Βιβλίο Ήμουν ένας bully 
Τίτλος πρωτοτύπου Ero un bullo
Συγγραφέας Andrea Franzoso
Μεταφραστής Φοίβος Μπότσης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Andrea Franzoso έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα που απευθύνεται κυρίως σε εφήβους αλλά και σε ενήλικες. Με γρήγορες εξελίξεις και πολλές αλλαγές στη ζωή του πρωταγωνιστή, καταγράφει το πώς και το γιατί ενός έφηβου επαναστάτη και ενήλικου μικροκακοποιού που προσπαθεί να καταλάβει ποια είναι η θέση του στην κοινωνία και κυρίως ποιος φταίει και έχει συγκεντρώσει τόσο θυμό μέσα του. Παρ’ όλο που στην περίληψη του οπισθόφυλλου αναγράφεται ένας ιερέας ως σημαντικό πρόσωπο, δεν είναι μόνο ο Ντον Κλαούντιο που επηρεάζει τον Ντάνιελ αλλά πολλά πρόσωπα σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του: συμμαθητές, κολλητοί, οι κοπέλες του, συγκρατούμενοι, ψυχολόγοι, όλοι τους τον βοηθάνε να χωθεί βαθύτερα στα λάθη ή τον κρατούν στην επιφάνεια. Ο συγγραφέας δεν είναι επικριτικός ούτε υποκειμενικός, αντίθετα, παρακολουθεί από κοντά τον ήρωα του βιβλίου του και καταγράφει με ακρίβεια τα περιστατικά και τις συνθήκες που θα τον οδηγήσουν στον κακό ή / και στον έντιμο δρόμο, με τις εξελίξεις πότε να πηγαίνουν προς τη μια μεριά και πότε προς την άλλη, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο αναγνώστης πού θα καταλήξει όλη αυτή η περιπέτεια.

Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως  στην υποβαθμισμένη περιοχή του Κουάρτο Οτζάρο στο Μιλάνο όπου έφτασαν οι γονείς του Ντάνιελ για να ξεκινήσουν να επιβιώνουν με δουλειές του ποδαριού και μαθαίνουμε για την άσχημη μεταξύ τους σχέση που συχνά κατέληγε σε ξύλο κι από τις δυο μεριές, με καβγάδες για ασήμαντο λόγο, με τη μνησικακία και την περιφρόνηση να τους κατακλύζει, οπότε δε συγκρατούνταν ούτε μπροστά στα παιδιά, στον Ντάνιελ και στη μεγαλύτερή του αδελφή, Λουτσία. Ο πατέρας ποτέ δε συμπαραστάθηκε στον γιο του, αντίθετα, τον τσάκιζε λεκτικά χωρίς έλεος ενώ και οι δυο γονείς έκαναν λάθος χειρισμούς στην ανατροφή των παιδιών τους: ο Ντάνιελ είναι το χαϊδεμένο και τη μεγαλύτερή του αδελφή τη βάζουν να υποχωρεί στις απαιτήσεις του αλλά αν παραπονιόταν της ζητούσαν να δείξει ωριμότητα! Ο πατέρας φέρεται απαξιωτικά στον γιο του και τον προσβάλλει, διαλέγει με ακρίβεια τις πιο αιχμηρές λέξεις και δε διστάζει να σηκώσει χέρι όχι μόνο στη γυναίκα του μα και στην κόρη του. Αυτό το οικογενειακό περιβάλλον κάνει τον Ντάνιελ να μαζεύει θυμό, σιωπηλό, παγερό θυμό έτοιμο να εκραγεί.

Με αυτό το βάρος, ο μικρός ήρωας του βιβλίου πηγαίνει στο γυμνάσιο: «Το καλό παιδί έψαχνε τον δικό του χώρο, που του τον είχαν αρνηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ήταν θυμωμένος…Με όποιον του είχε κλέψει τα παιδικά του χρόνια. Με όσους ήταν πιο τυχεροί από εκείνον. Με όποιον ήταν ευτυχισμένος» (σελ. 29). Ζαβολιές, αποβολές, τιμωρίες, βίαια περιστατικά, εκφοβισμός αδύναμων μαθητών, έρωτας με διάφορες κοπέλες, ακόμα και παράλληλες σχέσεις. Στο πλάι του, ο κολλητός του, ο Μαξίμ, επίσης από διαλυμένη οικογένεια, με τον οποίο δημιουργούν συμμορίες, κλέβουν, χτυπούν, προκαλούν. «Στο Κουάρτο Οτζάρο η αξία ενός προσώπου μετριόταν με βάση τα εγκλήματά του, την ικανότητά του να μπαίνει φυλακή…Τον σεβασμό τον κέρδιζε ο πιο δυνατός, ο πιο παραβατικός, ο πιο εγκληματίας» (σελ. 77). Η φιλία τους, χωρίς να το καταλαβαίνουν, είναι σημαντική για τα δυο παιδιά, μιας και υποσυνείδητα αντιπροσωπεύει ένα προστατευμένο μέρος, έναν χώρο όπου εκφράζουν ανάγκες και φιλοδοξίες χωρίς προσχήματα και μυστικά. Η ραπ είναι το αποκούμπι του Ντάνιελ, περιγράφει τέλεια την πραγματικότητά του, βυθίζεται στη μουσική και στους στίχους της.

Από κει και πέρα τα πάντα είναι μονόδρομος: ληστείες τραπεζών που η επιτυχία τους τονώνει το ηθικό του παιδιού και κάνει τρελές σπατάλες αλλά και λάθη και φυσικά αναμορφωτήρια και φυλακές. Παραδόξως, όταν τον συλλαμβάνουν νιώθει αγωνία και ανυπομονησία από τη μια, υπερηφάνεια και επαναστατικότητα από την άλλη, δεν έχει συνειδητοποιήσει τι έχει κάνει και πόσο πλήγωσε την οικογένειά του και κυρίως τον εαυτό του. Μια σειρά από περιστατικά που τονίζουν την αξία της εμπιστοσύνης και ταυτόχρονα ο εγωισμός του Ντάνιελ, η αχαριστία του, η κακή του πλευρά είναι οι δύο πόλοι στους οποίους στηρίζεται το μυθιστόρημα ως το λυτρωτικό τέλος και η ρεαλιστική γραφή με έκανε να νιώσω πως ζούσα από κοντά όλα αυτά τα γεγονότα, τις επιπλήξεις, τις αποδράσεις, τις τιμωρίες. Το «Ήμουν ένας bully» είναι η συναρπαστική ιστορία ενός θυμωμένου παιδιού που άργησε να καταλάβει τι πραγματικά του φταίει, που γύρισε την πλάτη του στις ευκαιρίες και έζησε σκληρά περιστατικά που τον έφτασαν στα όρια της αντοχής του. Δυνατό, ρεαλιστικό και ανατρεπτικό κείμενο με απανωτές ανατροπές που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Μεταξένια αγάπη 
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει λίγο πριν το 1922 και τελειώνει στη σημερινή εποχή. Με συγγραφική δεινότητα και εμβριθή μελέτη, το συγγραφικό δίδυμο Ζώτου-Καραγεωργίου στήνει έναν υπέροχο ιστορικό καμβά και χτίζει το Σουφλί από τα θεμέλιά του. Από τη Φιλιππούπολη στο Σουφλί κι από κει στην ιταλική πρωτεύουσα της μόδας, ένας έρωτας ψάχνει ανταπόκριση, ξεφεύγοντας από τις κακές συμπτώσεις. Η Αργυρώ εν όψει της βουλγαρικής καταπάτησης των εδαφών της ανατολικής Θράκης φτάνει εσπευσμένα στο πατρικό της μητέρας της με τον πατέρα της και τη μεγαλώνουν οι ανύπαντρες ηλικιωμένες θείες της ενώ ο μπαμπάς καταφεύγει στην Αμερική. Ο ατίθασος και ανυπότακτος χαρακτήρας της έρχεται σε σύγκρουση με την έλλειψη παιδείας και επαρκών γνώσεων για ανατροφή των δύο γυναικών. Ταυτόχρονα, ο Άγγελος μεγαλώνει σε μια οικογένεια σηροτρόφων και έρχεται η πολυπόθητη στιγμή που το εμπόριο και η παραγωγή περνάει στα δικά του χέρια. Οι δύο νέοι θα ανταμωθούν και έτσι ξεκινάει η ιστορία μας.

Το μυθιστόρημα είναι μια εξαιρετικά καλογραμμένη ρομαντική, ερωτική ιστορία, που χειρίζεται με μεγάλη προσοχή τους χαρακτήρες της, αποφεύγοντας τις κακοτοπιές της υπερβολής και της αναληθοφάνειας. Το ιστορικό υπόβαθρο είναι σφιχτοδεμένο και επηρεάζει τις ζωές των ηρώων του βιβλίου χωρίς να κουράζει ή να διακόπτει τη ροή της αφήγησης. Οι συγγραφείς έκαναν κτήμα τους την ιστορία της χερσονήσου του Αίμου από τους Βαλκανικούς και εντεύθεν και τη μετέφεραν με σεβασμό και οξύνοια στο χαρτί. Επιπλέον, η σηροτροφία είναι κάτι μαγικό ως παραγωγή και διαδικασία, κάτι που κατέδειξαν επάξια και με έκαναν να νιώσω δίπλα στις εργάτριες στο σηροτροφείο, κοντά στους ανθρώπους που ανοίγουν τα σπίτια τους για να τραφεί ο μεταξοσκώληκας μόλις βγει από το αυγό του, πάνω από το κουκούλι που τυλίγεται με το πολύτιμο νήμα. Ένιωσα αγωνία για τις επιτυχείς εκβάσεις των νέων κουκουλιών (θα ακολουθηθούν όλα τα στάδια του μεγαλώματος; Θα πάνε όλα καλά;), χάρηκα με την ποιότητα και την υψηλή τιμή του νήματος στο εμπόριο, λυτρώθηκα από την κούραση και το ξενύχτι των σηροτρόφων όταν πέρναγε το απαιτητικό διάστημα, στενοχωριόμουν για την άνοδο και την πτώση της σηροπαραγωγής στο Σουφλί, μιας και σταδιακά το μετάξι αντικαταστάθηκε από το συνθετικό υποκατάστατό του.

Υπέροχο λοιπόν το φόντο, καλοδουλεμένο, σωστά επεξεργασμένο και λεπτομερές όσο πρέπει. Ας πάμε και στην πλοκή τώρα. Ουσιαστικά είναι μια ρομαντική ιστορία, με ανατροπές και χωρίς πολλά πρόσωπα να μπλέκονται στις ζωές των χαρακτήρων. Περιγράφεται ένα μεγάλο χρονικό διάστημα από τις ζωές τους, χωρίς όμως να είναι υπερβολικό ή να καλύπτεται από ανούσιες στιγμές ή σκηνές. Κατ’ εμέ, μόνη εξαίρεση σε αυτόν τον «κανόνα» ήταν η πολυσέλιδη αναζήτηση του Άγγελου στα βάθη της Ασίας για υγιή κουκούλια. Ναι, ήταν απαραίτητη για να καταλάβω την αγωνία του, μιας και αν σταματήσει η σηροτροφία και το εμπόριο ο Άγγελος θα πεινάσει. Ήταν όμως υπερβολικά πολλές οι σελίδες, αν και καλογραμμένες με τον γνωστό αγαπημένο τρόπο που γράφει το υπέροχο δίδυμο.

Η επόμενη ένστασή μου αφορά τις πολλές παρεξηγήσεις και τις επαναλαμβανόμενες ομοιόμορφες ανατροπές. Όποτε υπερνικούσαν ο Άγγελος και η Αργυρώ τα εμπόδια, κάτι συνέβαινε που πάλι τους χώριζε. Και δεν ήταν κάποιο ιστορικό ή κοινωνικό γεγονός αλλά μια λάθος στιγμή, μια λάθος σκέψη ή λέξη κλπ. Στην αρχή έκανα υπομονή, στη συνέχεια όμως, γεμάτος αγάπη για τις παράλληλες πορείες των δύο χαρακτήρων, ήθελα να τους βάλω τις φωνές, να σταματήσουν να κάνουν ή να σκέφτονται ή να λένε βλακείες και να δουν την αλήθεια όπως είναι, χωρίς εγωισμούς και βιασύνες. Αλήθεια, γιατί δεν αναφέρθηκε πουθενά τι απέγινε ο πατέρας της Αργυρώς;

Μου άρεσε ιδιαίτερα η Μπιάνκα, η μόνη φίλη που έκανε η Αργυρώ στο Μιλάνο, το πώς γνωρίστηκαν και πώς μεγάλωσαν μαζί. Θεώρησα έξυπνη κίνηση να μην υπάρξουν γεγονότα λεπτομερή κατά τη διάρκεια του πολέμου, γιατί θα το κούραζαν και θα το φόρτωναν υπερβολικά. Αντίθετα, δάκρυσα με τις συμπτώσεις που δημιουργεί ο πόλεμος και εξέθεσαν οι συγγραφείς. Επίσης, μου άρεσε η ανέλιξη της Αργυρώς ως Σύλβια Ακουάρτι και ο τρόπος που επιβλήθηκε στις ψηλομύτες κυρίες και στους μόδιστρους του Μιλάνο αρχικά και του κόσμου ολόκληρου αργότερα. Και προς το τέλος με κούρασε η εξέλιξη στην ιστορία της εγγονής της Αργυρώς, γιατί το κορίτσι, έχοντας μάθει τόσα πράγματα για το παρελθόν της, θέλησε να τα εφαρμόσει και στη δική της ζωή.

Η «Μεταξένια αγάπη» είναι ένα δυνατό love story που με παρέσυρε στις σελίδες του. Ακριβώς όπως ο μεταξοσκώληκας όταν ξεκινήσει να τρώει φύλλα μουριάς δε σταματάει μέχρι να χορτάσει, έτσι κι εγώ σαν αναγνώστης, μασούσα αχόρταγα τις σελίδες-φύλλα μέχρι να τελειώσουν! Απόλαυσα κάθε λέξη, κάθε παράγραφο και κλείνοντας το βιβλίο ένιωσα ανακούφιση για το τέλος που περίμενε όλους τους χαρακτήρες. Τι απέγιναν τελικά η Αργυρώ και ο Άγγελος; Κατάφεραν επιτέλους να ζήσουν μαζί; Τι απέγινε η πνευματική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του Σουφλίου στη σημερινή εποχή; Πώς θα επηρεάσουν όλα αυτά τα γεγονότα την Αντζέλικα;

Βιβλίο Η σημασία των πραγμάτων
Τίτλος πρωτοτύπου La importancia de las cosas
Συγγραφέας Marta Rivera de la Cruz
Μεταφραστής Ιφιγένεια Καλοδίκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αγάπησα τον Μάριο Μένκελ, τον πιο ήσυχο και διακριτικό καθηγητή πανεπιστημίου, που έχει φτάσει σε προχωρημένη ηλικία χωρίς να ταράξει την ομαλή, θα έλεγα ακόμη και βαρετή ζωή του, με μια ερωτική ιστορία, ή έστω με μια κραυγή! Έχοντας γράψει το μυθιστόρημα του αιώνα εδώ και αρκετά καιρό, χωρίς όμως άλλες βλέψεις, εργάζεται ως καθηγητής δημιουργικής γραφής σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Μαδρίτης. Ρουτινιάρικη ζωή, στη θέση του θ’ αυτοκτονούσα ευχαρίστως. Έλα όμως που προλαβαίνει να αυτοκτονήσει ο μυστηριώδης νοικάρης του! Ο Μένκελ έχει κληρονομήσει ένα διαμέρισμα, στο οποίο μένει ένας υποδειγματικός ενοικιαστής, που καταθέτει τακτικά το ενοίκιο, δεν ενοχλεί, δεν απαιτεί. Καθ’ υπόδειξιν του Μένκελ, δεν έχουν έρθει ποτέ σε επαφή κι επικοινωνούν μέσω μεσιτικού γραφείου. Όταν αυτοκτονεί ο Μοντάλβο, λοιπόν, ο Μένκελ αναγκάζεται να πάει στο διαμέρισμα ώστε να αποφασίσει τι θα κάνει με τις χιλιάδες συλλογές που μάζευε οργανωμένα και τακτοποιημένα ο Μοντάλβο: βεντάλιες, νομίσματα, στρατιωτάκια, κονκάρδες, καπάκια, θεατρικά προγράμματα, γραμμόφωνα είναι λίγα από τα αντικείμενα που συγκέντρωνε με πάθος ο αυτόχειρ.

Αγάπησα την Μπεατρίθ Μιγιάρες, μια γυναίκα που βρήκε τη δύναμη να εγκαταλείψει τον άντρα της μόλις της έριξε το πρώτο χαστούκι αντί να περιμένει το χαστούκι να γίνει ξυλοδαρμός. Συνάδελφος του Μένκελ στο πανεπιστήμιο, δέχτηκε την πρότασή του να μείνει στο διαμέρισμα του Μοντάλβα. Έτσι ξεκινάει μια από τις πιο αργές στην ανάπτυξή της, τρυφερές και συναρπαστικές ερωτικές ιστορίες, γιατί μαζί θα φροντίσουν τα πράγματα του νεκρού, μαζί θα ψάξουν για το παρελθόν του, μαζί θα ταξιδέψουν ως το Μιλάνο (ο Μένκελ που δεν είχε αλλάξει ποτέ πόλη, τώρα θα αλλάξει και χώρα!) για να βρουν την άκρη του νήματος, μαζί θα αγαπήσουν ο ένας τον άλλον σε μια υπέροχη κλιμάκωση που με συγκίνησε.

Αγάπησα την Άννα Λίβια Στσέρνι, μια υπερήλικη γυναίκα που αντί να το βάλει κάτω και να κλειστεί μες στο σπίτι αναπολώντας τη ζωή της, νουθετώντας τους νέους με ατέλειωτους μονολόγους, πλέκοντας κάλτσες και χαϊδεύοντας γάτες, καλεί συνέχεια φίλες και φίλους, κάνει τη ζωή της χωρίς να προκαλεί, φέρνοντας σε δύσκολη θέση την ηλικία της και στο τέλος υποκύπτει στο φλερτ ενός γλυκού συνομηλίκου της που πραγματοποιεί το όνειρό της: τα παρατά όλα κι επιστρέφει στην Ινδία από όπου είχε φύγει παιδούλα ακόμη λόγω μετάθεσης του διπλωμάτη πατέρα της! Από τις πιο γλυκές, ουσιαστικές και τρυφερές ιστορίες του μυθιστορήματος για μια γυναίκα που επέχει θέση-κλειδί στην εξέλιξη της κεντρικής ιστορίας!

Μέσα σε όλα αυτά λοιπόν βάλτε κι έναν πρύτανη που έχει όνειρο ζωής το ιδιωτικό πανεπιστήμιο που ο ίδιος δημιούργησε να ανέβει ακόμη πιο ψηλά σε κύρος, έναν εκδοτικό οίκο που αναζητά τον Μένκελ για να του δώσει όσα χρήματα θέλει, αρκεί να γράψει ένα δεύτερο μυθιστόρημα, την ερωτική ιστορία του αυτόχειρα Μοντάλβο με τη μυστηριώδη Κλάρα και το πώς δένει η ιστορία του με το παρελθόν του ίδιου του Μένκελ και θα έχετε ένα πρωτότυπο, ανθρώπινο, συγκινητικό, γεμάτο, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα για απαιτητικούς αναγνώστες! Ξεχωριστή αναφορά θα κάνω στη μετάφραση, η οποία έδωσε ρέστα, χρησιμοποιώντας ιδιολέκτους όπου έπρεπε (μα «τσαμπασίρια»; ακόμη γελάω) και σωστό λεξιλόγιο καθ’ ολη την έκταση του κειμένου, οπότε με τις εύστοχες επιλογές της μεταφράστριας ο αναγνώστης πότε γελάει και πότε σοβαρεύει, αφήνεται όμως χωρίς διακοπή να ταξιδέψει στον κόσμο της Ντε Λα Κρουθ και να συστηθεί στους πιο πρωτότυπους και διαφορετικούς χαρακτήρες μυθιστορήματος που έχω ανακαλύψει! Και έμεινα άφωνος για τον λόγο που τελικά ο Μοντάλβο μάζευε ό,τι μάζευε! Ακόμη δακρύζω!

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«… εκείνη η γόησσα που τώρα γλιστρούσε στην άβυσσο της ηλικίας, κάποτε υπήρξε σίγουρα μια πραγματική καλλονή που είχε το δικαίωμα να κάνει νυχτερινό μπάνιο σε οποιοδήποτε σιντριβάνι της Ρώμης» (σελ. 333).