Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Η ξεχασμένη δολοφονία 
Τίτλος πρωτοτύπου Sleeping murder
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η «Ξεχασμένη δολοφονία» είναι η δέκατη τρίτη και τελευταία περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση και λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες, δοσμένα με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαιρετικές ανατροπές και εκπλήξεις, και ειδικά εδώ κάτι πρωτότυπο για ιστορία της μις Μαρπλ: την εξιχνίαση ενός «τέλειου» εγκλήματος που έλαβε χώρα κοντά είκοσι χρόνια πριν. Η σχέση της Γκουέντα με τον σύζυγό της, Ζιλ, και τα σχέδια που έκαναν για επιστροφή στην Αγγλία καταγράφονται απλά και συναρπαστικά και χωρίς να το καταλάβω, από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, έμπλεκα όλο και περισσότερο με την ιστορία που, από ρομαντική, σταδιακά γέμισε μυστήριο, σασπένς και ερωτήματα. Πώς βρήκε το σπίτι στο Ντίλμουθ η Γκουέντα, πώς σχεδίαζε να το ανακαινίσει και να το φροντίσει, πώς το διακόσμησε, πώς άρχισε να νιώθει μια αδιόρατη απειλή; Όταν αποφασίζει να επισκεφθεί τον ξάδελφο του άντρα της, Ρέιμοντ Γουέστ, στο Λονδίνο, συναντάει τη μις Μαρπλ κι αρχίζει η συναρπαστική αναδρομή στο παρελθόν!

Η μις Μαρπλ, χάρη στην εμπειρία τόσων χρόνων που κουβαλάει στην πλάτη της, μέσα από μια σειρά σκέψεων και απόψεων για τις αναμνήσεις και τις μνήμες των ανθρώπων, καταφέρνει να λύσει αργά μα σταθερά τον κόμπο του παρελθόντος της Γκουέντα και να την οδηγήσει σε κάποια συμπεράσματα σχετικά με τη νεκρή Έλεν που έρχεται ξανά και ξανά στο μυαλό της. Η μις Μαρπλ αποφασίζει να παραθερίσει στο Ντίλμουθ και μέσα από διάφορες αθώες συζητήσεις να θέσει τις πρώτες γερές βάσεις όσο το ζεύγος Ριντ αναζητάει τα μέλη του προσωπικού, τους γείτονες και τους φίλους του Κέλβιν και της Έλεν Χάλιντεϊ. Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Η «Ξεχασμένη δολοφονία» κυκλοφόρησε σε Αμερική και Αγγλία το 1976 μετά τον θάνατο της συγγραφέως και είναι η δέκατη τρίτη και τελευταία περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Η Agatha Christie, κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, φοβούμενη για τη ζωή της, έγραψε τις δύο τελευταίες υποθέσεις των ηρώων της, Ηρακλή Πουαρό και μις Μαρπλ, και τις φύλαξε σε τραπεζική θυρίδα ώστε να εξασφαλίσει εκείνη το τέλος τους. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Ρετρό στην ομίχλη» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1994) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Μυστήριο στην Καραϊβική 
Τίτλος πρωτοτύπου A caribbean mystery
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η υπόθεση διαδραματίζεται στο φανταστικό νησί του Σεντ Ονορέ με πρωτεύουσα την Τζέιμσταουν, όπου, όπως διαπιστώνει σύντομα η μις Μαρπλ, τίποτα δε συμβαίνει, σε αντίθεση με το χωριό της, το Σεντ Μέρι Μιντ, «όπου πάντα κάτι έτρεχε». Στο ξενοδοχείο Γκόλντεν Παλμ καταλύουν διάφορες ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, απόστρατοι αξιωματικοί, πάμπλουτοι πελάτες με βοηθούς και γραμματείς, χήρες και φυσιοδίφες, ξαδέλφες και σύζυγοι που όλοι τους έχουν κάτι να κρύψουν ή αλλάζει η ζωή τους χάρη σε μια ενδιαφέρουσα γνωριμία ή νιώθουν βαθύ μίσος ή αγάπη για κάποιον που δεν πρέπει κλπ. Στο μυθιστόρημα έχουμε και πάλι ένα ενδιαφέρον παζλ διαπροσωπικών σχέσεων, μια πανσπερμία συμπεριφορών και αντιλήψεων, εξωσυζυγικές και γενικότερα ελεύθερες σχέσεις, σημάδια ψυχικής ανισορροπίας, προσδοκίες και απληστία, ένοχα μυστικά και εκβιασμούς, βαλτωμένους γάμους, κοινωνικές ευπρέπειες που καλύπτουν σκάνδαλα, μέσα από τα οποία η μις Μαρπλ πρέπει να ξεκαθαρίσει «την ήρα απ’ το στάρι» και να βρει την άκρη του νήματος στη σκοτεινή αυτή υπόθεση. Με ποιον τρόπο; Μα με τη συζήτηση: «Οι ηλικιωμένες είχαν την τάση να κουβεντιάζουν ακατάσχετα. Ο κόσμος βαριόταν, μα σε καμία περίπτωση δεν υποψιαζόταν ότι οι ηλικιωμένες είχαν απώτερα κίνητρα» (σελ. 54).

Το «Μυστήριο στην Καραϊβική» είναι η ένατη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαιρετικές ανατροπές και εκπλήξεις. Εδώ, μάλιστα, αμέσως μετά τη δολοφονία του Πάλγκρεϊβ, η ένταση κορυφώνεται σχεδόν αμέσως, γιατί υπάρχουν κάποιες παράλληλες ιστορίες που αποκαλύπτονται σταδιακά και συνδέονται απρόσμενα με τέτοιο τρόπο που νιώθεις έντονα το κακό να κυριαρχεί παντού. Ο πάμπλουτος πελάτης Τζέισον Ρέιφιελ, στου οποίου τη βοήθεια προσφεύγει η μις Μαρπλ για την επίλυση του μυστηρίου, θα εμφανιστεί μέσω της διαθήκης του και στο «Nemesis», όπου θα ζητήσει από την παλιά του γνώριμη να βρει την άκρη ενός δικού του μπερδεμένου νήματος.

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Το «Μυστήριο στην Καραϊβική» κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1964 και στην Αμερική την επόμενη χρονιά και είναι η ένατη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Το σπίτι με τους ιβίσκους» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1981) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Σίκαλη στην τσέπη
Τίτλος πρωτοτύπου A pocket full of rye
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα με φόνους που διαπράττονται «κεκλεισμένων των θυρών» και τόσο γρήγορα που ο επιθεωρητής Νιλ δεν προλαβαίνει να παίρνει καταθέσεις και να καλεί τον ιατροδικαστή. Η «Σίκαλη στην τσέπη» είναι η έβδομη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα και διεισδυτικότητα, καθώς και μοναδικές ανατροπές και εκπλήξεις. Μετά από δώδεκα κεφάλαια και τη δολοφονία μιας κοπέλας που ήταν γνωστή της, επιτέλους φτάνει η Μις Μαρπλ: «…ήταν μια ηλικιωμένη τόσο χαριτωμένη, τόσο αθώα, τόσο απαλή και ροδαλή και λευκή, ώστε της επιτράπηκε η είσοδος σ’ εκείνο το σπίτι που τώρα έμοιαζε περισσότερο με φρούριο σε κατάσταση πολιορκίας» (σελ. 110). Η αγαπημένη γεροντοκόρη νιώθει την ηθική υποχρέωση να βοηθήσει στον εντοπισμό του δολοφόνου της αθώας συγχωριανής της.

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί άλλο ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι. Εδώ δυστυχώς δεν την απόλαυσα όσο ήθελα, μιας και η πλοκή προχωράει κυρίως μέσω των ανακρίσεων και του ντόμινο των ενδοοικογενειακών και όχι μόνο σχέσεων που αυτές προκαλούν αλλά και για το λίγο διάστημα που εμφανίζεται είναι αρκετό για να μάθουμε πράγματα μέσα από άσχετες φαινομενικά κουβέντες.

Η υπόθεση βασίζεται σε παιδικό τραγουδάκι και δημιουργεί ένα αρκετά γκροτέσκ και σουρεαλιστικό σκηνικό, που προβληματίζει τον επιθεωρητή Νιλ, όχι όμως και τη μις Μαρπλ (το ίδιο τραγουδάκι θα είναι και η λύση του μυστηρίου στο διήγημα “Το τραγούδι του εξάπενου” που περιέχεται στη συλλογή “Το μυστήριο του Λίστερντεϊλ”). Ορυχεία στην Αφρική, μετοχές και εταιρείες, περίεργες διαθήκες, σπόροι σίκαλης και μανταλάκι στη μύτη ενός θύματος, ερωτικές απιστίες, κοτσύφια σε πίτα, σίκαλη στην τσέπη, απομονωμένη βίλα στην αγγλική εξοχή είναι μερικά μόνο από τα κομμάτια ενός παζλ που με προβλημάτισε, με ιντριγκάρισε και το απόλαυσα όσο και πολλά άλλα με ηρωίδα την αξιαγάπητη γεροντοκόρη.

Η «Σίκαλη στην τσέπη» κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1953 και στην Αμερική το 1954 και είναι η έβδομη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Ένα άλλοθι για τρία εγκλήματα» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με ένα ενδιαφέρον, περιεκτικό προλογικό σημείωμα της Χίλντας Παπαδημητρίου και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1981) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου Un cadavre dans la bibliotheque
Συγγραφέας Agatha Christie
Διασκευή Dominique Zigler
Εικονογράφηση Olivier Dauger
Μεταφραστής Τατιάνα Γαλάτουλα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Graphic novel
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πασίγνωστο μυθιστόρημα της λατρεμένης συγγραφέως Agatha Christie έρχεται σε μορφή κόμικ από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μεγάλη, πολυτελή, χορταστική έκδοση. Το κείμενο έχει διασκευαστεί από τον Dominique Zigler με αρκετές καινοτομίες, που ακόμη δεν έχω καταλάβει αν ήταν απαραίτητες ή όχι. Έχοντας διαβάσει το μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 1942 μου ήταν δύσκολο να ενσωματωθώ στην απεικόνιση της δεκαετίας του 1960 όπου μας μεταφέρει το κόμικ (θα τολμήσω να πω 1966, μιας και έχουμε αφίσα της ταινίας του Μικελάντζελο Αντονιόνι «Blow up» και μουσική υπόκρουση «Tomorrow never knows» των Beatles κ. ά.), με σαφείς αναφορές σε LSD και κίνημα των χίπηδων, με απεικόνιση αυτοκινήτων, αντικειμένων και ρούχων, ακόμη και χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά στοιχεία της εποχής. Επιπλέον, το λεξιλόγιο του Επιθεωρητή Φλεμ και η αγένεια της κυρίας Μπάντρι απέναντι στην υπηρέτριά της που την απειλεί διαρκώς με απόλυση είναι χαρακτηριστικά που δεν ταιριάζουν στο στυλ, το τακτ και το «φλέγμα» της Agatha Christie. Πάντως είναι μια διαφορετική ματιά στο σύμπαν της αγαπημένης συγγραφέως εκατομμυρίων αναγνωστών κι έτσι αξίζει να το διαβάσει κανείς, κυρίως για την άριστη οπτικοποίηση της ατμόσφαιρας του κειμένου.

Το σκίτσο του Γάλλου Olivier Dauger είναι εξαιρετικό και παίζει έντονα με όλες τις πιθανές φωτοσκιάσεις, τους χρωματισμούς του φωτός και τις εκφράσεις των προσώπων. Έχει δύναμη στο σχέδιο και θα σταθώ ιδιαίτερα στα αριστουργηματικά καρέ των σελίδων 6 (από τις καλύτερες οπτικές γωνίες που θα μπορούσε να εικονογραφήσει κάποιος, δύσκολη και ταυτόχρονα συναρπαστική), 23 και 36, όπου ο σχεδιασμός των κτηρίων είναι ανυπέρβλητος και με το μέγεθός τους δίνουν πραγματικές διαστάσεις σε όσα διαδραματίζονται στο πρώτο επίπεδο. Δε μου άρεσε η μορφή της Μις Μαρπλ, που αποδόθηκε περισσότερο ως 50άρα παρά ως μεγαλύτερη ηλικιακά, όπως μας έχει αφήσει να φανταστούμε η Agatha Christie. Τα αυτοκίνητα της εποχής είναι εξίσου πανέμορφα και το ανθρωποκυνηγητό προς το τέλος της ιστορίας το ξεφύλλισα με κομμένη ανάσα.

Το «Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη» που φέρνουν κοντά μας οι εκδόσεις Διόπτρα είναι ένα καλογραμμένο, συναρπαστικό και ανατρεπτικό κόμικ, μια διαφορετική ματιά πάνω στην αστυνομική ιστορία του πρωτοτύπου και εικονογραφημένο με ρεαλισμό, δύναμη και ταλέντο.

Βιβλίο Φόνος στο πρεσβυτέριο
Τίτλος πρωτοτύπου The murder at the vicarage
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Ο «Φόνος στο πρεσβυτέριο» είναι η πρώτη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, τρία σχεδιαγράμματα για εμπέδωση της δράσης, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα, διεισδυτικότητα και κάποιες φορές με μη αναμενόμενες περιγραφές («… η δεσποινίς Γουέδερμπι ένα μείγμα από ξίδι και λάβα», σελ. 32), εξαιρετικές ανατροπές και εκπλήξεις, πάμπολλες αναφορές και παρατηρήσεις στα υπέρ και τα κατά μιας ήρεμης ζωής στο χωριό και φυσικά χιούμορ: «-Απορώ πώς δεν έχει πεθάνει κανείς από την πείνα σε αυτό το χωριό, είπα. Μάλλον τρώνε όλοι όρθιοι πλάι στο παράθυρο για να είναι βέβαιοι ότι δεν τους ξεφεύγει τίποτα» (σελ. 53). Δυστυχώς η πλοκή εκτυλίσσεται με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του εφημέριου Λέοναρντ Κλέμεντ, κάτι που στερεί τον αναγνώστη από μια σφαιρικότερη αντίληψη των τεκταινόμενων, μιας και ο ιερέας καταγράφει μόνο ό,τι υποπίπτει στην αντίληψή του.

Σε πολλά σημεία τονίζονται δύο πράγματα, σημαντικά για έναν επίδοξο «ντετέκτιβ»: πως η υπόθεση θέλει μόνο αποδείξεις για να εξιχνιαστεί σωστά και πως δεν πρέπει να είναι κανείς εύπιστος, δεν πρέπει δηλαδή να βασίζεται σε ό,τι του έχουν πει οι άλλοι αλλά να έχει δει ο ίδιος με τα μάτια του ή σκεφτεί με το μυαλό του. Αξεπέραστη ιδέα θεωρώ μέχρι και σήμερα τους παραλληλισμούς που κάνει η μις Μαρπλ των υποθέσεων που αναλαμβάνει με ιστορίες από το παρελθόν της, χαρακτήρες που χοντρικά κινούνται, σκέφτονται και πράττουν με τις ίδιες γενικές αρχές, κάτι που τη βοηθάει να εντοπίσει πιο εύκολα το πρόβλημα. Προσέξτε πώς συστήνει η ίδια η πρωταγωνίστρια τον εαυτό της: «Όταν μένει κανείς μόνος όπως εγώ… σε ένα μάλλον απομακρυσμένο μέρος του κόσμου, χρειάζεται ένα χόμπι. Υπάρχει φυσικά το πλέξιμο, οι πρόσκοποι, η Πρόνοια, το σχέδιο, μα το δικό μου χόμπι είναι -ανέκαθεν ήταν- η ανθρώπινη φύση. Έχει τέτοια ποικιλία και είναι τόσο συναρπαστική» (σελ. 256). Φαίνεται ξεκάθαρα πως η συγγραφέας έχει να δώσει πολλά πάνω σ’ αυτόν τον θεματικό άξονα και χάρη στη διαφωτιστική εισαγωγή της παρούσας έκδοσης έμαθα πως οι εκδότες και ο κόσμος την πίεζαν για περισσότερες περιπέτειες Πουαρό παρά Μαρπλ! Επιπλέον, οι περισσότεροι χαρακτήρες που θα βοηθήσουν τη μις Μαρπλ να εξιχνιάσει το μυστήριο θα αποτελέσουν το προσωπικό της σύμπαν και θα εμφανιστούν και σε επόμενα βιβλία της σειράς, όπως ο ανιψιός και συγγραφέας Ρέιμοντ Γουέστ, ο Συνταγματάρχης Μέλτσετ και ο επιθεωρητής Σλακ.

Πέραν αυτών όμως υπάρχουν κι ενδιαφέρουσες προσωπικές αντιλήψεις της συγγραφέως, που φροντίζει να τις περάσει υποδόρια μέσα από το κείμενο κι έχουν σχέση είτε με την κοινωνική και οικονομική κατάσταση της εποχής και του τόπου που ζούσε είτε την αφορούν προσωπικά. Για παράδειγμα, στη σελίδα 102: «Ακόμα πιστεύω ότι το να ξεθάβει κανείς ανθρώπους που έχουν πεθάνει εδώ και εκατοντάδες χρόνια δεν είναι -πώς να το πω; Μου φαίνεται λιγάκι αδιάκριτο» αλλά και στη συνέχεια: «Και ο δρ Στόουν είναι τόσο απορροφημένος από τη δουλειά, ώστε τις μισές φορές θα ξεχνούσε να φάει αν δεν ήμουν εγώ»! Το βιβλίο κυκλοφόρησε στα τέλη του 1930, χρονιά κατά την οποία η Agatha Christie παντρεύτηκε τον αρχαιολόγο Μαξ Μαλόουαν, επομένως εδώ ίσως έχουμε μια νύξη για τον συζυγικό της βίο! Σε άλλο σημείο, αναφέρεται με φρίκη στη θανατική ποινή και τις συνέπειές της στη νοοτροπία των πολιτών: «Σήμερα σκεπτόμαστε με τρόμο τις μέρες που καίγαμε τις μάγισσες. Πιστεύω πως θα έρθει και η μέρα που θα ριγούμε στη σκέψη ότι κάποτε κρεμούσαμε τους εγκληματίες» (σελ. 139). Επομένως δεν έχουμε να κάνουμε με ένα «απλό» ή «κλασικό» αστυνομικό μυθιστόρημα αλλά και μ’ ένα αντικαθρέπτισμα των συνθηκών κατά τις οποίες γράφτηκαν τα βιβλία της μεγάλης αυτής συγγραφέως, κάτι που δείχνει την εξυπνάδα και τη διορατικότητά της.

Ο «Φόνος στο πρεσβυτέριο» κυκλοφόρησε σε Αμερική και Αγγλία το 1940 και είναι η πρώτη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Ο παραβάτης της έβδομης εντολής» και σήμερα (2018) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με ένα ενδιαφέρον, περιεκτικό προλογικό σημείωμα της Χίλντας Παπαδημητρίου και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1993) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Το πτώμα στη βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου The body in the library
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το έγκλημα διαπράττεται στο Γκόσιγκτον, 3 χιλιόμετρα από το χωριό της μις Μαρπλ, το Σεντ Μέρι Μιντ. Μόλις ολοκληρώνονται οι επίσημες ανακρίσεις και έρευνες, που δεν οδηγούν πουθενά, αναλαμβάνει δράση η αγαπημένη μας ηρωίδα. Η υπόθεση επικεντρώνεται γύρω από τη νεκρή χορεύτρια που θέλησε να υιοθετήσει ο εύπορος και ανάπηρος επιχειρηματίας Κόνγουεϊ Τζέφερσον. Ποιος ωφελείται από τον θάνατό της; Γιατί να θελήσει ο Τζέφερσον ν’ αποκαταστήσει μια τυχαία κοπέλα με τα μισά του και παραπάνω χρόνια; Ποια είναι η αντίδραση της οικογένειάς του; Γιατί την κάλεσε η ξαδέρφη της για μια επαγγελματική πρόταση; Ποιος είναι ο ρόλος του κορτάκια και γυναικά κινηματογραφικού αστέρα Μπέιζιλ Μπλέικ στην όλη ιστορία;

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι. Έτσι κι εδώ, μετά τη σειρά των ερωτήσεων που υποβάλλουν οι επίσημες αρχές στους υπόπτους, η Μις Μαρπλ, μια καλοκάγαθη γεροντοκόρη που κερδίζει την εμπιστοσύνη του συνομιλητή της, καταφέρνει να συνδυάσει τις ετερόκλητες ενδείξεις και να οδηγηθεί στη λύση ενός δύσκολου μυστηρίου.

Μέσα από την περιπέτεια αυτή υπάρχουν αναφορές στη διαφορά των αντιλήψεων της νέας γενιάς και των μεγαλύτερων ανθρώπων, στη βρετανική συμπεριφορά, στον τρόπο που παρασύρονται κάποιες κοπέλες στην ντόλτσε βίτα, στην καθημερινότητα ενός ήρεμου και καθ’ όλα αξιοπρεπούς χωριού, ακόμη και μια έξυπνη αυτοαναφορικότητα της συγγραφέως, όταν ένα μικρό παιδί λέει γεμάτο ενθουσιασμό στον αστυνομικό διοικητή Χάρπερ: «Σας αρέσουν οι αστυνομικές ιστορίες; Εμένα πολύ. Τις έχω διαβάσει όλες, έχω και υπογεγραμμένα αντίτυπα από την Ντόροθι Σάγιερς και την Άγκαθα Κρίστι, τον Ντικσον Καρ και τον Χ. Κ. Μπέιλι» (σελ. 74). Επιπλέον, με μια σημαντική αποκάλυψη που οδηγεί επιτέλους στον ένοχο, η συγγραφέας μας δείχνει πως θέλησε ν’ ανατρέψει το κλισέ της ως τότε αστυνομικής λογοτεχνίας «πτώμα στη βιβλιοθήκη» με τον δικό της μοναδικό τρόπο! Η δράση κλιμακώνεται όσο πλησιάζουμε στο τέλος, μιας και ο τρόπος που ερευνά η μις Μαρπλ την υπόθεση είναι εντελώς ανορθόδοξος και οι ερωτήσεις της μπερδεύουν την πορεία των ερευνών που έχει κάνει ο αναγνώστης. Στο τέλος όμως έρχονται όλα στο φως με αληθοφάνεια, ρεαλισμό και ευρηματικότητα.

«Το πτώμα στη βιβλιοθήκη» κυκλοφόρησε σε Αμερική και Αγγλία το 1942 και είναι η τρίτη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, με τα «Murder at the vicarage» και «The thirteen problems» να προηγούνται. Κάποια από τα πρόσωπα του μυθιστορήματος θα τα συναντήσουμε και στο «Ο καθρέφτης ράγισε», όπου το Γκόσινγκτον Χολ γίνεται τόπος άλλης μιας δολοφονίας! Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη» και σήμερα (2018) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1994) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie. Το 2017 κυκλοφόρησε και σε graphic novel, με εικονογράφηση του Olivier Dauger και διασκευή του Dominique Ziegler, το οποίο κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2018 από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε μετάφραση Τατιάνας Γαλάτουλα.

Βιβλίο Ο καθρέφτης ράγισε
Τίτλος πρωτοτύπου The mirror crack’d from side to side
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Ο καθρέφτης ράγισε» είναι η ένατη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαίρετες ανατροπές και εκπλήξεις, καθώς και πάμπολλες αναφορές και παρατηρήσεις στα υπέρ και τα κατά μιας ήρεμης ζωής στο χωριό.

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε είκοσι περίπου χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και τα πάντα έχουν αλλάξει, όχι μόνο στον κόσμο αλλά και στο Σεντ Μέρι Μιντ ενώ η ίδια η πρωταγωνίστρια έχει γεράσει και κοιτάζει με θλίψη τον παραμελημένο κήπο της, μιας και της έχουν απαγορεύσει να σκάβει και να φυτεύει. «Από μία άποψη, φυσικά, τίποτα δεν ήταν όπως παλιά. Μπορούσε να το αποδώσει στον πόλεμο (στους δύο πολέμους), στη νέα γενιά, στις γυναίκες που έπιαναν δουλειά, στην ατομική βόμβα ή απλώς στην κυβέρνηση -μα αυτό που θα εννοούσε στην πραγματικότητα ήταν ότι γερνούσε. Η μις Μαρπλ, μια πολύ λογική γυναίκα, το ήξερε καλά αυτό» (σελ. 18-19). Αναπολεί την Ανν Πρόδερο από τον «Φόνο στο πρεσβυτέριο», την Γκριζέλντα από το «Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη» και άλλες αγαπημένες φίλες και γειτόνισσες ενώ δυσανασχετεί με την καλόκαρδη και πρόθυμη κατά τα άλλα μις Νάιτ που μένει μαζί της για να την προσέχει κατόπιν σύστασης του ανιψιού Ρέιμοντ. Τέλος, ο Οικισμός είναι μια μοντέρνα, άρτι χτισθείσα περιοχή που έφερε νέους γύρους κουτσομπολιών και ενδιαφέροντος στους κατοίκους και όχι μόνο: «Άθελά της η μις Μαρπλ σκέφτηκε ότι φαίνονταν όλα τρομερά διεφθαρμένα» (σελ. 28).

Μέσα σε αυτό το αλλαγμένο αλλά σε ορισμένα σημεία οικείο περιβάλλον, η διάσημη και ταλαντούχα ηθοποιός Μαρίνα Γκρεγκ αγοράζει το Γκόσινγκτον Χολ όπου ανακαλύφθηκε «Ένα πτώμα στη βιβλιοθήκη» και το οποίο έχει αλλάξει πολλές φορές χέρια από τη, χήρα πλέον, κυρία Μπάντρι, η οποία έχει αποσυρθεί σ’ έναν ήσυχο, ιδιόκτητο χώρο. Τα κουτσομπολιά δε σταματούν, οι φήμες συνεχίζουν να διαδίδονται, η νέα μόδα όμως και οι καινούργιες κοινωνικές αντιλήψεις προκαλούν σοκ στην καθεστηκυία τάξη του χωριού. Σχεδόν συγκινήθηκα με τη μις Μαρπλ που έχει γεράσει χωρίς όμως να έχει χάσει ούτε την ικμάδα της ούτε την εξυπνάδα της κι η οποία θα εμφανιστεί σε άλλα τρία βιβλία πριν το κύκνειο άσμα της. Καθισμένη όπως πάντα στο σαλόνι της αλλά και με ξαφνικές εφόδους στο αγαπημένο χωριό όσο η γυναίκα που την προσέχει λείπει για ψώνια, βάζει το μυαλό της να κάνει συγκρίσεις και έρευνες, ρωτά, ψάχνει και τελικά διασταυρώνει τα σωστά βήματα που θα την οδηγήσουν στη λύση του μυστηρίου.

Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι μια ηθοποιός, κάτι που θα δώσει την αφορμή στη συγγραφέα να περάσει ουκ ολίγα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της βεντετικής στάσης τέτοιων ανθρώπων. Τη ζωή τους,  με τις ταινίες, το θέατρο, την αναγνωρισιμότητα και τα χρήματα πολλοί ζήλεψαν, οπότε είναι σχεδόν αυτονόητο κάποιος να θέλησε να βγάλει από τη μέση τη Μαρίνα Γκρεγκ, μόνο που η τύχη είχε άλλα σχέδια. Με αφορμή την παρουσία της σταρ στο χωριό, αρχίζει να ξετυλίγεται ένα δίχτυ από κουτσομπολιά και φήμες μέσω του οποίου αποτυπώνεται η εικόνα που έχει ο απλός κόσμος για τους ηθοποιούς του κινηματογράφου, πόσο έντονα τους κυνηγάει η φήμη τους και πόσο δύσκολα μπορούν να παραμείνουν φυσικοί κι αυθόρμητοι, να είναι δηλαδή ο εαυτός τους. Η Agatha Christie καταφέρνει με το απαράμιλλο στυλ της να ζωντανέψει έναν πραγματικό μύθο και να καταγράψει ακριβοδίκαια τον τρόπο με τον οποίο επηρέασε η παρουσία της την ήσυχη κατά τα άλλα και μονότονη ζωή στο χωριουδάκι Σεντ Μέρι Μιντ. Πολλοί σύζυγοι, χρήματα, ταλέντο, υιοθεσίες παιδιών, ευρύς κοινωνικός κύκλος, γνωριμίες, και ιδού το περιβάλλον μέσα από το οποίο πρέπει να βρεθεί ο ένοχος!

Το βιβλίο είναι από τα αγαπημένα μου μυθιστορήματα λόγω της κεντρικής του ιδέας μα πάνω απ’ όλα του τρόπου με τον οποίο υφαίνει το κίνητρο της δολοφονίας. Τώρα που το ξαναδιαβάζω πρόσεξα πόσο άσχετες φαίνονται κάποιες συζητήσεις, μόνο και μόνο για να κρύψει σε αυτές η πανέξυπνη συγγραφέας κάποιες βασικές πληροφορίες που πρέπει να συνταιριάξει ο αναγνώστης για να βρει τη λύση του μυστηρίου! Και πόσο όμορφα και παραστατικά περιγράφει στο τέλος η μις Μαρπλ τα πραγματικά γεγονότα! Όσο πλησιάζουμε στη λύση του μυστηρίου τόσο βγαίνουν στο φως «τυράκια» που τα δάγκωνα με ευχαρίστηση ώστε να καταλάβω επιτέλους τι κρύβεται πίσω από τον θάνατο της Χέδερ Μπάντκοκ και τόσο συμβαίνουν αναπάντεχα γεγονότα που στρέφουν σε άλλο σημείο την πορεία των ερευνών.

«Ο καθρέφτης ράγισε» κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1962 και στην Αμερική το 1963 και είναι η ένατη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Διπλό είδωλο σε σπασμένο καθρέφτη» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με πρόλογο και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Πρόσκληση σε φόνο
Τίτλος πρωτοτύπου A murder is announced
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η «Πρόσκληση σε φόνο» είναι η πέμπτη περιπέτεια της μις Μαρπλ και έχει όλα τα καλά συστατικά ενός συναρπαστικού αστυνομικού μυθιστορήματος, καθώς και όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά γνωρίσματα, αντιλήψεις και νοοτροπίες που συναντάμε στα βιβλία με ηρωίδα την αξιαγάπητη αυτή γεροντοκόρη. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα, διεισδυτικότητα, εξαίρετες ανατροπές και εκπλήξεις, πάμπολλες αναφορές και παρατηρήσεις στα υπέρ και τα κατά μιας ήρεμης ζωής στο χωριό. Επιπλέον, εδώ υπάρχει η αξεπέραστη τεχνική της συγγραφέως να παρουσιάζει το ίδιο γεγονός μέσα από διαφορετικές μαρτυρίες και καταθέσεις (μα τι υπέροχη ποικιλία παρατηρήσεων και εντυπώσεων ενός και μόνο γεγονότος!) και η εμμονή της σε λεπτομέρειες, που όταν διαβάζεις το μυθιστόρημα τις αγνοείς και μετά χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο, ακριβώς γιατί χάνεις πολύτιμες ψηφίδες που στις σερβίρει αλλά εσύ τις προσπερνάς! Οι δευτερεύουσες ιστορίες οδηγούν σε μια αποκάλυψη ίσως μεγαλύτερης έντασης από την ταυτότητα του δολοφόνου και η ιστορία καθαυτή είναι πραγματικά και αντικειμενικά έξοχη.

Οι ιστορίες με τη μις Μαρπλ μ’ αρέσουν πολύ γιατί αναπαριστούν πειστικότατα τη γνήσια, «χωριάτικη» αντίληψη και νοοτροπία, διαστρεβλώνουν για χάρη εντυπωσιασμού κάποια γεγονότα, βγάζουν στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως να έχουν, ή και όχι, σχέση με την καθαυτή ιστορία και γενικότερα η Agatha Christie δημιουργεί ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό και καταπληκτικά ανορθόδοξες μεθόδους επίλυσης του μυστηρίου. Η μις Μαρπλ είναι μια πανέξυπνη γυναίκα, με άφθαστη πείρα από ανθρώπινους χαρακτήρες και πάντα μ’ ένα περίεργο ερωτηματολόγιο που θα την οδηγήσει στη λύση όσο η όλη συμπεριφορά της εμπνέει στους γύρω της την απορία, τη λύπηση ή ακόμη και την οργή για τα όσα ξεπερασμένα και πεπαλαιωμένα εκπροσωπεί. Πρόκειται για μια καλά κρυμμένη «μάσκα» όμως που ξεγελάει τους γύρω της και την αφήνει απερίσπαστη να ακολουθήσει το δικό της μονοπάτι.

Στην «Πρόσκληση σε φόνο», εκτός από τη μις Μαρπλ, εμφανίζεται για πρώτη φορά ο Επιθεωρητής Ντέρμοτ Κράντοκ που αναλαμβάνει την υπόθεση, κάτι που θα ξανακάνει σε άλλα δύο μυθιστορήματα με ηρωίδα την αγαπημένη γεροντοκόρη ενώ ο νονός του, πρώην Επίτροπος της Σκότλαντ Γιάρντ, Σερ Χένρι Κλίδερινγκ και φίλα προσκείμενος προς τις ικανότητες της μις Μαρπλ, μας έχει ήδη συστηθεί στον «Φόνο στο πρεσβυτέριο» (1930) και θα τον βρούμε σε άλλα τρία μεταγενέστερα μυθιστορήματα. Η χαρά και των δύο δεν περιγράφεται όταν η μις Μαρπλ καταλύει στο ξενοδοχείο της πόλης για τους ρευματισμούς της, δώρο από τον επιτυχημένο συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων ανιψιό της, Ρέιμοντ Γουέστ.

Ως προς τις ιδέες, τις παρατηρήσεις και τα πραγματολογικά στοιχεία που πάντα επηρεάζουν τη συγγραφέα και καταφέρνει να περάσει τις απόψεις και τις αντιλήψεις της ανάμεσα από τις γραμμές, σε αυτό το μυθιστόρημα αφθονούν! Το βιβλίο κυκλοφόρησε πέντε χρόνια μετά τη λήξη του πολέμου (1945) όμως ο αντίκτυπος και οι συνέπειές του ακόμη την επηρεάζουν: «Ποτέ δε μου άρεσαν τα ντάσχουντ, δεν εννοώ επειδή είναι γερμανικά, τα ξεπεράσαμε αυτά, πολύ απλά δε μου αρέσουν, αυτό είναι» (σελ. 25). Η παγκόσμια αυτή δοκιμασία και οι συνέπειές της άλλαξαν εντελώς τον κοινωνικό ιστό της υπαίθρου, τουλάχιστον της Αγγλίας. Μέσω της μις Μαρπλ έχουμε μια υπέροχη καταγραφή αυτών των ριζικών αλλαγών: «Αυτός είναι ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο έχει αλλάξει ο κόσμος μετά τον πόλεμο… Πριν από δεκαπέντε χρόνια όλοι ξέραμε ποιος είναι ο άλλος… Αν ερχόταν να μείνει εκεί κάποιος καινούργιος, έφερνε επιστολές συστάσεων ή είχε βρεθεί… με κάποιον που ζούσε ήδη εκεί. Αν ερχόταν κάποιος καινούργιος, πραγματικά καινούργιος, τελείως άγνωστος, τι να πω, ξεχώριζε, όλοι αναρωτιούνταν ποιος είναι και δεν ησύχαζαν μέχρι να το μάθουν… Τώρα πια όμως δεν είναι έτσι. Κάθε χωριό, κάθε μέρος στην ύπαιθρο είναι γεμάτο ανθρώπους που απλώς ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν χωρίς να τους δένει κάτι  τον τόπο. Τα μεγάλα σπίτια πουλήθηκαν, οι αγροικίες ανακαινίστηκαν, άλλαξαν. Ο κόσμος απλώς έρχεται κι εμείς ξέρουμε μόνο αυτά που λένε οι ίδιοι. Επειδή, βλέπετε, έρχονται από όλο τον κόσμο… Όλοι βασίζονται στην εικόνα που τους παρουσιάζεις… Όποιος έμπαινε στον κόπο μπορούσε να αποκτήσει μια κατάλληλη ταυτότητα κι εν μέρει γι’ αυτόν τον λόγο είχαν καταρρεύσει οι πιο λεπτοί δεσμοί που ως τότε διατηρούσαν την ενότητα της κοινωνικής ζωής στην ύπαιθρο της Αγγλίας» (σελ. 141).

Επιπλέον, η κεντροευρωπαία πρόσφυγας που βοηθάει στο σπίτι της κυρίας Μπλάκλοκ όπου γίνεται ο πρώτος φόνος, δίνει αφορμή στο χωριό για κουτσομπολιά και ρατσιστικά σχόλια, κάτι που στις μέρες μας, με τη νέα τάξη πραγμάτων, έχει γιγαντωθεί. Και το χαριτωμένο κομμάτι της ιστορίας είναι που για άλλη μια φορά, με κομψό τρόπο και ανυπέρβλητη διεισδυτικότητα, η συγγραφέας τονίζει τη διαφορά μεταξύ των γενεών: «Αν ήταν καμιά πολυάσχολη, Παντρεμένη νεαρή, ή κανένα κορίτσι που έχει δεσμό, τότε ναι, αυτές κόβουν επιταγές με πολλά και διάφορα ποσά και μετά δεν προσέχουν πολύ τα βιβλιάρια της τράπεζας. Μια ηλικιωμένη, όμως, που αναγκάζεται να μετρά ως και τις πένες, και που έχει συγκεκριμένες συνήθειες, πράγματι είναι το λάθος άτομο» (σελ. 109). Τέλος, ο Σαίξπηρ εμφανίζεται ξανά στα γραπτά της Agatha Christie, μόνο που αυτήν τη φορά συγκατοικεί με τον Ντάσιελ Χάμετ: «Από τον ανιψιό μου, Ρέιμοντ, κατάλαβα ότι τον θεωρούν κορυφή στο ύφος της λογοτεχνίας που αποκαλείται σκληρό» (σελ. 114).

Η «Πρόσκληση σε φόνο» κυκλοφόρησε σε Αμερική και Αγγλία το 1950 και είναι η πέμπτη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με εκτεταμένο πρόλογο του Αύγουστου Κορτώ και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1996) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Η φαρμακερή πένα
Τίτλος πρωτοτύπου The moving finger
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρύσα Μπανιά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για άλλη μία συναρπαστική ιστορία της Μις Μαρπλ, με αρκετές όμως δομικές διαφορές: πρώτον δεν εξιχνιάζουμε μια δολοφονία (τουλάχιστον στην αρχή) αλλά τον ηθικό αυτουργό μιας αυτοκτονίας, ο οποίος, με δηλητήριο που στάζει στις ψυχές των παραληπτών σε μικρές δόσεις, προκαλεί κάτι αναπάντεχο και τετελεσμένο. Η συγγραφέας στηλιτεύει την ίδια την κλειστή κοινωνία ενός μικρού τόπου, κάτι που αποτελεί δικαιολογία για να μπει ανερυθρίαστα στα σπίτια και στις ζωές των κατοίκων (όχι ότι χρειαζόταν την άδεια!) και να παραθέσει μια σειρά από πραγματικά ενδιαφέροντες και ποικίλους χαρακτήρες: η αδιάφορη, αδέξια και εκτός της οικογενειακής ομοιομορφίας προγονή, η πολυάσχολη κι ευτυχισμένη αδελφή, ο ευπρεπής και ήρεμος σύζυγος και ευυπόληπτος δικηγόρος, η πανέμορφη αλλά με επίπεδη φωνή νταντά, ο κοντούλης και στρουμπουλός θηλυπρεπής λάτρης των κλασικών επίπλων και της καλόγουστης διακόσμησης, ο φαντασμένος συνταγματάρχης που είναι και φανατισμένος παίκτης του μπριτζ, η αναιμική και ξεθωριασμένη σύζυγος, μια απομακρυσμένη κάτοικος συνδυασμένη με κατάρες και μαντζούνια και άρα ο αποδιοπομπαίος τράγος καθώς και άλλοι αποτελούν ένα σύνολο γεμάτο μυστικά και ερωτηματικά ενώ η φράση «όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά» θα γίνει το εφιαλτικό μοτίβο του χωριού για αρκετές μέρες.

Άλλη διαφορά είναι το γεγονός πως η ιστορία δεν εκτυλίσσεται στο Σεντ Μέρι Μιντ αλλά στο Λίμστοκ, όπου καταφεύγει ο τραυματίας πολέμου Τζέρι Μπάρτον για να αναρρώσει μετά από ατύχημα μαζί με την αδελφή του, Τζοάνα, που τον περιποιείται. Πρόκειται για αεροπόρο που επιβιώνει από ατύχημα και του συνιστούν ξεκούραση και ηρεμία, μακριά από φίλους και γνωστούς που θα αρχίσουν να τους επισκέπτονται από συμπόνια και θα αναμασούν τα αίτια του ατυχήματος. Τα δυο αδέλφια νοικιάζουν ένα όμορφο σπίτι σε μια περιοχή που τηρεί όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές, να όμως που το έγκλημα καραδοκεί ακόμη και σ’ αυτόν τον φιλήσυχο τόπο. Την ιστορία αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο ο Τζέρι κι ο Επιθεωρητής Νας τον θεωρεί πολύτιμο βοηθό: «Επειδή είστε ξένος στα μέρη μας. Δεν έχετε ήδη σχηματισμένες ιδέες για τον κόσμο εδώ κάτω.  Την ίδια στιγμή, όμως, έχετε την ευκαιρία να μάθετε ορισμένα πράγματα με τρόπο που θα μπορούσα να αποκαλέσω κοινωνικό» (σελ. 143).

Τέλος, το πιο ρηξικέλευθο απ’ όλα είναι το γεγονός πως η μις Μαρπλ εμφανίζεται μόνο στα έξι τελευταία κεφάλαια, όταν η αστυνομία έχει αποτύχει, κατόπιν προτροπής της Μοντ Ντέιν Κάλθορπ, αδελφής του εφημέριου: «-Δεν εννοώ τέτοιον ειδικό. Δεν εννοώ κάποιον που να ξέρει από ανώνυμα γράμματα, ούτε καν από δολοφονίες. Εννοώ κάποιον που να ξέρει τους ανθρώπους. Καταλάβατε; Χρειαζόμαστε κάποιον που να ξέρει πάρα πολλά για την κακία» (σελ. 171). Η αφήγηση όμως δε στερείται από ένταση και ροή ενώ η μις Μαρπλ κινείται παρασκηνιακά, αφήνοντας στον αναγνώστη πολλά κενά για τις κινήσεις και τον τρόπο σκέψης της, κάτι που θα εξηγηθεί μόνο στο τέλος της ιστορίας. Περίπλοκη υπόθεση, πολλοί ύποπτοι που διαστρεβλώνουν ή αποσυντονίζουν ή κρύβουν τα γεγονότα, λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δοσμένοι με απλότητα και διεισδυτικότητα, εξαίρετες ανατροπές και εκπλήξεις, πάμπολλες αναφορές και παρατηρήσεις στα υπέρ και τα κατά μιας ήρεμης ζωής στο χωριό και φυσικά χιούμορ: «Όποτε έχει να ανακοινώσει οτιδήποτε κακό, η μύτη της συσπάται γεμάτη έκσταση. Η μύτη της έκανε υπερωρίες όταν μπήκε στο δωμάτιο…» (σελ. 72).

Εκτός από τις πάντα διορατικές παρατηρήσεις γύρω από την ανθρώπινη φύση, η Agatha Christie, χάρη σ’ ένα εικοσάχρονο κορίτσι που διαβάζει φανατικά Σαίξπηρ και τη μόρφωση των αδελφών Μπάρτον που πρωταγωνιστούν, στήνει ενδιαφέρουσες συζητήσεις υπέρ και κατά του σημαντικού αυτού συγγραφέα και ποιητή. Μάλιστα, τα θετικά γνωρίσματα παρατίθενται τεκμηριωμένα αλλά τα αρνητικά ισοπεδώνουν την ποιότητα της κουβέντας: «-Σ’ εμένα, δυστυχώς, ο Σαίξπηρ φαίνεται τρομερά ανιαρός. Γράφει ατέλειωτες σκηνές κι όλοι είναι μεθυσμένοι και υποτίθεται πως είναι και αστείο» (σελ. 83). Τέλος, ο πρωτότυπος τίτλος («The moving finger») προέρχεται από τα «Ρουμπαγιάτ» του Ομάρ Καγιάμ: «Το Κινούμενο Δάχτυλο γράφει, κι έχοντας γράψει προχωρεί, όλες οι προσευχές και τα τερτίπια σου δε θα το κάνουν να γυρίσει και ν’ αλλάξει ούτε μισή αράδα…».

Η «Φαρμακερή πένα» κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1942 και στην Αγγλία το 1943 και είναι η τέταρτη περιπέτεια με τη γλυκιά ηλικιωμένη πρωταγωνίστρια, μιας και τα διηγήματα στα οποία εμφανίστηκε το 1927 στα μηνιαία βρετανικά περιοδικά «The Royal Magazine» και «The Story-Teller Magazine» δημοσιεύθηκαν σε βιβλίο μόλις το 1932 με τον τίτλο «The thirteen problems». Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Δηλητήριο σε μικρές δόσεις» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Χρύσας Μπανιά). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.