενοχοποιητικά στοιχεία εναντίον του και εναντίον της εταιρείας που χρησιμοποιεί για ξέπλυμα χρήματος. Τι συμβαίνει; Πώς συνδέονται οι νεκροί; Υπεράκτιες εταιρείες, μίζες, όπλα, γυναίκες, όλα μπλεγμένα σε ένα αιμάτινο κουβάρι, από το οποίο δύσκολα ξεχωρίζεις την άκρη και θέλει μεγάλη προσοχή να μη σε φάνε πριν ξεμπλέξεις! Αφήνω το ίδιο κείμενο να πείσει και τους υπόλοιπους δύσπιστους αναγνώστες!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Πίσω από τις ένστολες διμοιρίες ένας συρφετός από πενήντα περίπου άτομα. Ελληνικές σημαίες, ξύλινα παλούκια και μαύρες μπλούζες, πολλά ξυρισμένα κεφάλια. Είναι οι φασίστες που πολλές φορές σπεύδουν να συνδράμουν αυτόκλητοι τις δυνάμεις καταστολής και αποκατάστασης τάξης, τους φυσικούς τους συμμάχους, όπως τους θεωρούν. Χρήσιμοι, ούτε δεσμεύσεις από νόμους ούτε δελτία Τύπου ούτε ζόρικες ερωτήσεις από δημοσιογράφους ούτε εξηγήσεις στα παράθυρα των καναλιών, οι ερασιτέχνες κάνουν όλη τη βρόμικη δουλειά που δεν μπορούν να κάνουν οι επαγγελματίες. Η κατάσταση σε μικρογραφία θυμίζει ορδή σταυροφόρων, εμπρός η αριστοκρατία των ιπποτών, πίω η πλέμπα των πλιατσικολόγων» (σελ. 63).

«Μια ευτραφής πενηντάρα, βαμμένη σαν σκουριασμένο κάγκελο που θέλει επειγόντως πέρασμα με μίνιο, ανοίγει την ξύλινη φθαρμένη πόρτα. -Καλώς τον Μπάμπη… -Έχεις πελάτη; -Ανάσκελα σου άνοιξα την πόρτα, ρε μόρτη; -Όχι… -Ε, τότε τι ρωτάς» (σελ. 76).

«Λίγους μήνες σχέση, κάτι μεταξύ Καμπούλ, Δαμασκού και πλατείας Ταχρίρ. Δύο στα τρία βράδια τους θύμιζαν βομβαρδισμένο τοπίο». (σελ. 83).

«…αλλά ένεκα το ανοιξιάτικο δείλι και η ώρα, οι κούνιες ήταν πιο γεμάτες και από τρόλεϊ μέρα που απεργεί το μετρό» & «…αλλά με το στομάχι του να γαζώνει σαν κουμποτρυπού σε διπλοβάρδια, η υπομονή του είχε εξαντληθεί» (σελ. 182).

«Μέχρι το τρίτο ποτάκι, όπως ο κάθε μέσος άνθρωπος, η Δάφνη έλεγχε την κατάσταση -ο ορθολογισμός μπροστά στη σημαία και ο συναισθηματισμός πιο πίσω, τιμητικό άγημα, ούτως ειπείν. Μετά το τρίτο και μέχρι το πέμπτο ποτό, η σημαία άλλαξε χέρια, συναίσθημα μέχρι τα μπούνια, δάκρυ στο μάτι, κεφάλι παρκαρισμένο στο λακαρισμένο ξύλο, σήκωμα μόνο για πόση, μονόλογοι, ονόματα, στεναγμοί, σιχτίρια, όλο το πακέτο μιας απελπισμένης ψυχής» (σελ. 232).

«…μετά το ξέσπασμα της κρίσης τα καλόπαιδα με τα μαύρα μπουφάν, τα άρβυλα και τα ξυρισμενα κεφάλια έχουν κάνει τον βίο αβίωτο στους ομοεθνείς του, λες κι αυτοί φταίνε για τΟ χάλι της χώρας, λες και δεν ήταν δικοί μας όσοι τους στοίβαζαν πενήντα πενήντα σε τρώγλες με πέντε ευρώ το κεφάλι ή τους έβαζαν να λιώνουν όλη μέρα στα χωράφια και μετά τους έδερναν και τους ξαπόστελναν απλήρωτους» (σελ. 239).

«Μανάδες…Χρειάζονται είκοσι χρόνια για να κάνουν τα αγόρια τους άντρες κι άλλα σαράντα για να τα ξανακάνουν παιδιά» (σελ. 329).

«Κάποιοι έχουν πει πως τρεις είναι οι μοχλοί που κινούν τον άνθρωπο: φόβος, απληστία και περιέργεια. Λάθος. Τέσσερις. Ο τέταρτος, ο πιο δυνατός απ’ όλους: λαχτάρα. Άλλοι τη λένε έρωτα, άλλοι μίσος. Λαχτάρα για κάτι. Δυνατή, καθαρή λαχτάρα να ταράζει τα σωθικά» (σελ. 393).

Βιβλίο Σμαρώ: από τον Βόσπορο στον Σηκουάνα
Συγγραφέας Δέσποινα Χατζή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δέσποινα Χατζή επιστρέφει με ένα κείμενο βαθύτερο και πιο ουσιαστικό από το προηγούμενό της. Έγραψε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο πολλές και διαφορετικές πλοκές που συγκλίνουν όλες στην αφήγηση της ζωής της Σμαρώς, όμως χωρίς να καταφεύγει σε τετριμμένα στερεότυπα. Ένιωσα λες και η συγγραφέας πειραματιζόταν με τον εαυτό της και το κείμενό της, μιας και ποτέ δεν έφτανε τη γραφή της σε δεδομένες λύσεις, ούτε αναμασούσε πράγματα και καταστάσεις που έχουν γράψει άλλοι πιο πριν. Διαβάζοντας την περίληψη, περίμενα μια γυναίκα που είναι ανάμεσα σε δύο άντρες, στις αποφάσεις της οποίας προέχει η λογική και όχι το συναίσθημα, άντε να κάνει κι ένα παιδί και να συνεχίσει να τύπτεται από τις τύψεις που θα την οδηγήσουν να το σκάσει σε μια κοσμοπολίτικη ζωή, αφήνοντας πίσω της αποκαΐδια. Α, ας χτίσουμε και τα Σεπτεμβριανά του 1955 για να έχουμε αληθοφάνεια. Προς τιμήν της η κυρία Χατζή γύρισε την πλάτη σε όλα αυτά.

Η Σμαρώ είναι μια σεμνή κοπέλα, πιστή στην οικογένειά της και τα ιδεώδη τους. Γνωρίζει κι ερωτεύεται τον Κωνσταντίνο, οπότε οι επαφές τους και τα συναισθήματά τους ντύνονται με την απαραίτητη χρυσόσκονη όμως τα αίτια που τους κρατούν μακριά είναι πιο σοβαρά: ο Κωνσταντίνος κινείται στους κύκλους του κομμουνισμού στη Μασσαλία κι έχει ως στόχο να μαζέψει αποδείξεις για να ξεσκεπάζει όσους φιλοχιτλερικούς κρύβονται ακόμη στη Γαλλία. Τα πρόσωπα που συναναστρέφεται και οι ανατροπές που έρχονται απρόσμενα στη ζωή του αφήνουν τη μορφή του να αργοσβήσει στη θύμηση της Σμαρώς. Έχουμε δηλαδή εντελώς αληθοφανή περιστατικά, ιστορικώς τεκμηριωμένα, και βαθιά γνώση της ανθρώπινης ψυχολογίας. Οι δύο άνθρωποι, παρά την αμοιβαία αγάπη που εξακολουθεί να τους ενώνει, ανίσχυροι μπροστά στη μοίρα, αφήνονται να παρασυρθούν από τη δίνη των πράξεών τους.

Αυτή η ερωτική ιστορία περιστοιχίζεται από τους φίλους του Κωνσταντίνου στη Γαλλία και από την οικογένεια και την καθημερινότητα της Σμαρώς στην Κωνσταντινούπολη. Δίνονται πολλά φαιδρά και δραματικά περιστατικά από την άνετη ζωή της Σμαρώς, που σπουδάζει σε σημαντικό σχολείο, που περνά τα καλοκαίρια της στα Πριγκηπόννησα, που ενδιαφέρεται για τις φυσικές ομορφιές της πόλης της και για τη μόρφωσή της. Κι όλα αυτά ανατρέπονται με τα Σεπτεμβριανά του 1955. Οι γονείς της έζησαν τις δυσκολίες των Ελλήνων της Πόλης, τη στρατολόγηση του 1941 και το βαρλίκ του 1942 και το αποκορύφωμα του αφελληνισμού της Πόλης κατέστρεψε ολοκληρωτικά τα σχέδιά τους. Και πάλι εδώ αποφεύγεται η παγίδα: τα Σεπτεμβριανά δεν είναι ένα πρόσχημα για να αναμετρηθεί ο έρωτας με τη μοίρα αλλά η αφήγηση των καταστροφών που οδήγησαν τη ζωή της Σμαρώς σε άλλο επίπεδο, μη αναμενόμενο και χειρότερο. Πώς αντέδρασε στην εξαφάνιση του Κωνσταντίνου; Τι έκανε στη συνέχεια της ζωής της και γιατί χάθηκε;

Πολλές φορές σε μυθιστορήματα που ασχολούνται με το χτες και το σήμερα σε μια διττή αφήγηση, κάποιο κομμάτι θα είναι πιο αδύναμο. Με μεγάλη μου χαρά ανακάλυψα πως στη «Σμαρώ» το χτες και το σήμερα είναι δύο σχεδόν αυτοφυείς οντότητες, καλά στερεωμένες, που έχουν και οι δύο να πουν κάτι στον αναγνώστη. Ο Μηνάς λοιπόν είναι παντρεμένος με την Όλγα και προσπαθεί να βρει τον εαυτό του μέσα σε αυτόν τον γάμο, τη στιγμή που η έφηβη κόρη τους ανατρέπει όλα τους τα σχέδια κι ετοιμάζεται για σπουδές στο Παρίσι. Ο Μηνάς έχει μια πολύ καλή φίλη, την Αρλέτ, στην οποία εμπιστεύεται το παιδί του, αυτό το ταξίδι όμως είναι και η αφορμή να αρχίσει να αναζητά εντονότερα τα ίχνη της μητέρας του. Με άψογο χειρισμό της ιστορίας και με διακριτική εμβάθυνση στα θέλω και τα πιστεύω των ηρώων, η κυρία Χατζή ξεδιπλώνει μια χαίνουσα πληγή που προβληματίζει πολλά ζευγάρια ακόμη και σήμερα: γιατί μένουν μαζί; Τι τους κρατά πνιγμένους σε έναν γάμο που δεν έχει άλλο κοινό στοιχείο από ένα παιδί; Πόσο αληθινή ήταν η κραυγή της εγγονής Σμαρώς που είδε τους γονείς της για πρώτη φορά να επικοινωνούν ουσιαστικά όταν κατέληξαν στο διαζύγιο: «Γιατί δε χωρίζατε τόσα χρόνια πριν;». Θα εντοπίσει ο Μηνάς τη μητέρα του; Γιατί ο πατέρας του αρνείται τόσο επίμονα να του πει την αλήθεια; Τι υπάρχει στο σκοτεινό παρελθόν της οικογένειάς του; Θα βρει σαν άντρας ένα νόημα στη ζωή του, έχοντας το θάρρος να πάρει διαζύγιο από την Όλγα; Τελικά, πόσο εύκολο είναι να κάνεις ένα βήμα προς την αυτογνωσία και την προσωπική σου ευτυχία;

Η «Σμαρώ» είναι ένα βιβλίο που εκμεταλλεύεται όλα τα στερεότυπα ενός ρομαντικού μυθιστορήματος για να τα προσαρμόσει στη δική της πλοκή, μετατρέποντάς τα σταδιακά σε κάτι ανώτερο από μια απλή ερωτική ιστορία. Στο κείμενο υπάρχουν πολλά συναισθήματα και προβληματισμοί που απασχολούν τον καθημερινό άνθρωπο και ίσως διαβάζοντάς το του δοθούν κάποιες ενδείξεις να επιλύσει τους δικούς του βραχνάδες. Είναι μια ιστορία πολυεπίπεδη, διαφορετική, με σωστό χειρισμό της πλοκής, αρμονική σύζευξη διαφορετικών χαρακτήρων και των ιστοριών που έχουν να αφηγηθούν και σε γενικές γραμμές κρύβει πολλά νοήματα πίσω από τις γραμμές χωρίς να απαιτεί ταυτόχρονα και την αδιάλειπτη προσοχή εκείνου που θα το εμπιστευτεί να τον ταξιδέψει γιατί μόνο μια συγγραφέας σαν την κυρία Χατζή ξέρει να περνάει αυτό που θέλει υποδόρια και σχεδόν ασυναίσθητα. Η «Σμαρώ» είναι και ως πλοκή και ως κεντρική ιδέα και ως αφήγηση φρέσκια και διαφορετική από κάθε άλλο μυθιστόρημα που έχω διαβάσει ως τώρα.

Βιβλίο  Η προδοσία ενός Γκρίζου Λύκου
Τίτλος πρωτοτύπου Bir Irkçının İhaneti
Συγγραφέας Ridvan Akar
Μεταφραστής Μαρία Χαρισιάδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συνταγματάρχης το 1944 ήταν μέλος της τουρανιστικής κίνησης που ενδιαφερόταν για την επικράτηση του τουρκισμού στη χώρα και κατέστρωνε σχέδια αντίθετα προς την ουδέτερη κυβέρνηση της Τουρκίας να σωθεί ο καθαρός, αμιγής χαρακτήρας της τουρκικής φυλής και να βγει η χώρα στον πόλεμο ξεκάθαρα κατά των Συμμάχων. Κι όμως αυτή η ομάδα ήταν πιόνι της ουδέτερης επιφανειακά κυβέρνησης, που έκανε τα δικά της σχέδια εις βάρος των Συμμάχων κι έψαχνε αποδιοπομπαίο τράγο στον οποίο να στραφούν τα φώτα της δημοσιότητας, ώστε να κερδίσει χρόνο και να κλείσει επικερδείς συμφωνίες φυσικά υποκειμενικού χαρακτήρα.

Σιγά σιγά και χωρίς να βιαζόμαστε, με πολλές ατραπούς στο κείμενο που όλες όμως οδηγούν στη βασική πλοκή και χορεύουν γύρω της χωρίς να ξεφεύγουν πόντο, ξεδιπλώνεται ένα αληθινό αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο τουρκική ιστορία, παρασκήνια, αλήθεια και ωμότητα και φυσικά την απαραίτητη κλιμάκωση της υπόθεσης (σας συμβουλεύω από το 6ο κεφάλαιο και πέρα να μην επιβαίνετε σε λεωφορείο ή τρένο γιατί δεν υπάρχει περίπτωση να κατέβετε στη στάση σας, παρά μόνο στο τέρμα κι αυτό αν σας κατεβάσουν με τη βία, τόσο πολύ θα σας κρατήσει και θα σας κόψει την ανάσα).

Τι, μόνο αυτά έχουμε; Τα στοιχεία που βρέθηκαν στον νεκρό και οδηγούν 20 χρόνια πίσω, σε εθνικιστικές κινήσεις, Γκρίζους Λύκους, φιλοναζιστική στάση της κυβέρνησης (κρυφά φυσικά γιατί αντικειμενικά ήταν ουδέτερη χώρα στον πόλεμο), Τούρκους συγγραφείς-υποστηρικτές του παντουρκισμού, επισκέψεις και έρευνες του δημοσιογράφου σε ανακριτικά γραφεία και παλαιοβιβλιοπωλεία;΄Όόόχι, έχουμε και έρωτα-συναίσθημα: ο Φερίτ ερωτεύεται μια Ελληνίδα, η οποία, θύμα των εποχών και της στάσης στην Κύπρο, απελαύνεται μαζί με τους υπόλοιπους Ρωμιούς της Πόλης, κατά διαταγήν της κυβέρνησης, ως αντίποινα στη συμπεριφορά των Ελλήνων στο θέμα της Κύπρου! Τι να κάνει, πώς να τη γλυτώσει; Κι όμως η μοίρα της κοπέλας και κατά συνέπεια το μέλλον της σχέσης τους βρίσκεται στα χέρια του πραγματικού δολοφόνου!

Η λύση του μυστηρίου φυσιολογική, σε καμία περίπτωση τραβηγμένη από τα μαλλιά, αληθοφανέστατη, καθόλου υπερ-άνθρωπη ή εκβιαστική (ας δώσουμε ένα τέλος για να δώσουμε ένα τέλος, δηλαδή). Πουθενά δε βρήκα ψεγάδι, πουθενά δε βρήκα υπερβολή, σε κανένα σημείο δεν κουράστηκα, βρήκα πολύ ενδιαφέροντα όλα τα ιστορικά στοιχεία που παραθέτει ο συγγραφέας για την πολιτική κατάσταση της χώρας κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (τα παραθέτει λίγα λίγα κι όπου εξυπηρετούν την πορεία της υπόθεσης) και μπράβο του για την ουδετερότητα του συγγραφέα: πουθενά δεν μεροληπτεί υπέρ ή κατά της νοοτροπίας των Γκρίζων Λύκων ή των παν-τουρκιστών, ακόμα ακόμα και των Ρωμιών της Πόλης (ο χασάπης που κλαίει για τη σπασμένη του βιτρίνα και για το άδικο που του γίνεται να ξεριζώνεται από έναν τόπο που τον πόνεσε, ακόμη την αναλογίζομαι). A propos η μετάφραση είναι καλοδουλεμένη, κατανοητή, στρωτή, ευχάριστη, καθόλου επιφανειακή ή πρόχειρη και το κείμενο διαβάζεται πολύ άνετα! Θα το θυμάμαι για πολύ καιρό αυτό το βιβλίο.

Βιβλίο Όταν θα βγαίνουν τα λιοντάρια, φίλησέ με
Συγγραφέας Κυριάκος Μαργαρίτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σοφία Φωκά: νομικός και εθελόντρια σε οργάνωση που προστατεύει και βοηθά τους μετανάστες. Ψάχνει τον άντρα που γνώρισε τη νύχτα που κάηκε η Αθήνα («χρυσόψαρο; πού είσαι;», «Αθήνα, πόσο όμορφα καίγεσαι!»).

Γουόλε Αντίτσι και Μιχάλης Μοκάμπε: έγχρωμοι και από τα βασικά οργανωτικά στελέχη της ανωτέρω οργάνωσης.

Κωνσταντίνος Κυρίτσης: μέλος ακροδεξιάς οργάνωσης με σύνθημα «Ελλάς ή τέφρα». Θέλει να ξεχωρίσει στην οργάνωση και παίρνει επικίνδυνες πρωτοβουλίες. Ο αδελφός του, Σταύρος, μετά από χρόνια στην οργάνωση, υπηρετεί πλέον στην Αστυνομία, χωρίς όμως να ξεχνά και τους παλιούς του φίλους.

Πέτρος Μαυρομάτης: γλύπτης και χαράκτης, αναλαμβάνει να φτιάξει το πορτρέτο της γυναίκας του Θεόφιλου Δημακούδη, του άντρα που του νοικιάζει το σπίτι. Τον έχει συγκλονίσει η ομοιότητα της γυναίκας που δολοφονήθηκε με τη γυναίκα που φίλησε ένα βράδυ που καιγόταν η Αθήνα. Οι παιδικές του μνήμες έχουν να κάνουν με την απόβαση του Αττίλα στην Κύπρο και οι περιστάσεις που τυλίγουν την Αθήνα γύρω του ασφυκτικά του θυμίζουν εξίσου αλλόφρονες καταστάσεις.

Μου άρεσε πάρα πολύ ο τρόπος που ξεδιπλώνεται η ιστορία και η αίσθηση ότι σε όλο το βιβλίο οι χαρακτήρες και η ίδια η Αθήνα κρατούν την ανάσα τους. Έχουν πάθει σοκ από τον απόηχο της δολοφονίας του μαθητή, η δολοφονία της γυναίκας προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις και κανείς δεν ξέρει πότε θα γίνει η έκρηξη. Σαν αναλγητικό σε όλο αυτόν τον πανικό, η μαζική κινητοποίηση των Απελπισμένων στην πλατεία Συντάγματος.

Περιγράφονται όπως πρέπει οι καταστάσεις, φωτογραφίζονται πρόσωπα και πράγματα σιωπηρώς γνωστά, χρωματίζονται οι άνθρωποι με όλους τους τόνους των χρωμάτων. Κάθε ήρωας εξελίσσεται, έρχεται αντιμέτωπος με το δικό του αλλά και το κοινό μέλλον, ακούμε την αγωνία του, νιώθουμε την κραυγή του. Σχεδόν κυρίαρχη ιστορία η αγάπη του Πέτρου και της Σοφίας, η οποία κλείνει με έναν υπέροχο τρόπο και ολοκληρώνεται με ένα αναμενόμενο μα τόσο ρομαντικό φινάλε, σε μια σκηνή που μου θύμισε έντονα την ταινία «Πληγές του φθινοπώρου», όπου η ηλικιωμένη Πολίτισσα επιτέλους συναντά τον άντρα (που γνώρισε φευγαλέα χρόνια πριν) μέσα στη δίνη των Σεπτεμβριανών («όταν θα βγαίνουν τα λιοντάρια, φίλησέ με»).

Επίσης καλή περιγραφή γίνεται και με τον Κωνσταντίνο και τον αδερφό του, νέοι άνθρωποι, με άσχημο οικογενειακό υπόβαθρο κι ένα μάτσο ανθρώπους να τους χειρίζονται επιδέξια. Ο Κωνσταντίνος έρχεται αντιμέτωπος με τη σκληρή, ωμή πραγματικότητα, όταν μαχαιρώνει έναν άνθρωπο σε μια από τις εκρήξεις οργής που μάτωσαν την Αθήνα. Βρίσκει άραγε διέξοδο στις απορίες του; Ικανοποιείται με την τυφλή βία που μοιράζει; Πώς νιώθει όταν βλέπει τον αδερφό του να φυγαδεύει κουκουλοφόρους περνώντας τους μέσα από τις διμοιρίες των ΜΑΤ; Έχει κόστος ο ρατσισμός;

Ένα καλογραμμένο βιβλίο που θα σας καθηλώσει και θα σας συγκινήσει.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Μια φωτιά, η πόλη που τιναζόταν στον αέρα, ηλεκτροσόκ, γριά η Αθήνα, τρελή, αφροί στις άκρες του στόματος, λοβοτομή δίχως τέλος, κλεισμένη στο άσυλο, ένα κρεβάτι, μια κάμαρα όμοια με θάλαμο βασανιστηρίων και φωτιά, φωτιά» (σελ. 79).

«…το παιδί στα Εξάρχεια, η σφαίρα του αστυνομικού, στο στήθος, στην κοιλιά, δε θυμόταν τι είχαν πει οι γιατροί, ο θάνατος ερχόταν πάντα νύχτα στην Αθήνα, η εκπυρσοκρότηση, βέβαια δάχτυλα στη σκανδάλη γιατί τα δάχτυλα που πατούν σκανδάλες ήταν πάντα, πάντα μόνο βέβαια» (σελ. 79).

«Είναι όλα τόσο χάλια και, σαν να μην έφταναν αυτά, έχουμε αυτήν την κρίση, όλοι είναι μες στη μιζέρια ή την υστερία, δεν ξέρεις πότε θα μείνεις χωρίς δουλειά, ο κόσμος αγρίεψε…Τι διάολο γίνεται;» (σελ. 135).

«Ο Φώτης τον είχε μάθει πώς να συμπεριφέρεται στις διαδηλώσεις, του είχε εξηγήσει το παιχνίδι με τους αστυνομικούς, πότε πρέπει να κάνεις έφοδο, πότε πρέπει να υποχωρείς, ήταν μαθήματα στρατηγικής, θεωρία. Ο Λουκάς δεν άργησε να τα εφαρμόσει και στην πράξη, ειδικά τα τελευταία χρόνια» (σελ. 163).

«Λες και το ήξερε ότι ο πατέρας του θα κατέληγε απολυμένος λίγο πριν από τη σύνταξη, να σέρνεται σε ένα άθλιο καφενείο, να πίνει με άλλους αποτυχημένους ομοϊδεάτες, να παραιτείται όλο και πιο πολύ. Η Αθήνα τους είχε σακατέψει, ο Λουκάς το ήξερε, το είχε διαισθανθεί ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο, κάποια μέρα. Γι’ αυτό είχε πλησιάσει τους αναρχικούς μόλις μπήκε στο πανεπιστήμιο. Να κάνει κάτι πιο δραστικό, πιο ουσιαστικό, πιο άμεσο. Αν ήθελε να αλλάξει τον κόσμο, έπρεπε πρώτα να τον νικήσει. Ας καίγονταν όλα, έτσι κι αλλιώς δεν ήταν ποτέ δικά του, δεν του είχαν χαριστεί, δεν είχαν κρατήσει τίποτα γι’ αυτόν, τίποτα» (σελ. 196).

«Ω, ήταν αργά, ήταν πολύ αργά για κείνη την πόλη, για εκείνους τους ανθρώπους, ήταν πολύ αργά για όλους. Η Αθήνα είχε παλέψει έναν ολόκληρο αιώνα να λύσει τους ιστούς της Ιστορίας, μα το μόνο που είχε καταφέρει ήταν να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Τώρα ήταν ο καιρός της αράχνης» (σελ. 284).

«Όχι, υπήρχε μια βία, μια παράξενη ήσυχη βία, οι σπασμοί της γέννας ή το τέντωμα στο μίσχο ενός λουλουδιού» (σελ. 354).

«Η 17η Νοέμβρη του 1973, το Πολυτεχνείο, ένα άρμα μάχης, μια πύλη που έπεσε, νεκροί, απόντες, τουφεκιές στον αέρα, στους δρόμους πανικός, η Ιστορία δίχως ούτε ένα χαλινάρι, η Ιστορία ένα πεινασμένο λιοντάρι που έψαχνε ποιον να καταπιεί» (σελ. 354).

Βιβλίο Ο εγγονός της Άννας
Συγγραφέας Γιώργος Κ. Μπουγελέκας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα Τιάνο είναι Εβραία, κόρη φτωχής οικογένειας, που με σύσταση του αρχιραβίνου τους ξεκινάει να εργάζεται στην οικογένεια του εμπόρου Γιάννη Φιλιππίδη ως υπηρέτρια το 1940. Σε μια κοινωνική επίσκεψη που δέχονται γνωρίζει την επίσης Εβραία Ντάλια Ζακάρ και γίνονται αχώριστες φίλες. Στο μυθιστόρημα, με αφορμή κυρίως την οικογένεια των Φιλιππίδων και των Τιάνο, ξεδιπλώνονται όλα τα γεγονότα που σημάδεψαν τη δεκαετία του 1940, τα γνωστά ιστορικά αλλά και τα καθημερινά, οι δυσκολίες δηλαδή που συναντούσε ο κόσμος για να επιβιώσει, να βρει φαγητό και να ξεφύγει από τα νύχια της γερμανικής θηριωδίας, ειδικά αν ήταν Εβραίος ή εντεταγμένος στην Εθνική Αντίσταση.

Το διαφορετικό του μυθιστόρηματος από άλλα αντίστοιχα είναι το γεγονός πως δεν αφηγείται τη ζωή και τις απάνθρωπες συνθήκες στα κρεματόρια αλλά τον τρόπο που γλύτωσαν αρκετοί Εβραίοι χάρη στις πλαστές ταυτότητες που προμηθεύτηκαν και τους έδειχναν χριστιανούς, χωρίς αυτό να αλλάξει την πίστη τους και τις θρησκευτικές συνήθειες. Έτσι, ο συγγραφέας έχει το περιθώριο να περιγράψει πάμπολλα περιστατικά μεγαλείου ψυχής, προδοσίας, ανηθικότητας, ομοψυχίας, αντίστασης κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Από την εξαφάνιση του αρχιραβίνου Αθηνών πριν παραδώσει τη λίστα των Εβραίων της Αθήνας, αναγκασμένος από τη γερμανική διοίκηση, μέχρι την άνοδο του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, από το άδειασμα της Θεσσαλονίκης από το εβραϊκό στοιχείο και τον αντίκτυπό του στην Αθήνα, που οργανώθηκε καλύτερα στο ζήτημα αυτό και σώθηκαν αρκετοί, ως την πίστη και την ελπίδα κάποιων πως η γερμανική θηριωδία δεν ήταν παρά μια φήμη κι ως τα αιματοβαμμένα μπλόκα του 1944 και τα Δεκεμβριανά. Καθημερινές στιγμές, δυσκολίες, η ελπίδα της απελευθέρωσης και πολλά άλλα περιστατικά περνούν μέσα από τις σελίδες του βιβλίου και μου χάρισαν ποικίλα συναισθήματα.

Το τέλος του βιβλίου ήταν σωστό, ούτε βιαστικά δοσμένο ούτε αψυχολόγητο. Φυσικά επήλθε ρήξη στη σχέση εγγονιού και γιαγιάς, κάτι που με σαδισμό σχεδόν αποδέχτηκε ο πατέρας του παιδιού, συνέβησαν όμως κάποιες ανατροπές που οδήγησαν στο συγκινητικό τέλος. Θα προτιμούσα πάντως να αναπτυχθεί λίγο περισσότερο ο ομοϊδεάτης πατέρας του Ιάκωβου, μιας και σκιαγραφήθηκε ελάχιστα και σχεδόν βιαστικά ως επιλογή της κόρης της Άννας, χωρίς να εξηγηθεί γιατί να έχει την ίδια ρατσιστική αντίληψη με τον Ιάκωβο. «Ο εγγονός της Άννας» είναι άλλη μια ιστορία για την Κατοχή και το κυνηγητό των Εβραίων, που αποδίδει σωστά και τεκμηριωμένα τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούσαν τότε ενώ το δένει αρμονικά με τις συνέπειες του νεοναζισμού στη σημερινή εποχή και τον τρόπο που τόσο εύκολα υφίστανται πλύση εγκεφάλου οι σημερινοί νέοι.

Βιβλίο Άγγελοι από στάχτη
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είμαστε στο 1998, αρκετά χρόνια μετά τα συγκλονιστικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν στα πρώτα δύο βιβλία της σειράς, τα απόνερα όμως των πράξεων είναι ακόμη εδώ και ταράζουν σκέψεις και νοοτροπίες. Φριχτά μυστικά, αβάσταχτες αποκαλύψεις, κρίκοι που ενώνονται, ένας κατά συρροή δολοφόνος που κρύβεται πίσω από τον εξαγνισμό του νεοναζισμού και ένας αστυνομικός που διαπιστώνει πως η υπόθεση πάει πολύ βαθιά και πολύ πίσω είναι μερικά από τα βασικά γνωρίσματα του δυνατού αυτού μυθιστορήματος. Η αστυνομική χροιά δίνει την αφορμή για έρευνα, ανακρίσεις και μελέτη από έναν άνθρωπο ιδιαίτερο, πιστό στο καθήκον αλλά και ταυτόχρονα αρνητή της γραφειοκρατίας. Η φιλία του με τον Έμπερχαρντ είναι το εφαλτήριο για μια σειρά από γεγονότα που με ταξίδεψαν πίσω στα σκοτεινά χρόνια της δεκαετίας του 1940 και που ξανάφεραν στο φως τις ανθρώπινες κτηνωδίες στο όνομα της ευγονικής.

Δυνατός και αξέχαστος είναι ο τρόπος που συνέδεσε η συγγραφέας τα πρόσωπα του συγκεκριμένου μυθιστορήματος, αφού πρώτα έριξε διάφορες στάχτες αμφιβολίας ως προς τους πραγματικούς δεσμούς τους. Ένα διαρκές πινγκ-πονγκ πραγματικών ταυτοτήτων που οδήγησε σε σοκαριστικές αλήθειες, η ανάγκη για συγχώρεση και για την απαραίτητη αναγνωστική «κάθαρση» και λύτρωση πρωτοστατούν στον χορό αυτής της σύγχρονης τραγωδίας. Αλήθειες που έπρεπε να μείνουν στο φως, μυστικά που ανατριχιάζουν και το ηθικό δίλημμα αν πρέπει να ειπωθεί όλη η αλήθεια ή καθόλου με ταλάνισαν από την αρχή ως το τέλος και με γέμισαν αμφιβολίες, φόβο και ένταση. Αγάπη και συγχώρεση αντιπαραβάλλονται στο κακό και το μίσος και ίσως κάποια στιγμή καταφέρουν να κερδίσουν αυτόν τον διηνεκή πόλεμο. «Κανένας πόλεμος δεν τελειώνει μόνο όταν παύουν τα πυρά μεταξύ εχθρών. Οι χειρότεροι πόλεμοι είναι εκείνοι που ξεσπούν στη σιωπή. Εκείνοι που έχουν την κάλυψη και τη συνενοχή της ειρήνης» (σελ. 449).

Στο βιβλίο υπάρχει, αρχικά τουλάχιστον, ένας σχετικά απαλός κυματισμός μέχρι να παρατεθούν πλήρως όλες οι λεπτομέρειες που θα απαρτίσουν το σύμπαν της αφήγησης και θα συνδεθούν με το ματωμένο χτες. Τα προϋπάρχοντα ερωτηματικά συντροφεύουν καινούργια που ξεφυτρώνουν στην πορεία της αφήγησης, χωρίς αυτό να σημαίνει πως πρέπει να έρθει το τέλος για να δοθεί η τελική λύση. Ποιος είναι ο μυστηριώδης Ενίλ Λόις, ασθενής με αμνησία, και πώς θα καταφέρει ο Χανς να του επαναφέρει τη μνήμη; Πόση ντροπή κουβαλάει ο χαρακτηρισμός «παιδί της Βέρμαχτ» όταν κάποιος γεννιέται από μάνα Ελληνίδα και πατέρα Γερμανό; Ποιες τραγικές συνέπειες από τη «φυλετική κάθαρση» που πρόταξε ο Αδόλφος Χίτλερ βιώνουν σήμερα κάποιοι, ειδικά αν σκεφτεί κανείς πως, εκτός από τις δολοφονίες των Εβραίων, των αναπήρων, των ομοφυλόφιλων κλπ. («κάθαρση») υπήρξε και «φυλετική αναβάθμιση», κατασκευάζοντας έτσι ανθρώπους με κατάφωρη παραβίαση της φύσης τους; «Τα Εβραιόπουλα είναι τα χάμστερ πάνω στα οποία δοκιμάζονται όλες οι μέθοδοι της ευγονικής και της φυλετικής αναβάθμισης» (σελ. 369). Τι σχέση έχει ένα παιδί που πέθανε το 1943 με έναν άνθρωπο από στάχτη που βασανίζεται από εφιάλτες και άγνωστες γλώσσες; Γιατί μεγάλωσε με ξένες αναμνήσεις, φιλοξενούμενος στην ίδια του τη ζωή; Τι μυστικά υπάρχουν στην καταγωγή του και γιατί δείχνει να έχει υψηλότερο δείκτη ευφυίας από τους συνομηλίκους του;

Κάποιες αποκαλύψεις γίνονται, κάποια μυστικά βγαίνουν στο φως κι έτσι η ένταση και η αγωνία αυξάνονται από σελίδα σε σελίδα μέχρι να διαπιστώσω πού οδηγεί όλη αυτή η κούρσα και πώς θα κλείσουν οι ανοιχτοί λογαριασμοί με το χτες. Τα πρόσωπα είναι άψογα συγχρονισμένα, ο δεσμός με το παρελθόν είναι άρρηκτος ακόμη και στις πιο μικρές του λεπτομέρειες ενώ η κεντρική ιδέα δεν επαναπαύεται στον «μύθο» των δύο προηγούμενων βιβλίων αλλά ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη με ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και αρμονικό συγκερασμό των επιμέρους σημείων της υπόθεσης εν όλω, ενώ ταυτόχρονα θέλει να δείξει τις σημερινές συνθήκες του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Ναι, υπάρχει στη σύγχρονη κοινωνία το αβγό του φιδιού, που έχει σπάσει εδώ και πολύ καιρό και τα αποτελέσματα της επώασης κυκλοφορούν ανενόχλητα, επηρεάζοντας και δημιουργώντας νέες τάξεις πραγμάτων, μιας και βρίσκουν πρόσφορο έδαφος στο προσφυγικό και το μεταναστευτικό που έχουν αυξηθεί ως προβλήματα ενώ οι διαφυλετικές επαφές έχουν ενταθεί.

Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως το παρελθόν πρέπει να λησμονηθεί ούτε να εκμεταλλεύονται κάποιοι ψυχοπαθείς αυτήν την ιδεολογία για να ξεδίνουν τα προσωπικά τους ένστικτα. Η στάση της συγγραφέως είναι επαμφοτερίζουσα: «Απόψε θα διαπιστώσεις πόσο ύπουλη παγίδα είναι κάποιες φορές η αλήθεια. Πόσο πιο φιλικές στους ανθρώπους είναι η άγνοια και η λησμονιά» (σελ. 214). Ενώ η ιδέα του ρατσισμού κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο έχει συνδυαστεί με την αντισημιτική ιδεολογία, στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα προβάλλεται στην ολότητά της, όπως εκδηλώνεται και βιώνεται στις μικρές καθημερινές ανθρώπινες σχέσεις παράλληλα με την πολιτική διάστασή του. «Η απελπισία και ο πόνος… αποτελούν τις ακράδαντες αποδείξεις της ισότητας των ανθρώπων» (σελ. 398).

Οι «Άγγελοι από στάχτη» κλείνει με συγκίνηση και με σωστή ενορχήστρωση τη σκληρή, δύσκολη, πανειρηνική και ανθρώπινη ιστορία που άπλωσε η Πασχαλία Τραυλού σε τρία μυθιστορήματα. Μια παλιά τραγωδία, ένα αμείλικτο μυστικό και μια συγκλονιστική αλήθεια αναδεικνύουν το μέγεθος και τις προεκτάσεις των εγκλημάτων του Χίτλερ και της ιδεολογίας του ναζισμού που εκφύει ασταμάτητα νέα πλοκάμια και προκαλεί τερατογενέσεις και στρεβλώσεις ιδεών. Ταξίδεψα, πόνεσα, δάκρυσα, ανακουφίστηκα χάρη σε αυτό το σκληρό και αποδοτικό ταξίδι.