Βιβλίο Υφάντρα
Συγγραφέας Μαρία Ξυλούρη
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Ξυλούρη έγραψε μια εκπληκτική αλληγορική νουβέλα με πλούσιο λεξιλόγιο, διττά νοήματα, δεύτερες αναγνώσεις και μυστήριο. Η Μπιάνκα, που τώρα δουλεύει για τον κύριο Τέιλορ ως οικονόμος του, πείθει την Επισκέπτρια να έρθει κοντά τους για να βοηθήσει με την υγεία της κυρίας Τέιλορ που χειροτερεύει. «…θα μπορούσε, πράγματι, να έρθει αν την παρακαλούσες…συχνά, τις περισσότερες φορές, θα κατέληγες να μην μπορείς να αποφασίσεις αν ήταν τελικά καλύτερα που ήρθε ή όχι». Πάντως : «Ήταν και μερικές που μόνο τότε συνειδητοποιούσαν τι ακριβώς είχαν κάνει, σε ποιαν ακριβώς είχαν ανοίξει την πόρτα…δεν ήταν προετοιμασμένες για το τίμημα» (σελ. 12). Παράλληλα με το σήμερα, μέσα από πρωθύστερα ξεδιπλώνεται το παρελθόν της Μπιάνκας και η κακοποίηση που υφίστατο από τον άντρα της. Έτσι, η αγωνία κορυφώνεται, με την ταυτότητα της Επισκέπτριας να παραμένει ένα γλυκό μυστήριο ως τη στιγμή που πρέπει και με τις απανωτές ανατροπές στη ζωή της οικονόμου, η οποία, επιπλέον, προέρχεται από σημαντική οικογένεια υφαντριών.

Η Επισκέπτρια παρατηρεί πάντα τα χέρια των συνομιλητριών της που την καλούν κοντά τους για να τις βοηθήσει: «Τα χέρια των περισσότερων γυναικών που την παρακαλούσαν να έρθει ήταν έτσι. Δάχτυλα που γραπώνονταν από το παραμικρό γιατί είχαν ελάχιστα πράγματα δικά τους, νύχια σπασμένα και λερωμένα από τον αγώνα της κάθε μέρας. Εκείνες με τα περιποιημένα δάχτυλα είχαν άλλους τρόπους να προσπαθούν να επιβάλλουν το θέλημά τους» (σελ. 11). Έχει μια αέρινη παρουσία, ξέρει τα πάντα για όλους και το αντάλλαγμα που έχει στο μυαλό της για ό,τι της ζήτησαν θα φέρει ανείπωτο πόνο και τραγωδία στις ζωές των χαρακτήρων. Από την άλλη, με τον ίσιο τρόπο μαθαίνουμε ποιος είναι ο κύριος Τέιλορ και από τι δραπέτευσε. Πώς και γιατί ασχολήθηκε με το αμπέλι και την οινοποιία όταν έφτασε στον τόπο όπου ζει σήμερα «με καρδιά τσακισμένη και σχέδια αδιαμόρφωτα»; Τι συνέβη με τη γυναίκα του; Ποιος είναι ο ρόλος του στη συναρπαστική αυτή ιστορία;

Μεγάλο βάρος στην πλοκή είναι αφιερωμένο στην Μπιάνκα, τελευταίο κρίκο μιας μεγάλης και ακατάλυτης γενιάς από υφάντρες, που δένει μάνα και κόρες, γυναίκες πρόθυμες ή αναγκασμένες να υποκύψουν σε αρχέγονες δοξασίες για το καλό της οικογένειάς τους. Φυσικά δεν είχαν όλες ευτυχισμένη ζωή, όσο πιστές κι αν ήταν στα ανείπωτα ήθη και έθιμα αυτής της παραδοξολογίας, είτε ήταν υπάκουες είτε έσπασαν τον δεσμό. Όλες τους όμως αφοσιώθηκαν στην υφαντική, γιατί «το να μην τη μάθει θα ήταν κάλεσμα σε χειρότερες συμφορές να έρθουν». Με ανατριχιαστική ειλικρίνεια και δυνατές μεταφορές καταγράφονται σκληρές και καίριες διαχρονικές αλήθειες: «είχε όμως έναν άντρα αυστηρό και κρύο και μια ζωή κλειστή και μικρή, τα δέχτηκε [τα υφαντικά εργαλεία] με ευγνωμοσύνη και προσπάθησε να βρει σε αυτά την παρηγοριά που δεν έβρισκε γύρω της, ούτε καν στα μάτια της κόρης της» (σελ. 14). Μέσα σε λίγες σελίδες ξεδιπλώνεται το οικογενειακό παρελθόν της Μπιάνκας, το άρρηκτα δεμένο με τα εργαλεία, τις δαχτυλήθρες και την καρακάξα στο παράθυρο των σπιτικών που άνοιξαν οι γυναίκες. Η κάθε μια τους ανεξαιρέτως παντρευόταν «για να γίνει, επιτέλους, κάτι που δεν ήταν κόρη, κάτι που δεν ήταν στριμωγμένο ανάμεσα σε δύο γονείς» (σελ. 19). Μια γενιά από υφάντρες που «δεν απέδιδαν το σχέδιο που θα τις οδηγούσε εκεί που ήθελαν αλλά το σχέδιο που ήλπιζαν ότι θα έκανε τη ζωή πιο υποφερτή για λίγο» (σελ. 91). Αλλά πάντα, μα πάντα, έπρεπε να τρυπήσουν το δάχτυλό τους το Σάββατο βράδυ και ν’ αφήσουν τη ματωμένη δαχτυλήθρα στο περβάζι. «…κι ο κόσμος όλο γυρνούσε και γυρνούσε, ανίδεος, αδιάφορος, ανοργάνωτος, αδίστακτος».

Η συγγραφέας καταγράφει με σεβασμό και ωμότητα τη ζωή της ηρωίδας της και τον γάμο της με έναν άντρα που την κακοποιούσε για χρόνια: «οι μελανιές συνεχίζονταν, καινούργιες πάνω σε παλιές που ακόμη δεν είχαν σβήσει, έτσι που η Μπιάνκα μερικές φορές κοιταζόταν στον καθρέφτη της και σκεφτόταν το δέρμα της σαν κουρελού» (σελ. 26). «Η Μπιάνκα, όταν ύφαινε τα παγόνια, δεν ήξερε ότι ύφαινε τη σωτηρία της». Δάκρυσα όταν παραδέχτηκε: «Είμαι κάποιου η γυναίκα. Μαγειρεύω, πλένω, ράβω, κεντάω, υφαίνω» (σελ. 116). Κι όταν απάγκιασε στου κυρίου Τέιλορ «συχνά τιναζόταν στα αγγίγματα, ακόμη δεν είχε πειστεί ότι μπορούσαν να είναι ακίνδυνα» (σελ. 127). Οι ευτυχισμένες μέρες ήταν αυτές χωρίς τον άντρα της και οι σκληρές αυτές με την παρουσία του, αισθήματα που αποτυπώνονταν στην τέχνη και στα χρώματα των υφαντών που έφτιαχνε. Ψάχνουμε μάταια τη λογική στις αφορμές για τα ξεσπάσματα του συζύγου και από σελίδα σε σελίδα βλέπουμε πώς αλλάζει η Μπιάνκα όταν διαπιστώνει πως τελικά δε θα τη σώσουν οι δαχτυλήθρες και τα υφαντά της γενιάς της, «τίποτα δεν υπήρχε να τη σώσει, σίγουρα δεν θα έσωζε η ίδια τον εαυτό της, δεν ήταν τίποτα, δεν είχε τίποτα» (σελ. 55).

Η Μαρία Ξυλούρη έχει μια ιδιαίτερη γραφή που χρειάζεται προσοχή κατά την ανάγνωση αλλά αποζημιώνει με όμορφες περιγραφές, βαθιές σκέψεις και απρόσμενες εξελίξεις. Η δύναμη του κειμένου είναι τέτοια που μ’ έκανε να πιστεύω πως διάβαζα κάτι υπερφυσικό, ένα δείγμα μαγικού ρεαλισμού, μόνο και μόνο για να γκρεμιστεί σχεδόν αμέσως αυτή η αίσθηση επιστρέφοντάς με σε πραγματικές συνθήκες. Οι υφάντρες «δεν ήταν θεές», υποστηρίζει η συγγραφέας, αλλά τότε γιατί τόσες δοξασίες και εμμονή σ’ ένα τελετουργικό; Σε τι χρησίμευε αυτό; Από την άλλη, το κείμενο είναι άχρονο και άτοπο, παρ’ όλο που υπάρχουν διακριτικές ενδείξεις για τόπο δράσης μάλλον την Ιταλία. Μου άρεσε επίσης που, σε δεύτερη ανάγνωση, έχουμε το δίπολο γυναίκα-άντρας δοσμένο με τέτοιο τρόπο που με έβαλε σε σκέψεις, προβληματισμούς και διάβασμα ξανά και ξανά ορισμένων φράσεων, όχι γιατί είναι δυσνόητες αλλά γιατί λάτρευα να τις αναμασώ. Άντρας και γυναίκα λοιπόν έχουν το ίδιο μοτίβο, αν και παραλλαγμένο: δημιουργούν κάτι για να ξεφύγουν, για να φτιάξουν κάτι καλύτερο απ’ αυτό που βίωναν. Η γυναίκα (Μπιάνκα και οι πρόγονοί της) υφαίνει, ο άντρας (κύριος Τέιλορ) δημιουργεί αμπελώνες και παράγει ένα πολύ καλό κρασί. Πόσο πιστά όμως και πόσο φανατικά ο καθένας; Τι θα συμβεί αν βαρεθούν, απογοητευθούν, παρακούσουν;

Η «Υφάντρα» είναι μια συναρπαστική αλληγορία και ταυτόχρονα μια κραυγή αγωνίας για τις καταπιεσμένες και κακοποιημένες γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη βαναυσότητα «υφαίνοντας», ώσπου να πάρουν τη μοιραία απόφαση και να τολμήσουν το πρώτο βήμα απομάκρυνσης. Επίσης, είναι μια διαφορετική ματιά πάνω στην καλοσύνη και στην ανταπόδοση, που στρέφει την πλοκή σε απρόσμενα μονοπάτια, απογειώνοντας τις εξελίξεις με τέτοιο τρόπο που το τέλος αφήνει τον αναγνώστη άφωνο. Τα οικογενειακά θέσφατα και η ορθολογιστική αμφισβήτησή τους, η καλοσύνη και η δοτικότητα, η νέα αρχή μετά από μια «μη ζωή» είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που απασχολούν τη Μαρία Ξυλούρη στο νέο της βιβλίο και τα θέτει επί τάπητος με υπέροχο λεξιλόγιο, προσωπικό στυλ γραφής και προσεγμένα καλολογικά στοιχεία.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ένας πυρετός… απλώθηκε βιαστικός και βουβός στο χωριό τους κι οι θεοί τον τίναξαν σαν κουβέρτα κι οι άνθρωποι έμειναν στον αέρα σαν τη σκόνη πριν πέσουν κατάχαμα, πριν τους καταπιεί η γη» (σελ. 16).

«…οι πικραμένοι άνθρωποι είναι μαχαίρια δίκοπα: είτε γραπώνονται από την παραμικρή γλύκα της ζωής για να σωθούν από το φαρμάκι της είτε γίνονται φαρμακεροί οι ίδιοι» (σελ. 17).

Βιβλίο Ιστορίες από την αίθουσα αναμονής 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Γεωργία Ζάχαρη
Κατηγορία Graphic novel
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γεωργία Ζάχαρη που δημιούργησε το κόμικ συνεργάστηκε με τη Δήμητρα Ερμείδου από το Eyes of Light, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που ενθαρρύνει ανθρώπους με σοβαρές νόσους όπως ο καρκίνος να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις με πιο θετική ματιά μέσα από τη θεραπευτική ενέργεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Η Δήμητρα συγκέντρωσε νοερές και όχι μόνο εικόνες από συναναστροφές με άλλες ασθενείς, με τις οποίες μοιράστηκε πολλά κι έτσι δημιουργήθηκε ο εν λόγω φορέας. Στη συνέχεια και από την ανάγκη να μετατραπεί μια αρνητική εμπειρία σε κάτι θετικό, που να αγγίζει κι άλλους, ετοιμάστηκε ένα ταξίδι από τη σκιά προς το φως, με ποικίλα φωτογραφικά στιγμιότυπα. Όλα αυτά γέννησαν την ιδέα ενός κόμικ που να μιλάει για την περιπέτεια με τον καρκίνο κι έτσι παρακολουθούμε την αίθουσα αναμονής αλλά και ανάρρωσης ενός νοσοκομείου, όπου οι ηρωίδες του βιβλίου μοιράζονται την ιστορία τους.

Το πρώτο σοκ της διάγνωσης, οι αλλαγές στο σώμα, οι σχέσεις με τους γιατρούς και τις νοσοκόμες, η ανάγκη για ελπίδα και επανασύνδεση με τη ζωή και πολλά άλλα μετουσιώνονται σε μικρά καλέσματα προς τις αναγνώστριες του βιβλίου να σκεφτούν πάνω στη δική τους περιπέτεια, να βάλουν τα δικά τους χρώματα, να αφήσουν το δικό τους αποτύπωμα. Μέσα από τις σελίδες του κόμικ ξεπηδούν η δύναμη να στεκόμαστε όρθιοι στις δυσκολίες, η δημιουργικότητα που μπορεί να γίνει συντροφιά, η ελπίδα που επιμένει ξανά και ξανά, η αισιοδοξία αλλά και η μοναξιά, η απογοήτευση, ο φόβος. Η Γεωργία Ζάχαρη δημιούργησε άκρως ρεαλιστικές εικόνες με ποικίλες οπτικές γωνίες και κάδρα. Πότε με γενικά και πότε με κοντινά πλάνα ζωντανεύει τις ασθενείς που επέλεξε να μας συστήσει, τις προσωπικές τους στιγμές, τους συντρόφους τους, τα παιδιά τους και όχι μόνο. Η ασπρόμαυρη στις πρώτες σελίδες εικονογράφηση δίνει ένταση και ρεαλισμό, με τις φωτοσκιάσεις να παίζουν έντονα με τα συναισθήματα των γυναικών. Στη συνέχεια, μπαίνει χρώμα που τονίζει ακόμη περισσότερο το ταλέντο της δημιουργού και δίνει ακόμη μεγαλύτερη πιστότητα. Το κόμικ είναι χωρισμένο σε ενότητες: πρώτη, τρίτη και έκτη φορά στη θεραπεία, χειρουργείο και επανέλεγχος, με κάθε μία από αυτές να είναι γεμάτη από μικρές, σκληρές μα και τρυφερές, πραγματικότητες, οπότε παρακολουθούμε τις αλλαγές στις ζωές των ασθενών και στην εμφάνισή τους από επίσκεψη σε επίσκεψη, την καθημερινότητά τους, την ψυχοσύνθεσή τους κλπ.

Μου άρεσε που από την αρχή ένιωσα όσο γίνεται πιο άνετα αφού: «Δεν ήξερα ότι είμαστε τόσες πολλές»! Η κάθε ηρωίδα του βιβλίου έχει διαφορετική αντιμετώπιση, άλλους ανθρώπους γύρω της, προσωπική στάση και συμπεριφορά κι όσο αφηγούνται τις ζωές τους τόσο γίνονται κομμάτι δικό μας καθώς προχωράμε την ανάγνωση. Επιπλέον, μικρές και διακριτικές νότες χιούμορ ελαφραίνουν αρκετά την ατμόσφαιρα που βαραίνει αναπάντεχα κάπου κάπου: «Τίποτα δε με πόνεσε όσο η τελευταία βλεφαρίδα»! Σε κάποιες γυναίκες οι φίλοι και οι σύντροφοι τούς συμπαρίστανται («Προσπαθούν να καταλάβουν αλλά δεν αντέχω πια να εξηγώ, ούτε ότι φοβάμαι ούτε ότι συνέχεια πονάω»), άλλες τις χωρίζουν («Δεν μπορώ να το διαχειριστώ» / «Θα μου μείνει τραύμα αν σε δω γυμνή»!), άλλες με μια αγκαλιά διώχνουν τους φόβους τους, άλλες υποτροπιάζουν και ξυπνάνε αυτοί οι φόβοι από την αρχή, άλλες θέλουν σεξ σαν τρελές κι άλλες αδιαφορούν («Είναι τόσο δύσκολο να νιώσεις ωραία μέσα σε αυτήν την κατάσταση, όσο και να προσπαθείς»), άλλες τρώνε σάντουιτς με τον άντρα τους σ’ ένα παγκάκι κάτω από τον ήλιο. Οι ατάκες είναι κοφτές και καθόλου ωραιοποιημένες: «Δεν ξέρω τι θα ήθελα να έχω κάνει αλλά θα ήθελα να έχω την επιλογή».

«Ιστορίες από την αίθουσα αναμονής», καθημερινές, δύσκολες μα και αισιόδοξες, με νέους φίλους, νέα αρχή, σημαντικές αλλαγές που πρέπει να διαχειριστείς όταν πολεμάς με τον καρκίνο. Μια πολύ όμορφη πρωτοβουλία του «Eyes of Light», μια ρεαλιστική και ενδιαφέρουσα καλλιτεχνικά απεικόνιση, ποικίλες ιστορίες, διάφοροι και διαφορετικοί χαρακτήρες συγκροτούν ένα χαρακτηριστικό περιβάλλον με ποικίλα συναισθήματα που συναντάει κανείς σε μια αίθουσα αναμονής και σ’ ένα νοσοκομείο. Επιπλέον, στο τέλος κάθε ενότητας υπάρχουν ασκήσεις που ενθαρρύνουν όσες αναγνώστριες θέλουν να ζωγραφίσουν, να γράψουν, να σημειώσουν, να εκφράσουν τα συναισθήματα που κρατάνε μέσα τους: «Πώς νιώθεις από την επαφή με τον γιατρό σου;», «Γράψε το μήνυμα που εκφράζει τον πιο δύσκολο ρόλο σου», «Ζωγράφισε την ιδανική αίθουσα αναμονής», «Ζωγράφισε μέσα στα βάζα όλα όσα κουκουλώνεις», «Τι θα έλεγες στο μέρος του σώματός σου που άλλαξε ή έφυγε λόγω του καρκίνου;» και πολλές άλλες ασκήσεις βοηθάνε στη θετική ψυχολογία του ατόμου που νοσεί.

Βιβλίο Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο
Τίτλος πρωτοτύπου Nos tratamos bien
Συγγραφέας-Εικονογράφος Lucia Serrano
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω και με απλό λεξιλόγιο, γεμάτο όμως σημαντικές και διαχρονικές αλήθειες, δείχνει μέσα από αστεία και όχι μόνο περιστατικά τι πρέπει να κάνουν και πώς να συμπεριφέρονται σωστά. Αποφεύγει τον διδακτισμό και χρησιμοποιεί την όμορφη εικονογράφηση για να βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες να εμπεδώσουν καλύτερα και πιο εύληπτα τις συμβουλές που προσφέρει. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά  καταλαβαίνουν γιατί έχει σημασία να φερόμαστε καλά στους φίλους μας. Για παράδειγμα, καμιά φορά μπορεί να είμαστε στεναχωρημένοι και να μιλήσουμε άσχημα χωρίς να το θέλουμε, όμως τα λόγια μας μπορεί να πληγώσουν πολύ τους φίλους μας ακόμα και αν εκείνοι δεν μας το δείξουν.

Επιπλέον, το περιεχόμενο μπορεί να φαίνεται απλό αλλά τα μηνύματα που περνάει είναι τόσο δυνατά που ταιριάζουν ακόμη και στους μεγάλους, οι οποίοι πολλές φορές ξεχνάνε πόσο μπορεί να επηρεάσουν οι πράξεις και τα λόγια τους τους ανθρώπους γύρω τους. Γι’ αυτό πρέπει να σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε: μπορεί να πληγώσουμε ανθρώπους και να θυμούνται την άσχημη συμπεριφορά μας για καιρό. Ειδικά στο σχολείο, πολλές φορές γίνονται αστεία εις βάρος κάποιου παιδιού που σίγουρα δεν τα  δέχεται  κι αυτό του είναι δυσάρεστο. Οφείλουμε λοιπόν να σεβόμαστε τους συμμαθητές μας, τους αγαπημένους μας, τους φίλους μας, τους συναδέλφους στη δουλειά, να τους αφήνουμε να είναι ο εαυτός τους και να τους υπερασπιζόμαστε αν κάποιοι τους ενοχλούν. Όλοι αξίζουμε να μας φέρονται με καλοσύνη.

Το »Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο» είναι ένα παραμύθι που θα αγγίξει τις ευαίσθητες ψυχές μικρών και μεγάλων γιατί δείχνει ότι η καλή συμπεριφορά φαίνεται ακόμη και στα μικρά πράγματα: πώς μοιραζόμαστε, πώς ζητάμε συγνώμη, πώς λέμε ευχαριστώ, πώς βοηθάμε τους φίλους μας. Είναι μια σημαντική έκδοση για τη διαφορετικότητα και τον σεβασμό που οφείλουμε χωρίς εξαιρέσεις.  Όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, διαφορετικά μιλάνε, διαφορετικά φαίνονται, διαφορετικά αισθάνονται κι εμείς δεν πρέπει να τους κοροϊδεύουμε. Το βιβλίο θα βοηθήσει όλους να σκεφτούν ότι ο κόσμος μας θα γίνει πολύ καλύτερος όταν ο καθένας μας φέρεται καλά, σέβεται και δεν πληγώνει τον άλλο. Δυνατά, καίρια και σημαντικά μηνύματα που ζωντανεύουν με μια λιτή και παραστατική εικονογράφηση, γεμάτη χαρούμενα χρώματα και σχέδια, κάτι που κάνει το παραμύθι πιο ευχάριστο στην ανάγνωση.

Βιβλίο Το κορίτσι και η κινητή βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου La nena i la biblioteca ambulant
Συγγραφέας Eulàlia Canal
Εικονογράφος Sebastia Serra
Μεταφραστής Ιωάννα Καπετάνου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αρκούδος και ο Κάστορας έχουν μια κινητή βιβλιοθήκη γεμάτη πολλά βιβλία. Μια μέρα συναντούν μπροστά τους έναν τοίχο από τούβλα που τους εμποδίζει να συνεχίσουν κι ένα κορίτσι που θέλει να περάσει από την άλλη μεριά για να βρει τη μητέρα της. Η ιδέα τους θα φέρει μεγάλη αναστάτωση στους φρουρούς του τοίχου, θα πετύχει όμως; Θα καταφέρουν να συνεχίσουν τον δρόμο τους;

Η ιστορία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και η πλοκή κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα. Σχεδόν από το πουθενά εμφανίζονται ο Κάστορας και ο Αρκούδος με μια κινητή βιβλιοθήκη και σταματούν μπροστά στον τοίχο. Εκεί γνωρίζουν το κορίτσι που ψάχνει τη μαμά του και αποφασίζουν να το βοηθήσουν. Όσο κρατάει η προσπάθειά τους να περάσουν τον τοίχο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί μοιράζονται περιστατικά, ιστορίες και αναμνήσεις από τις ζωές τους, οπότε δημιουργείται ένας ισχυρός φιλικός δεσμός. Όταν όμως βγαίνουν από την άλλη μεριά τα πράγματα δυσκολεύουν αρκετά κι ένας ανέλπιστος σύμμαχος θα τους βοηθήσει. Μου άρεσε πολύ η κεντρική ιδέα του παραμυθιού και πώς εφαρμόζεται στην περιπέτεια των τριών πρωταγωνιστών: τα βιβλία έχουν δύναμη και οι λέξεις μπορούν να γκρεμίσουν τείχη και να οδηγήσουν προς την ελευθερία. Η μάθηση, το διάβασμα, η σκέψη είναι τα «όπλα» που απελευθερώνουν το μυαλό, γκρεμίζουν τα εμπόδια και απελευθερώνουν τον καθένα μας από οποιαδήποτε δεσμά.

Ο στρατιώτης, το φυλάκιο, το τρίκυκλο-βιβλιοθήκη, ακόμη και το ντύσιμο του κοριτσιού θυμίζουν εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, μια αναγκαία εικαστική αναφορά ως αναγνωριστικό σημείο της δυσχέρειας που προκαλεί η φυλάκιση, η τιμωρία, ο αποκλεισμός, η βία. Ο εικονογράφος Sebastia Serra δούλεψε πολύ πάνω σε αυτές τις λεπτομέρειες και δημιούργησε στιγμιότυπα γεμάτα χαρά και φως αλλά και σασπένς. Φυσικά, λάτρεψα το όχημα του Κάστορα και του Αρκούδου, καθώς και την αρχική εικόνα όπου διαβάζουν. Επιπλέον, απόλαυσα τις εικόνες με τα βιβλία που απελευθερώνουν τα τούβλα και σκορπάνε στον αέρα, καθώς και τους διάφορους χρωματικούς τόνους του δάσους και της φύσης όπου διαδραματίζεται η ιστορία. Πρωτότυπες και δύσκολες να αποτυπωθούν τόσο όμορφα οπτικές γωνίες, υπέροχες φωτοσκιάσεις, ολοζώντανες φιγούρες συνοδεύουν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία και πυροδοτούν τη φαντασία των παιδιών.

Βιβλίο Το αόρατο νήμα
Τίτλος πρωτοτύπου El hilo invisible
Συγγραφέας Miriam Tirado
Εικονογράφος Marta Moreno
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νούρα συζητάει με τη μαμά της για τον αφαλό της και τη ρωτάει σε τι της χρησιμεύει πλέον, αφού γεννήθηκε πια. Η μητέρα της της αποκαλύπτει πως εκεί φυλάσσεται ένα μεγάλο μυστικό: από τον αφαλό βγαίνουν αόρατα νήματα που μας συνδέουν με όσους αγαπάμε και παραμένουμε δεμένοι μαζί τους ακόμη κι αν είμαστε σε απόσταση. «…είμαι δίπλα σου κι ας μη με βλέπεις, είσαι μαζί μου κι ας μην μπορώ να σε αγγίξω»!

Με γλυκό, ευφάνταστο και ευφυή τρόπο η συγγραφέας μιλάει στους μικρούς αναγνώστες για το θαύμα της μητρότητας, για τα αισθήματα που αναπτύσσει η μητέρα προς το παιδί της πριν καν αυτό γεννηθεί: «Και πριν, όταν ακόμη δεν ήσουν στην κοιλιά μου, σε αγαπούσα ήδη, σου μιλούσα και σου έλεγα πως μπορείς να έρθεις όποτε θέλεις, πως σε περιμένουμε…Το αόρατο νήμα με έδενε ήδη μαζί σου κι ας μη σε είχα γνωρίσει ακόμη». Επειδή είναι αόρατο όμως και δεν μπορούμε να το πιάσουμε, δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Τόσα πράγματα είναι άυλα κι όμως γεμίζουν τη ζωή μας, όπως η αγάπη, οι οικείες μυρωδιές που δημιουργούν αναμνήσεις, τα συναισθήματα. Αυτά και άλλα υπέροχα λόγια γεμίζουν ασφάλεια, σιγουριά και αυτοπεποίθηση τη Νούρα, που πλέον δε νιώθει μοναξιά και φόβο. Έτσι παρακολουθούμε στη συνέχεια διάφορα περιστατικά από τη ζωή του κοριτσιού και πόσο απλόχερα δίνει μαθήματα ζωής στον συμμαθητή της που φοβάται μακριά από τη μαμά του, στη γιαγιά της που ξέρει πως κάποια στιγμή θα πεθάνει αλλά το αόρατο νήμα θα τις έχει για πάντα δεμένες κ. π. ά. Τι όμορφα λόγια, πόσο γλυκές στιγμές, τι υπέροχο πλάσμα η Νούρα, τι εκπληκτική γραφή!

Η εικονογράφηση της Marta Moreno αποτυπώνει μεγάλες, χορταστικές φιγούρες, γεμάτες όμως μόνο από βασικές λεπτομέρειες, οπότε δεν κουράζεται το μάτι των παιδιών. Τα νήματα είναι χιλιάδες, πολύχρωμα, προς κάθε κατεύθυνση και δημιουργούν αστείες μικροπεριπέτειες. Κοντινά πλάνα και γενικές αποτυπώσεις, ανοιχτά και χαρούμενα χρώματα, παραστατικές εικόνες που ζωντανεύουν τα καθημερινά περιστατικά στην οικογένεια της Νούρα, μια γλυκιά γιαγιά, μια όμορφη μαμά, δεν ξέρω τι να πρωτοαναφέρω! Ένα μεγάλο μπράβο στις δημιουργούς γι’ αυτό το ξεχωριστό παραμύθι.

Βιβλίο Σημαίες
Τίτλος πρωτοτύπου Flags
Συγγραφείς Jonathan Litton / Laura Knowles
Εικονογράφος Natalia Rojas Castro
Μεταφραστής Ειρήνη Παϊδούση
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο

Οι Jonathan Litton και Laura Knowles μας εισάγουν στον κόσμο των εθνικών σημαιών, μιας και η κάθε χώρα μπορεί να έχει και άλλου είδους, όπως ναυτικές και στρατιωτικές, τοπικές κλπ. Οι εθνικές σημαίες λοιπόν αντιπροσωπεύουν την ιστορία, τις φιλοδοξίες, τα τοπία και τον πολιτισμό των εθνών. Άλλες υπάρχουν εδώ και αιώνες, άλλες είναι πρόσφατες, άλλες είναι απλές και άλλες έχουν απίστευτες λεπτομέρειες. Το βιβλίο ξεκινάει με έναν κατατοπιστικό πρόλογο για τα γενικά χαρακτηριστικά, την ιστορία και την ανατομία μιας σημαίας. Τι ρόλο έπαιξε σε ιστορικές περιόδους, πώς ήταν ο κόσμος πριν από αυτήν, πώς ξεχώριζαν οι λαοί, πώς μετέβη η ανθρωπότητα από το κοντάρι στο ύφασμα και στο μετάξι, από τα ξεχωριστά σύμβολα των ισχυρών οικογενειών του Μεσαίωνα στην απαραίτητη ένδειξη της ταυτότητας; Επίσης, τι ρόλο παίζει ο ιστός και τι τοποθετείται προσίστια και αφίστια, τι είναι το φόντο ή έδαφος και το επίθεμα, ποια είναι τα βασικά σχέδια (εντυπωσιάστηκα με το σιρίτι και τη διχάλα), πώς χρησιμοποιούνται τα φύλλα σχεδίασης για μια σημαία, ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες αναλογίες, ποια είναι η πιο μακρόστενη εθνική σημαία;

Στη συνέχεια ταξιδεύουμε χωριστά και ευδιάκριτα σε κάθε ήπειρο, με μια πληθώρα συναρπαστικών πληροφοριών. Η ύλη του κάθε κεφαλαίου είναι χωρισμένη σε μικρές παραγράφους που είναι γραμμένες απλά και κατανοητά και με μια δομή που μας περνάει από το γενικό (χώρα) στο ειδικό (κρατίδια, πόλεις, περιοχές κλπ.), με αποτέλεσμα να συμπληρώνεται κομμάτι κομμάτι το ιστορικό των εκάστοτε σημαιών και ταυτόχρονα να καταγράφονται η ιστορία και οι διάφορες κοινωνικοπολιτικές αλλαγές τους. Τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν ό,τι θέλουν, με όποια σειρά θέλουν ενώ το χρήσιμο και απαραίτητο ευρετήριο στο τέλος μας δείχνει σε ποιες σελίδες αναφέρεται η χώρα για την οποία θέλουμε να ψάξουμε. Σημαντική βοήθεια παρέχει και το γλωσσάρι που παραθέτει σε αλφαβητική σειρά σημαντικούς ορισμούς του βιβλίου και τους επεξηγεί όπως πάντα συνοπτικά και εύληπτα.

Η Ευρώπη έχει πολλές απλές σημαίες, γιατί προέρχονται από τον καιρό των μαχών, οπότε ήταν απαραίτητο να αναγνωρίζει κανείς από μακριά τον φίλο και τον εχθρό. Επίσης, επειδή υπάρχουν κυρίως χριστιανικές ρίζες, έχουμε πολλούς σταυρούς. Γιατί μοιάζουν οι σημαίες της Ολλανδίας και της Ρωσίας; Τι είναι το τρισκέλιον της Νήσου Μαν; Πώς θα φαινόταν η βρετανική σημαία αν ήταν από πάνω ο σταυρός του Αγίου Ανδρέα και όχι του Αγίου Γεωργίου που επικράτησε; Ποια είναι η παλαιότερη εθνική σημαία; Ποια είναι η μικρότερη ανεξάρτητη χώρα του κόσμου; Γιατί το μοβ είναι το πιο σπάνιο χρώμα και σε πόσες σημαίες εντοπίζεται; Σε αυτήν την ενότητα, μπερδεύτηκα με τις σημαίες των βόρειων χωρών (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία, Δανία, νήσοι Φερόες), για να μην αναφερθώ στην Ολλανδία και το Λουξεμβούργο ή στη Γερμανία και στο Βέλγιο ενώ μου άρεσε που η Ελλάδα έχει τη σημαία με τις περισσότερες λωρίδες στην Ευρώπη.

Από την άλλη, οι εθνικές σημαίες της Ασίας ποικίλλουν όσο και οι λαοί της κι έχουν άφθονους θρησκευτικούς συμβολισμούς, άλλωστε είναι μια ήπειρος όπου γεννήθηκαν έντεκα σημαντικές θρησκείες. Ποια θεωρείται η πιο περίπλοκη σημαία στον κόσμο; Ποια είναι η μοναδική εθνική σημαία με ομπρέλα; Τι συμβολίζουν οι πέντε ακτίνες του αστεριού του Βιετνάμ; Πώς συνδέονται το ροδάνι και το ντάρμα τσάκρα με τη σημαία της Ινδίας; Πού βρίσκεται ο ψηλότερος ιστός του κόσμου; Ποια χώρα απαγορεύει την απεικόνιση της σημαίας σε άλλα αντικείμενα; Τι σημαίνουν τα διακοσμητικά ισλαμικά κείμενα στις σημαίες του Ιράκ και της Σαουδικής Αραβίας; Ποια είναι η μοναδική χώρα της οποίας η σημαία δεν είναι ούτε παραλληλόγραμμη ούτε τετράγωνη; Σε τι διαφέρει το ντρουκ από τους δράκους της Δύσης; Με εντυπωσίασε πάντως που η Κίνα απαγορεύει τις τοπικές σημαίες, με εξαίρεση όμως το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο.

Στην Αμερική, μια ήπειρο που διαμορφώθηκε από την Ισπανία, τη Μεγάλη Βρετανία και τη Γαλλία, θα συναντήσουμε μεγάλη ποικιλία σημαιών, με πολλούς συμβολισμούς από τους ιθαγενείς. Ποια είναι η μοναδική σημαία με την απεικόνιση γράμματος; Πόσες φορές έχει βρεθεί η σημαία των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στη σελήνη; Ποια χώρα έχει δύο επίσημες εθνικές σημαίες και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους; Πώς συνδέεται η Καραϊβική με την Αφρική; Σε ποιες σημαίες βρίσκεις ανθρώπους; Απ’ την άλλη, η Αφρική φιλοξενεί 54 χώρες, τις περισσότερες από κάθε άλλη ήπειρο, με κοινό στοιχείο των σημαιών τους το πεντάκτινο αστέρι, που αντιπροσωπεύει την ενότητα, την ελευθερία ή τη ζωή. Ποια είναι τα παναφρικανικά χρώματα; Σε τι διαφέρει η σημαία του Εσουατίνι από τις άλλες αφρικανικές χώρες; Ποια είναι η πιο εντυπωσιακή και πολύχρωμη σημαία του κόσμου; Τι ήταν το απαρτχάιντ; Τι απεικονίζεται στη σημαία του Λεσότο; Τέλος, η Ωκεανία καλύπτει ένα τεράστιο κομμάτι ωκεανού κι έχει τη μικρότερη έκταση γης απ’ όλες τις ηπείρους και τους λιγότερους κατοίκους. Οι σημαίες της συνδέονται λοιπόν με τη θάλασσα και τα αστέρια είτε ως αστερισμοί είτε ως Σταυρός του Νότου είτε ως Άστρο της Κοινοπολιτείας. Ποια σημαία έχει δόντι αγριόχοιρου; Ποιο είναι το πουλί του παραδείσου και πού χρησιμοποιούνται τα φτερά του; Σε ποιες χώρες συναντάμε σημαίες με στοιχεία της κουλτούρας των ανθρώπων της;

Οι ενότητες των ηπείρων χωρίζονται από δισέλιδα με γενικές θεματικές πληροφορίες, όπως για τα χρώματα, για τα θρησκευτικά σύμβολα, για τον ρόλο του ήλιου και της σελήνης, για τα ζώα, καθώς και με αστεία και παράξενα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Για την εικονογράφηση της Natalia Rojas Castro τα σχόλια περιττεύουν. Άνθρωποι, σημαίες, σχεδιασμοί χωρών, κρατών και ηπείρων, πόλεις και φυσικά τοπία, σημαντικές προσωπικότητες (αν και αποτυπώνονται πολύ αμυδρά, χωρίς έμφαση στη λεπτομέρεια, κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό), μικρές εικόνες μέσα σε μεγαλύτερες, απίθανες και ευφάνταστες λεπτομέρειες, εκατομμύρια χρώματα, σωστές τοποθετήσεις και διαστάσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα μεγάλο, χορταστικό, απολαυστικό πανόραμα του κόσμου που ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, βοηθάει στην καλύτερη απεικόνιση του κειμένου και ζωντανεύει αξιέπαινα τη σκληρή δουλειά των συγγραφέων.

Οι «Σημαίες» των Jonathan Litton και Laura Knowles είναι ένα κείμενο γεμάτο με χιλιάδες λεπτομέρειες και συναρπαστικά μυστικά. 195 ανεξάρτητες χώρες σε έξι ηπείρους και οι αντίστοιχες σημαίες τους αναφέρονται σε αυτό το εκπληκτικό και απολαυστικό ταξίδι στον χρόνο, στην ιστορία, στη γεωγραφία, ένα ταξίδι που δε σταματάει ποτέ, μιας και οι σημαίες εξακολουθούν ν’ αλλάζουν, με τη σημασία τους να επηρεάζεται από γεγονότα που ακόμα δεν έχουν συμβεί. «Το ιστορικό των αλλαγών στις σημαίες και τη σημασία τους μάς φανερώνει πως η ιστορία είναι ζωντανή»! Το ξεφύλλισα, το διάβασα, το μελέτησα, το αγάπησα.

Βιβλίο Ο συναχωμένος δράκος
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Εικονογράφος Γεωργία Ζάχαρη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας πελώριος δράκος ζει στα βάθη ενός τρίσβαθου πηγαδιού και από παιδί δεν έπαψε στιγμή να βήχει. Η μύτη του τρέχει σταγόνες λάβας, ο λαιμός του τον γαργαλάει σα να έφαγε αναμμένα κάρβουνα, φτερνίζεται… Τελικά το παίρνει απόφαση να ζητήσει βοήθεια και μηχανεύεται ένα σωρό τρόπους για να βγει από το πηγάδι του αλλά δεν τα καταφέρνει. Πώς θα ειδοποιήσει λοιπόν τον γιατρό; Ο Φαίδων Κυριακού έγραψε ένα όμορφο παραμύθι για τη δοτικότητα και για τη βοήθεια, δυο έννοιες που βελτιώνουν αισθητά τη ζωή μας. Ο δράκος έχει τα μαύρα του τα χάλια και αργεί να παραδεχτεί πως θέλει βοήθεια, κάτι που επιδεινώνει την κατάστασή του. Από την άλλη, οι κάτοικοι μιας πόλης αρνούνται να πιστέψουν πως ο δράκος είναι άρρωστος, αντίθετα, πιστεύουν πως πρόκειται για παγίδα. Ο γιατρός τους όμως νιώθει υποχρέωση και ευθύνη να τον εξετάσει κι έτσι ξεκινάει για το μεγάλο ταξίδι. Αυτές οι διαφορετικές ιστορίες μπλέκουν με τρυφερό και συγκινητικό τρόπο και τονίζουν πόσο σημαντικό είναι να ζητάμε βοήθεια αλλά και να την προσφέρουμε απλόχερα όποτε και όταν χρειάζεται. Το πλούσιο μα κατάλληλο για τα μικρά παιδιά λεξιλόγιο και οι ωραίες περιγραφές που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο μια ιστορία γεμάτη κωμικοτραγικές στιγμές και διαχρονικές έννοιες.

Η εικονογράφηση της Γεωργίας Ζάχαρη ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο και με ζωηρά χρώματα την ιστορία. Ο δράκος είναι μια γλύκα και ζει τυλιγμένος με κουβέρτες, κρατώντας χαρτομάντιλα και κούπες με ζεστά. Γέλασα πολύ με την απεικόνισή του ως τεχνίτη που αγωνίζεται να φτιάξει κάτι για να βγει από το πηγάδι αλλά δε βρίσκει πρίζα πουθενά και χάρηκα πολύ με τα ανοιχτά χρώματα του φινάλε όπου μια ολόκληρη πόλη περπατάει, γελάει, τρέχει, απολαμβάνει τις απρόσμενες εξελίξεις στην ιστορία. Στο βιβλίο υπάρχει QR Code για να σκανάρετε και να ακούσετε τον συγγραφέα να αφηγείται την ιστορία.

Βιβλίο Γρήγορα, γρήγορα!
Τίτλος πρωτοτύπου Vite, vite!
Συγγραφέας Émilie Chazerand
Εικονογράφος Sandra de la Prada
Μεταφραστής Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο

Ένα κοριτσάκι από το πρωί ως το βράδυ ακούει τη φράση «γρήγορα, γρήγορα», μιας κι οι γονείς της την πιέζουν να κάνει πράγματα βιαστικά. Να ξυπνήσει, να φάει (δεν προλαβαίνει να μασήσει), να πάει στο μπάνιο, να ντυθεί (δεν ξέρει τι έχει βάλει), να συμμαζέψει όταν παίζει, να φάει, να ετοιμαστεί για ύπνο. Μήπως όμως όλο αυτό θα έχει συνέπειες που δε φαίνονται με την πρώτη ματιά; «Οι μεγάλοι πάντα βιάζονται να πάνε κάπου» διαπιστώνει το κοριτσάκι της ιστορίας και παραδέχεται πως έχει κουραστεί κι απογοητευτεί: την τραβολογάνε, τη σέρνουν, τη σπρώχνουν, λες και τους κυνηγάει ένα ρολόι. Ακόμη και το νυχτερινό φιλί της μαμάς, «βιαστικό και όχι πολύ δυνατό, ώστε το σήμερα να ξεθωριάσει γρήγορα». Έτσι βιαστικά μεγαλώνει το παιδί, μάλιστα περνάνε βδομάδες χωρίς να το πάρουν χαμπάρι, μήπως λοιπόν οι γονείς να πατήσουν φρένο και να ζήσουν στιγμές;

Μια τρυφερή ιστορία που τονίζει διακριτικά το συνηθισμένο γεγονός της σημερινής μας εποχής: γονείς και παιδιά μπαίνουν σ’ ένα βιαστικό πρόγραμμα υψηλών ταχυτήτων και όταν οι γονείς διαπιστώνουν πως όλον αυτόν τον καιρό άφηναν τον χρόνο να φεύγει χωρίς αληθινές, αυθεντικές, ξεχωριστές στιγμές, χωρίς να βλέπουν το παιδί τους να μεγαλώνει, είναι πλέον αργά. Το κείμενο είναι άκρως ρεαλιστικό και μου άρεσε που το κοριτσάκι της ιστορίας έχει μεν κουραστεί, απολαμβάνει τις οικογενειακές στιγμές αλλά ξέρει πως «αυτό δεν πρόκειται να κρατήσει. Για την ώρα όμως είμαστε μαζί και διασκεδάζουμε». Αυτή είναι η ζωή λοιπόν, όμορφες στιγμές που βοηθάνε τη ρουτίνα και το στρες της καθημερινότητας να μειωθούν και να υπαναχωρήσουν μπροστά στις ουσιαστικές αναμνήσεις, στα γέλια, στις εκδρομές. Πόσο όμορφα θα ήταν αν αφιερώναμε λίγο περισσότερο χρόνο ο ένας στον άλλον…

Η εικονογράφηση της Sandra de la Prada έχει μεγάλες φιγούρες και ελάχιστες λεπτομέρειες που αφήνουν την ιστορία να αποτυπωθεί χωρίς να αποσπάει την προσοχή των μικρών αναγνωστών από το κείμενο. Εκφραστικότητα στα πρόσωπα, τρυφερότητα στις οικογενειακές στιγμές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα ταυτόχρονα ζωντανεύουν με υποδειγματικό τρόπο τη ζωή της οικογένειας του κοριτσιού που «μεγαλώνει βιαστικά».

Βιβλίο Ο Ηρακλής και τα 101 αδέσποτα κουτάβια 
Συγγραφέας Λίνα Μουσιώνη
Εικονογράφος Πέτρος Χριστούλιας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Λίνα Μουσιώνη μας συστήνει ένα αγόρι με ζωηρή φαντασία και πανέξυπνο μυαλό που με κέρδισε από την αρχή με την αυταπάρνησή του, την επιμονή του και τους τρόπους που μηχανεύεται για να κατασκευάσει κάτι. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που στην τελευταία σελίδα αντικρίζουμε έναν ενήλικο Ηρακλή σε ένα απόλυτα ταιριαστό επάγγελμα. Σε γενικές γραμμές, το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τα όνειρα που κάνει ο μικρός μας ήρωας για τη στιγμή που θα αποκτήσει κατοικίδιο, τα αναλυτικά και καλά φτιαγμένα, σχεδόν επιστημονικά, σχέδια που ετοιμάζει για τη στέγη που θα φιλοξενήσει το σκυλάκι που θέλει να αποκτήσει κ. ά. Ο Ηρακλής με τον τρόπο σκέψης του βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τι σημαίνει να έχεις κατοικίδιο, πόσο καλή παρέα είναι ένα ζώο αλλά και ταυτόχρονα πόσο μεγάλη ευθύνη είναι η ανατροφή τους: «Η αγάπη δεν είναι μπάλα για να τη χτυπάς στον τοίχο και να γυρίζει πίσω. Χρειάζεται τουλάχιστον δυο παίκτες».

Η συγγραφέας όμως δεν αφηγείται μόνο διασκεδαστικές απόπειρες του Ηρακλή ώστε να γελάσουν τα παιδιά, μιας και στη συνέχεια μας οδηγεί στο δημοτικό κυνοκομείο όπου ζουν έγκλειστα χιλιάδες αδέσποτα. Από κείνη τη στιγμή, η ιστορία παίρνει μια αναπάντεχη και συγκινητική ανατροπή. Με αξιέπαινη εξισορρόπηση λοιπόν, το κείμενο πότε βγάζει αβίαστα γέλιο, όπως στον τρόπο που φέρεται ο Ηρακλής στην αδελφή του και πώς της αρπάζει το κουκλόσπιτο και πότε μας δείχνει τον σεβασμό στους γονείς και στις αποφάσεις τους. Θα μπορούσε να είναι ένα κακομαθημένο παλιόπαιδο που κάνει τα πάντα για να τραβήξει την προσοχή τους και να τους εκβιάσει συναισθηματικά αλλά ο Ηρακλής προτιμά να τους φέρει με το μέρος του προσπαθώντας σκληρά και δείχνοντας έμπρακτα την αγάπη του για ένα σκυλάκι. Μου άρεσε πολύ και ο χαρακτήρας της μαμάς, μια γυναίκα που έχει «μια φωνή που λύγιζε σίδερα» αλλά η ίδια αυτή φωνή «γίνεται μαρμελάδα φράουλα» όταν διαβάζει στα παιδιά της βιβλία.

Η εικονογράφηση του Πέτρου Χριστούλια είναι ρεαλιστική και λεπτομερής. Εκπληκτικές σκιαγραφήσεις, ωραία χρώματα, σωστή χρήση φωτοσκίασης, ενδιαφέρουσες προοπτικές, συναρπαστικές λεπτομέρειες είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας δουλειάς που συμπληρώνει ιδανικά το κείμενο. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες αποτυπώνουν εύγλωττα τις απόπειρες του παιδιού για στέγη του κατοικιδίου που θα αποκτήσει και μας ανοίγουν διάπλατα τις πόρτες του σπιτιού της οικογένειάς του. Απολαυστική η μη λεκτική επικοινωνία μεταξύ των γονιών, κωμική η αποτύπωση της ιδιοχρησίας του κουκλόσπιτου, χαριτωμένες όλες οι αδέσποτες φατσούλες στο κυνοκομείο, τι να πρωτοαναφέρω! Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για όσα ονόματα και τοπόσημα αναφέρονται στο βιβλίο καθώς και παιχνίδια και ψυχαγωγικές δραστηριότητες.

Βιβλίο Το δώρο των λέξεων 
Τίτλος πρωτοτύπου The gift of words
Συγγραφέας-Εικονογράφος Peter H. Reynolds
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τζερόμ βγαίνει μια βόλτα στους χιονισμένους δρόμους μαζί με τον σκύλο του, Έκο. Θέλει να συλλέξει λέξεις ελπίδας και χαράς για να τις μοιράσει σε φίλους και συγγενείς που αγαπάει. Αρχίζει λοιπόν να ψάχνει σε όλη την πόλη, μόνο που ό,τι βλέπει και ό,τι ακούει δεν τον ικανοποιεί. Είναι μέρες γιορτών αλλά παντού συναντά φράσεις που δε ζεσταίνουν την καρδιά του («Εκπτώσεις», «Αγοράστε», «Φτηνά» κλπ.), οπότε στρέφεται στο περίπτερο, όπου τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων μιλάνε για φτώχεια, λειψυδρία κλπ. Το παιδί κοιτά τον κόσμο γύρω του και ακούει λέξεις λύπης, απογοήτευσης και εκνευρισμού. Όλα αυτά όμως αντί να τον αποθαρρύνουν του δίνουν μια ιδέα: «Γιατί να μη βρει τρόπο να δώσει στους ανθρώπους τις λέξεις που χρειάζονταν»; Γιορτινές λέξεις, λέξεις καλοσύνης, χαρούμενες και θετικές, από την πλούσια συλλογή του! Πώς θα το κάνει λοιπόν; Πώς θα καταφέρει να ενώσει ανθρώπους και ζώα κάτω από τις λέξεις και να φωτίσει τη ζωή τους;

Ένα υπέροχο, απολαυστικό και τρυφερό παραμύθι που, με αφορμή τη φωτεινή κατά τα άλλα περίοδο των γιορτών, δείχνει στους μικρούς αναγνώστες πόσο ψυχρή, τυπική και εκνευριστική έχει καταντήσει η καθημερινότητα όλων και πόσο πολύ έχει κυριεύσει τον κόσμο η ανασφάλεια και ο φόβος. Μέσα από την ιστορία του Τζερόμ ο συγγραφέας ρίχνει φως και ζεσταίνει τις καρδιές μικρών και μεγάλων. Ξεκινάει την ιστορία του με γκρίζα, ψυχρά χρώματα και μ’ ένα παιδί που περπατάει μόνο του, παρατηρώντας τον κόσμο γύρω του, σύντομα όμως η καταθλιπτική αυτή κατάσταση θα γεννήσει μια ιδέα στον Τζερόμ κι από εκείνο το σημείο η δράση απογειώνεται. Με ένα αξιέπαινο σεναριακό εύρημα οι άνθρωποι αλλάζουν, έρχονται πιο κοντά και ενώνουν τις φωνές τους για ειρήνη, αγάπη, ελπίδα, χαρά, ευτυχία, ενότητα κ. π. ά.

Εξίσου γλυκά και όμορφα εικονογραφεί ο συγγραφέας το κείμενό του, διαλέγοντας ζωηρά χρώματα και άφθαστη ομορφιά στα σχέδιά του. Ποικιλία χαρακτηριστικών και χρωμάτων, άνθρωποι αρτιμελείς και σε αμαξίδιο, όλων των φυλών και θρησκειών γεμίζουν τις σελίδες, δείχνοντας στα παιδιά την οικουμενικότητα του κειμένου και τονίζοντας την αποδοχή της διαφορετικότητας. Οι χιλιάδες λέξεις θα χαρίσουν ατέλειωτες ώρες ανάγνωσης και εκμάθησης στα παιδιά και πολλά στιγμιότυπα θα φέρουν αβίαστο γέλιο (όπως οι άνθρωποι μπροστά στη βιτρίνα των παιχνιδιών, τα οποία επίσης είναι για κλάματα όπως αποτυπώνονται).

«Το δώρο των λέξεων» είναι μια πραγματική έκπληξη για μικρούς και μεγάλους. Τα πάντα θα γίνουν καλύτερα μετά από αυτό αλλά πού και πώς θα μοιραστούν αυτές οι λέξεις στον κόσμο; Μια γλυκιά και τρυφερή ιστορία γεμάτη θετικά και χαρούμενα μηνύματα.

Βιβλίο Περπατώντας στο δάσος
Συγγραφέας Κατερίνα Ζωντανού
Εικονογράφος Μαίρη Καλαμπαλίκα
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια λιακάδα μέσα στο καταχείμωνο γεννάει τη λαχτάρα στο σκιουράκι να παίξει όλη μέρα, μόνο που η μητέρα του το αναγκάζει να πάει ξύλα στον γερο-λαγό στην άλλη άκρη του δάσους. Το σκιουράκι ξεκινάει γκρινιάζοντας και βλέπει όλα τα ζώα να έχουν ξεχυθεί για να απολαύσουν τον ήλιο. Μια σειρά από γεγονότα θα του αλλάξουν τη διάθεση όμως και θα του δείξουν πόσο σημαντική είναι η προσφορά. Το παραμύθι της Κατερίνας Ζωντανού περιγράφει μια μέρα από τη ζωή ενός μικρού σκίουρου που, όπως όλα τα παιδιά της ηλικίας του, θα γκρινιάξει για το θέλημα της μαμάς. Το ελάφι, ο ασβός και ο κάστορας όμως θα βοηθήσουν το σκιουράκι σε δύσκολες στιγμές της πορείας του μέσα στο δάσος και τελικά θα του δείξουν με τον τρόπο τους πόσο όμορφο είναι να βοηθάς όποιον έχει ανάγκη. Φυσικά, αυτό πρέπει να γίνεται αφιλοκερδώς για να έχει μεγαλύτερη αξία, αν όμως ο άλλος σου προσφέρει από μόνος του κάτι με όλη του την αγάπη, τότε το δέχεσαι με χαρά. Κι αν δεν το θες, δεν πειράζει: «όλο και κάποιος θα βρισκόταν που να το λαχταρά»!

Η εικονογράφηση της Μαίρης Καλαμπαλίκα είναι υπέροχη και καλοδουλεμένη. Οι γραμμές της θυμίζουν bandes dessinées και εκτός από ολοσέλιδες εικόνες έχουμε και διαδοχικά καρέ που θυμίζουν κόμικ. Φως, χρώματα, σκιές, ρεαλισμός, εκφραστικότητα ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία. Προσέξτε τη μικρή ακαταστασία με τους πεταμένους βόλους κάτω από το κρεβάτι του σκίουρου στην αρχή του βιβλίου, τη σκηνή της γκρίνιας και του μητρικού φιλιού, τα κρυμμένα ζώα στο δάσος, τις χιλιάδες λεπτομέρειες στο τραπέζι του κάστορα και πώς σκάει από το φαΐ ο μικρός μας ήρωας, τις γαλότσες που φοράνε όλοι (ή τις αφήνουν λερωμένες δίπλα στην πόρτα τους) ένεκα το λασπωμένο δάσος κλπ. Επίσης, δε γίνεται να μη γελάσεις με τη σοβαρότητα και την «παππουδίστικη» απεικόνιση του ανέκφραστου γερο-λαγού!

«Περπατώντας στο δάσος» μπορεί να βρεις λοιπόν ανέλπιστους φίλους και να μάθεις με τον καλύτερο τρόπο για την προσφορά και την ανιδιοτέλεια.

Βιβλίο Πέτα το στη θάλασσα 
Συγγραφέας Σάκης Σερέφας 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας, αντί να γράψει την ιστορία από την αρχή ως το τέλος, συστήνοντάς μας τα πρόσωπα και καταγράφοντας τα αίτια και τις συνέπειες της δολοφονίας, προτίμησε να κάνει ένα πείραμα. Διάλεξε να περιγράψει τις προσωπικότητες, τα ενδιαφέροντα, το υπόβαθρο και την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που συναναστράφηκαν με τη μητέρα λίγο πριν ρίξει το βρέφος στη θάλασσα κι ανάμεσα σε αυτές τις αφηγήσεις τοποθετεί αποσπάσματα εφημερίδων, εκτεταμένες εγκυκλοπαιδικές αναφορές στις μεθόδους ταρίχευσης και στα στάδια πνιγμού (κι όλα αυτά με σχεδιαγράμματα), ακόμη και στα αίτια βύθισης του υποβρυχίου «Θρέσερ», σεναριακές οδηγίες για ταινία, ρεπορτάζ για την επίσκεψη Παύλου και Φρειδερίκης στη Θεσσαλονίκη και για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη κ. π. ά.

Η καθαυτή δράση προχωράει μέσα από τη ματιά του διοικητή της αστυνομίας Φρυδά και της ρεπόρτερ σε εφημερίδα Ελένη, οπότε στα δικά τους κεφάλαια έχουμε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μόνο που μας παραθέτουν, εκτός από τις δικές τους απόψεις πάνω στην υπόθεση και τα βήματα που ακολουθούν για την επίλυσή της (κυρίως ο πρώτος), τις μαρτυρίες των ανθρώπων που ρωτούν τα όσα ξέρουν, πάλι σε πρώτο πρόσωπο, χωρίς σαφή ένδειξη από την αρχή για το ποιος μιλάει. Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο-συρραφή σκηνών και διαφορετικών στυλ γραφής που θέλει προσοχή κατά την ανάγνωση ώστε να καταλάβουμε τι συμβαίνει στην ιστορία. Μικρά και μεγάλα κεφάλαια, εναλλαγές περιστατικών και οπτικών γωνιών από πρόσωπα που αργούμε να καταλάβουμε τι ρόλο παίζουν (μερικά δεν παίζουν, είναι απλώς άνθρωποι που περνάνε από τη ζωή της βρεφοκτόνου τη στιγμή που κάπου περπατάει, κάθεται ή περιμένει) με μπέρδεψαν αρκετά και δε με άφησαν να απολαύσω την ιστορία.

Από την άλλη όμως, αν τα δει κανείς όλα αυτά ξέχωρα και χωρίς την προσδοκία για ενιαία και ολοκληρωμένη αφήγηση, μπορεί να εντοπίσει ψήγματα καλής γραφής, να συγκλονιστεί από περιστατικά, όπως τις μούμιες από νεογνά που βρίσκανε στις σοφίτες των σπιτιών όταν τα γκρέμιζαν για αντιπαροχή (παιδιά υπηρετριών, ανεπιθύμητα κατά το πλείστον), να δακρύσει όταν στο προσκήνιο βγαίνει το ίδιο το βρέφος, πώς κινείται στον κόρφο της μάνας του, τι κινήσεις κάνει, αν κλαίει, χασμουριέται ή γελάει και πάνω απ’ όλα να λυγίσει με την αφανή ηρωίδα, τη Μάρθα που δουλεύει στο βρεφοκομείο όπου γίνονται παράνομες υιοθεσίες και τελικά η δικαιοσύνη θα το κλείσει. Θέλουν αντοχή οι περιγραφές του τρόπου επιλογής για παράνομη υιοθεσία των μωρών στο βρεφοκομείο και τα άπειρα παραδείγματα εγκαταλειμμένων βρεφών που τα άφηναν απελπισμένοι γονείς έκθετα στο ίδρυμα.

Με χειρουργική ακρίβεια δίνονται οι ονοματοδοσίες, τα κριτήρια επιλογής, ο τρόπος που δρούσε το κύκλωμα, οι «γονείς» που τ’ αγόραζαν με κλειστά μάτια ή, αν δεν τους άρεσαν, τα επέστρεφαν κλπ. Ένα παιδί το παράτησαν τυλιγμένο σε φύλλα της «Καθημερινής», ένα άλλο μ’ ένα χαρτί από σχολικό τετράδιο, όπου μπροστά έγραφε «Είναι αβάφτιστο τελείως απροστάτευτο η μαμά στο νοσοκομείο με αιμορραγία άλλα τρία παιδιά ο άντρας φευγάτος» κι από πίσω είχε την παρατήρηση της δασκάλας «γράφε αργά και καθαρά»! Μια γυναίκα ούρλιαζε ότι θέλει να περάσει τα Χριστούγεννα ντε και σώνει με παιδί κι ένας άλλος επέστρεψε μετά από καιρό το δικό του να πάρει άλλο γιατί του βγήκε «μόγγολο», όπως φώναζε! Η Μάρθα που τα αφηγείται όλα τούτα είναι μια λαϊκή, αγράμματη γυναίκα, με αποτέλεσμα οι εκφράσεις της, το λεξιλόγιο και οι απόψεις της να προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη συγκίνηση γιατί δεν είναι φτιαχτά και επιτηδευμένα αλλά αυθόρμητα, τρυφερά, συγκινητικά, όπως όταν αντίκρισε τη μάνα που έφερε στο ίδρυμα το παιδί της αλλά το βρήκαν μη υγιές: «…πήγαινε να το ζήσεις όπως μπορείς, μόνο μαζί να είστε…μη χάνεις το κουράγιο σου»! Χιλιάδες περιπτώσεις: «Άνθρωποι κι ανθρωπόπουλοι…καθένας με τη φτιαξιά του κι ως εκεί που αντέχει». Εξίσου σπαρακτικές είναι και οι σκηνές των υιοθεσιών από τις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης και της μπίζνας στο Τέξας που «γέμισε Ελληνόπουλα», εξήντα ψυχούλες μέσα σε τέσσερα χρόνια δόθηκαν από το ίδρυμα!

Το «Πέτα το στη θάλασσα» είναι μια πολυπρισματικά δοσμένη αφήγηση για τον θάνατο ενός βρέφους «από μάνας χέρια που δεν είχε να το αφήσει σε άλλα χέρια». Ντανταϊστικές φράσεις, σουρεαλιστικές αφηγηματικές και θεματικές επιλογές, παράδοξες συνδέσεις μεταξύ ετερόκλητων προσώπων με αφορμή μια εικόνα ή ένα αντικείμενο που μας συνδέει με μια άλλη ιστορία-δορυφόρο δημιουργούν ένα προκλητικό αναγνωστικά «κουβάρι» μέσα στο οποίο προσπαθούσα να βρω την καθαυτή ιστορία, να παρακολουθήσω την κυρίως δράση, να δω πώς και γιατί πνίγηκε το βρέφος και πώς βγήκαν στην επιφάνεια κυκλώματα και παρανομίες. Μια σειρά καθημερινών γεγονότων τυλίγουν τη σκληρή ιστορία που μ’ έκανε πολλές φορές να κλάψω, σε σημεία όπως αυτό: «…όταν γεννιέται ένα παιδί, δεν γεννιέται μόνο το παιδί, γεννιέται και η μάνα μαζί του. Κι όταν πεθαίνει το παιδί πρώτο, πριν από τη μάνα, πεθαίνει κι αυτό που γεννήθηκε τότε μέσα στη μάνα. Δύο είναι οι κάσες, όχι μία…» (σελ. 155). Μια διαφορετικά δοσμένη πλοκή γύρω από τα κυκλώματα παράνομων υιοθεσιών τη δεκαετία του 1960 που ξεσκεπάζεται με αφορμή τον πνιγμό ενός βρέφους από μια μητέρα που δε βρήκε τη βοήθεια που χρειαζόταν απελπισμένα.

Βιβλίο Όλα ανάποδα 
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Εικονογράφος Αποστόλης Ιωάννου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ναταλία είναι καλή μαθήτρια και, παρά τις συνεχείς αλλαγές στη ζωή της, καταφέρνει να προσαρμοστεί σχετικά εύκολα σε κάθε νέα τάξη. Δυστυχώς στο καινούργιο σχολείο πέφτει θύμα bullying από τον συμμαθητή της, Ζαχαρία, ο οποίος είναι ανιψιός του διευθυντή και δεν τιμωρείται ποτέ. Το παιδί είναι πλέον ασύδοτο, δέρνει και χτυπάει τους  μαθητές, δεν έχει ανοίξει βιβλίο και τις ασκήσεις του τις κάνει η μάνα του. Φυσικά, αποτελεί αντικείμενο θαυμασμού και σεβασμού, κάτι που γίνεται όμως από φόβο και η Ναταλία αναρωτιέται πώς και πότε θα τον σταματήσει κάποιος. Την πνίγει το δίκιο και στενοχωριέται με την ασύδοτη συμπεριφορά του, παρ’ όλ’ αυτά αποφεύγει να έρθει σε αντιπαράθεση μαζί του. Κάθε φορά όμως που δε μιλάει, ο Ζαχαρίας θα βρίσκει έναν άλλον λόγο για να της φερθεί άσχημα, να τη χτυπήσει ή να τη φοβίσει.

Το καταφύγιο του μικρού κοριτσιού είναι τα παράξενα όνειρα που βλέπει στον ύπνο της, στιγμιότυπα που αντιστρέφουν την καθημερινότητά της αναμεμιγμένα με τον απαραίτητο σουρεαλισμό: δε χρειάζεται με την οικογένειά της να αλλάζουν πόλεις, οι νταήδες την υποστηρίζουν ή τιμωρούνται κλπ. Έτσι, κάποια στιγμή, η Ναταλία αποφασίζει να αντιδράσει με έναν περίεργο τρόπο: θα κάνει τα πάντα ανάποδα, όπως στα όνειρά της, για να γίνουν όλα πιο όμορφα. Δε θα κλάψει, δε θα το βάλει στα πόδια, όχι, όλα ανάποδα! Αρχίζει λοιπόν ένας αγώνας εξόντωσης, με τον Ζαχαρία να της επιτίθεται ή να την πειράζει κι εκείνη να του ανταποδίδει σε μεγαλύτερο βαθμό. Θα φέρει αποτέλεσμα αυτή η τακτική άραγε;

Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα για τον σχολικό εκφοβισμό και προτείνει μια έξυπνη λύση για την αντιμετώπισή του. Το κείμενο ζωντανεύει με ενάργεια τη σχολική καθημερινότητα της Ναταλίας και φωτογραφίζει στιγμιότυπα από τη νέα της ζωή με παραστατικές σκηνές. Σύντομοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, κλιμάκωση της πλοκής και μια απρόσμενη ανατροπή στο τέλος που τονίζει τη σημασία και την αξία της ανθρωπιάς και της ενσυναίσθησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου. Η εικονογράφηση του Αποστόλη Ιωάννου είναι εξίσου απολαυστική, με σχέδια γεμάτα κίνηση και σχεδόν τρισδιάστατη απεικόνιση, με κάποια καρέ να θυμίζουν κόμικ. Μικρές και μεγάλες εικόνες συνοδεύουν ταιριαστά το κείμενο, οι μορφές των παιδιών έχουν ποικίλες εκφράσεις ενώ παρατήρησα πολλές και διαφορετικές οπτικές γωνίες. «Όλα ανάποδα» λοιπόν, η καλύτερη λύση στον σχολικό εκφοβισμό, μια πρωτότυπη πρόταση αντιμετώπισης του κινδύνου.