Βιβλίο Φάκελος: Υπό σκιάν 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Ian S. Cosmatos έχει όλα τα γνωρίσματα μιας κλασικής περιπέτειας με γρίφους και ανθρωποκυνηγητό, μια κεντρική ιδέα με ένα μυστικό που απειλεί την ανθρωπότητα, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ρεαλιστικές περιγραφές της Αθήνας και των υπόγειων στοών της. Ο συγγραφέας έχει ρίξει πολλή δουλειά μελετώντας όσα στοιχεία γνωρίζουμε για τα Ελευσίνια μυστήρια και καταστρώνοντας έναν χάρτη της υπόγειας Αθήνας, την οποία επιλέγει ως επιμέρους τρόπο δράσης και κατάφερε να τα ενσωματώσει σε μια ιστορία με κλιμακούμενη πλοκή, εναλλαγές οπτικών γωνιών και απανωτές ανατροπές. Τα κομμάτια του παζλ ενώνονται σταδιακά, τα μέλη της σέκτας δημιουργούν ερωτηματικά μέχρι ν’ αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, τα θύματα αρχίζουν ν’ αποκτούν συνεκτικούς δεσμούς όταν πρέπει κι έτσι το μυστικό για το οποίο γίνονται όλα, η πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου και τα κίνητρά του έρχονται στο φως μόνο την κατάλληλη στιγμή. Από την άλλη, ίσως φανεί υπερβολική η ανατροπή στην ανατροπή (να τος ο κακός, όχι, μισό, άλλος κρύβεται από πίσω, ώπα, αυτός τώρα γιατί πετάγεται; ) στοιχείο που όμως προσθέτει αρκετά στο σασπένς, οπότε δεν ενοχλήθηκα ιδιαίτερα, κι ας νόμισα πως βρήκα τον ένοχο κι έπεσα έξω.

Ένας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ο Αντώνης Κάλφας, γιος αρχαιολόγου που έχει εξαφανιστεί εδώ και δώδεκα χρόνια μετά από μια πυρκαγιά που κατέστρεψε το σπίτι τους. Δουλεύει ως ξεναγός, «μια εύκολη απροβλημάτιστη δουλειά, χωρίς υψηλές απαιτήσεις και δεύτερες σκέψεις», αυτό θέλει για να ξεχνάει το χτες και να μη γυρίσει πίσω. Οι εξελίξεις όμως θα τον αναγκάσουν να το κάνει, να φέρει στο φως αναμνήσεις που έχει θάψει βαθιά γιατί πονάνε ώστε να καταφέρει να βρει την άκρη σε ένα μπλεγμένο κουβάρι. Στο πλάι του, ο αστυνόμος Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής, που ερευνά τις εξαφανίσεις των επτά θυγατέρων επιφανών Αθηναίων. Στρέφεται στον Κάλφα όταν εντοπίζεται η πρώτη νεκρή, ενταφιασμένη σύμφωνα με τα αρχαιοελληνικά έθιμα, μαζί με ένα αίνιγμα που αφορά τα Ελευσίνια Μυστήρια, τον τομέα έρευνας του χαμένου αρχαιολόγου. Η τρίτη της ετερόκλητης αυτής παρέας είναι η ιδιωτική ερευνήτρια Μελίνα Βιτάλη, που δουλεύει για λογαριασμό της Αρσινόης Σταματέλου, μιας από τις σημαντικότερες ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου, της οποίας η κόρη, Πέτρα, έχει εξαφανιστεί. Στο κρεβάτι της κοπέλας βρέθηκε ένα αντικείμενο του πατέρα Κάλφα, εξ ου και στρέφεται κι εκείνη στον ξεναγό για να τη βοηθήσει. Πόσο καλά λοιπόν ήξερε ο αρχαιολόγος την ηθοποιό και γιατί; Τι σχέσεις είχαν και γιατί εξαφανίστηκε; Πού βρίσκεται; Στα ίχνη τους βρίσκεται μια σέκτα που αποτελείται από μέλη παθιασμένα από τις ιδέες που έχουν κληθεί να διαφυλάξουν, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να παρεκτρέπονται και να ψάχνουν κρυφές αλήθειες πίσω στην αρχαιότητα, κάτι που μπορεί να τους προσφέρει κάτι ανώτερο, κάτι που αξίζει κάθε θυσία για να το πετύχουν.

Η δράση εκτυλίσσεται βάσει των ημερομηνιών του αττικού ημερολογίου, φυσικά πάντα με τις απαραίτητες επεξηγηματικές υποσημειώσεις, και συγκεκριμένα την περίοδο όπου λάμβαναν χώρα τα Ελευσίνια μυστήρια στην αρχαιότητα. Όλα ξεκινάνε τη νύχτα της μύησης, της εποπτείας, «…που διακυβεύεται η μοίρα του πολυτιμότερου όλων». Έχει έρθει λοιπόν η ώρα να επιστρέψει η Κόρη από τη θανάσιμη παγίδα του Άδη και τότε θα έρθουν τα πάνω κάτω. Όπως αναφέρθηκε και πριν, στο μυθιστόρημα μαθαίνουμε πολλά για τα συγκεκριμένα μυστήρια και βρήκα έξυπνο τον τρόπο που αυτά μεταφέρθηκαν στο σήμερα και ενσωματώθηκαν σε μια ιστορία επάλληλων φόνων. Ο ιερός χώρος της Ελευσίνας («κανείς δεν εκτιμά τη μυσταγωγία, την ενέργεια, τη δύναμη αυτού του τόπου»), η Ακρόπολη, ο Αρδηττός δίνονται με ενάργεια και λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια στις εξελίξεις του βιβλίου, για να μην αναφέρω πόσο συναρπαστικό είναι να υπάρχει μια πόλη κάτω από την πόλη, με στοές και περάσματα! Μεταξύ άλλων, έμαθα πως ο χριστιανισμός υιοθέτησε τα τελετουργικά της αρχαιότητας και τα έφερε στα μέτρα του, στερώντας τους κάθε ομορφιά και αίσθηση ελευθερίας και αυτενέργειας. Επιπλέον, με την κυριαρχία αυτής της θρησκείας στον σύγχρονο κόσμο, περάσαμε από μια μητριαρχική κοινωνία (Δήμητρα και Κόρη) σε μια απόλυτα πατριαρχική (Πατήρ και Υιός). Στα κεφάλαια έχουμε κυρίως τριτοπρόσωπη γραφή από διαφορετικές οπτικές γωνίες βάσει των χαρακτήρων που πρωταγωνιστούν σε αυτά κι αυτή η μέθοδος αφήγησης εναλλάσσεται με το δεύτερο ενικό πρόσωπο, μια δύσκολη επιλογή που όμως προσδίδει ένταση. Κάποιος ζει στις κατακόμβες και περπατάει στις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, οπότε έχει συνηθίσει: «…να απευθύνεσαι στον εαυτό σου στο δεύτερο πρόσωπο και με τον καιρό έχεις καθοδηγήσει και τις σκέψεις σου να κάνουν το ίδιο, καθώς έχεις ξεχάσει σχεδόν πώς είναι να μιλάς κανονικά» (σελ. 40).

«Φάκελος: Υπό σκιάν» λοιπόν, μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη ένταση, αγωνία, εκπλήξεις και σημαντικές πληροφορίες για τις τελετές της αρχαιότητας και για το δίκτυο των κρυφών στοών κάτω από την Αθήνα. Ελευσίνα, Ακρόπολη, Αρδηττός, Κοραή 4, νεκροταφείο Κεραμικού, Ποικίλη Στοά και Αρχαία Αγορά, Αγία Δύναμη, Ελαιώνας είναι μερικά μόνο από τα σημεία όπου δρουν οι ήρωες του βιβλίου και μέχρι το τέλος αναρωτιόμουν τι απ’ όσα ήξερα και διάβαζα εδώ είναι θεωρίες συνωμοσίας ή πραγματικότητα. Ποιος είναι ο μυστηριώδης Γρύπας και ποιος είναι ο ρόλος της ομάδας που ηγείται; Τι έκανε το μέλος με το όνομα Πλούτωνας και τους αναγκάζει να πάρουν δραστικά μέτρα; Τι δεν πρέπει ποτέ να έρθει στο φως και να χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της ανθρωπότητας; Θα καταφέρουν τρεις διαφορετικοί άνθρωποι να συνεργαστούν και να λύσουν τους γρίφους που θα τους οδηγήσουν στην αλήθεια;

Βιβλίο Ο χορός της θεάς
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου επιστρέφει μ’ ένα μυθιστόρημα-έκπληξη, αφιερωμένο στην ελληνική μυθολογία, στην αρχαία Ελλάδα και στην υπόγεια Αθήνα. Χωρίς ν’ αφήνει στην άκρη το ρομαντικό στοιχείο που ξέρει να διαχειρίζεται πολύ καλά, δημιουργεί μια μυστική αδελφότητα κι ένα κυνήγι θησαυρού που θα οδηγήσει σε κάτι επαναστατικό για τον χώρο της αρχαιολογίας. Αγωνία και σασπένς, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν μια περιπέτεια που με εντυπωσίασε με τα πραγματολογικά της στοιχεία και τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που μου χαρίστηκαν αφειδώς και εύληπτα. Η συγγραφέας, έχοντας σπουδάσει το αντικείμενο αλλά και έχοντας ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της μέσα από τα προηγούμενα βιβλία της, με το παρόν μυθιστόρημα καταφέρνει να δημιουργήσει ένα μελετημένο, σωστά στημένο μυστήριο, με διαδοχικά βήματα επίλυσης, κακούς που κυνηγούν τους καλούς, έναν άγνωστο αντίπαλο που κινείται πάντα στη σκιά χωρίς να ξέρει κανείς την πραγματική του ταυτότητα και, φυσικά, έρωτα.

Ο Νικηφόρος Έξαρχος είναι διακεκριμένος καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, παθιασμένος με την εξεύρεση χαμένων αρχαιολογικών μνημείων και με προσωπική του σταυροφορία την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Λίγο καιρό πριν την ημέρα της δολοφονίας του, είχε κάνει μια συγκλονιστική ανακάλυψη που αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει για να την προστατέψει από άπληστα χέρια. Τα τελευταία του λόγια είναι ένας γρίφος για την κόρη του, στην οποία τα εμπιστεύτηκε. Η Νίκη, έχοντας να αντιμετωπίσει το πένθος της, διαπιστώνει πως στο σπίτι της έρχεται να εγκατασταθεί η ετεροθαλής αδελφή της, Ηλέκτρα, με τον φίλο της, Τζον. Η Ακατονόμαστη είναι κόρη της ερωμένης του Νικηφόρου και δεν έγινε ποτέ δεκτή από σύζυγο και Νίκη. Να όμως που τα πράγματα εξελίσσονται απρόσμενα και ίσως οι δυο τους έρθουν κοντύτερα απ’ ό,τι νομίζουν. Μαζί τους είναι Μάρκος Απέργης, αγαπημένος φίλος του καθηγητή, που τον μεγάλωσε και τον στήριξε, έχει ανήσυχη φύση, ασχολήθηκε με το εμπόριο και ειδικότητά του είναι να εντοπίζει σπάνια και ακριβά αντικείμενα για λογαριασμό ανθρώπων που μπορούσαν να τα πληρώσουν. Ανάμεσα σε αυτούς τους τέσσερις ανθρώπους θα αναπτυχθούν ιδιαίτερα συναισθήματα, μαζί θα κινδυνέψουν, θα ψάξουν, θα αγωνιστούν να βρουν τη Νίκη του Περικλέους, τον μεγαλύτερο θρύλο των χαμένων ελληνικών θησαυρών, έργο του Φειδία.

Η Δήμητρα Ιωάννου έχει κάνει μια αξιόλογη έρευνα κι έχει ενσωματώσει σωστά όλα τα πραγματολογικά στοιχεία που χρειάζονται σ’ ένα ιδιαίτερο κυνήγι που δε σταμάτησε να με εκπλήσσει ως προς τις εξελίξεις και τους ρόλους των χαρακτήρων. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται, κανείς δεν είναι αυτό που δείχνει, μια μυστική οργάνωση παρακολουθεί τα πάντα, μια σκιά θα κάνει οτιδήποτε χρειαστεί για να αποκτήσει το άγαλμα και οι τέσσερις πρωταγωνιστές θα ζήσουν περιπέτειες που θα τους ταξιδέψουν στους ναούς της Ελευσίνας, της Περαχώρας και της Βραυρώνας, στην Πλάκα, στον Σκαραμαγκά, ακόμη και στις υπόγειες στοές της Αθήνας, που θα αποτελέσουν ένα καταπληκτικό σκηνικό για την κορύφωση του βιβλίου. Μέσα στο κείμενο όμως βρίσκουν χώρο να καταγραφούν και σκέψεις γύρω από τη φιλία και την προδοσία, την πίστη στον εαυτό μας και την ελευθερία της σκέψης και της γνώμης μας, το ψέμα και τη μοναξιά που κρύβουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (δίνονται αξιοσημείωτα περιστατικά που τονίζουν την αξία της προσωπικότητας, το θάρρος της γνώμης και το εφήμερο της πλαστικής ομοιομορφίας που επιτάσσει η μόδα), η αγάπη προς την Ιστορία της πατρίδας μας και ο σεβασμός απέναντι στα τεχνουργήματά της. Έξυπνες ερωτικές αντιζηλίες και παρεξηγήσεις, λιτές και κομψές παρομοιώσεις και μεταφορές, ευρηματικοί τρόποι εξιχνίασης των βημάτων που οδηγούν στον θησαυρό, πληροφορίες για τη λατρεία, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και την ταυτότητα των δώδεκα θεών είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του μυθιστορήματος.

«Ο χορός της θεάς» είναι μια ριζικά διαφορετική ως προς το θέμα και την πλοκή μυθιστορηματική πρόταση της Δήμητρας Ιωάννου που με παρέσυρε σε κρυφά μονοπάτια και αχάρακτους δρόμους. Αινίγματα, γρίφοι, κρυμμένα τεχνουργήματα, μυστικές οργανώσεις, αόρατοι εχθροί, υπόγειες στοές και η ελληνική μυθολογία χαρίζονται απλόχερα και μελετημένα σ’ ένα συναρπαστικό μίγμα που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Οι μυστικές εταιρίες
Συγγραφέας Νίκος Τσιφόρος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ερμής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας διαχωρίζει τις εταιρείες σε θρησκευτικές, αλληλοβοηθείας και εγκληματικές. Σύμφωνα με αυτές τις κατηγορίες αναλύει τα πώς και τα γιατί για κάθε μια ξεχωριστά. Κάνει λόγο ακόμη και για τις αρχαίες εταιρείες, τους Γνωστικούς, τους Πυθαγόρειους, τους Κάβειρους, εταιρείες σε Αφρική, ΗΠΑ, Ιαπωνία και Κίνα και γενικά παντού στον κόσμο. Τα κεφάλαια είναι μικρά, η γραφή στρωτή, δυστυχώς χωρίς το γνώριμο ύφος του Τσιφόρου. Άλλωστε το υποστηρίζει κι ο ίδιος σε άσχετη στιγμή εν τη ρύμη του λόγου, ότι πάντα ήθελε να ξεφύγει από το ειρωνικό, σαρκαστικό και καυστικό, να κάνει μια εμπεριστατωμένη και σοβαρή μελέτη. Και το πέτυχε. Πλήθος πληροφοριών, πλήθος στοιχείων, πλήθος περιγραφών. Και όλα στο φως, με ανιδιοτέλεια και ουδετερότητα. Το μόνο ελάττωμα που βρήκα είναι ότι δεν υπάρχει βιβλιογραφία στο τέλος συγκεντρωτική (αλλά ας μην ξεχνάμε ότι οι εκδόσεις του Τσιφόρου ήταν εβδομαδιαίες στήλες στο περιοδικό Ταχυδρόμος κι όχι βιβλίο) και ότι οι πηγές που αναφέρει είναι δύσκολο (μάλλον) να εντοπιστούν (όλες πριν τη δεκαετία του 1950). Είναι πιστεύω ένα καλό ξεκίνημα για κάποιον που θα θέλει να μάθει πράματα για τις μυστικές εταιρείες που διαφεντεύουν τον κόσμο αλλά να μη μείνει εκεί.

Βιβλίο Το όνομα του ρόδου
Τίτλος πρωτοτύπου Il nome della rosa
Συγγραφέας Umberto Eco
Μεταφραστής Έφη Καλλιφατίδη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεδομένου ότι γράφτηκε τη δεκαετία του 1980 είναι πραγματικά ατμοσφαιρικό και δεν το αφήνεις εύκολα. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα είναι οι πολλές ιστορικές σημειώσεις (έστω και σε μορφή διαλόγου) γύρω από τον παπισμό και τις αιρέσεις που τον καταπολεμούσαν (μιλάμε για 12-14ο αιώνα), που αν τα απομονώσεις φτιάχνουν ένα σοβαρό ιστορικό δοκίμιο για τις αμφισβητήσεις και για την αγωνία του ανθρώπου απέναντι στο Θεό και τη μελλοντική του τύχη με τη βοήθεια των εκπροσώπων του Θεού (τον Πάπα και καθ’ εκάστην τις αιρέσεις). Ευτυχώς εντοπίζεις εύκολα πού σταματάει η «φλυαρία» και απολαμβάνεις το υπόλοιπο κείμενο, ψάχνοντας τον δολοφόνο.

Σε μια μονή στα βόρεια της Ιταλίας διαπράττονται εγκλήματα μοναχών και τα σημάδια δείχνουν πως πρόκειται για φόνους που βασίζονται στα σημάδια της Αποκάλυψης. Ποιος τους σκοτώνει και γιατί; Και γιατί οι περισσότεροι έχουν μαύρη γλώσσα και ακροδάκτυλα; Ποιο μυστικό κρύβει η βιβλιοθήκη, που είναι ανοιχτή και προσιτή μόνο στον Βιβλιοθηκάριο, που ξέρει όλα τα μυστικά της;; Πράγματι, αν τολμήσει να μπει άλλος κρυφά υπάρχουν παγίδες, παραμορφωτικοί καθρέφτες, αρωματικά κεριά που δημιουργούν οράματα, ακόμα και λαβυρινθώδεις διάδρομοι που σε απογοητεύουν να συνεχίσεις. Όλα λοιπόν στρέφονται γύρω από το μοναστήρι και τη βιβλιοθήκη του, που με τις δωρεές και τις αγορές και τις αντιγραφές έχει καταλήξει ένας σπουδαίος ναός γνώσης και δύναμης, γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να διαφυλαχτούν αυτά τα πολύτιμα μυστικά και να μη γίνουν όλα κτήματα όλων των μοναχών ή των αναγνωστών, γιατί το μοναστήρι τότε θα ξεπεράσει την απλή, ταπεινή του παρουσία και θα γίνει ένα παντοδύναμο πανεπιστήμιο. Αυτό προσπαθεί να διαφυλάξει και ο βιβλιοθηκάριος και ο ηγούμενος.

Αγώνας λοιπόν τα μυστικά να παραμείνουν μυστικά. Τελικά το μυστήριο βρίσκει τη λύση του, με ανατροπές και αποκαλύψεις και στις τελευταίες σελίδες μαθαίνουμε την πραγματική αιτία για την αλληλουχία των φόνων: ο δεύτερος τόμος της Ποιητικής του Αριστοτέλη πρέπει να μείνει κρυφός γιατί υποστηρίζει πόσο χρήσιμο είναι το γέλιο για να διαλύει το φόβο του ανθρώπου για το άγνωστο, άλλωστε ό,τι δεν κατέχουμε το διακωμωδούμε ή προσπαθούμε με το γέλιο να περάσουμε μηνύματα πιο ευχάριστα ώστε να τα προσεγγίσουμε και να τα κατανοήσουμε. Αυτό όμως αντιβαίνει στη θρησκεία, όπως υποστηρίζουν οι μοναχοί της μονής και ο υποκινητής-δολοφόνος, (άλλωστε ο Χριστός δε γέλασε ποτέ, υποστηρίζουν οι Γραφές). Και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο Αριστοτέλης κατέλυσε τα πάντα εξηγώντας με τη λογική τα πάντα, αψηφώντας την έννοια του Θεού και απλουστεύοντας όλα τα αίτια και τα αιτιατά απομακρύνοντας τον άνθρωπο από τη θεϊκή υπόσταση και το φόβο (βλέπε υποταγή), αν βγει στο φως αυτό το βιβλίο, το τελευταίο προπύργιο να προστατευθεί ο Θεός από το να κυλιστεί σε βρομόνερα ο λόγος της παρουσίας Του και της παντοδυναμίας Του (άλλωστε το κωμικό βγαίνει από τις κώμες, από τα χωριά, τι ποταπότης λοιπόν) η ιστορία της ανθρωπότητας θα αλλάξει ριζικά και θα ανέλθει σε μεγάλο βαθμό προπέτειας. Δυνατό εύρημα, μοναδική σύλληψη πλοκής, ένα δυνατό κείμενο! Το ξαναδιαβάζω ευχαρίστως!!!!!

Βιβλίο Μυστική διαθήκη
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Ελένη Γαληνού, μετά από μια σημαντική καριέρα στον χώρο της ρομαντικής λογοτεχνίας, αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα και να χαρίσει στο αναγνωστικό κοινό μια διαφορετική ιστορία απ’ όσες έχει γράψει ως τώρα. Ταξίδεψε σε ένα πολύ μακρινό παρελθόν, για το οποίο έψαξε ενδελεχώς, και ένωσε με υπέροχο τρόπο τη φαντασία και τον μύθο με την πραγματικότητα. Σε αυτό βοήθησε η ίδια η προσωπικότητα της Δούκισσας της Πλακεντίας, μιας γυναίκας αμφιλεγόμενης, προκλητικής για την εποχή της, που έχτισε κάποια υπέροχα ανάκτορα στην Αθήνα, υπήρξε ευρυμαθής και στήριξε το δικαίωμα των γυναικών στη γνώση. Όλα αυτά λοιπόν προκάλεσαν σκάνδαλο στην τότε κοινωνία, οπότε άρχισαν ν’ ακούγονται διάφορα για κείνη, άλλα φήμες και άλλα αλήθεια. Έτσι η κυρία Γαληνού βρήκε άφθονο έδαφος για να επεξεργαστεί την ιστορία της και να με ταξιδέψει σε μια εποχή όπου η Αθήνα ήταν ένα μικρό χωριό, η Ελλάδα έκανε τα πρώτα της ελεύθερα από την οθωμανική κυριαρχία βήματα και οι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να συζητάνε περί φιλοσοφίας και άλλων μυστικιστικών ιδεών.

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η εκκεντρική, ιδιότροπη και μυστηριώδης προσωπικότητά της αναβιώνει μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος της κυρίας Γαληνού, φέρνοντας έναν σωστό αέρα εποχής και αναπαριστώντας τεκμηριωμένα όσα γεγονότα της ζωής της διαλέγει η συγγραφέας να αφηγηθεί και εξυπηρετούν την πλοκή της. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται ταυτόχρονα σε παρελθόν και παρόν, επομένως στο κομμάτι που αφορά τη Δούκισσα της Πλακεντίας γνώρισα μια γυναίκα που τυραννήθηκε από τους άντρες, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης και εξαγοράς και μετάνιωνε για το χρονικό διάστημα που η επιλόχειος κατάθλιψη της στέρησε τη φροντίδα της μονάκριβης κόρης της. Γνώστρια ιδιαίτερων θρησκευτικών και όχι μόνο αιρέσεων, Εβραία κατ’ επιλογήν, διαβιούσα σε απομακρυσμένη περιοχή, έριξε το βάρος της στην επιμόρφωση των γυναικών. Έτσι η φαντασία έρχεται να συμπληρώσει κάποια κενά και να τεκμηριώσει κάποιες φήμες, με αποτέλεσμα να χτιστεί ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Γιατί η Δούκισσα άρχισε να χαράζει χάρτες; Τι ήταν αυτές οι διαδρομές και τι θα συναντούσε κάποιος αν τις ακολουθούσε; Τι σκοπό είχαν οι μυστηριώδεις βραδινές συγκεντρώσεις που οργάνωνε αυτή η γυναίκα; Τι τρόπους έβρισκε στην προσπάθειά της να επικοινωνήσει με το πνεύμα της κόρης της; Πόσο σφιχτό και στενό κύκλο επιγόνων δημιούργησε γύρω της, μια γυναίκα άκληρη και μόνη; Αυτά και άλλα ερωτήματα καλείται να απαντήσει η Ελίζα του 21ου αιώνα.

Στο παρόν, έχουμε την ερωτική ιστορία της Ελίζας και του Ρήγα, μια γερή φιλία της κοπέλας αυτής με την Κωνσταντίνα και μια μυστηριώδη γιαγιά, που ξέρει να φυλάει καλά τα μυστικά των προγόνων της. Αυτό που μου τράβηξε την προσοχή από τη μέση του βιβλίου και μετά είναι οι διαρκείς αναφορές στις μυστικές στοές και τις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, για τις οποίες έχω δει κι ακούσει πολλά. Άρχισα να διαβάζω με επιφύλαξη, μιας και γνωρίζω πολύ καλά τους πολλαπλούς ρόλους τους στην πραγματικότητα και στην αστική μυθολογία, ξέρω πόσες από αυτές έχουν καταστραφεί ή κρυφτεί και καταλαβαίνω πως δεν είναι εύκολο να τις εξερευνήσει κανείς. Η κυρία Γαληνού όμως με παρέσυρε στο δικό της παιχνίδι και πείστηκα απόλυτα για όσα διάβαζα, μιας και η Ελίζα με την Κωνσταντίνα, στην προσπάθειά τους να βρουν τη λύση του μυστηρίου, αρχίζουν να επισκέπτονται αυτές τις στοές! Η έρευνα που κάνουν στο διαδίκτυο και σε άλλες πηγές μου έδωσε την ευκαιρία να μάθω με εύληπτο και όχι μακροσκελή ή βαρετά επιστημονικό τρόπο πληροφορίες για τη Δούκισσα της Πλακεντίας αλλά και για το δίκτυο των στοών. Εδώ κι αν δέθηκαν αρμονικά η φαντασία με την πραγματικότητα! Πόσο μάλλον όταν η υπόθεση προχώρησε ακόμη περισσότερο, με την υπόνοια πως η υπόγεια Αθήνα κρύβει κάποια μυστικά που ίσως βάλουν σε κίνδυνο το μέλλον της ιστορικότητας κι έτσι για κάποιους είναι σύμφορο να μείνουν για πάντα κρυμμένα.

Η Ελίζα ζει διάφορες περιπέτειες με εσάνς κατασκοπείας και γρήγορη δράση, αρχίζει να γίνεται πιο προσεκτική, απειλείται η ζωή της και όταν μαθαίνει πως είναι κι αυτή μια από τις παραλήπτριες της Μυστικής Διαθήκης ατσαλώνεται και ετοιμάζεται να συνεχίσει την παράδοση των προγόνων της. Άλλη μια απόδειξη του διττού περιεχομένου του βιβλίου είναι και το γεγονός πως πίσω από τις γραμμές και ως κίνητρο και αίτιο για όλη αυτήν τη μυστικοπάθεια και τον κίνδυνο είναι ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό γνώρισμα: «πόσο όμορφο είναι να γεννιέσαι γυναίκα και να γίνεσαι μάνα». Αυτή η τρυφερή και πολύτιμη έννοια ξεπηδάει σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο, πότε με την αγωνία της Δούκισσας για το άρρωστο παιδί της, τον πόνο της για τον χαμό του και την προσπάθειά της να μετουσιώσει αυτήν την απουσία σε κάτι δημιουργικό και διηνεκές, πότε με το άγχος της οποιασδήποτε γυναίκας να γίνει μάνα με όσα αυτό συνεπάγεται. Αυτό κρατάω από το μυθιστόρημα: το ότι εκεί που θα μπορούσε να είναι παρατραβηγμένη η εξέλιξη της πλοκής εμφανίστηκαν τεκμηριωμένα στοιχεία που δυναμώνανε τη φαντασία και το ότι εκεί που ίσως για κάποιους φανεί αδύναμη ή αδικαιολόγητα μακροσκελής η γραφή (ειδικά οι διάλογοι κόβανε την ένταση της αφήγησης με την εκτεταμένη χρήση τους) τονίζονται μέσα σε αυτήν την απλοϊκότητα τα ωραιότερα διαχρονικά μηνύματα και αξίες, για τα οποία πρέπει κάποιος να ρισκάρει ακόμη και τη ζωή του.

«Η Μυστική Διαθήκη» είναι ένα προσεγμένο μυθιστόρημα που με ταξίδεψε στην Αθήνα της Δούκισσας της Πλακεντίας, με κατέβασε στις μυστηριώδεις και περίπλοκες υπόγειες στοές της πόλης αυτής, μου χάρισε όμορφες εικόνες και τρυφερά στιγμιότυπα μα πάνω απ’ όλα με τη φιλόγυνη στάση της συγγραφέως κατάλαβα πόσο τυχεροί είμαστε που έχουμε πλάι μας ένα τέτοιο φύλο είτε ως μάνα είτε ως σύντροφο, ένα πλάσμα που η Ιστορία της γύρισε την πλάτη και μόνο χάρη σε σημαντικές προσωπικότητες και καίριες καμπές του χρόνου κατάφερε να ορθοποδήσει και να τονίσει την αξία της.