Βιβλίο Κρασί από τα χείλη σου 
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα τρυφερό ρομαντικό μυθιστόρημα γεμάτο ευωδιές οίνου και μούστου, αγάπης και έρωτα. Είναι ένα κείμενο αφιερωμένο στην αυτοβουλία και στην αυτοδιάθεση, στον έρωτα που μπορεί να ανθίσει παρά τα εμπόδια, στις δύσκολες σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου κυρίως και σε πολλά άλλα ανθρώπινα συναισθήματα. Με αφετηρία την έχθρα μεταξύ δύο οικογενειών και τις προσπάθειες των γόνων της να τις ενώσουν με την αγάπη τους ξεδιπλώνονται τα μυστικά και ο πλούτος της σημασίας και του ρόλου του κρασιού στη ζωή μας και ταυτόχρονα τονίζονται έννοιες και ιδέες που σπάνια τις συναντώ με αυτόν τον τρόπο στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Οι Βαλσάμηδες και οι Γιόγλου είναι ανταγωνιστικοί κάτοχοι όμορων αμπελώνων, έχουν καλές διασυνδέσεις και επενδύσεις στον χώρο του κρασιού, μια σχετική οικονομική άνεση (οπότε ευτυχώς γλυτώνουμε σκηνές και περιγραφές τύπου «Falcon Crest») και ακολουθούν πιστά το μίσος που τους χωρίζει από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Η πείρα και η μακρόχρονη πορεία του Κώστα Κρομμύδα τον βοηθάνε να δημιουργήσει τρισδιάστατους χαρακτήρες, με προβλήματα και ανησυχίες, με προσδοκίες και ελπίδες, που προδίδονται, εποφθαλμιούν, σχεδιάζουν, λαχταρούν.

Ο Σπύρος Γιόγλου είναι παντρεμένος με τη γαλλικής καταγωγής Κορίν, με την οποία απέκτησαν την Κλαίρη. Είναι αυστηροί και υπερπροστατευτικοί μαζί της και ο Σπύρος προσπαθεί να πείσει τον γιο του από τον πρώτο του γάμο, Γιάγκο, να ασχοληθεί με τις επιχειρήσεις της οικογένειας. Ο νεαρός όμως δε θέλει, βαρέθηκε να τον βλέπει να μαλώνει με τους Βαλσάμηδες και με τους μισούς οινοποιούς της περιοχής, αντίθετα πιστεύει πως η Κλαίρη, η οποία άλλωστε γεννήθηκε μες στο αμπέλι και μεγάλωσε μέσα σ’ αυτό, είναι η πιο ικανή και η πιο κατάλληλη από τους δυο τους για την επιχείρηση. Από την άλλη μεριά του φράχτη που τους χωρίζει, ο Βαγγέλης Βαλσάμης, απογοητευμένος από τη στάση και τη συμπεριφορά του γιου του, Άρη, απέναντί του, αποφασίζει να τα αναθέσει όλα επισήμως στον πρωτότοκο, Φώτη. Τα δυο παιδιά είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες: ο Άρης αγαπάει τα κτήματα και τ’ αμπέλια, υπαναχωρεί όμως επειδή απογοητεύεται κι αυτός από τη συμπεριφορά του πατέρα του κι έτσι ο Φώτης, που πάντα συντηρούσε την ένταση μέσα στην οικογένεια, παίρνει τα ηνία μιας ακμάζουσας επιχείρησης, η οποία σύντομα θ’ αρχίσει να παίρνει την κάτω βόλτα λόγω των χειρισμών του.

Ο Άρης και η Κλαίρη ερωτεύονται, γεύονται ένα ποτήρι κρασί από τα χείλη ο ένας του άλλου, οπότε μήπως η ιστορία τους ενώσει τελικά τις δύο οικογένειες και σβήσει το προαιώνιο μίσος; Η ιστορία ξεκινάει το 2005, την εποχή του τρύγου, την ημέρα που πατάνε τα σταφύλια και αυτό οι Γιόγλου το συνοδεύουν μ’ ένα αρχαιοπρεπές τελετουργικό για καλή σοδειά. Οι δυο νέοι αναθερμαίνουν την αγάπη που τους ένωνε από παιδιά κι αμέσως μετά βρισκόμαστε στο Ντουμπάι του 2023 όπου ο Άρης έχει ιδρύσει μια κτηματομεσιτική εταιρεία που πηγαίνει ολοένα και καλύτερα. Ένα δυσάρεστο γεγονός τον αναγκάζει να επιστρέψει στο σπίτι του στη Νεμέα κι εκεί συναντά μεγάλες αλλαγές. Με διαρκή πρωθύστερα που παρουσιάζουν την ιστορία από διαφορετικά και διάφορα σημεία του χτες και του σήμερα ξεδιπλώνεται η τρυφερή ιστορία του Άρη και της Κλαίρης. Από το 2005 μεταβαίνουμε στο 2023 όπου τα πάντα έχουν αλλάξει κι από κει πίσω στο 2006 για να πιάσουμε το νήμα από την αρχή, να καταλάβουμε τι συνέβη κι αναγκάστηκε ο Άρης να φύγει, τι έγινε με τα άλλα μέλη της οικογένειάς του μα πάνω απ’ όλα με την Κλαίρη.

Το μυθιστόρημα είναι καλά σχεδιασμένο και η πλοκή κλιμακώνεται όλο και περισσότερο από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Μια σειρά από απρόβλεπτες εξελίξεις θα απομακρύνουν τον Άρη από την Κλαίρη και ο χρόνος θα σκάψει βαθύ αυλάκι ανάμεσά τους. Μήπως όμως αυτό τους βγει σε καλό τελικά; Μήπως δε θα ξεχάσει ο ένας τον άλλον και τους δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία; Αν ναι, πότε και υπό ποιες συνθήκες; Στην πορεία των γεγονότων, θα γνωρίσουμε κι άλλους χαρακτήρες, όπως τον ιδιότροπο Βλάση, γεωλόγο και οινολόγο, που διαχειρίζεται την παραγωγή και των δύο οινοποιείων, κρατώντας τις ισορροπίες μεταξύ των δύο οικογενειών, τον Ρένο, τον γιο ενός βασικού επενδυτή που ενδιαφέρεται για εξαγωγή των κρασιών των Γιόγλου στην Αμερική, την υποχωρητική και γεμάτη αγάπη Τζόυς, την αδίστακτη Μαριλένα και άλλους. Όλοι τους θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις και θα συμπληρώσουν ένα ρομαντικό και ανατρεπτικό παζλ γεμάτο μικρά και μεγάλα κομμάτια αγάπης και μίσους, έρωτα και προδοσίας. Παραστατικές ολοζώντανες εικόνες, ειδικά αυτές που αφορούν τη φύση των αμπελώνων που βιώνουν ηλιόλουστες μέρες αλλά και τρομερές καταιγίδες, όμορφες παρομοιώσεις και μεταφορές, γρήγορη αφήγηση, μια ενδιαφέρουσα ιστορία κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος μιας και ο συγγραφέας ξέρει να αποφεύγει τα κλισέ και τις κοινοτοπίες και να φτιάχνει δυνατές ιστορίες με εξελίξεις που δεν περιμένει κανείς.

Πλήθος αναφορών σε ποικιλίες κρασιού και στις διαφορές τους, μικρά μυστικά από τον κόσμο της οινοποιίας, μαθήματα γευσιγνωσίας και ερωτήματα όπως: γιατί είναι πιο δύσκολη η βιολογική παραγωγή, από ποια σημεία της αμπελοκαλλιέργειας βγαίνει ποιο είδος κρασιού, πώς επιλέγουμε την υποζώνη, ποιος ήταν ο ρόλος του κρασιού στα συμπόσια των αρχαίων Ελλήνων, ποιες οι μυθολογικές του καταβολές και πώς γεννήθηκε, όλα καταγράφονται στο μυθιστόρημα ως ψήγματα πληροφοριών μέσα από διαλόγους και περιστατικά που δε με κούρασαν στιγμή. «Η αμπελουργία είναι έρωτας και όχι δουλειά» (σελ. 30), τονίζει σε κάποιο σημείο ο συγγραφέας, συνοψίζοντας σε λίγες λέξεις όλο το νόημα της σκληρής αυτής πορείας από το σταφύλι στο ποτήρι. Άλλωστε: «Σιτοβολώνες, ελαιώνες, αμπελώνες. Αυτά είναι τα πρώτα συστατικά της ζωή μας» (σελ. 33). «Ο πολύς κόσμος νομίζει πως το κρασί είναι κάτι μαγικό…Κι όμως….δεν είναι τίποτα παραπάνω από δουλειά. Από ατελείωτες ώρες δουλειάς» (σελ. 345).

In vino veritas (=Στο κρασί υπάρχει αλήθεια) κι έτσι τα πάντα βγαίνουν αργά ή γρήγορα στο φως. Μυστικά αποκαλύπτονται, αλήθειες διατυπώνονται, κινήσεις γίνονται: «Η πραγματική αγάπη δεν σε φυλακίζει σαν το κρασί μέσα σε ένα βαρέλι, περιμένοντας να εξελιχθείς με τα δικά της θέλω, γιατί το μόνο σίγουρο είναι ότι η γεύση που θα σου αφήσει θα είναι ίδια με το ξίδι» (σελ. 92). Πόσο γλυκά και τρυφερά ξεδιπλώνεται ο έρωτας του Άρη και της Κλαίρης, με πόση αληθοφάνεια καταγράφονται οι στιγμές τους στην Κρήτη πριν ξεσπάσει η οικογενειακή καταιγίδα, με πόση λεπτοδουλειά και αληθοφάνεια δίνονται οι συνθήκες που θα τους χωρίσουν και θα τους απομακρύνουν ώσπου να ξανασυναντηθούν χρόνια αργότερα. Και τότε… Τι θα μας οδηγήσει στο τέλος; Ένας έρωτας που δοκιμάζεται από τις δυσκολίες, ωριμάζει στο βαρέλι της απόστασης και κάποια στιγμή θα έρθει η ώρα να τον δοκιμάσουν οι ενδιαφερόμενοι. Τι γεύση θα έχει; Πώς θα νιώσει ο ουρανίσκος και η καρδιά τους; Ταυτόχρονα, ένας πατέρας κι ένας γιος όλο και απομακρύνονται παρά την αγάπη του ενός για τον άλλον, αφήνοντας το μίσος που καραδοκούσε να μπει ανάμεσά τους. Όσο με συγκινούσαν τα εμπόδια και οι δυσκολίες των δύο ερωτευμένων νέων άλλο τόσο έντονα ένιωθα με τη σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα σ’ έναν γιο και σ’ έναν πατέρα. Ο πρώτος απογοητευμένος από τη στάση του δεύτερου, ο δεύτερος δε ρίχνει τον εγωισμό του όταν διαπιστώνει πως τον έκρινε λάθος κι όταν επιτέλους έρχεται το λυτρωτικό τέλος ίσως να είναι αργά για κάποιους από τους δύο. «Κρασί από τα χείλη σου» λοιπόν και στην υγεία του αναγνώστη!

Βιβλίο Κάθε μυστικό σου
Συγγραφέας Γιώργος Δάμτσιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο βιβλίο της σειράς «Ευγενείς Άγριοι» έχει κεντρικό πρωταγωνιστή μόνο τον ιδιωτικό ερευνητή Τζορτζ Ντόρμερ, που πλέον έχει έδρα τη Θεσσαλονίκη, και διαδραματίζεται δεκαέξι μήνες μετά τη δεύτερη περιπέτεια της σειράς. Ο Λούκα Κοντρέτι έχει εξαφανιστεί  από προσώπου γης ώστε να παλέψει μόνος του με τους προσωπικούς του δαίμονες κι έτσι ο Ντόρμερ έχει το πεδίο ελεύθερο να μπλέξει σε μια κατάδική του και επικίνδυνη υπόθεση. Μια γυναίκα εκβιάζεται από έναν άγνωστο για να τη βοηθήσει να πάρει πίσω το παιδί της από την Πρόνοια. Ποιοι είναι οι ύποπτοι στην υπόθεση και πώς συνδέονται μαζί της; Είναι κάποιος από αυτούς ο εκβιαστής; Θα καταφέρει ο Ντόρμερ να βγάλει άκρη και να σώσει την πελάτισσά του;

Η αιχμαλωσία από τον Εκτελεστή και η υπόθεση εκβιασμού ξετυλίγονται παράλληλα, με τη μία να προηγείται της άλλης κατά μία εβδομάδα, κάτι που ενισχύει την απορία ως προς τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται μεταξύ τους. Ο Στέφανος Γκένος περιγράφει τις στιγμές τρόμου και παράνοιας που ζει κλεισμένος με τέσσερις αγνώστους, που όλοι τους έχουν διαπράξει ένα κακούργημα στη ζωή τους: μοιχεία, δολοφονία, πορνεία, παιδική πορνογραφία, εμπρησμό και βιασμό. Ο Εκτελεστής είναι ένας ψυχρός σαδιστής με ασταθή, φυσικά, ψυχολογία και η προσωπικότητά του δίνει αφορμή στον συγγραφέα του βιβλίου ν’ ασχοληθεί με έναν παρανοϊκό δολοφόνο, δημιουργώντας μια γκροτέσκα ατμόσφαιρα πόνου, έντασης, αγωνίας και ανατροπών. Η σκιαγράφηση είναι άψογη και δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από άλλους μανιακούς της σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας, ελληνικής και ξένης.

Με εκπλήσσει ευχάριστα που η σειρά βιβλίων «Ευγενείς Άγριοι» ποικίλλει στο είδος στο οποίο δοκιμάζεται κάθε φορά (το πρώτο ήταν μια κατασκοπική περιπέτεια, το δεύτερο ένα καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα και το τωρινό αποδίδει ρεαλισμό σε μια σχιζοφρενή προσωπικότητα) και οι πειραματισμοί επιτυγχάνουν. Ο συγγραφέας, με σεμνότητα αλλά και αχαλίνωτη φαντασία, ρίχνει στη λογοτεχνική κονίστρα όποιον θέλει από το σύμπαν που έχει πλάσει και ταυτόχρονα αλλάζει αφηγηματικό στυλ και οπτικές γωνίες, κάτι που δεν έχω προσέξει ως τώρα σε άλλα μυθιστορήματα.

Ως προς την υπόθεση που αναλαμβάνει ο Ντόρμερ, έχουμε διαρκείς ανατροπές κι ένα απανωτό σερί αποτυχιών, κάτι που όμως κρύβει έναν άσο από πίσω του. Οι οπτικές γωνίες ανατρέπονται από τη μια στιγμή στην άλλη, η αλήθεια είναι καλά κρυμμένη ενώ κάποιες κοινές λεπτομέρειες χαρίζονται στον αναγνώστη που αγωνιά να συνδέσει τις δύο υποθέσεις και να βρει και τον δολοφόνο! Ο ντετέκτιβ δρα κυρίως στη Νάουσα και τη Βέροια, χωρίς όμως ν’ αφήνει παραπονεμένη τη Θεσσαλονίκη και διαπιστώνει με τρόμο πως κάτι δεν κολλάει με τίποτα στην υπόθεση που ανέλαβε. Ενδιαφέρουσες είναι οι περιπτώσεις των υπόπτων, των οποίων δε γνωρίζουμε μόνο την προσωπική και οικογενειακή ιστορία αλλά οι αντιδράσεις τους στις έρευνες του ντετέκτιβ φέρνουν τα αντίθετα αποτελέσματα, κάτι που καθυστερεί την εξέλιξη της πλοκής, δίνοντας έτσι ακόμη περισσότερο σασπένς ως την τελική λύση του δράματος. Στα θετικά του κειμένου βάζω και την εναλλαγή μεταξύ τρόμου και χιούμορ «Ήταν ένα μαγαζί μεγέθους τρύπας στην οδό Τσιμισκή, από αυτά όπου συνήθως όταν έκανες τη διαίρεση μεταξύ τετραγωνικών και ενοικίου το αποτέλεσμα που προέκυπτε σε έκανε να αμφιβάλλεις για τα μαθηματικά σου» (σελ. 108). Κατ’ αυτόν τον τρόπο κι έναν δικηγόρο τον βαφτίζει ως Δημοσθένη Δίκαιο, κάτι που φέρνει μειδίαμα στον Ντόρμερ.

«Κάθε μυστικό σου» είναι δικό σου και δεν πρέπει να βγει στην επιφάνεια. Τι θα κάνεις λοιπόν για να το κρατήσεις κρυφό; Η νέα περιπέτεια των Ευγενών Αγρίων είναι γεμάτη αγωνία, ανατροπές και εκπλήξεις, σκιαγραφεί έναν ψυχωσικό δολοφόνο που καλύτερα να μη συναντήσει κανείς ποτέ στη ζωή του και ρίχνει σ’ έναν αγώνα ζωής και θανάτου πέντε άγνωστους μεταξύ τους ανθρώπους, συνηθισμένους και καθημερινούς, εκ των οποίων μόνο ένας θα βγει ζωντανός.

Βιβλίο Εξημέρωση
Συγγραφέας Γιώργος Δάμτσιος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πλοκή έχει πιο προσγειωμένες φιλοδοξίες από το πρώτο βιβλίο της σειράς και οι «γήινες διαστάσεις» της καθαυτής υπόθεσης αφήνουν αρκετό περιθώριο στον συγγραφέα να ξεδιπλώσει μια ρεαλιστική ιστορία γεμάτη ανατροπές, εκπλήξεις και αγωνία, μιας και στο κατόπι του Λούκα δεν είναι μόνο ο προαγωγός της κοπέλας που προστατεύει αλλά και μια μυστηριώδης σκιά από το παρελθόν. Θεσσαλονίκη, Νάουσα και Έδεσσα είναι τα θέατρα των νέων επιχειρήσεων και η πλοκή έχει ωραία, στρωτή εξέλιξη, με συμμάχους που δεν περιμένεις, εμφανίσεις καλοδεχούμενες μιας και δημιουργούν το στοιχείο της έκπληξης που απαιτεί μια καλογραμμένη περιπέτεια και μέσα σε όλη αυτήν την πληθώρα των γεγονότων ζωντανεύει ένα οργανωμένο δίκτυο trafficking, το οποίο ο συγγραφέας καταγράφει σωστά και ρεαλιστικά. Ταυτόχρονα, οι έρευνες των Καρέτη και Μακροπούλου φέρνουν αποσπασματικά στο προσκήνιο κάποια περιστατικά από το «Σκοτεινό πέπλο» ενώ αναρωτιόμουν ποιος είναι ο ρόλος τους στο βιβλίο, μιας και θέλουν να κάνουν τα πάντα προκειμένου να κλείσουν την υπόθεση.

Ο Λούκα, που έκανε διάφορα ατοπήματα και έπεφτε σε γκάφες τις οποίες κανένας έμπειρος και «ψυχρός» εκτελεστής σαν αυτόν δε θα διέπραττε, εδώ επεξηγείται σχεδόν πλήρως πόσο παρορμητικός είναι! Να λοιπόν μια χαραμάδα ρεαλισμού απέναντι σε κάτι που θα μπορούσε στα χέρια άλλου συγγραφέα να αναπτυχθεί σε σούπερ ήρωα και να γελοιοποιηθεί στα μάτια του αναγνωστικού κοινού. Είναι άνθρωπος, με σάρκα, οστά και πάνω απ’ όλα ψυχή! Μάλιστα, η απόφασή του να προβεί σε κάτι που φυσικά πήγε στραβά, προδίδοντας εμπιστοσύνη και σιγουριές, απογειώνει τις εξελίξεις και βοηθάει τον αστυνόμο Χρήστο Καπετάνο για μια καμέο εμφάνιση! Ο Λούκα, που ευτυχώς τώρα δεν έχει αμνησία κι έτσι μπορούμε να μάθουμε πολλά για τις σκέψεις, τα κίνητρα, τη νοοτροπία και τις αντιλήψεις του, καταλαβαίνει τα λάθη του, διαπιστώνει τις ανοησίες του, κρίνει αυστηρά τον εαυτό του, κάνει όμως κάτι για ν’ αλλάξει ή να διορθώσει τις αβλεψίες του; Θα το αφήσω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει, αναφέροντας απλώς ότι η ποικιλία μεταξύ  πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης δίνει τη δυνατότητα για στερεοσκοπική παράθεση των γεγονότων κι έτσι μπορούμε ν’ απομακρυνθούμε λίγο από την «ατομικότητα» του πρωταγωνιστή και να δούμε τα δρώμενα σφαιρικά.

Τα μειονεκτήματα του χαρακτήρα του Λούκα τονίζονται περισσότερο μέσα από τα λόγια του μυστηριώδους ιδιωτικού ερευνητή Τζορτζ Ντόρμερ (κάτι μου λέει πως σε επόμενο βιβλίο θα μάθουμε επιτέλους και γι’ αυτόν πράγματα) που του δίνει κάποια μαθήματα παρακολούθησης, τονίζοντας επανειλημμένα ότι σκέφτεται βραχυπρόθεσμα, κάτι που αποτελεί την κύρια πηγή του κακού και κάποιες γενικότερες οδηγίες επιβίωσης στον κλάδο του ιδιωτικού ντετέκτιβ, αγνοώντας τις αντιρρήσεις του φίλου του ότι «δε θέλει να πετύχει σ’ αυτήν τη δουλειά», απλώς να τιμωρήσει! Η μεγάλη έκπληξη όμως είναι οι συνέπειες του τέλους της ιστορίας στον ψυχισμό του πρωταγωνιστή, που πλέον έχει διαβεί πολλές φορές το μονοπάτι χωρίς επιστροφή κι αυτό τον γεμίζει με άφθονους εφιάλτες. Μπορεί να έχει επιδεξιότητες «πράκτορα», μπορεί να είναι γυμνασμένος, να είναι και γκαφατζής ακόμη, δεν έχει όμως τη στόφα του δολοφόνου, επομένως ακόμη κι η αφαίρεση ζωών εν αμύνει δεν παύει να είναι λιτά και καθαρά αυτό: φόνος. Όπως λέει και ο Τζορτζ (ξανά): «-Άρχισες να καταπολεμάς το άγριο θηρίο που υπάρχει μέσα σου. Να το εξημερώνεις και να το διαχειρίζεσαι… Είσαι φτιαγμένος για να πολεμάς το κακό, Λούκα» (σελ. 370). Είναι έτσι τα πράγματα όμως ή το θηριάκι περιμένει ανυπόμονα την επόμενη τροφή του; Αναρωτιέμαι τι θα συμβεί στη συνέχεια!

Από την άλλη, η πόρνη Χόουπ που ήρθε από τη Νιγηρία στα δεκατέσσερά της είναι το ιδανικό πρόσωπο για να περιγράψει μια αντικειμενική κατάσταση στην ξένη χώρα στην οποία κατέφυγε, την Ελλάδα: «-Υπάρχει πολλή κακία σ’ αυτό τον κόσμο… Όποιος μπορεί να κάνει κακό σε κάποιον άλλο, να τον κλέψει, α τον βασανίσει, να τον κάνει σκλάβο, το κάνει χωρίς να το σκεφτεί ξανά. Το κάνει με χαρά» (σελ. 177). Η προσωπική της ιστορία μάλιστα είναι δοσμένη με μέτρο και παίζει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις. Κατ’ εμέ είναι ο πιο άρτια δομημένος χαρακτήρας και το καλύτερο παράδειγμα για να τονίσει κανείς το νόημα και τη σημασία της ελπίδας, ιδιαίτερα όταν ξέρεις ότι το κορίτσι αυτό έχει ζήσει την κακοποίηση σε κάθε της μορφή. Ο συγγραφέας είναι αρκετά «ωμός» και δεν ωραιοποιεί τίποτα: ο ψυχικός και σωματικός βιασμός είναι κάτι απάνθρωπο και αφήνει σημάδια είτε γίνεται σε πόρνες είτε σε συζύγους και συντρόφους.

Η «Εξημέρωση» είναι ένα πολύ καλό σύνολο περιπέτειας και ολοκληρωμένων χαρακτήρων που διαδραματίζεται σε Νάουσα και Θεσσαλονίκη και μέσα από κινηματογραφικούς διαλόγους και σκηνές ξεπηδούν σημαντικά μηνύματα γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις. Κίνητρα και αντικίνητρα, πράξεις και αντίποινα, λογική και ειρμός υπάρχουν σ’ ένα κείμενο που έχει δουλευτεί πολύ για να χαρακτηριστεί απλώς «περιπέτεια» και όλα δείχνουν πως ο συγγραφέας επιτέλους βρήκε τον δρόμο στον οποίο τον καλούν οι χαρακτήρες του, ο καθένας εκ των οποίων έχει μια ενδιαφέρουσα και μελετημένη προσωπικότητα: ο μπάρμαν, ο ντετέκτιβ, ο Λούκα, η κακοποιημένη ανήλικη, η μυστηριώδης ιδιοκτήτρια, ο νονός της νύχτας, ο παλιός έρωτας και άλλοι, πρωταγωνιστές και κομπάρσοι σε μια ενδιαφέρουσα ιστορία που θ’ αφήσει τα σημάδια της στον αναγνώστη και δε θα τον αφήσει σε ησυχία μέχρι την κυριολεκτικά τελευταία σελίδα, όπου όλα τα ερωτήματα απαντώνται και όλοι οι χαρακτήρες μεταστρέφονται.

Βιβλίο Σκοτεινό πέπλο
Συγγραφέας Γιώργος Δάμτσιος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την αρχή μιας σειράς περιπετειών με άξονα την τρομοκρατία και τις συνέπειές της στον κόσμο, με ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις κι ένα διαρκές παιχνίδι μυστικών και αποκαλύψεων. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση γεμίζει ερωτηματικά τον αναγνώστη, μιας και τα στοιχεία της ταυτότητας του πρωταγωνιστή αποκαλύπτονται σταδιακά σε μια συναρπαστική αλληλουχία γεγονότων! Η Θεσσαλονίκη γίνεται στόχος βομβιστικών επιθέσεων και οι δρόμοι της, οι περιοχές της, τα μαγαζιά της περιγράφονται με γλαφυρότητα και ρεαλισμό. Η πλοκή κορυφώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές και ένα μεγάλο μυστικό έρχεται να ανατρέψει τις ευαίσθητες ισορροπίες. Το «Σκοτεινό πέπλο» δε σκεπάζει μόνο τη συμπρωτεύουσα ως απειλή αλλά και το μυαλό του πρωταγωνιστή που δε θυμάται τίποτα από την προηγούμενη ζωή του κι αγωνίζεται να ταιριάξει μεταξύ τους φαινομενικά ασύνδετα κομμάτια.

Όπως σχεδόν σε όλες τις περιπέτειες, έτσι κι εδώ δεν υπάρχει εμβάθυνση στους χαρακτήρες και ίσως κάποια γεγονότα να φανούν υπερβολικά συμπτωματικά ή να δημιουργείται η αίσθηση πως υπάρχουν κενά, όπως παρατήρησα και το γεγονός πως μιας σειρά από μικρές γκάφες ή αστοχίες του πρωταγωνιστή που του τις επισημαίνουν οι συνομιλητές και συνεργάτες του, κάτι που δεν πιστεύω πως θα γίνονταν από κάποιον σαν αυτόν, μιας και το DNA προδικάζει κάποιες αυτοματοποιημένες κινήσεις και σκέψεις. Δεν μπορώ όμως να παραβλέψω το γεγονός πως πρόκειται για ένα καθαρά ελληνικό μυθιστόρημα του είδους, από τα ελάχιστα μέχρι στιγμής που υπάρχουν, και πως η προσπάθεια είναι αρκετά αξιέπαινη. Ναι, μπορεί να γίνει τρομοκρατική επίθεση στην Ελλάδα, ναι, μπορεί να υπάρξουν κινητήριοι μοχλοί σαν αυτοί που περιγράφονται στο παρόν βιβλίο κι επομένως επικροτώ με χαρά αυτήν την προσπάθεια. Με την περιπέτεια να ολοκληρώνεται σχεδόν στο τέλος του μυθιστορήματος και με το επόμενο βιβλίο, την «Εξημέρωση», να με περιμένει με διπλάσιο αριθμό σελίδων, ανυπομονώ να δω τι άλλο έχει στο μυαλό του ο ευφάνταστος Γιώργος Δάμτσιος για τη συνέχεια.

Η προσπάθεια του συγγραφέα, αν όχι για βαθύτερη μελέτη της τρομοκρατίας, τουλάχιστον για επικέντρωση της προσοχής του κόσμου σε αυτήν και τις συνέπειές της, φαίνεται κι από το ακόλουθο χωρίο: «Εγώ έβλεπα ήδη ξεκάθαρα ότι αν γίνονταν τριάντα ή και περισσότερες ταυτόχρονες εκρήξεις στον κόσμο, παρόμοιας λογικής η κατάσταση θα ξέφευγε εντελώς. Διότι μέσα σ’ αυτές θα υπήρχαν και Ρώσοι που θα πέθαιναν στην Αμερική, Κινέζοι στη Ρωσία ή Αμερικανοί στη Βόρεια Κορέα. Και σίγουρα κάποιος ηγέτης από αυτά τα κράτη θα το έβλεπε διαφορετικά όλο αυτό και θα εκτόξευε τα πυρηνικά του στον μισητό του εχθρό, με αποτέλεσμα να υπάρξουν αντίποινα» (σελ. 216). Τέλος, δεν μπόρεσα να κρύψω ένα χαμόγελο για τον φόρο τιμής σε Ευαγγελία Παπανίκου, Μαρία Ζαχαράκη και Μάριο Δημητριάδη, όλοι γνωστοί συγγραφείς του ελληνικού φανταστικού, με τους οποίους ο συγγραφέας έχει συνεργαστεί.

Το «Σκοτεινό πέπλο» είναι μια αξιόλογη προσπάθεια ελληνικής περιπέτειας και η αρχή μιας συναρπαστικής σειράς γύρω από την αιώνια διαμάχη του καλού και του κακού, μιας σειράς με απανωτές ανατροπές, κινηματογραφικές σκηνές, ρεαλισμό και ενδιαφέρουσες αποκαλύψεις.

Βιβλίο Στα πέρατα της αντοχής
Συγγραφέας Χριστίνα Ρούσσου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Χριστίνα Ρούσσου ξεδιπλώνει και πάλι το ταλέντο της να στήνει ρεαλιστικές ιστορίες από το παρελθόν και να τις μπολιάζει με μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία που δίνουν αυθεντικότητα στο κείμενο ενώ ταυτόχρονα οι ανατροπές που επιφυλάσσει για τους ήρωές της δημιουργούν αγωνία και αντιφατικά συναισθήματα. Ουσιαστικά, πρόκειται για τις ζωές των αδελφών Μακρή, οι οποίες φωτίζονται αποσπασματικά, σα να διάλεξε η συγγραφέας τις σημαντικότερες πτυχές και να τις ενέταξε στο απαραίτητο ιστορικό πλαίσιο ενώ οι χαρακτήρες που έφερε στο διάβα τους φωτίζουν διαφορετικές χρονικές περιόδους και τόπους.

Θα μείνω κυρίως σε τρεις συμπρωταγωνιστές, τον Αντώνη Γκούση, τη μαντάμ Ζανέτ και τη Λωρέτα Γεωργάτου, των οποίων τον ρόλο δε θ’ αποκαλύψω, ακριβώς για ν’ αφήσω τον αναγνώστη να μάθει μόνος του τι συνέβη και πώς συνδέθηκαν με τον βασικό κορμό του μυθιστορήματος. Ο Αντώνης Γκούσης γεννήθηκε στα Βοδενά (σημερινή Έδεσσα) και σπούδασε στη Βιέννη, στον κύκλο της αριστοκρατίας όπου διέπρεπε η Αορίκα Ζιώππα που γνωρίσαμε στο προηγούμενο βιβλίο, την «Ντουλμπέρα». Με αφορμή τη συμμετοχή του στον Μακεδονικό Αγώνα πριν συνεχίσει την ιατρική στην Αμερική, καταγράφονται τα αιματηρά γεγονότα του ξεσηκωμού και οι βουλγαρικές ωμότητες και βλέψεις λίγα χρόνια πριν ενσωματωθεί η ταλαίπωρη αυτή γη στην Ελλάδα. Εδώ υπάρχει κι ένα δίλημμα: διαθέτεις τα χρήματα στον αγώνα αλλά δεν πολεμάς ο ίδιος, είναι αυτό ηθικά και πρακτικά σωστό ή όχι;

Μέσω της μαντάμ Ζανέτ γνώρισα την αστική Αθήνα των αρχών του 20ού αιώνα, έμαθα για τα Ορεστειακά και γενικότερα το γλωσσικό ζήτημα της εποχής, ενώ σε μια επίσκεψή της σε αλογοπάζαρο καταγράφονται οι ανθυγιεινές συνθήκες διαμονής στο Γκαζοχώρι και τον Βοτανικό. Η συναρπαστική αυτή γυναίκα ήταν μια φιλελεύθερη Γαλλίδα, πλούσια φιλελληνίδα, με σημαντική περιουσία κοντά στον Λίγηρα, με μεγάλη μόρφωση και ευρύνους, θεατρόφιλη, με προσωπικό φιλολογικό σαλόνι, όπου συγκεντρωνόταν όλη η αφρόκρεμα της εποχής και της πόλης. Ακμαία και πανέξυπνη ως το τέλος του βιβλίου, αντιπροσώπευε την πρόοδο της χώρας και των κατοίκων που άρχιζαν να ξεφεύγουν από παράλογα ήθη και έθιμα, να βγαίνουν από το καβούκι τους και ν’ αναπτύσσουν δίψα για μάθηση και πρωτόφαντες δεξιότητες στο κοινωνικό σύνολο και στον προσωπικό τους ελεύθερο χρόνο. Το αντίθετό της, η σχεδόν μάγισσα Λυμπιάδα, που επίσης ζούσε στη Νάουσα, ήταν ένα εξισορροπημένο αντίβαρο, μιας και εκμεταλλευόταν την ευπιστία των συγχωριανών της για να τους τρώει λεφτά πλασάροντας μαντζούνια για ίαση και «δέσιμο». Η περιουσία της ήταν αμύθητη, το μυαλό της τετραπέρατο, η ψυχή της σκοτεινή και το τέλος της ιστορίας της δίκαιο.

Το ωραιότερο κομμάτι του μυθιστορήματος κατ’ εμέ ήταν η ζωή της Λωρέτας Γεωργάτου, επιφανούς μέλους της ζακυνθινής κοινωνίας, μεγαλωμένης στα πούπουλα, που δυστυχώς από τη μια στιγμή στην άλλη σχεδόν βρέθηκε στον δρόμο, μ’ έναν πάμπλουτο άντρα να έχει αγοράσει νόμιμα την περιουσία της. Αυτός ο άντρας όμως την αγάπησε παράφορα και την παντρεύτηκε με αντάλλαγμα να της δώσει πίσω τα σπίτια και τα κτήματα. Από κείνη τη στιγμή, η καθημερινότητα της Λωρέτας, χάρη στη μάντσια (=φάρσα) που της σκάρωσε ο σύζυγός της και στην υπέροχη γραφή της κυρίας Ρούσσου ήταν γεμάτη τραγελαφικά περιστατικά που στόχο είχαν να κάμψουν την ψευτοπερηφάνια της και να της δείξουν την πραγματική αξία ενός ανθρώπου. Διασκεδαστικά γεγονότα ζωντάνεψαν μπροστά μου μια γυναίκα που από στρίγγλα μεταμορφώθηκε έξυπνα σε αρνάκι και ευρηματικές ιδέες τη λύγισαν και την προσγείωσαν, την ταπείνωσαν και την έκαναν χρήσιμη στο νοικοκυριό και στο ευρύτερο πλαίσιο ενός γάμου.

Αυτούς και άλλους ανθρώπους γνώρισαν ο Αχιλλέας, ο Νίκος και η Λέγκω, τρεις άνθρωποι που βάδισαν σε εντελώς διαφορετικά μονοπάτια της τύχης και του πεπρωμένου. Γεμάτοι ελπίδες, αμφιβολίες αλλά και λαχταρώντας τον επαναπατρισμό που προσδοκούν όλοι οι μετανάστες, αρχίζουν να στεριώνουν, να επηρεάζονται, να φτιάχνουν τη δικής τους μικρή ή μεγάλη περιουσία, να μορφώνονται, να γίνονται μεγάλοι και τρανοί. Συγκινητικές και άκρως ρεαλιστικές οι συνθήκες αποχωρισμού λόγω της αποδημίας αλλά και της επιστροφής στον γενέθλιο τόπο. Μπήκα τόσο πολύ στο μυθιστόρημα που κάποιες φορές δάκρυσα από το συναίσθημα που πήγαζε κατά τόπους.

Η συγγραφέας, όπως προανέφερα, δούλεψε πολύ πάνω στο ιστορικό και το τοπικό υπόβαθρο. Οι ντοπιολαλιές της Νάουσας και της Έδεσσας (βαριά, τραχιά και δύσκολη, λεγόταν «ντόπικα» και ήταν τούρκικο λεξιλόγιο ανάμικτο με ελληνικό) και της Ζακύνθου (γάργαρη, κελαρυστή, ρέουσα, διασκεδαστική) έδιναν το απαραίτητο ηχόχρωμα και με ταξίδευαν από τα ψηλά βουνά στις παραθαλάσσιες πόλεις, από τους βασανισμένους και ταλαιπωρημένους χωριάτες στους ευφυείς, κουτοπόνηρους, καλοζωισμένους νησιώτες (γέλασα πολύ με την περίπτωση του Τσοράιλ, όπως αποκαλούσαν τους μετανάστες από την έκφραση «it’s alright»).

Πρόσεξα επίσης πως δεν εντάχθηκαν οι χαρακτήρες στα ιστορικά γεγονότα αλλά τα γεγονότα στις ζωές τους. Ήταν σα να πραγματοποιήθηκαν αυτά χωρίς τη συμμετοχή τους αν και τους επηρέασαν και τους άλλαξαν, πιο πολύ σα να υπάκουσαν σ’ ένα επιμύθιο για να βελτιώσουν τη δική τους ζωή. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, μιας και η αφήγηση κρατάει ως το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου πολέμου, οπότε περαιτέρω ανατροπές και αναλυτική έκταση γεγονότων που όλοι λίγο πολύ γνωρίζουμε θα κούραζε και θ’ αποδυνάμωνε το ήδη σωστά και με μέτρο ρέον κείμενο. Τέλος, όπως στην «Ντουλμπέρα», έτσι κι εδώ έχουμε σύντομες και προσεκτικά διαλεγμένες εξελίξεις που προχωράνε τη δράση και την Ιστορία παρακάτω, φέρνοντας νέα πρόσωπα στο προσκήνιο και χωρίς να φαίνεται αν όλο αυτό θα καταλήξει κάπου. Ευτυχώς όμως η συγγραφέας σταμάτησε εγκαίρως και δεν παρασύρθηκε από τους χαρακτήρες της, όπως έκανε στο προηγούμενο βιβλίο, ενώ δύο σοβαρά μυστικά που ήρθαν σωστά στο προσκήνιο ένωσαν και τα τελευταία κομμάτια του παζλ. Έτσι, το κείμενο ολοκληρώθηκε πριν κουράσει και αποπροσανατολίσει τον αναγνώστη.

Το μυθιστόρημα «Στα πέρατα της αντοχής» είναι ένα χρονικό των τελών του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, όπου τρία αδέλφια ζουν την πίκρα του ξενιτεμού, του μισεμού και της συναισθηματικής μοναξιάς αλλά καταφέρνουν να χαράξουν τη δική τους πορεία στη ζωή και να παραμείνουν πιστοί στα αρχικά τους ιδεώδη. Εκπλήξεις και ανατροπές ανανεώνουν τακτικά το ενδιαφέρον, νέοι πρωταγωνιστές εμφανίζονται δημιουργώντας καινούργιες περιπέτειες και καταστάσεις κι όλα οδεύουν σ’ ένα λυτρωτικό και αίσιο τέλος.