Βιβλίο Κράτος τρόμου 
Τίτλος πρωτοτύπου State of terror
Συγγραφείς Hillary Rodham Clinton, Louise Penny 
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις, διπλωματικούς χειρισμούς και διπλούς κατασκόπους, παιχνίδια εξουσίας και λυκοφιλίες, με κάθε σελίδα να μας βάζει όλο και πιο βαθιά σ’ ένα καλά μπλεγμένο κουβάρι, όπου κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται κι όπου πίσω από κάθε κεφάλι που κόβεται φυτρώνουν περισσότερα. Η Louise Penny και η Hillary Rodham Clinton έγιναν σταδιακά φίλες χάρη σε διάφορες αφορμές που τους έφεραν κοντά. Την άνοιξη του 2020 σκέφτηκαν να γράψουν ένα πολιτικό θρίλερ, επηρεασμένες από την ασταθή θέση του κόσμου γύρω τους και από κάποια δυσάρεστα προσωπικά βιώματα, που κάποια εξ αυτών αντικαθρεφτίζονται στο μυθιστόρημα. Η Hillary Clinton μάλιστα είχε ως πρόσφατο παράδειγμα την επιτυχία του συζύγου της, Bill, που έγραψε δύο αντίστοιχα βιβλία με τον James Patterson, το δυνατό και γρήγορο «Ο Πρόεδρος αγνοείται» και το, αμετάφραστο ακόμη στα ελληνικά, «The President’s daughter». Η Hillary Clinton μάλιστα υποστηρίζει: «…η ιστορία που διηγείται είναι απόλυτα επίκαιρη. Από μας εξαρτάται αν το σενάριο θα παραμείνει στη σφαίρα του μυθιστορήματος» (σελ. 539).

Το μυθιστόρημα έχει κλιμακωτή πλοκή που κορυφώνεται όλο και περισσότερο σε κάθε σελίδα, έχει λίγους βασικούς χαρακτήρες, κάτι που βοηθάει στις ανατροπές, στις υποψίες και στα διπλά παιχνίδια ενώ με τον διαμοιρασμό των ηρώων σε διαφορετικές ομάδες και σε διαφορετικούς χώρους δράσης αυξάνονται η αγωνία και το σασπένς. Οι προβολείς πέφτουν κυρίως πάνω στην Έλεν Άνταμς και τον Πρόεδρο Ντάγκλας Γουίλιαμς που τη διόρισε.  Η Έλεν είναι τυπική Αμερικανίδα («Πόσο αγαπούσε αυτή τη χώρα. Αυτό τον μεγαλόπρεπο, τραυματισμένο φάρο», σελ. 15), πολιτικός με φιλοδοξίες και όνειρα, παρέδωσε με χαρά στην κόρη της, Κάθριν, την αυτοκρατορία διεθνών μέσων ενημέρωσης που έχτισε και διηύθυνε για μεγάλο διάστημα. Φαίνεται συγκρατημένη, ευγενική, γεμάτη αυτοπεποίθηση και εκπροσωπεί το ισχυρότερο κράτος του κόσμου, στα παρασκήνια όμως δείχνει κουρασμένη, ατημέλητη, εξαντλημένη, μεγαλύτερη σε ηλικία. Το ενδιαφέρον στη σχέση μεταξύ Προέδρου και υπουργού είναι το γεγονός πως οι ισορροπίες δε σταματούν να αλλάζουν, διαπιστώνοντας έτσι πως πέφτουν και οι δύο θύματα είτε του εγωισμού τους (όπως ο Πρόεδρος που σύντομα βλέπει πως το πιόνι του κινείται με αυτοβουλία) είτε των φιλοδοξιών τους (όπως η Έλεν που διαπιστώνει σύντομα πόσο πιο άσχημο παιχνίδι απ’ ό,τι φαινόταν αρχικά είναι η επιλογή της ως Υπουργού). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο τσαλακώνονται, αδειάζουν, ξεφουσκώνουν ή ατσαλώνονται ανάλογα τις περιστάσεις και οδηγούνται σ’ ένα τέλος εκτίμησης και αμοιβαίου θαυμασμού.

Οι προσωπάρχες Τσαρλς Μπόιντον και Μπάρμπαρα Στένχαουζερ, η σύμβουλος της Έλεν και καλύτερή της φίλη Μπέτσι Τζέιμεσον, η διπλωματική υπάλληλος στο Γραφείο Υποθέσεων Νότιας και Κεντρικής Ασίας στο Υπουργείο Εξωτερικών Αναχίτα Ντάχιρ, η δόκτωρ Νασρίν Μπουχάρι, ο επικίνδυνος Μπασίρ Σαχ, ο δημοσιογράφος του Reuters Γκιλ Μπαχάρ, η Κάθριν Άνταμς, ο στρατηγός Μπερτ Γουάιτχεντ και άλλοι κινούνται δίπλα στο πρωταγωνιστικό ντουέτο εμπλουτίζοντας την πλοκή και οδηγώντας τον αναγνώστη σ’ ένα αέναο κυνήγι γάτας και ποντικιού ως προς τα κίνητρά τους, τον πραγματικό τους ρόλο στην ιστορία, τα αληθινά τους συναισθήματα, τα αίτια των πράξεών τους κ. ά. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη εμβάθυνση σε ψυχογραφήματα ούτε κάποια λογοτεχνικότητα κι έτσι αφέθηκα να παρασυρθώ από την ταχύτητα των εξελίξεων και τις απανωτές αποκαλύψεις που με οδήγησαν χωρίς ανάσα στο τέλος. Τα κεφάλαια μάλιστα είναι ευσύνοπτα, χωρίς απότομα φινάλε που να αφήνουν κάτι στη μέση σε κρίσιμο σημείο, έχουν τον χώρο τους και τη θέση τους και λείπουν οι μακροσκελείς ανούσιοι διάλογοι, οι περιττές επαναλήψεις, οι κοφτές προτάσεις, κάτι που δείχνει σεβασμό στον αναγνώστη και έλλειψη βιασύνης.

Ένα τέτοιο μυθιστόρημα περιπέτειας και κατασκοπείας δε θα μπορούσε να μην είναι γεμάτο κλισέ, ειδικά από τη στιγμή που το γράφουν μια σημαντική συγγραφέας και μια ισχυρή πολιτικός. Φυσικά και η Αμερική προβάλλεται ως ισχυρή χώρα, φυσικά και αχνοφαίνεται ως αντίπαλον δέος η Ρωσία (δε θα αποκαλύψω τον ρόλο της), φυσικά και τονίζονται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα γεωστρατηγικά και κοινωνικοπολιτικά παιχνίδια της Μέσης Ανατολής που με γέμισαν δέος ως προς τους λεπτούς χειρισμούς που απαιτούνται μεταξύ ανθρώπων που βιάζονται ποιος θα εξοπλιστεί περισσότερο, χωρίς να δίνει σημασία από ποιον και με τι συνέπειες, όλα αυτά όμως είναι και τα εχέγγυα για το αίσθημα της ικανοποίησης που άντλησα ολοκληρώνοντας την ανάγνωση. Σαφέστατες αιχμές υπάρχουν για τον Ντόναλντ Τρ…εεεε… Έρικ Νταν, που κατέστρεψε τα πάντα με τη θητεία του, παραδίδοντας μια γραφειοκρατία που την αποτελούσαν οι άνθρωποι που την είχαν σακατέψει, οι ανίκανοι δηλαδή της προηγούμενης κυβέρνησης. Αλώβητος δε βγαίνει ούτε ο Ρώσος Πρόεδρος (μυθιστορηματικά Μαξίμ Ιβάνωφ): «Ένας αδίστακτος τύραννος, εκπαιδευμένος σε μεθόδους καταπίεσης που ήταν συνάμα δόλιες και σκληρές… υπολόγιζε τα πάντα, με μια ψυχρότητα που θα έκανε ακόμα και τη Σιβηρία να ανατριχιάσει» (σελ. 458).

Όταν κυβερνάς με όπλο τον φόβο, δε δημιουργείς αφοσίωση αλλά εχθρούς σε αναμονή. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα διαρκείς αλλαγές σε διακρατικές σχέσεις και μια υποφώσκουσα ένταση για κάθε παραστράτημα στην ευαίσθητη διπλωματική κονίστρα. Μυστικές υπηρεσίες, Κογκρέσο, Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Λευκός Οίκος, Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας είναι βαρύγδουπες λέξεις που τραβούν την προσοχή ενώ ταυτόχρονα δράση και περιπέτεια σε Πακιστάν, Ομάν, Ιράν, Ρωσία, Κεμπέκ και στην καρδιά της Ουάσιγκτον αυξάνουν το σασπένς. Η Hillary Clinton και η Louise Penny έγραψαν ένα δυνατό μυθιστόρημα για το σημείο στο οποίο ίσως φέρουν η ματαιοδοξία και η απληστία των ισχυρών τον κόσμο των αθώων και των αμάχων και χειρίζονται με μαεστρία και ευρηματικότητα μια πλοκή γεμάτη προδοσίες, διλήμματα, διπλές ταυτότητες, μυστικούς πράκτορες, διπλωματικά παιχνίδια και ανατροπές. Το κείμενο ρέει αβίαστα, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και τίποτα δε μένει σταθερό σε θέση, απόψεις και χαρακτήρα σε μια κούρσα με έπαθλο την κυριαρχία του κόσμου για όποιον αδιαφορεί για τις συνέπειες.

Βιβλίο Διηγήματα 
Συγγραφείς Άντον Τσέχοφ, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
Μεταφραστής Ελένη Κατσιώλη
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή έξι διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη. Στο πρώτο, ένας τοπογράφος, θέλοντας να πάει σ’ ένα μακρινό αγρόκτημα για χωροθέτηση, ταξιδεύει μ’ έναν αμαξά που του εμπνέει φόβο, στο δεύτερο ένας τορναδόρος μεταφέρει την άρρωστη γυναίκα του στο νοσοκομείο αλλά τα πράγματα δεν πάνε όπως τα περιμένει, στο τρίτο ένας νοσοκόμος αναλαμβάνει την εξαγωγή ενός δοντιού στη θέση του γιατρού που απουσιάζει! Τα επόμενα κείμενα όμως είναι εντελώς διαφορετικά, με έναν αμαξά να αγωνίζεται να βρει κάποιον να μιλήσει για τον θάνατο του γιου του, έναν ζητιάνο να ταΐζει ένα άλογο κι έναν σκύλο από το υστέρημά του ως το απρόσμενο τέλος κι έναν άστεγο να αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο λέγοντας ψέματα, με απρόβλεπτες συνέπειες. Εικόνες γεμάτες φτώχεια και αντίξοες καιρικές συνθήκες, ζωντανεύουν με το γνωστό ιδιαίτερο ύφος του συγγραφέα. Ζητιάνοι, μεθύστακες που ξυλοφορτώνουν τις γυναίκες τους, κομπογιαννίτες, αμαξάδες, μικροαπατεώνες κινούνται σε απέραντες χιονισμένες εκτάσεις ή κακόφημους δρόμους και πότε προκαλούν γέλιο και πότε περίσκεψη με τις ιστορίες τους.

Ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (15 Μαΐου 1891-10 Μαρτίου 1940) ήταν επίσης Ρώσος συγγραφέας κι ένας από τους πιο σημαντικούς σατιρικούς της ρωσικής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στο Κίεβο της σημερινής Ουκρανίας και πέθανε στη Μόσχα. Το 1916 παίρνει κι εκείνος δίπλωμα ιατρικής και η πορεία της ζωής του χαράκτηκε μέσα από τον εμφύλιο ρωσικό πόλεμο (1917-1922) και τη μεταγενέστερη λογοκρισία που έκοψε εντελώς τα έργα του, θεωρώντας τον αντισοβιετικό. Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή εννιά διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη, στα οποία αποτυπώνονται δύσκολες εικόνες από την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Ρωσίας (Μόσχα, Λένινγκραντ κ. α.). Οδυνηρές αναμνήσεις από τον πόλεμο, τα φαιδρά παρελκόμενα της πρώτης υποχρεωτικής συγκατοίκησης (κομουνάλκα) στην οδό Μπαλσάγια Σαντόβαγια της Μόσχας, προλετάριοι, σοβιετικό καθεστώς, όλα δίνονται είτε με ωμό ρεαλισμό είτε μ’ ένα υποδόριο χιούμορ που διαφέρει εντελώς από του Τσέχοφ. Είναι έντονες οι πολιτικές επιρροές στο έργο του, που έχει ως κύριο μέσο έκφρασης τις κοφτές προτάσεις και τους σχεδόν θεατρικούς διαλόγους.

Και οι δύο συλλογές διηγημάτων είναι καλαίσθητες, φροντισμένες κι επιμελημένες, έχουν υπέροχες και κομψές συνθέσεις εξωφύλλων και αποτελούν την καλύτερη αρχή για μια γνωριμία με τους σημαντικούς αυτούς Ρώσους λογοτέχνες.

Βιβλίο Το Μάτι του Κόκκινου Τσάρου
Τίτλος πρωτοτύπου Eye of the Red Tsar
Συγγραφέας Sam Eastland
Μεταφραστής Ρένα Χατχούτ
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Modern Times
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλό αστυνομικό. Παράλληλα με την ιστορία του σήμερα (1929) αναπτύσσεται η ιστορία του παρελθόντος του Πέκαλα, ποιος ήταν, ποιες οι αντιλήψεις του, γιατί τον επέλεξε ο τσάρος για στενό συνεργάτη του, ποια η σχέση του με τον αδερφό του, ποια τα καθήκοντά του και τι απέγινε όταν καταλύθηκε η παντοκρατορία του τσάρου. Στο σήμερα ο Πέκαλα επιστρέφει από τις φυλακές όπου τον έριξε το νέο κράτος για να τον παρακολουθεί συνέχεια και αναλαμβάνει να αναγνωρίσει τα πτώματα των Ρομανόφ. Το σοκ του είναι μεγάλο όταν διαπιστώνει ότι ο Αλέξιος, ο γιος, ζει. Αλλά δεν είναι ο Αλέξιος…. Κι έτσι ο Πέκαλα ανακαλύπτει ότι είναι πιόνι σε ένα κυνήγι θησαυρού, του θησαυρού των Ρομανόφ, ποιον όμως να εμπιστευτεί από το γύρω του περιβάλλον; Ανατροπές και μια μεγάλη έκπληξη στο τέλος. Το βιβλίο παίρνει τις τελευταίες στιγμές των Ρομανόφ και τις αναπαριστά σαν να ήταν εκεί ο συγγραφέας. Ωραίο γράψιμο, στρωτό, ρεαλιστικό και αρκετά αγωνιώδες. Παρόλο που ασχολείται με τους Ρομανόφ και τις φήμες που συνόδευαν για πολύ καιρό την εκτέλεσή τους (όχι, δεν εκτελέστηκαν, τους είδα εκεί, εκεί κι εκεί, ή ναι, εκτελέστηκαν, να κι ο θησαυρός τους), υλικό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερατολογίες ή αμερικανιές, τα πράγματα είναι απλά, σχεδόν καθημερινά (όσο καθημερινή θα μπορούσε να είναι η ζωή ενός μυστικού πράκτορα-αστυνομικού). Θα το απολαύσετε.

Βιβλίο Ο ιερόσυλος
Τίτλος πρωτοτύπου The holy thief
Συγγραφέας William Ryan
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μιλίτσια ή Πολιτοφυλακή των Εργατών και των Αγροτών ήταν η Αστυνομία της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Τις ποινικές υποθέσεις διερευνά η αντίστοιχη Διεύθυνση στην οποία ανήκει ο Κόρολεφ ενώ τις πολιτικές η ΝιΚαΒεΝτε (NKVD), δηλαδή η Κρατική Ασφάλεια (NKVD = Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων) με έδρα τα γραφεία της Λουμπιάνκα. Η Μιλίτσια και η ΝιΚαΒεΝτε υπάγονται στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας, όπου νέος κομισάριος αναλαμβάνει ο Γιέζοφ. Πρόδρομος της NKVD είναι η ΤσεΚά και συνέχειά της είναι η γνωστή σήμερα KGB.

Στο βιβλίο ζούμε επακριβώς την ατμόσφαιρα της εποχής, με τις ουρές για το ψωμί, με τα κάρα, με τις εκδηλώσεις για την επιτυχία της Επανάστασης, με την απαγόρευση θρησκευτικών πεποιθήσεων (θρησκεία είναι το Κόμμα), με την κοινωνική ένδεια των Ρώσων, με τους γαβριάδες και τα ορφανά παιδιά που πλημμύρισαν τους δρόμους της Μόσχας, με την απίστευτη φοβιστική ατμόσφαιρα όπου ο καθένας καταγγέλλει τον γείτονά του, τον φίλο του, τον αδερφό του για το παραμικρό, έστω και αν αυτό δεν ισχύει, μόνο και μόνο για να δημιουργηθούν προβλήματα, με τη σωρεία ανθρώπων που αυτοκτονούν μην αντέχοντας άλλο αυτήν την εκπεσμένη μορφή ζωής. Και το Κόμμα εκεί, να επιμένει στο σωστό της γραμμής και της σκέψης του! Η Σιβηρία να είναι το πιο έντονο φόβητρο, οι φυλακές της Λιουμπιάνα να είναι οι χειρότερες και πιο απάνθρωπες κλπ. Και σα να μη φτάναν όλα αυτά έπρεπε ο δόλιος ο λαός να προστατευτεί από ενδεχόμενους αεροπορικούς βομβαρδισμούς σε περίπτωση πολέμου και οι αντι-αεροπορικές ασκήσεις είναι σε καθημερινή βάση!

Σύμφωνα με την ιατροδικαστή που εξετάζει τα πτώματα των αυτοχείρων: “Αυτό που ξέρω εγώ είναι πως μου φαίνεται αντισοβιετικό να βάζεις μόνος σου τέλος στη ζωή σου σε μια εποχή εθνικής απειλής. Αν είσαι δυστυχισμένος, καλά θα κάνεις να βρεις παρηγοριά σε κάποια χρήσιμη εργασία. Αυτοί οι άνθρωποι ήταν εγωιστές. Ατομιστές. Έβαλαν όλοι τον εαυτό τους πάνω από το κράτος” (σελ. 81-82).

Ο Κόρολεφ αναζητά λοιπόν έναν κατά συρροήν δολοφόνο και μπλέκεται σε μια συνωμοσία λαθρεμπορίου πολύτιμων εικόνων, με κορυφαία τη μοναδική “Παναγία Καζάνσκαγια” (εικόνα της Παρθένου Μαρίας και του Ιησού νηπίου, που είχε πάρει το όνομά της από την πόλη Καζάν, όπου είχε θαυματουργά ανακαλυφθεί από τη Ευλογημένη Ματρόνα κι από τότε είχε προστατεύσει τη Ρωσία σε κάθε ώρα ανάγκης) να είναι στο μάτι όλων. Γιατί δολοφονούνται αυτά τα θύματα; Τι ξέρουν; Ποιος έχει την αυθεντική Καζάνσκαγια; Γιατί κινδυνεύει η ζωή του Κόρολεφ; Ποιος κρύβεται πίσω από τη συνωμοσία και γιατί κάποια στιγμή ο Κόρολεφ απομακρύνεται από την υπόθεση; Πόσο αναμεμιγμένος είναι ο ανώτερός του, συνταγματάρχης Γκρεγκόριν και γιατί; Ποια είναι η αλήθεια πίσω από αυτόν τον ιστό; Ποιος θα βγει κερδισμένος και ποιος θα χάσει; Μια περιπέτεια κατασκοπίας και ανελέητου κυνηγητού στους χιονισμένους δρόμους της Μόσχας και ο Κόρολεφ αγωνίζεται να παραμείνει άνθρωπος πιστός στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, κάτι που δεν πρέπει να μάθουν οι ανώτεροί του!

Η αρχή μιας πολύ καλής και ξεχωριστής σειράς αστυνομικών βιβλίων!

Βιβλίο Το ματωμένο λιβάδι
Τίτλος πρωτοτύπου The bloody meadow
Συγγραφέας William Ryan
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μιλίτσια ή Πολιτοφυλακή των Εργατών και των Αγροτών ήταν η Αστυνομία της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Τις ποινικές υποθέσεις διερευνά η αντίστοιχη Διεύθυνση στην οποία ανήκει ο Κόρολεφ ενώ τις πολιτικές η ΝιΚαΒεΝτε (NKVD), δηλαδή η Κρατική Ασφάλεια (NKVD = Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων) με έδρα τα γραφεία της Λουμπιάνκα. Η Μιλίτσια και η ΝιΚαΒεΝτε υπάγονται στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας, όπου νέος κομισάριος αναλαμβάνει ο Γιέζοφ. Πρόδρομος της NKVD είναι η ΤσεΚά και συνέχειά της είναι η γνωστή σήμερα KGB.

Στο βιβλίο ζούμε την ίδια ζοφερή ατμόσφαιρα με τον «Ιερόσυλο», απλώς μεταφερόμαστε χιλιόμετρα μακριά, στην Οδησσό της Ουκρανίας. Ένα χρόνο μετά την πρώτη υπόθεση του Κόρολεφ και τα εύσημα που δέχτηκε από υψηλά ιστάμενη αρχή, αυτή ακριβώς η γνωριμία θα τον φέρει αντιμέτωπο άλλη μια φορά με έναν μυστηριώδη θάνατο. Μια γυναίκα βρίσκεται απαγχονισμένη στο υποστατικό που χρησιμοποιούν τα μέλη ενός συνεργείου γυρισμάτων ταινίας για σοβιετική προπαγάνδα. Η γυναίκα είναι ερωμένη υψηλά ιστάμενου αξιωματικού που εμπιστεύεται την εχεμύθεια του Κόρολεφ και τον στέλνει να λύσει την υπόθεση.

Ποιος σκότωσε τη γυναίκα; Με ποιους είχε σχέσεις; Με ποιους είχε στενές επαφές; Τι κρύβεται πίσω από αυτήν τη γυναίκα; Είναι κατάσκοπος ή προδότρα; Ο αρχηγός των Ληστών που συναντάμε και στο πρώτο βιβλίο, ένας βασιλιάς του εγκλήματος και αρχηγός του υποκόσμου της Μόσχας, έχει απαντήσεις σε πολλά ερωτηματικά του Κόρολεφ, όμως θέλει και ένα αντίτιμο για τις πληροφορίες αυτές. Μορφίνη και λαθρεμπόριο όπλων, κρυφοί εραστές και κρυμμένοι συγγενείς χορεύουν γύρω από το πτώμα της γυναίκας και συνθέτουν έναν αξεδιάλυτο γρίφο, τον πιο επικίνδυνο που θα ζήσει ο Κόρολεφ. Ο οποίος δεν παύει να πιστεύει κρυφά στον Θεό και να στενοχωριέται όλο και περισσότερο με την απομάκρυνση του γιου του. Η επίλυση του γρίφου θα γεμίσει επαίνους τον Κόρολεφ ή θα τον βουτήξει πιο μέσα σε απόρρητα μυστικά και κρυφές διπλωματικές σχέσεις, οπότε κάθε βήμα τον φέρνει μπροστά και σε μεγαλύτερο βαθμό απειλής;

Ζοφερή ατμόσφαιρα, φόβος και τρόμος παντού, μην εμπιστεύεσαι κανέναν, βότκα και Βάλτερ, αναπαράσταση της ανέχειας και της καθημερινής δύσκολης ζωής των Ρώσων, ειδικά στις γεωργικές και αγροτικές περιοχές, όλα δίνονται και δένονται με έναν ωραίο, μοναδικό τρόπο στο δεύτερο αστυνομικό βιβλίο με ήρωα τον Κόρολεφ και κατάληξη ένα άγριο πιστολίδι α λα Φαρ Ουέστ.
Στα συν τα ωραία φινιρίσματα στην τελευταία σελίδα κάθε κεφαλαίου, όπου σκοτεινά κλαδιά και μια άγνωστη σκιά περπατούν ανάμεσα στα γράμματα και σε κάνουν να ριγείς.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Εσύ, δηλαδή, πιστεύεις ότι οι αγαπημένοι σου Μπολσεβίκοι νοιάζονται για την ευημερία του λαού; Δεκάρα δε δίνουν. Το μόνο που τους νοιάζει είναι η δική τους επιβίωση. Και θα σκότωναν και τη μάνα τους αν θεωρούσαν πως αυτό θα τους βοηθούσε να επιβιώσουν λίγο ακόμα. Ένας θεός ξέρει πόσοι άνθρωποι πέθαναν σ\’ αυτά τα μέρη προσπαθώντας να επιτύχουν νόρμες που ήταν αδύνατον να επιτευχθούν. Και όλα αυτά γιατί κάποιος κομματικός γραφειοκράτης, με φαγητό εξασφαλισμένο από την καντίνα του Κόμματος, ήξερε πως παιζόταν ο δικός του λαιμός αν δεν έβγαινε η νόρμα» (σελ. 173).

Βιβλίο Τομέας 12
Τίτλος πρωτοτύπου The twelfth department
Συγγραφέας William Ryan
Μεταφραστής Αναστασία Καλλιοντζή
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μιλίτσια ή Πολιτοφυλακή των Εργατών και των Αγροτών ήταν η Αστυνομία της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Τις ποινικές υποθέσεις διερευνά η αντίστοιχη Διεύθυνση στην οποία ανήκει ο Κόρολεφ ενώ τις πολιτικές η ΝιΚαΒεΝτε (NKVD), δηλαδή η Κρατική Ασφάλεια (NKVD = Λαϊκό Κομισαριάτο Εσωτερικών Υποθέσεων) με έδρα τα γραφεία της Λουμπιάνκα. Η Μιλίτσια και η ΝιΚαΒεΝτε υπάγονται στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας, όπου νέος κομισάριος αναλαμβάνει ο Γιέζοφ. Πρόδρομος της NKVD είναι η ΤσεΚά και συνέχειά της είναι η γνωστή σήμερα KGB.

Το βιβλίο είναι το καλύτερο από όσα διάβασα ως τώρα της σειράς με πρωταγωνιστή τον αστυνόμο Κόρολεφ. Ζούμε επακριβώς την ατμόσφαιρα της εποχής, με τις ουρές για το ψωμί, με τα κάρα, με τις εκδηλώσεις για την επιτυχία της Επανάστασης, με την απαγόρευση θρησκευτικών πεποιθήσεων (θρησκεία είναι το Κόμμα), με την κοινωνική ένδεια των Ρώσων, με τους γαβριάδες και τα ορφανά παιδιά που πλημμύρισαν τους δρόμους της Μόσχας, με την απίστευτη φοβιστική ατμόσφαιρα όπου ο καθένας καταγγέλλει τον γείτονά του, τον φίλο του, τον αδερφό του για το παραμικρό, έστω και αν αυτό δεν ισχύει, μόνο και μόνο για να δημιουργηθούν προβλήματα, με τη σωρεία ανθρώπων που αυτοκτονούν μην αντέχοντας άλλο αυτήν την εκπεσμένη μορφή ζωής. Και το Κόμμα εκεί, να επιμένει στο σωστό της γραμμής και της σκέψης του! Όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας: «Αυτόν τον καιρό, καταπώς φαίνεται, έπρεπε να στέκεσαι στην ουρά ακόμα και για να πέσεις από ένα κτίριο»!

Στον Τομέα 12 τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα, αν μπορεί να τα πει κανείς καλύτερα. Οι Ρώσοι έχουν αποδεχτεί τον τρόπο ζωής τους, τις πεποιθήσεις του Στάλιν και την καθημερινότητά τους. Κάπου όμως κάποιο σατανικό μυαλό ετοιμάζει μια στρατιά από υπάκουους σοσιαλιστές, ρομποτάκια που αναμασούν τις απόψεις του Στάλιν και τις ιδέες του Λένιν. Ένα κουβάρι αρχίζει να ξετυλίγεται όταν ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αζάροφ βρίσκεται δολοφονημένος κατά περίεργο και μη επεξηγήσιμο τρόπο. Σα να μη φτάναν όλα αυτά, σύντομα εντοπίζεται το πτώμα και του αντικαταστάτη του διευθυντή και τα πράγματα δυσκολεύουν.

Ο Κόρολεφ αποσπάται στη ΝιΚαΒεντέ κι αγωνίζεται να βρει τον δολοφόνο έχοντας να αντιμετωπίσει μυστικοπάθεια, εθελοτυφλία, πιστή υποταγή στη γραμμή του κόμματος, αυστηρές εντολές να μη διαδοθούν τα αποτελέσματα της έρευνας σε ανώτερα κλιμάκια και αξεπέραστη γραφειοκρατία. Και σα να μη φτάναν όλα αυτά, εξαφανίζεται ο γιος του Αλεξέι Κόρολεφ, Γιούρι. Κι αν το έχουν απαγάγει οι ίδιοι που κάνουν τα απάνθρωπα πειράματα πάνω σε ανθρώπινους εγκεφάλους, ώστε με ηλεκτροσόκ να διαγράψουν τις μνήμες της ως τώρα ζωής τους κι από δω και πέρα να ζουν και να αναπνέουν για τον σοσιαλισμό; Κι αν όλο αυτό αποτύχει, η σοβιετική επιστήμη θα αμαυρωθεί για πάντα ή θα μπορέσει να το δικαιολογήσει με πιστευτό τρόπο;

Χιλιάδες ερωτήματα αναζητούν απάντηση, ο κόσμος του Κόρολεφ αναπαρίσταται πολύ καλά, ο συγγραφέας έχει μελετήσει και ερευνήσει εξονυχιστικά και την παραμικρή λεπτομέρεια και ο αναγνώστης κρατά στα χέρια του ένα δυνατό, σφιχτοπλεγμένο μυστήριο εποχής που δε θα το αφήσει από τα χέρια του εύκολα!

Βιβλίο Στα μονοπάτια της Κριμαίας
Συγγραφέας Εύη Ρούτουλα
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Φιλύρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Εύη Ρούτουλα επιστρέφει με ένα συγκινητικό, ανθρώπινο και πασιφιστικό μυθιστόρημα που καταγράφει την άγνωστη σε πολλούς συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919, όπου οι γαλλικές δυνάμεις, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, έφτασαν στην Ουκρανία για να σώσουν τους κατοίκους της από τον κίνδυνο του Κόκκινου Στρατού και την προπαγάνδα του μπολσεβικισμού. Η κίνηση αυτή ήταν εξαρχής αποτυχημένη, κάτι που φάνηκε με την ισχυρή πολεμική θέση των μπολσεβίκων και με τη φαυλότητα με την οποία φέρονταν τα γαλλικά στρατεύματα στα ελληνικά, κι έτσι, με την κυριάρχηση του Κόκκινου Στρατού, ο ελληνογενής πληθυσμός της περιοχής υπέστη εκδιώξεις και αντίποινα ενώ ο ελληνικός στρατός, μετά από απηνή καταδίωξη, επέστρεψε στην Οδησσό κι από κει μετέβη στο μικρασιατικό μέτωπο.

Όλη αυτή η ατμόσφαιρα, οι σκέψεις, οι θέσεις, οι στάσεις ξεδιπλώνονται στρωτά και συμπυκνωμένα μέσα από διάφορα περιστατικά που αναπαριστούν όλες τις πλευρές υπέρ ή κατά της εκστρατείας αυτής, με πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα που δε βαραίνουν το κείμενο και σχεδόν πλήρη καταγραφή των επιχειρήσεων, με το μέτωπο της Χερσώνας να λαμβάνει μεγαλύτερη έκταση, δίνοντας έτσι το περιθώριο στους χαρακτήρες του μυθιστορήματος να εμφανιστούν πιο ολοκληρωμένοι, μιας και το αποτυχημένο τέλος θα τους αναγκάσει να προβούν σε πράξεις γενναιότητας ή και μεταμέλειας. Η συγγραφέας καταφέρνει με εύληπτο τρόπο να παραθέσει όλα τα σημαντικά κοινωνικά, ιστορικά και οικονομικά γεγονότα που οδήγησαν στον σχηματισμό των χωρών στις αρχές του 20ού αιώνα, να δείξει τις γενεσιουργούς αιτίες του σοσιαλισμού και του ΣΕΚΕ, κι όλα αυτά εντάχθηκαν ομαλά και αβίαστα στην καθαυτή πλοκή, δίνοντάς της ρεαλισμό και σημαντική ώθηση.

Με διαρκή πρωθύστερα ταξιδεύουμε στη Θεσσαλονίκη του 1919 και απολαμβάνουμε την ιστορία να ξεδιπλώνεται μόνη της μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών της, του γιατρού Μενέλαου Παρασκευόπουλου και του υπολοχαγού Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη. Η συγγραφέας, όπως προείπα, ζωντανεύει με συναρπαστικό τρόπο την εποχή και τις συνθήκες ενώ η εκστρατεία στην Οδησσό καταγράφεται σε όλη της την έκταση, με τα μειονεκτήματα που είχε μια τέτοια κίνηση και με τις ελπίδες του Ελευθερίου Βενιζέλου για βοήθεια των Συμμάχων ως προς τις αλύτρωτες πατρίδες αν ενισχύαμε τους Γάλλους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ο Μιχαηλίδης έχει παρασυρθεί από τη Μεγάλη Ιδέα, ονειρεύεται τους διαχρονικά ελληνικούς τόπους που θα πάρουμε πίσω ενώ ο σκεπτικιστής Παρασκευόπουλος ξέρει τα χρέη της Ελλάδας, γνωρίζει το κόστος που έχει ήδη πληρώσει αυτή η χώρα και στο κοντινό μέλλον θα πληρώσει ακόμη περισσότερο μα πάνω απ’ όλα επιμένει πως η σημερινή Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με τη βυζαντινή και την αρχαία, με εδάφη χαμένα από αιώνες. «Πόσο ουτοπικό είναι να πιστεύει κανείς ότι οι δικοί μας φαντάροι θα ελευθερώσουν τη Ρωσία από τους ίδιους τους Ρώσους» (σελ. 117); Κι όλα αυτά σε μια εποχή που αν έλεγες τη γνώμη σου, αυτόματα εντασσόσουν στη μία ή την άλλη πλευρά: «Γιατί πρέπει να χαρακτηριστώ κάπως; Είτε έτσι είτε αλλιώς; Δεν είμαι υπέρ της επέμβασης του ελληνικού στρατού στη Ρωσία, αυτομάτως σημαίνει ότι είμαι Μπολσεβίκος! Δεν είμαι υπέρ της επέκτασης των ορίων αυτής της πατρίδας, είμαι βασιλικός» (σελ. 119)!

Η φιλία των δύο αντρών, παρ’ όλο που σκέφτονται εντελώς διαφορετικά και όσο πλησιάζουμε προς το τέλος θα απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο, έχει γερές βάσεις και οι αντιδικίες τους παρουσιάζουν ακριβοδίκαια μεν την κατάσταση, δεν επηρεάζουν όμως τα συναισθήματα που έχει ο ένας για τον άλλον. Η γραφή της Εύης Ρούτουλα με βοήθησε να καταλάβω πλήρως το κοινωνικό, οικονομικό, διπλωματικό και ιστορικό υπόβαθρο της εποχής και του τόπου, χωρίς να βαρεθώ ούτε στιγμή, αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο ενέταξε στην πλοκή της όλα αυτά τα γεγονότα με τράβηξε να διαβάσω το μυθιστόρημα με μια ανάσα σχεδόν.

Με την εκστρατεία στην Οδησσό, τη μάχη της Χερσώνας, την άτακτη φυγή των συμμαχικών στρατευμάτων λόγω του Κόκκινου Στρατού και τις περιπέτειες που ζει το τάγμα του Μενέλαου έχουμε καταιγιστική δράση που αμβλύνεται από την ισορροπημένη στάση της συγγραφέως απέναντι στην επέμβαση της Ελλάδας σ’ έναν πόλεμο που ουσιαστικά ήταν εμφύλιος. Διάφορα περιστατικά ανθρωπιάς και ηρωισμού, προδοσίας και ανταρτοπόλεμου δείχνουν παραστατικά, εκτός από το άτοπο της ελληνικής επέμβασης και τον τρόπο με τον οποίο κοροϊδευτικά χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι τους στρατιώτες μας, το τέλος εποχής της τσαρικής Ρωσίας και τη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, κάτι που είχε ποικίλο αντίκτυπο στις οικογένειες των κατοίκων. Δόθηκε μέσα από διάφορα ευρήματα το πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα από τους μπολσεβίκους, με αποτέλεσμα αρκετοί στρατιώτες να αυτομολούν, παρασυρμένοι από την ιδεολογία τους.

Από την άλλη, η Οδησσός και η φιλελληνική στάση της Ρωσίας, από τα οφέλη της Μεγάλης Αικατερίνης ως την παρουσία του Καποδίστρια, ξεδιπλώνονται με αφορμή μια ξενάγηση των δύο αντρών στην πόλη και οι άφθονες πληροφορίες για την παρουσία και τον ρόλο του ελληνικού στοιχείου, που ουσιαστικά άνθισε χάρη στη μεγαλύτερη τσαρίνα όλων των εποχών, δίνονται εξίσου γλαφυρά και με πολλές πληροφορίες: «Η Οδησσός δεν ήταν πλέον το στρατηγείο των μαχών αλλά μια πολιτισμική όαση» (σελ. 160), παραδέχεται ο Μιχαηλίδης. Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Αλεξάντρ Πούσκιν, Ροδοκανάκειο Παρθεναγωγείο, Ιωάννης Καποδίστριας συγκεντρώνονται και ενώνονται κάτω από το δυνατό φως του πολιτισμού, δημιουργώντας μια πραγματική όαση στην καρδιά της Ρωσίας.

Αυτή η τεράστια χώρα, που ενώθηκε και διαλύθηκε ξανά, σήμερα πώς ζει, πώς κινείται, πώς αναπτύσσεται; Η επαφή της Ξένιας με τον Κώστα φέρνει το μυθιστόρημα στο σήμερα (2015) και μας γνωρίζει μια διαφορετική χώρα, χωρίς τη σκιά του κομμουνισμού αλλά όχι χωρίς προβλήματα. Οι συζητήσεις της Ξένιας με τον άγνωστό της, αρχικά, άντρα, μου σύστησαν τη Ρωσία της περεστρόικα και της πτώσης του σοσιαλισμού. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα για τις πραγματικές συνέπειες αυτής της ριζοσπαστικής πολιτικής του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ στον απλό λαό και στην περιουσία του κράτους, κάτι που με γέμισε σκέψεις στην απόλυτη ιδιωτικοποίηση των πάντων, αν ποτέ συμβεί αυτό στο ελληνικό κράτος. Τα επιχειρήματα συγκροτούν ενδιαφέρουσες απόψεις και συνολικά μεστές εικόνες γύρω από τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα ακόμη και της εγγύτερης σ’ εμάς εποχής. Πόσο γλαφυρά δόθηκε επίσης η Ρωσία μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, αφότου έκανε μόδα οτιδήποτε προερχόταν από την Αμερική με τάσεις που υπήρχαν την ξένοιαστη δεκαετία του 1950, σε μια χώρα που τώρα τα πάντα είχαν αλλάξει στις συνήθειες και την καθημερινότητά της, Τώρα, η Ρωσία τα καλοδεχόταν όλα αυτά, έστω κι αργά. Οι επιχορηγήσεις εξακολουθούσαν φυσικά να πηγαίνουν στις τσέπες των πλουσίων αλλά αυτά ήταν ψιλά γράμματα.

Ποιοι είναι όμως οι δύο χαρακτήρες που ενώνουν το χτες με το σήμερα; Η Ξένια είναι σύζυγος του Μπόρις και μητέρα του πνευματικά καθυστερημένου Πιοτρ και της ατίθασης Όλγας, στην οποία έριξαν όλο το βάρος της ανατροφής, αγνοώντας τον αδελφό της. Την έπνιξαν, την πίεσαν, τη μεγάλωσαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα κι επιθυμίες και υφίστανται αυτές τις συνέπειες. Ένα αναπάντεχο γεγονός στη ζωή της θα την οδηγήσει στην απόφαση να ταξιδέψει στην Ελλάδα. Στον αντίποδα, έχουμε τον Κώστα Μιχαηλίδη, παντρεμένο με την Κούλα, έχουν μια κόρη, την τετράχρονη Άννα και είναι άνεργοι μετά την οικονομική κρίση της Ελλάδας των αρχών του 21^ου αιώνα. Μέσα από την καθημερινότητά τους καταγράφονται οι δύσκολες στιγμές ενός ζευγαριού στη σημερινή εποχή, θύματα της καταστρατήγησης και της καταπάτησης τους εργατικού δικαίου από κεφαλαιούχους που συνέχιζαν να πλουταίνουν. Ειδικά η σύγκριση με το προσφυγικό κύμα του 1922 και τα δύσκολα χρόνια του 1950 όπου η μετανάστευση αυξήθηκε, απότοκα όλα πολέμων και σημαντικών κοινωνικοπολιτικών αλλαγών, δείχνει τον φόβο για τη σημερινή κατάσταση, όπου και πάλι οι νέοι της χώρας μας φεύγουν μαζικά σχεδόν. Η σχέση μεταξύ τους αποδίδεται ακριβοδίκαια. Ο Κώστας δε θέλει να εργάζεται η γυναίκα του, νιώθει αυτάρκης και ικανός να τους στηρίξει εκείνος αλλά μετά την απόλυσή του οι ισορροπίες άλλαξαν και η γυναίκα του αφοσιώθηκε στην κομμωτική. Το γυαλί άρχισε να ραγίζει σιγά σιγά. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, έρχεται η Ξένια με μια δυνατή αποκάλυψη να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή του.

Με πόσο γλυκό και τρυφερό τρόπο δένει το παρελθόν με το παρόν μέσα από τις ιστορίες της Ξένιας και του Κώστα, οι οποίοι ταξιδεύουν μέσα από το δικό του παρελθόν ο καθένας και συστήνουν την κουλτούρα και τα σημαντικά μνημεία των πατρίδων τους ο ένας στον άλλον! Είναι μια ευπρόσδεκτη παρένθεση στις ανούσιες, τυπικές και δύσκολες καθημερινότητές τους όλο αυτό κι ίσως κάποιες αποφάσεις τούς φέρουν αντιμέτωπους με ηθικά διλήμματα και θάρρος. Παρ’ όλο που η σημερινή ιστορία αποδίδεται εξίσου μεστά με του παρελθόντος, ας μου επιτραπεί μια παρατήρηση: παρ’ όλο που είμαστε στο 2015, η επιλογή του ονόματος «Κούλα» σε συνδυασμό με το επάγγελμα της κομμωτικής και η όλη στάση του Κώστα απέναντι στην οικογένειά του (είναι ο άντρας που θα τη συντηρεί μόνος του, η γυναίκα δεν πρέπει να εργάζεται κλπ.) είναι στερεότυπα που τα βρίσκουμε κυρίως σε μυθιστορήματα που διαδραματίζονται τη δεκαετία του 1960 και νωρίτερα, όχι στο σήμερα. Αν δεν κάνω λάθος, οι περισσότεροι άντρες της εποχής μας όχι μόνο δεν παίρνουν τις ευθύνες μιας οικογένειας στα χέρια τους, αλλά προσπαθούν να αποφύγουν να αναλάβουν και τα ηνία της δικής τους ζωής. Δυστυχώς, αυτή η παρελθοντολογική ματιά χάνει σημαντικό βάρος στην όλη εξέλιξη, σε συνδυασμό μάλιστα με τα στάδια της γνωριμίας μεταξύ Ξένιας και Κώστα που γίνεται φιλία και που δε με έπεισε ως προς την αληθοφάνειά της. Αυτές οι ήσσονος σημασίας παρατηρήσεις δε μειώνουν φυσικά την αξία και τη σημασία του συναρπαστικού αυτού ιστορικού και κοινωνικού μυθιστορήματος.

«Στα μονοπάτια της Κριμαίας» μας ξεναγεί η Εύη Ρούτουλα και ξετυλίγει με ικανότητα και ισορροπία την επέμβαση της Ελλάδας στο εσωτερικό της Ουκρανίας, τις μαύρες σελίδες των μαχών του πολέμου και τις φωτεινές του έρωτα, τις δύσκολες στιγμές της ήττας από τον θάνατο ενώ με τον ίδιο στρωτό τρόπο μας φέρνει στο σήμερα, στη Ρωσία του καπιταλισμού που προσπαθεί να κλείσει τις πληγές της από τα πρόσφατα δεινά. Στις σελίδες του βιβλίου γνώρισα ήρωες και δειλούς, εισβολείς και αντάρτες, αγάπη και μίσος, αίμα και γέλιο και κατάλαβα πως σε κάθε περίπτωση πρέπει να μελετάς εξονυχιστικά και τις δύο πλευρές αν θες να έχεις πλήρη εικόνα και να παίρνεις θέση απέναντι στα γεγονότα. Ο πίνακας στο εξώφυλλο είναι της Γεωργίας Χάιτα, που υπήρξε και η πρώτη αναγνώστρια του κειμένου, όπως αναφέρει η συγγραφέας στις Ευχαριστίες.

Βιβλίο Ο θείος Πλάτων
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Την ιστορία αφηγείται ένας γαϊδαράκος-παιχνίδι, που φτάνει στα «ξυλιασμένα χέρια» της Ειρήνης και του Γιάννη, ως δώρο από τον θείο Πλάτωνα.  Τα αδέλφια βαφτίζουν το παιχνίδι με το όνομα του ανθρώπου που τους το χάρισε κι έτσι ξεδιπλώνεται ένα τρυφερότατο μυθιστόρημα για μικρά και μεγάλα παιδιά που καταφέρνει να γίνει κατανοητό και αγαπητό σε όλους. Οι μικρότεροι αναγνώστες ίσως δυσκολευτούν να κατανοήσουν το ιστορικό υπόβαθρο όμως οι περιπέτειες των μικρών πρωταγωνιστών και η φροντίδα της συγγραφέως για ένα όμορφο και συναρπαστικό κείμενο δίνουν ένα άρτιο σύνολο κωμικοτραγικών καταστάσεων που κάθε παιδί μπορεί να κάνει κτήμα του, να διασκεδάσει, να μάθει, να κατανοήσει, να αγαπήσει.

Ο γαϊδαράκος είναι ένα πλάσμα που παρατηρεί τα πάντα γύρω του, προσπαθεί να τους δώσει ονόματα και να καταλάβει τον ρόλο τους στην καθημερινότητα των μικρών φίλων του, με τους οποίους φυσικά συνομιλεί κανονικά (μόνο παρουσία ενηλίκων δε μιλάει). Με αφορμή λοιπόν αυτήν την ιστορία ξεδιπλώνονται γλυκόπικρα περιστατικά ανθρώπων που εξορίστηκαν από την πατρίδα τους τα δύσκολα χρόνια μετά τον Εμφύλιο ενώ η λαμπρή ιδέα της αφήγησης από ένα φιλομαθές πλάσμα που τώρα εξερευνάει το περιβάλλον του, δίνει την ευκαιρία στη συγγραφέα να ξεδιπλώσει απλά και κατανοητά την τραγικότητα τέτοιων στιγμών: «-Και γιατί, αφού είστε Έλληνες, δε μένετε τότε στην Ελλάδα, απόρησα κι εγώ με το δίκιο μου. -Αυτό είναι μια πολύ μπερδεμένη ιστορία και θα σου την πω την άλλη φορά, τώρα δεν έχω καιρό, απαντά η Ειρήνη» (σελ. 13).

Η γραφή ζωντανεύει ολοκάθαρα και παραστατικά τη φιλομάθεια που έχουν τα μικρά παιδιά και μέσα από τις συνεχείς και πάμπολλες απορίες του Πλάτωνα ξεδιπλώνεται η πίκρα της ήττας από τον Εμφύλιο και η αγωνία της φυγής σε μια ξένη χώρα, μακριά από τα κακά του Εμφυλίου. Δε γίνεται να μη σταθείς στη φράση: «Από τη μια, πολεμούσανε Έλληνες που τους λέγανε στρατιώτες, κι από την άλλη, πάλι Έλληνες που τους λέγανε αντάρτες και στη μέση εγώ με την κουδούνα μου και την Κατερίνα μου και να μην ξέρω με ποιους να πάω» και να μη σκεφτείς ταυτόχρονα πόσο απλά δίνει στα παιδιά η συγγραφέας την κατάσταση του Εμφυλίου και πόσο λιτά τη δεινή θέση της Ελλάδας εκείνα τα χρόνια. Η συνήθεια μάλιστα των γονιών της Ειρήνης και του Γιάννη να μη λένε τη λέξη «Ελλάδα» αλλά να την αντικαθιστούν με την περίφραση «ο θείος Πλάτων» με συγκίνησε αφάνταστα. Επίσης, δε σταματώ να σκέφτομαι στιγμή πως η φράση «Άργησε πολύ η άνοιξη φέτος» δεν αναφέρεται τόσο στα καιρικά φαινόμενα όσο στην πιθανότητα επιστροφής στην Ελλάδα.

Τα υπέροχα καλολογικά στοιχεία της αφήγησης δίνουν το έναυσμα στους μικρούς αναγνώστες να σχηματίσουν έντονες και αληθινές εικόνες από μια μακρινή χώρα όπως η «Σοβιετική Ένωση» και ταυτόχρονα η παραστατικότητα και ο ρεαλισμός των σκηνών τα εξοικειώνουν με καταστάσεις που ζουν στη δική τους οικογένεια (παιχνίδια, ώρα φαγητού και ύπνου, αναπάντητες απορίες, οι πρώτες μέρες στο σχολείο κ. ά.). Κορυφαία στιγμή όλου του κειμένου είναι η θεατρική σκηνή που στήνουν τα δυο αδέλφια με τις φίλες της Ειρήνης, αναπαριστώντας τις τελευταίες στιγμές του Πούσκιν και απαγγέλοντας ποιήματά του! Όλα αντικατοπτρίζουν στιγμιότυπα που έζησε η ίδια η συγγραφέας από το 1954 ως το 1964 στην Τασκένδη και τη Μόσχα, μικρολεπτομέρειες που σημάδεψαν μια δυνατή προσωπικότητα και συγκρότησαν ένα αξιέπαινο και βραβευμένο ταλέντο.

Η οικογένεια του Γιάννη και της Ειρήνης (ή Βάνια και Ίρα στα ρωσικά) συναναστρέφονται διάφορους ανθρώπους μέσω των οποίων ξεδιπλώνεται η καθημερινότητα στην παγωμένη, αφιλόξενη Μόσχα. Η Μπάμπουσκα που έχασε τους γιους της στον μεγάλο πόλεμο, η δασκάλα της Ίρα, Ταμάρα Σεργκέεβνα, ο σκαντζόχοιρος που λατρεύει το γιαούρτι Μπορίς Ιγνάντιεβιτς, ο ηλικιωμένος πραματευτής «Ντιν-νταν-Ντον» που κατέφυγε στη Μόσχα μαζί με τους γονείς των παιδιών και άλλοι είναι πλάσματα που στολίζουν τη ζωή των πολιτικών προσφύγων της ιστορίας, τους εντάσσουν στην καθημερινότητά τους και στα πιστεύω του ιδεαλισμού που κατατρύχει και τη δική τους ζωή κι έτσι δικαιολογείται απόλυτα το πείσμα της Ίρα να μείνει στη Μόσχα αν η Ελλάδα ανοίξει ξανά τα σύνορά της γι’ αυτούς καθώς και το φορτισμένο συναισθηματικά φινάλε που μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Άνθρωποι που περνούν τις μέρες τους αναμένοντας το πράσινο φως για να γυρίσουν κι όταν ανάψει αυτό ψάχνουν τρόπο να αντέξουν το συναισθηματικό βάρος της νέας αλλαγής στη ζωή τους.

«Ο θείος Πλάτων», που εκδόθηκε το 1975, κυκλοφορεί ξανά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο ως ένα από τα βιβλία που περιέχονται στη συλλεκτική κασετίνα «Η Βιβλιοθήκη της Άλκης Ζέη». Πρόκειται για ένα σημαντικό απόκτημα για κάθε παιδί και έφηβο, μιας και περιέχονται τα αντιπροσωπευτικότερα μυθιστορήματα της κυρίας Άλκης Ζέη, που μεγάλωσαν, γαλούχησαν και επηρέασαν γενιές και γενιές ενώ χάραξαν το δικό τους μονοπάτι στη νεότερη μεταπολεμική πεζογραφία.

Βιβλίο Η άνοδος του εχθρού
Τίτλος πρωτοτύπου Rise of the enemy
Συγγραφέας Rob Sinclair
Μεταφραστής Χριστίνα Ριζοπούλου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

JIA ή Ενιαία Υπηρεσία Πληροφοριών είναι ένας κρυφός οργανισμός που χρηματοδοτείται εξίσου από τις κυβερνήσεις Αγγλίας και ΗΠΑ για να ερευνά υποθέσεις που πρέπει να μείνουν μυστικές και να μη συνδεθούν με κανέναν ώστε να μπορούν να αρνηθούν κάθε σχέση μαζί τους. Ένας από τους αρχικούς μάλιστα διοικητές, όταν στήθηκε η υπηρεσία, πολύ πριν αναλάβουν τα υπόλοιπα μέλη, είναι ο Τσαρλς Μακέμπ ή Μάκι που πιστεύει στις ικανότητες και τις δυνάμεις του Καρλ Λόγκαν, ενός ανθρώπου που γνώρισε όταν σπαταλούσε την εφηβεία του σε εκδικητικούς καβγάδες ανάμεσα σε αντίπαλες συμμορίες ναρκωτικών, περνώντας από τη μια ανάδοχη οικογένεια στην άλλη

Στο δεύτερο βιβλίο της σειράς με το όνομα «Εχθρός» έχουμε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, που κινείται ανάμεσα στο παρόν, όπου ο πράκτορας δραπετεύει από την κόλαση και στο παρελθόν, όπου καταγράφονται τα επί τρεις μήνες βασανιστήρια και η ψυχολογική του κατάσταση. Ο συναισθηματικός πόλεμος που δέχεται και αλλάζει τα δεδομένα που ήξερε ως τότε αντιδιαστέλλεται με τον αγώνα δρόμου που κάνει όταν καταφέρνει να το σκάσει από το γκούλαγκ της Σιβηρίας αλλά παρακολουθείται από ανθρώπους της JIA και του Μάκι. Επομένως έχουμε και πάλι ανθρωποκυνηγητό, πιστολίδι, ανατροπές ρόλων σε μια σκακιέρα γεμάτη αναπάντητα ερωτηματικά, αυτήν τη φορά με φόντο τον Υπερσιβηρικό, το Ομσκ και τη Μόσχα. Οι εκτεταμένες περιγραφές μειώνουν την αίσθηση της αγωνίας και την πραγματικά καλοσχεδιασμένη κεντρική ιδέα, όπου ο Καρλ Λόγκαν ζει μια αλλεπάλληλη σειρά ανατροπών, οδηγώντας τον από πράκτορα σε πράκτορα, μέχρι να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει. Ομολογουμένως, οι θέσεις και οι ρόλοι Ρώσων πρακτόρων και ανθρώπων της CIA αλλάζουν συνέχεια, οι καλοί γίνονται κακοί και το αντίστροφο και όσο πλησιάζουμε προς το τέλος γίνεται και η μεγάλη αποκάλυψη, όπου ένα αναπάντεχο πρόσωπο μπαίνει στην πλοκή, μόνο και μόνο για να τελειώσει το βιβλίο μ’ ένα μη καλοδεχούμενο cliffhanger.

«Η άνοδος του εχθρού» είναι η δεύτερη περιπέτεια του Καρλ Λόγκαν που θα τον φέρει αντιμέτωπο με απρόσμενες εκπλήξεις και θα τον φθείρει ψυχολογικά ώσπου να μάθει τι πραγματικά διακυβεύεται πίσω από την πλάτη του και μεταξύ ποιων. Σασπένς, εκτενείς περιγραφές, ανθρωποκυνηγητό και συνεχόμενες εκπλήξεις συγκροτούν το νέο βιβλίο της σειράς.