Βιβλίο Το σπίτι της μαγείας 
Τίτλος πρωτοτύπου Fortuna
Συγγραφέας-Εικονογράφος Elisabeth Jammes
Μεταφραστής Στέλα [sic] Ζουμπουλάκη
Κατηγορία Graphic novel
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Το κόμικ που έγραψε και εικονογράφησε η Elisabeth Jammes είναι ένα εκπληκτικό βιβλίο μαγείας και μυστηρίου, γεμάτο εικόνες που με ξετρέλαναν. Από την πρώτη κιόλας σελίδα ένιωσα πως έμπαινα σε έναν φανταστικό κόσμο που δεν ήθελα με τίποτα να αφήσω. Οι πέντε μεγάλοι κλάδοι της μαγείας Αλχημεία, Αστρολογία, Μαντική, Δαιμονολογία και Βοτανική είναι αυτά όπου από τύχη έχει κλίση κάθε μάγος και μάγισσα. Η ηρωίδα του βιβλίου λοιπόν, η Φορτούνα, είναι μια γλυκύτατη υποψήφια μάγισσα με έμφαση στη μαντεία που σπουδάζει στο «Σπίτι της μαγείας», είναι όμως ένα κορίτσι γεμάτο  ανασφάλειες. Η μεγαλύτερη δυσκολία της είναι που δεν μπορεί να ανοίξει «το τρίτο της μάτι», κάτι που τη γεμίζει άγχος και αμφιβολία. Γίνεται όμως να είσαι μάγισσα και να μην μπορείς να το κάνεις αυτό; Η ιστορία εκτυλίσσεται σ’ ένα σχολείο που αναπόφευκτα θυμίζει το σχολείο το Χάρι Πότερ, με τη μόνη διαφορά ότι είναι πιο αστείο και διασκεδαστικό και όχι τόσο σκοτεινό και τρομακτικό. Η εικονογράφηση μάλιστα είναι πανέμορφη, παραστατική κι έχει ποικίλες οπτικές γωνίες, διάφορα μεγέθη καρέ, ακόμη και ολοσέλιδες εικόνες. Τα χρώματα είναι έντονα και τα πρόσωπα των χαρακτήρων τόσο εκφραστικά σαν να τα βλέπεις ζωντανά μπροστά σου!

Οι φίλες της Φορτούνας, όπως αναφέρθηκε ήδη, είναι η Μπελαντόνα που παίζει με πολύ επικίνδυνα πράγματα αφού ειδικεύεται στο πεδίο της δαιμονολογίας και η Μαντραγκόρ, που λατρεύει τα μαγικά φυτά και φτιάχνει συνεχώς μαντζούνια και φίλτρα αφού ασκείται στο πεδίο της βοτανολογίας). Και οι τρεις έχουν το ίδιο όνειρο, να περάσουν τις εξετάσεις και να δουν να γράφεται το όνομά τους στο μαγικό βιβλίο! Είναι τόσο φιλικές και οικείες που ένιωσα ότι θα μπορούσαν να είναι και δικές μου φίλες κι ας σπουδάζουν κάτι τόσο φανταστικό και διαφορετικό από τον πραγματικό κόσμο. Λίγο πριν τις τελικές εξετάσεις όμως εξαφανίζεται η μέντορας της Φορτούνα και η ίδια πρέπει να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει αυτό που πιστεύει ότι πρέπει να κάνει ή αν θα διαλέξει αυτό που της έχουν διδάξει από το σχολείο. Έχει ανάγκη να πετύχει και να νιώσει ότι είναι ικανή και αυτό θέλει να το καταφέρει με κάθε τίμημα. Μέσα από μια ιστορία με ανατρεπτικές εξελίξεις τονίζονται σημαντικές αρετές, όπως η φιλία, η αυτογνωσία και η αυτοβελτίωση, χαρακτηριστικά που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να βελτιωθούν και να γίνουν καλύτερα παιδιά ενώ ταυτόχρονα διάφορα περιστατικά θα δημιουργήσουν περίσκεψη αλλά και γέλιο.

«Η Φορτούνα: Το σπίτι της μαγείας» είναι το πρώτο μιας σειράς κόμικ με ηρωίδες τρεις υποψήφιες μάγισσες που σφυρηλατούν τη φιλία τους μέσα από διάφορες δοκιμασίες. Είναι τόσο καλογραμμένο που το ρούφηξα μέσα σε μία μέρα και με ταξίδεψε σ’ έναν χώρο γεμάτο προκλήσεις, σπουδή και μαθήματα ζωής. Οπότε, μιας και τα βιβλία μαγείας και μυστηρίου είναι τα αγαπημένα μου, ανυπομονώ να διαβάσω και τα υπόλοιπα βιβλία της σειράς.

Βιβλίο Η παραμάνα 
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη μάς ταξιδεύει στη Θεσσαλία του 1910, σε μια εποχή πολιτικών, εργατικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών ζυμώσεων για τον τόπο και πλάθει μια ενδιαφέρουσα πυκνή πλοκή γεμάτη ρεαλισμό και τεκμηριωμένα γεγονότα. Η ιστορία ξεκινάει το 1910 με μια σατανική συμφωνία: να πεθάνουν και τα τέσσερα παιδιά του Νικήτα Κοντόπουλου. Ποιος δίνει την εντολή και ποιος θα την πραγματοποιήσει; Ποιος είναι τόσο απελπισμένος από την απάνθρωπη δουλειά στα καπνά που να δεχτεί να διαπράξει ένα τέτοιο έγκλημα; Κι έτσι επιστρέφουμε στο 1908, όπου γνωρίζουμε τις οικογένειες Κωστούλα και Κοντόπουλου, τις ταξικές και οικονομικές τους διαφορές, τη σκληρή από τη μια και τρυφηλή από την άλλη ζωή, τις δυσκολίες, τα προβλήματα, τα εμπόδια, την απελπισία, την κακοποίηση, τις προδοσίες που βιώνουν τα μέλη τους. Στο φτωχό καπνοχώρι εργάζεται σκληρά ο Ζήσης Κωστούλας με τη γυναίκα του («… ένα ξερό κορμί μαθημένο στον παιδεμό», σελ. 210) και τη δεκαεξάχρονη κόρη τους, Μελιχιώ, εκ του αρχαίου ελληνικού ονόματος Μελία και του τούρκικου Μιλιχά που σημαίνει γλυκιά. Η μάνα της όμως που βλέπει τα καμώματά της, μέλι και οχιά την αποκαλεί. Ζουν υποταγμένοι στη θέληση των τσιφλικάδων και δυστυχώς, πότε κακές σοδειές, πότε δάνεια για τα καλλιεργητικά, πότε κακοτυχίες, τα δάνεια έχουν φτάσει στον θεό. Κι ας απελευθερώθηκε η Θεσσαλία είκοσι χρόνια πριν, τίποτα δεν άλλαξε στην κατάστασή τους, παρά μόνο ο αφέντης, ο οποίος πλέον έχει και το δικαίωμα να τους διώξει από τα πατρογονικά τους με οποιαδήποτε αφορμή. «Πώς περνάει ο καιρός. Οι έγνοιες, το αδιάκοπο χερομάχημα μέρα μπαίνει μέρα βγαίνει έκαναν τον χρόνο να κυλάει μέσα από τα χέρια της σαν το νερό» (σελ. 119).

Η Μελιχιώ φυσικά και θέλει να φύγει απ’ αυτήν τη μιζέρια, ντρέπεται «για τα παλιόρουχα, για τη φτώχεια της, για τη μυρωδιά του καπνού που ξερνούσε ο ιδρώτας της» (σελ. 21). Ανεβοκατεβαίνει στη δουλειά της με το τρένο, χαζεύει τα κτήρια της πρωτεύουσας, τους δρόμους, τους ανθρώπους. Καταλαβαίνει πως τίποτα δε θα αλλάξει κι ας αρχίζουν να κινητοποιούνται οι καπνεργάτες για καλύτερες συνθήκες εργασίας, γνωρίζει τη σκληρή πλευρά της ζωής μέσα από γεγονότα που τη σημαδεύουν, την ατσαλώνουν και τη γεμίζουν μίσος απέναντι στους τσιφλικάδες. Ο έρωτάς της με τον Λαυρέντη τη στηρίζει και τη γεμίζει ελπίδες, η ζωή τους όμως κάθε άλλο παρά στρωμένη είναι. Δυσκολίες και εμπόδια, φτώχεια και ανέχεια αλλά και τα ιστορικά γεγονότα θα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά που ή θα τους κρατήσουν χώρια ή θα τους ενώσουν για πάντα. Η ιστορία έχει πολλές ανατροπές και οι αλληλεπιδράσεις είναι καλοσχεδιασμένες και άκρως ρεαλιστικές, με αποτέλεσμα η ιστορία να ξεκινάει αλλιώς και διαφορετικά να καταλήγει. Προσεγμένες και τεκμηριωμένες είναι οι περιγραφές της καπνοπαραγωγής και της μεταξουργίας, οι διάφορες θέσεις εργασίας, οι αγροτικές δουλειές, η καπνοκαλλιέργεια και τα προβλήματά της. Και τι τραγική ειρωνεία: «Φυματοδότρα, ωραία λέξη για να πεις πώς γίνεται φθισικός κανείς…» (σελ. 10).

Από την άλλη έχουμε τα αδέλφια Κοντόπουλου, με τον Νικήτα να έχει τη διαχείριση της περιουσίας, μιας και ο πατέρας τους δεν έκρινε τον Βλάση κατάλληλο. Και πράγματι, ο τελευταίος παντρεύτηκε τη Βιργινία, κόρη μεγάλου και τρανού καπνέμπορου στο Κάιρο, για να της ξεκοκαλίσει την περιουσία. Ως γνήσιος μπον βιβέρ και τεμπέλης έκανε μια σειρά από λάθος χειρισμούς, με αποτέλεσμα να εξανεμιστούν τα λεφτά και να ζουν από την ελεημοσύνη του αδελφού του σε ένα κάπως άνετο σπίτι. Ο Βλάσης είναι ο κλασικός κακός χαρακτήρας της ιστορίας που επηρεάζει με τις πράξεις του πολλές εξελίξεις, είναι γυναικάς και αδιαφορεί για τη σύζυγό του, η οποία αρχίζει να χάνει την ψυχραιμία και τη λογική της, βλέποντας τον εαυτό της να ξεπέφτει τόσο τραγικά. Ο Νικήτας Κοντόπουλος, παντρεμένος με την Ταρσίτσα, χειρίζεται σωστά την περιουσία, προσπαθεί να τη μεγαλώσει με δίκαιους και νόμιμους τρόπους και απολαμβάνει τα παιδιά του, τη Θέκλα, την Έλλη, την Καλλιόπη και τον Κωστή. Στη ζωή τους μπαίνει η Μελιχιώ ως παραμάνα και η ιστορία απογειώνεται.

Αυτή είναι μόνο η αρχή μιας ιστορίας γεμάτης ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις που κλιμακώνουν την αγωνία, την ένταση και το σασπένς από σελίδα σε σελίδα. Ολοκληρωμένοι χαρακτήρες που αλλάζουν και επηρεάζονται δρουν σε μια εποχή όπου οι καπνεργάτες αρχίζουν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους και ξεσπάνε οι μεγάλες καπνεργατικές απεργίες του Βόλου (1908-1911). Τα γεγονότα των τριών απεργιών αλλά και η εξέγερση του Κιλελέρ είναι ένα προσεγμένο, τεκμηριωμένο ιστορικό φόντο που αναπτύσσεται εύληπτα και χωρίς να δυσχεραίνει τη ροή της ανάγνωσης. Η συγγραφέας, μέσα από συζητήσεις και μαρτυρίες των ηρώων του βιβλίου, αναβιώνει τα τραγικά εκείνα γεγονότα δίνοντας αξιομνημόνευτη αληθοφάνεια στο κείμενο. Πολλές φορές κάποια γεγονότα που γνωρίζω λίγο ή πολύ τα προσπερνώ όταν τα συναντώ σχεδόν αυτούσια σε ένα μυθιστόρημα, η γραφή όμως της κυρίας Γουβέλη με κράτησε από την αρχή ως το τέλος των ελάχιστων παρένθετων αφηγήσεων κι αυτό είναι κάτι που δύσκολα καταφέρνει ένας συγγραφέας. Η ματιά της είναι ακριβοδίκαιη και καταφέρνει να εισχωρήσει σωστά στην ψυχολογία όσων παρίστανται, όσων ακούνε τα περιστατικά, όσων επηρεάζονται από αυτά. Ποιοι λοιπόν οδήγησαν τις εξελίξεις στο Κιλελέρ του 1910; Ήταν δημαγωγοί και επαναστάτες ή καταπιεσμένοι φτωχοί εργάτες; Και τι συνέβη αργότερα στη δίκη τους; Εξίσου συναρπαστική είναι και η ίδρυση του Παρθεναγωγείου Βόλου το 1908, με τον γοητευτικό Αλέξανδρο Δελμούζο («…έναν απόστολο του μαλλιαρικού φρενοκομείου», σελ. 253) να είναι το αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των εργατριών. Τα Αθεϊκά του 1911 επίσης εντάσσονται σωστά στην καθημερινότητα της οικογένειας Κοντόπουλου και μου χάρισαν άφθονες πληροφορίες και σωστή οπτική γωνία για το κοινωνικό και οικονομικό status quo της εποχής.

Όλα αυτά δείχνουν πως η συγγραφέας έχει δουλέψει πολύ πάνω στο θέμα της, χωρίς ταυτόχρονα να χάνει το ταλέντο της ή να παρασύρεται από την ορμή των εξελίξεων και να αποπροσανατολίζεται με τις ζωές των χαρακτήρων της. Μια ιστορία που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απλά ρομαντική και να είναι γεμάτη κλισέ του είδους μετατρέπεται σε ένα στιβαρό ιστορικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, χωρίς περιττές σελίδες, πλατειασμούς, ατέλειωτες σκέψεις ή σχοινοτενείς ερωτικές σκηνές. Μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος ξεπηδούν και φωτογραφίζονται αδρά ενδιαφέρουσες σκέψεις γύρω από τις δύσκολες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες που βίωναν οι γυναίκες στις αρχές του 20ού αιώνα, όπου ο πατέρας και στη συνέχεια ο μεγάλος αδελφός αποφασίζουν γι’ αυτές, δεν προχωράνε ποτέ στο γυμνάσιο, είναι καταπιεσμένες από παντού, οπότε σε δεύτερο επίπεδο αρχίζουν οι σκέψεις για το αν πρέπει γενικότερα ο άνθρωπος να σκύβει το κεφάλι ή να επαναστατεί, να διεκδικεί το δίκιο του ή να καταπίνει την πικρία του. Δεν πρέπει να ξεσηκωθεί απέναντι σε ό,τι τον προσβάλλει, τον μειώνει, τον σκοτώνει είτε σε επαγγελματικό είτε σε οικογενειακό είτε σε ατομικό επίπεδο; Πάνω σε αυτό κουμπώνουν και οι αντιδράσεις των εργατών που οδήγησαν στο Κιλελέρ του 1910 κι έτσι το μυθιστόρημα δείχνει πως είναι αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν στη λάθος μεριά του κόσμου, είτε φτωχοί εργάτες είναι αυτοί είτε γυναίκες. Και ποια είναι η δάδα που θα ανάψει το σπίρτο της διαφοράς; Η μόρφωση, εξ ου και στην πορεία της ανάγνωσης δε σταματούν να συγκρούονται οι μαγγανείες και τα μυθεύματα των απλών χωρικών που στηρίζονται στη μαμή για την υγεία τους και στις μάγισσες για τη βελτίωση της ζωής τους, με την επιστήμη.

«Η παραμάνα» της Γιώτας Γουβέλη είναι μια τρυφερή μα και σκληρή, ανατρεπτική, καλοδουλεμένη ιστορία γεμάτη συγκρούσεις, προδοσίες, έρωτα και διαρκείς ανατροπές, με το αρχικό ερώτημα περί εκτέλεσης των τεσσάρων δολοφονιών να περιπλέκεται όσο προχωράμε, γιατί εμφανίζονται αρκετοί χαρακτήρες που θα μπορούσαν είτε να δώσουν την εντολή είτε να σκοτώσουν. Ποιοι είναι οι πραγματικοί ένοχοι όμως αποκαλύπτεται σε κατάλληλο σημείο που πυροδοτεί εξελίξεις και γεγονότα που φέρνουν το μυθιστόρημα σε εντελώς άλλο επίπεδο, επίσης γεμάτο αγωνία και αποκαλύψεις. Παραστατικοί διάλογοι, καλοδουλεμένα πραγματολογικά στοιχεία, σωστό ιστορικό φόντο, άρτια σχεδιασμένη πλοκή, αληθινοί χαρακτήρες, ακριβοδίκαιη παρουσίαση γεγονότων, μελετημένα ψυχογραφήματα είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που με ξενύχτησε και με αποχαιρέτησε μ’ ένα γλυκόπικρο χαμόγελο.

Βιβλίο Μάγισσες της Σμύρνης
Συγγραφέας Μάρα Μεϊμαρίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα πραγματικά καταπληκτικό βιβλίο. Προσπερνώ τα περί μαγείας που του έδωσαν όλη αυτήν τη διαφήμιση και ξεφύγαν τελείως από την ουσία του βιβλίου. Είναι ένα μυθιστόρημα με αυθεντική σμυρνέικη διάλεκτο, με απίστευτες λεπτομέρειες ζωής, σκέψης και περιπετειών. Ρούφηξα κάθε σελίδα και παρακάλαγα να είχα ζήσει κι εγώ εκεί τότε. Ένας ελληνισμός τρισδιάστατος, κοινές αλήθειες («όλος ο κόσμος με την καταστροφή ανακάλυψαν τη Σμύρνη»), ελληνοτουρκικές λέξεις. Πραγματικά απίστευτο. Είναι από τα αγαπημένα μου.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του facebook Βιβλιοκουβέντες.

Βιβλίο Οι μυστικές εταιρίες
Συγγραφέας Νίκος Τσιφόρος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Ερμής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας διαχωρίζει τις εταιρείες σε θρησκευτικές, αλληλοβοηθείας και εγκληματικές. Σύμφωνα με αυτές τις κατηγορίες αναλύει τα πώς και τα γιατί για κάθε μια ξεχωριστά. Κάνει λόγο ακόμη και για τις αρχαίες εταιρείες, τους Γνωστικούς, τους Πυθαγόρειους, τους Κάβειρους, εταιρείες σε Αφρική, ΗΠΑ, Ιαπωνία και Κίνα και γενικά παντού στον κόσμο. Τα κεφάλαια είναι μικρά, η γραφή στρωτή, δυστυχώς χωρίς το γνώριμο ύφος του Τσιφόρου. Άλλωστε το υποστηρίζει κι ο ίδιος σε άσχετη στιγμή εν τη ρύμη του λόγου, ότι πάντα ήθελε να ξεφύγει από το ειρωνικό, σαρκαστικό και καυστικό, να κάνει μια εμπεριστατωμένη και σοβαρή μελέτη. Και το πέτυχε. Πλήθος πληροφοριών, πλήθος στοιχείων, πλήθος περιγραφών. Και όλα στο φως, με ανιδιοτέλεια και ουδετερότητα. Το μόνο ελάττωμα που βρήκα είναι ότι δεν υπάρχει βιβλιογραφία στο τέλος συγκεντρωτική (αλλά ας μην ξεχνάμε ότι οι εκδόσεις του Τσιφόρου ήταν εβδομαδιαίες στήλες στο περιοδικό Ταχυδρόμος κι όχι βιβλίο) και ότι οι πηγές που αναφέρει είναι δύσκολο (μάλλον) να εντοπιστούν (όλες πριν τη δεκαετία του 1950). Είναι πιστεύω ένα καλό ξεκίνημα για κάποιον που θα θέλει να μάθει πράματα για τις μυστικές εταιρείες που διαφεντεύουν τον κόσμο αλλά να μη μείνει εκεί.

Βιβλίο Η τζαζ του δολοφόνου
Τίτλος πρωτοτύπου The Axeman’s jazz
Συγγραφέας Rey Celestin
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία είναι εξαιρετικά καλογραμμένη και η εποχή έχει αποδοθεί άριστα. Ο Ray Celestin έχει ψάξει ενδελεχώς για τα πάντα που αφορούν την εποχή και τον τόπο στον οποίο διαδραματίζεται το πρώτο του αυτό βιβλίο και το στυλ της πολυπρόσωπης αφήγησης που επέλεξε κάνει το κείμενο συναρπαστικό, μιας και η υπόθεση φωτίζεται σταδιακά και εναλλακτικά, με τους ανωτέρω χαρακτήρες να προχωράνε σχεδόν κλιμακωτά προς τη λύση του μυστηρίου. Προς τιμήν του, ο συγγραφέας δεν εμμένει στη μουσική τζαζ που σκεπάζει την πόλη, αντίθετα περιγράφει κι άλλα χαρακτηριστικά αυτής της πολυποίκιλης πόλης: τους βάλτους, τη στάση απέναντι στους νέγρους, το βουντού που έχει αρχίσει να παρακμάζει, την περιοχή των πορνείων και τη μεταβατική περίοδο που ζουν μιας και κάποιος αποφασίζει να τα κλείσει, τα χαμίνια που έχουν τιγκάρει την πόλη, την παρακμή στις ανθρώπινες σχέσεις, την αδίστακτη ντόπια μαφιόζικη Οικογένεια που ελέγχει πρόσωπα και πράγματα στον απόηχο της δράσης της Μαύρης Χείρας, γενικώς φωτίζει αρκετά την κουλτούρα που χαρακτηρίζει αυτήν τη δύσκολη πόλη.

Ο Λούκα ντ’ Αντρέα, πρώην αστυνομικός, μιας και το μυστικό του ότι δουλεύει για τη Μαφία το αποκάλυψε με αποδείξεις ο προστατευόμενός του, Μάικλ Τάλμποτ, επιτέλους αποφυλακίζεται κι επιστρέφει στη Νέα Ορλεάνη. Γιατί μπλέκεται στο κυνηγητό του Πελεκητή; Τι θα αποκομίσει από αυτήν την ανάμειξη; Ποιοι εξακολουθούν να είναι οι δεσμοί του με την Οικογένεια; Τι τον περιμένει στη νέα ζωή που καλείται να ακολουθήσει; Από την άλλη, ο Μάικλ Τάλμποτ δουλεύει στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της Αστυνομίας της Ορλεάνης και έχει παντρευτεί κρυφά μια έγχρωμη γυναίκα, με την οποία απέκτησαν δύο παιδιά ενώ σε όλους τη συστήνει ως καμαριέρα του και νταντά. Πόσο θα κρατήσει αυτό το μυστικό, που αν αποκαλυφθεί θα έχει απρόβλεπτες συνέπειες; Γιατί δένεται συναισθηματικά με τον νεαρό αστυνόμο Κέρι, που ήρθε από την Ιρλανδία και δουλεύει στη δίωξη του εγκλήματος, «γιατί είστε οι μόνοι που προσλαμβάνετε Ιρλανδούς;» Από πόσα στάδια θα περάσει η επαγγελματική και φιλική τους σχέση; Τέλος, η Άιντα είναι μια νεαρή κοπέλα που δουλεύει στο παράρτημα του Γραφείου Ερευνών Πίνκερτον της πόλης και θέλει με αγωνία να αναλάβει δράση σε μια υπόθεση και να τη λύσει. Σε αυτές τις φιλοδοξίες θα τη βοηθήσει ο παιδικός της φίλος, Λούι ή αλλιώς «μικρός Λούις Άρμστρονγκ», ένας νεαρός παντρεμένος με μια αλλοπρόσαλλη γυναίκα που άρχισε τελευταία και να τον χτυπάει ενώ ο γιος τους έμεινε καθυστερημένος νοητικά από πέσιμο.

Αυτοί οι λεπτοδουλεμένοι χαρακτήρες δρουν παράλληλα και δε συναντιούνται σχεδόν καθόλου. Κάνουν τις δικές τους έρευνες, δουλεύουν πάνω στην υπόθεση του Πελεκητή για διαφορετικούς λόγους και αλλάζουν τις ζωές τους για πάντα. Κι όλα αυτά σε μια πόλη γεμάτη: «…μαχαιροβγάλτες, τζογαδόρους, πρεζάκια, νταβατζήδες με τις πόρνες τους, όλοι τους υπνοβάτες σε μια ύπαρξη καταδικασμένη να γεννηθεί και να πεθάνει σε μια παραγκούπολη. Ζωές σπαταλημένες και σύντομες, χωρίς σχέδια, φιλοδοξίες ή σκέψεις για το αύριο» (σελ. 303).

Το καθ’ αυτό μυστήριο είναι καλοδουλεμένο. Με απανωτές σχεδόν ανατροπές και αποκαλύψεις ξεδιπλώνεται μια ιστορία τραγική, απότοκη της φυλετικής βίας και του ρατσισμού ενώ το μυστήριο βαθαίνει όταν αποκαλύπτεται ότι ο Πελεκητής δρα για λογαριασμό κάποιου άλλου. Από ένα σημείο και μετά διάβαζα με σχεδόν φρενήρη ρυθμό, γιατί η δράση, οι περιγραφές, οι διάλογοι, οι εκπλήξεις ήταν τόσο αληθοφανείς που με παρέσυραν και με απομάκρυναν από την πραγματικότητα. Η πολυπρόσωπη αφήγηση δε με μπέρδεψε καθόλου, ήταν λες και υπήρχε μία ενιαία ιστορία απόλυτα κατανοητή και ανατριχιαστική από την αρχή ως το τέλος. «Η τζαζ του δολοφόνου» είναι από τα καλύτερα αστυνομικά μυθιστορήματα εποχής, γεμάτο ένταση, σασπένς, ρεαλισμό, διεισδυτική ματιά στην ψυχολογία και στον κοινωνικό ιστό του τόπου και βλέπω ότι το κλείσιμο του ματιού στην τελευταία σελίδα προετοιμάζει το έδαφος για άλλη μία ιστορία του ιδίου επιπέδου.

Βιβλίο Τι κρύβεις;
Συγγραφέας Γιώτα Στεφάνου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευσταθία μεγαλώνει σε μια δύσκολη οικογένεια: ο αδερφός της, ο Νίκος, είναι ένας αυτιστικός έφηβος, που ο πατέρας του τον θεραπεύει με ένταση και φωνές, κλειδώνοντάς τον σε ένα σκοτεινό, ηχομονωμένο δωμάτιο για να συνέλθει από τις κρίσεις του. Η μάνα τους προτιμά να πνίγεται στο ποτό. Ζωή μίζερη, δύσκολη, χωρίς ελπίδα και φως. Με τις κραυγές της Ευσταθίας για τις αδικίες της ζωής να μπερδεύονται με τις οιμωγές του Νίκου όταν πετάει φρέσκες ακαθαρσίες στους τοίχους του δωματίου του. Και όλα αλλάζουν, όταν έρχεται η Έρση, ένα κορίτσι που ο Νίκος ερωτεύεται και αλλάζει άρδην χαρακτήρα και συμπεριφορά, χαρίζοντας ανέμελες στιγμές στην οικογένειά του. Και όλα ανατρέπονται όταν μπαίνει και ο Χελωνάνθρωπος στο προσκήνιο.

Η αφήγηση είναι κινηματογραφική, γρήγορη, ασφυκτική, με αναδρομές στο παρελθόν που συμπληρώνουν τα ιστορούμενα του σήμερα. Η Εύα μας αφηγείται τη ζωή της πριν και μετά με λέξεις δυνατές, που προκαλούν πόνο. Μιλάει λες και πετάει κατάμουτρα στον αναγνώστη πέτρες. Δε σιχτιρίζει, δεν αναθεματίζει τη ζωή άπραγη σε μια γωνιά, αντίθετα, έτσι όπως περιγράφει τις θεοκρατικά και προτυπικά επιτρεπόμενες ευτυχισμένες κοινωνικές και οικογενειακές στιγμές τις απογυμνώνει από το ροζ τούλι τους και τις τοποθετεί στις σωστές τους διαστάσεις. Δεν μπορώ να μη σταθώ με περίσκεψη μπροστά σε προτάσεις σαν αυτήν: «Πες μου γιατί να ακολουθείς τους ηθικούς κανόνες, όταν αυτοί οι κανόνες σε σμπαράλιασαν; Γιατί να πιστεύεις σε ένα Θεό, όταν αυτός ο Θεός σου δίνει μόνο φάπες; Γιατί να τρως στη μούρη το τιμωρητικό κακό του δάχτυλο, όταν δεν έχεις νιώσει ποτέ το χάδι του;» (σελ. 92). Προχωρώντας στη σελίδα 269 εντόπισα μια απροκάλυπτη αλήθεια, σε μια απλή πρόταση όλη η έννοια της κατάθλιψης: «Ζούσα από περιέργεια για να δω το τέλος μου». Και τέλος στη σελίδα 336 βρήκα την απόλυτη ταύτιση, μια σκέψη που με καλύπτει απόλυτα αλλά ίσως σε άλλους φανεί μισάνθρωπη ή απωθητική: «Όλα αυτά μόνο και μόνο για να έχω οικογενειακές φωτογραφίες που να αποδεικνύουν πως έκανα το καθήκον μου σ’ αυτή τη ζωή. Πως δηλαδή κατάφερα να ζευγαρώσω και να αναπαραχθώ. Λες και δεν το κατάφεραν αυτό εκατομμύρια ηλίθιοι πριν από μένα».

Όλα αυτά έγιναν τότε, με αποκορύφωση μια δολοφονία. Τώρα, στο παρόν, η Εύα έχει φτάσει στην κορυφή της καταξίωσης, άδεια από αισθήματα, ψυχή και έρωτα, ειδικά μετά από ό,τι έγινε εκείνο το βράδυ. Ενώ δηλαδή στο παρελθόν απογυμνώνονται οι άνθρωποι και οι οικογενειακές σχέσεις, στο παρόν απογυμνώνεται η πρωταγωνίστρια, που πλέον έχει τη δύναμη και τις αντοχές να τα βάλει σε μια σειρά και να τιμωρήσει όσους έβλαψαν εκείνη και τον αδερφό της. Αυτή η στροφή στη ζωή της θα τη φέρει αντιμέτωπη με τις συνέπειες των επιλογών της και άλλη μια φορά θα έρθουν τα πάνω κάτω. Ποιος σκότωσε εκείνο το βράδυ; Ποιος είναι ο αθώος και ποιος ο ένοχος; Γιατί ο Χελωνάνθρωπος έκανε τελετές μαύρης μαγείας; Γιατί ο Νίκος ανέβηκε έναν δύσκολο γολγοθά χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την αδελφή του;

Ένα υπέροχο, δυνατό κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, αλήθειες, μυστικά, κλειδωμένα σπίτια, συγκαταβατικές σιωπές ενοχής, ένα κείμενο που δε με άφησε σε ησυχία από την αρχή σχεδόν. Δεχόμουν χαστούκια, μου θύμιζε οικείες καταστάσεις που έχω ζήσει κι εγώ ή θέλω να αποφύγω, η Ευσταθία ή Εύα είναι μια γυναίκα-αράχνη παγιδευμένη στον ίδιο της τον ιστό κι ενώ κατασπαράζει τις μύγες που την πλήγωσαν αρχίζει να τρώει και τις δικές της σάρκες. Όπως γράφει και η ίδια: «Με γελαστές παρέες της πλάκας ή εραστές που έμοιαζαν με φαγητό από ντελίβερι: γρήγορη, λαίμαργη κατανάλωση, βάρος στο στομάχι και ναυτία μετά» (σελ. 163-164). Αλήθεια, αναγνώστη μου, εσύ τι κρύβεις; Θα στο φέρει στην επιφάνεια η συγγραφέας ή θα εξακολουθείς να το κρύβεις κάτω από τον μπουφέ του εγωισμού και της αυταπάτης;

Βιβλίο Αμαλία
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σπύρος Πετρουλάκης επέστρεψε με ένα εντελώς διαφορετικό θεματολογικά μυθιστόρημα, που θα ξαγρυπνήσει πολύ κόσμο, μιας και είναι επικεντρωμένο σε κάτι που δε συναντώ συχνά στην ελληνική λογοτεχνία: τη μαύρη μαγεία και τη λατρεία του Σατανά. Έχοντας μελετήσει διεξοδικά το θέμα του, καταφέρνει να το πλάσει σωστά και να το αξιοποιήσει σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ερωτηματικά, ανατροπές και καίριες παρατηρήσεις πάνω στην ψυχολογία του ανθρώπου. Οι χαρακτήρες κινούνται στο έρεβος της απαγορευμένης λατρείας και στο φως της καθημερινότητας των συνηθισμένων ανθρώπων, ποτισμένοι από δίψα για αίμα ή κοινωνική αναγνώριση ή προσωπική καταξίωση ή ερωτική επιτυχία. Ο συγγραφέας όμως υποστηρίζει ξεκάθαρα, κυρίως μέσα από τις παραδόσεις της γιαγιάς Αμαλίας στη συνονόματή της εγγονή, πως όλα έχουν τη δύναμη να μας καταστρέψουν ή να μας σώσουν, τη λεπτή αυτή διαχωριστική γραμμή την περνάμε όμως μόνοι μας, βάσει του χαρακτήρα, των ιδεών, της αντίληψής μας και της νοοτροπίας μας. Για το λόγο αυτόν ο Σπύρος Πετρουλάκης αναπαρέστησε ένα πρότυπο πρωταγωνιστικό δίδυμο, την Αμαλία και την αδελφή της, Σταματία, δυο γυναίκες που κινούνται σε αντίθετα άκρα και υποστηρίζουν το Φως και το Σκοτάδι αντίστοιχα.

Ας γυρίσουμε πίσω λοιπόν, εκεί στην ορεινή Κορινθία, όπου η γιαγιά μεταδίδει στην εγγονή της τα γιατροσόφια, τα μαντζούνια, τα βοτάνια, τις ιδέες και τις ευχές που ξέρει, συναρπάζοντάς την και ανοίγοντας νέους δρόμους. Αυτή η οικογένεια, και χωρίς την ύπαρξη της μαγείας στα θηλυκά μέλη της, κατά διαόλου θα πήγαινε, μιας και, έστω και ακραία, καταγράφεται η ψυχολογική σαπίλα και διαφθορά των αντρών. Η ιστορία ξεκινάει όταν η Αμαλία σκοτώνει τον παππού τους την ώρα που βίαζε τον αδελφό της και καταφεύγει, με τη βοήθεια του ανθρώπου που αγαπάει, στην απρόσωπη Αθήνα. Εκεί, χάρη σε μια μεσήλικη πόρνη, αρχίζει να ορθοποδεί κι αποφασίζει να εφαρμόσει τις μαγγανείες που ξέρει, με αποτέλεσμα σύντομα να διαδοθεί παντού το όνομά της. Τι όμως έχει αφήσει πίσω της; Πόσο λάθος έκανε ν’ αφήσει έτσι ελεύθερο το έδαφος στη Σταματία, την αδελφή που ποτέ δεν κατάφερε να κερδίσει την εύνοια της γιαγιάς και την αγάπη των γονιών τους, κάτι που μετέτρεψε την ψυχή της σε διψασμένη για μίσος, αίμα, όλεθρο σκοτεινή πηγή;

Στο σήμερα, στο αστυνομικό κομμάτι του βιβλίου, η υπόθεση εκτυλίσσεται ικανοποιητικά. Ο αστυνόμος Αριστείδης Καππαρός είναι μια προσωπικότητα με κάποια λάθη στην καριέρα του, ένας άντρας που αγάπησε τη δημοσιογράφο Ρενάτα, αγκαλιάζοντας αυτήν και τη μονάκριβη κόρη της, Μαριέττα, με στοργή και ενδιαφέρον, τις οποίες όμως λόγω του φόρτου εργασίας του τις αφήνει σχεδόν μόνες, κάτι που θα οδηγήσει τη Ρενάτα σε ριζικές αλλαγές στη ζωή της. Η υπηρεσία του, οι διαδικασίες εντοπισμού των θυμάτων και των βημάτων που ακολουθούν, οι συνάδελφοί του, η πίεση που δέχεται από ανωτέρους του, οι διάλογοι μέσα στο πλαίσιο του ανθρωποκυνηγητού του τέρατος είναι στοιχεία ρεαλιστικά και καθόλου περιττά ή υπερβολικά. Φυσικά και η Μαριέττα κάποια στιγμή θα πέσει θύμα απαγωγής από τον Πεντάκτινο Ιππότη, η περίπτωσή της όμως θα φέρει τα πάνω κάτω στην εξέλιξη της ιστορίας και η πλοκή δε θα έχει την αναμενόμενη κατάληξη. Είναι όμως η αφορμή για να καταγραφεί ο φόβος και η προσοχή που πρέπει να έχουμε όλοι μας στη σημερινή εποχή ως προς τους ανθρώπους με τους οποίους επικοινωνούν οι ανήλικοι φίλοι και συγγενείς μας, να προσέξουν περισσότερο οι γονείς τις λεπτές ισορροπίες που επιφέρει στην οικογένεια η εφηβεία καθώς και πολλές άλλες τροφές για σκέψη.

Ο συγγραφέας έχει χτίσει ένα καλά δομημένο σύμπαν και έχει διαλέξει με προσοχή τους πρωταγωνιστές και τους δευτεραγωνιστές που θα παίξουν με το μυαλό του αναγνώστη. Ειδικά στην αρχή περιγράφονται κάποιες σκηνές χωρίς να κατονομάζονται τα κεντρικά πρόσωπα, κάτι που δίνει αγωνία και γεννά ερωτηματικά που ζητούν απάντηση! Ίσως όμως η σχετική πληθώρα αυτών των μυστηριωδών σκηνών μπερδέψει κάποιον, σύντομα όμως εγκαταλείπεται αυτή η πρακτική και η πλοκή αρχίζει να γίνεται πιο ξεκάθαρη ενώ τα γεγονότα, ειδικά του παρελθόντος, όπως αρχίζουν να βγαίνουν στο φως είναι ανατρεπτικά. Ομολογώ πως πολύ σύντομα κατάλαβα ποιος είναι ο δολοφόνος, μιας και δεν υπάρχουν περιθώρια για κάποιον άλλον, υπάρχει όμως η ευρηματική σκέψη να μη δρα μόνος του, επομένως άρχισα να ψάχνω τον συνεργό του! Ας μην ξεχνάμε όμως πως ο Σπύρος Πετρουλάκης όσο εύκολα σε αφήνει να καταλάβεις κάτι τόσο δύσκολα σε εμποδίζει να δεις κάτι άλλο, κάτι που δημιουργεί ανελλιπή ένταση και σασπένς ως το λυτρωτικό τέλος.

Επίσης μου άρεσε η μυστηριώδης Λίλιθ, η πραγματική ταυτότητα της οποίας ήταν εξίσου σχιζοφρενής και παρανοϊκή με τη Σταματία, διαδραματίζοντας όμως έναν ρόλο εντελώς διαφορετικό και σχεδόν αντίθετο με τον τρόπο σκέψης του δολοφόνου, κάτι που έδινε νέα διάσταση στο μυθιστόρημα. Εν συνόλω, δεν υπάρχει μονοδιάστατη ή γραμμική αφήγηση, αλλά ποικιλότητα στην εξιστόρηση της πλοκής, πρόσωπα-δορυφόροι, αναπάντεχες καταστάσεις και πολλά άλλα που με άφησαν ξάγρυπνο.

Το μόνο που δε με έπεισε ως προς την αληθοφάνειά του είναι ο κρυφός έρωτας της αστυνόμου Παπαϊωάννου για τον Καππαρό, μιας και έχω την αίσθηση πως σκιαγραφήθηκε βιαστικά, σχεδόν επιφανειακά, δε δόθηκε δηλαδή ο απαιτούμενος χώρος για να ξεδιπλωθεί σωστά, με αποτέλεσμα να δρα σχεδόν σπασμωδικά, κάτι που ποτέ δε θα έκανε μια γυναίκα συνεσταλμένη, με κρυφό αντικείμενο πόθου, απέναντι σε αυτό ακριβώς το αντικείμενο. Τέλος, δε μου άρεσαν οι εκτεταμένες περιγραφές των σημαδιών της καφεμαντείας και οι αναλυτικές εξηγήσεις της χειρομαντείας, τις οποίες αφηγούνταν η Αμαλία στους πελάτες της, εφόσον δε δίνονταν αποσπασματικά ή εν είδει διαλόγων με αυτούς για να έχουμε ζωντάνια αλλά με ολόκληρους μονολόγους. Ο τρόπος που γράφτηκαν δεν είναι βαρετός (δεν μπορεί ο Σπύρος Πετρουλάκης να γεννά βαρεμάρα έτσι όπως διαλέγει να γράφει) όμως μου φάνηκε περιττός.

Η «Αμαλία», το κορίτσι που την προκάλεσαν να αφαιρέσει μια μεταξένια κορδέλα από μια τριανταφυλλιά χωρίς να τρυπηθεί από τα αγκάθια της και τα κατάφερε, είναι ένα μυθιστόρημα κοινωνικό μα και αστυνομικό. Περιγράφει τις κακουχίες που μπορεί να ζήσει μια οικογένεια σε μια κλειστή κοινωνία και τις συνέπειες που θα υποστεί αυτή αν ένα μέλος σταθεί στο ύψος του και πάρει την κατάσταση στα χέρια του, πόσο μάλλον ένα μέλος που έχει το χάρισμα (ή την κατάρα!) της μάγισσας. Ταυτόχρονα είναι μια ιστορία μυστηρίου, μιας και ο αναγνώστης προσπαθεί να βρει τον δολοφόνο που κρύβεται πίσω από τους θανάτους των έφηβων κοριτσιών, κάτι που ο συγγραφέας δε σκοπεύει να του το κάνει εύκολο, ρίχνοντας τους άσους του πάνω στο τραπέζι όποτε εκείνος θελήσει, χωρίς να φτάνει όμως τον άλλον στα όριά του ή να τον εμπαίζει. Όλα στρωτά, όπου δει και όπως δει, ξετυλίγουν μια ιστορία μίσους, εκδίκησης, αρρωστημένης αγάπης (που δε διστάζει να παραδοθεί αμαχητί στον Άρχοντα του Σκότους) αλλά και ελπίδας και εμπιστοσύνης. Ένα διαφορετικό βήμα για τον συγγραφέα, που δε με άφησε να πάρω ανάσα μέχρι να το τελειώσω.

Βιβλίο Οι γιοι της Γαλανής Κυράς
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ανωτέρω περίληψη δεν είναι τίποτα μπροστά στο ίδιο το μυθιστόρημα. Η Δήμητρα Ιωάννου αφήνει πίσω της ό,τι έχει δοκιμάσει ως τώρα και στρέφεται σε μια ιστορία που εκτυλίσσεται γερά δομημένη, άρτια αποδεδομένη, στιβαρά γραμμένη. Τρεις γενιές ανθρώπων, άντρες και γυναίκες, συγγενείς και φίλοι, ξετυλίγουν κλωστή την κλωστή την ιστορία της οικογένειας Βονασέρα με καθόλου ρομαντικό τρόπο. Μαγγανείες, απύθμενο μίσος, παράνομες αγάπες, βιασμοί, μέχρι και μια σειρά φόνων που εκτυλίσσονται κατά την τρίτη γενιά, είναι συστατικά που με ανατρίχιασαν και μου έδειξαν από τη μια ότι το Κακό έχει μια διηνεκή συνέχεια ώσπου να βρεθεί η κατάλληλη τιμωρία του και από την άλλη ότι το Καλό μπορεί να παλέψει μαζί του κυρίως με τη μορφή της Αγάπης αλλά και διαφορετικά. Το να αφηγείσαι την ιστορία τριών γενεών δε σημαίνει αυτομάτως ότι θα κερδίσεις και την προσοχή του αναγνώστη. Οι επαναλήψεις, η ανία, η μονοτονία και οι παρεμφερείς θεματικοί άξονες σύντομα θα επιφέρουν την αδιαφορία του αναγνώστη. Όχι όμως όταν αυτό τον άθλο τον επιτυγχάνει μια συγγραφέας όπως η Δήμητρα Ιωάννου.

Για άλλη μια φορά δεν μπορώ να επισημάνω και να αναπτύξω τις σκέψεις μου γύρω από συγκεκριμένες πτυχές της πλοκής ακριβώς για να μην αποκαλύψω εξελίξεις σημαντικές για τον αναγνώστη. Σε πολύ γενικές γραμμές θα επισημάνω: την ανατριχίλα που ένωσα με τις κακές απογόνους που μας σύστηνε σταδιακά η συγγραφέας και τον βαθμό τρέλας και μανίας στις οποίες τις έφτανε για χάρη της αγάπης και του έρωτα, τη λανθάνουσα ομοφυλοφιλία που αποδόθηκε παραστατικότατα και αληθοφανώς, χωρίς ακρότητες ή παραλογισμούς, την αγάπη που περιγράφηκε σε τόσες πολλές μορφές και με τόσους διαφορετικούς τρόπους από την αρχή ως το τέλος, τη γνησιότητα της ντοπιολαλιάς που με ταξίδεψε στην εποχή και τον τόπο και την αγάπησα πάρα πολύ (αυτό δείχνει πως η συγγραφέας όχι μόνο δεν άφησε τίποτα στην τύχη αλλά αντιθέτως το μελέτησε επισταμένως, το ανασύστησε λέξη τη λέξη και το παρέδωσε με την ικανή της πένα στο κοινό της), τη σειρά των φόνων που άρχισαν να ξετυλίγονται στο τρίτο μέρος και τα βήματα που ακολούθησαν οι επίγονοι της ιστορίας για να ανακαλύψουν το μυστικό της οικογένειας Βονασέρα, ένα μυστικό που κυριολεκτικά με μάγεψε.

Θα σταθώ και πάλι στο λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται, γιατί είναι κάτι που αγαπώ να διαβάζω σε ένα μυθιστόρημα, αν και τους περισσότερους αναγνώστες ίσως τους κουράσει ή να μην το επιθυμούν σε τέτοιο βαθμό. Οι λέξεις, οι παρομοιώσεις, οι μεταφορές βρίθουν σε όλο το βιβλίο και είναι όλες τοποθετημένες εκεί που πρέπει, αποδίδοντας στον μέγιστο βαθμό τον ρόλο που κλήθηκαν να υπηρετήσουν εκείνη τη στιγμή. Από την άλλη, οι ίδιες οι εκφράσεις και οι λέξεις είναι τόσο μαγικές: «λαζαρέτο μου το κάνατε δω μέσα» (Ανάστα ο Κύριος, δηλαδή), «το σπίτι είναι οι τρεις ολολυγμοί» (ακατάστατο), «καλώς τα μάτια μου», «να μη σας αποστρέψω» (να μη σας προσβάλω) και πολλά άλλα. Και στην «Αννέτα», προηγούμενο βιβλίο της συγγραφέως, είχαμε πλούσιο και μελετημένο λεξιλόγιο, εδώ όμως με εντυπωσίασε ακόμη περισσότερο.

Κλείνοντας, δε γίνεται να μην αναφερθώ ξεχωριστά στο στυλ και στη γραφή της Δήμητρας Ιωάννου, η οποία εδώ έχει ξεπεράσει κάθε πρόβλεψη. Εκτός του ότι διάλεξε να γράψει για ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό θέμα, μια ιστορία που θυμίζει αμυδρά κατά τόπους «Νησί των θησαυρών» και «Το όνομα του ρόδου», έδωσε τον καλύτερό της εαυτό στο γράψιμο: μεταφορές και παρομοιώσεις λυρικότατες, εκατομμύρια εικόνες που ξεπηδούν σχεδόν σε κάθε παράγραφο, αληθοφάνεια στο κάθε τι, από τις λέξεις ως τις κινήσεις των ηρώων, μελετημένες περιγραφές του νησιού της Σύρου στα μέσα του 19^ου αιώνα, ένα εκρηκτικό μείγμα που θα αφήσει ικανοποιημένο κάθε αναγνώστη ακριβώς γιατί έχει τα πάντα: έρωτα, περιπέτεια, μυστήριο, ανθρώπινα πάθη που επιφέρουν ανεξέλεγκτες συνέπειες και πολλά άλλα. Δε θα ξεχάσω εύκολα τις περιγραφές της θάλασσας που προσομοιάζει με ατίθαση γυναίκα, με μαλλιά ξέπλεκα που τα περιπαίζει ο άνεμος (πόσες διαφορετικές περιγραφές για αυτήν την πλανεύτρα!) ούτε τις περιγραφές των εποχών και των μετεωρολογικών φαινομένων. Απολαύστε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ο πρώτος γιος του καλοκαιριού, ο προκομμένος Ιούνης, μόλις είχε αριβάρει στο νησί και χύθηκε πανέτοιμος να τελειώσει τις δουλειές στα κτήματα. Χαιρέτησε τους φίλους του, τους γεωργούς, που τον υποδέχτηκαν ενθουσιασμένοι. Είχαν κοπιάσει ολοχρονίς και τώρα περίμεναν με λαχτάρα τον ερχομό του. Πρώτο του μέλημα ήταν να ξεχυθεί στα στάχυα κι εκείνοι τα θέρισαν και τα θημώνιασαν χωρίς καθυστέρηση. Όμως δε σταμάτησε εκεί! Εργατικός κι αεικίνητος, γλύκανε τα κεράσια, όρνιασε τα σύκα, άνθισε τα λουλούδια, φούσκωσε τους καρπούς και με το μαγικό ραβδί του μετέτρεψε τον ανθό της ελιάς στο ευλογημένο χρυσοπράσινο θαύμα της ελληνικής γης. Κατόπιν, αποκαμωμένος, πήγε να ξεπλυθεί στη θάλασσα. Εκεί γλυκοχαιρετήθηκε με τον αστραφτερό άρχοντα του ουρανού και μαζί χάρισαν τα δώρα τους στη Γαλανή Κυρά. Έχυσαν στα νερά της διάφανα κρύσταλλα και πολύτιμα πετράδια κι εκείνη τα στολίστηκε κοκέτικα κι έπιασε χαρούμενη το δροσερό σιγομουρμούρισμά της» (σελ. 172).

«Παρ’ ό,τι είχε μπει για τα καλά ο Οκτώβρης, το άταχτο καλοκαιράκι έκλεβε μέρες από το φθινόπωρο κι εκείνο θυμωμένο έτρεξε να κάνει τα παράπονά του στον Άι-Δημήτρη. Σοφός και μεγαλόθυμος εκείνος, τους έλυσε τη διαφορά. Μέχρι τη χάρη του το καλοκαίρι θα σκόρπιζε τα χαμόγελα και τη θερμή χλιάδα του στους ανθρώπους του νησιού και μετά θα έφευγε να ζεστοκοπήσει άλλα μέρη κι άλλες ψυχές» (σελ. 191).

Η Δήμητρα Ιωάννου είναι σαν την έφηβη δεσποσύνη που την καλούν στην πρώτη της βεγγέρα: στην αρχή, με δισταγμό και σκυμμένο κεφάλι, γνωρίζει τους συνδαιτυμόνες και εξοικειώνεται με τον χώρο, ώστε μετά, με περίσσιο θάρρος (και θράσος) να χορέψει την πρώτη της «πολωνέζα» με τέτοια δεξιοτεχνία και μαεστρία που αφήνει άλαλους τους παρευρισκόμενους. Έτσι κι εκείνη, ξεκίνησε να γράφει καλογραμμένα μυθιστορήματα, ατμοσφαιρικά και μελετημένα εις βάθος, όμως εδώ ξεπέρασε κάθε (μου) προσδοκία! Οι «Γιοι της Γαλανής Κυράς» είναι από τα καλύτερα βιβλία της συγγραφέως και με ταξίδεψε σωστά σε τόπους και εποχές περασμένα αλλά όχι λησμονημένα όσο υπάρχουν τέτοιοι θεματοφύλακες!

Βιβλίο Ο διάβολος τραγουδούσε τα μπλουζ
Συγγραφέας Λίλλυ Σπαντιδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα, με σφιχτοδεμένη πλοκή, υπέροχη ατμόσφαιρα και εκπληκτικούς χαρακτήρες. Μια ιστορία που κλιμακώνεται με πρωτοφανή ένταση και δε με άφησε να πάρω ανάσα. Σύντομα, ασφυκτικά στενά κεφάλαια, καταιγιστική δράση, διαρκείς εκπλήξεις, κορυφώσεις και αλλαγές που με άφησαν με ανοιχτό το στόμα. Αγάπησα κι εγώ με τη σειρά μου τη Ζολί, τη μαύρη θεά του έρωτα και του τραγουδιού, κόρη μιας γυναίκας που πέθανε μυστηριωδώς σε ένα πλούσιο αρχοντικό σπίτι. Στο σπίτι του Μαρκ. Και η τύχη τα έφερε να αρχίσει να γνωρίζει σταδιακά και τους φίλους του. Η τύχη; Το βουντού; Ή ένα καλά οργανωμένο σχέδιο εκδίκησης; Και οι συνέπειές του ποιες θα είναι;

Η ιστορία διαδραματίζεται εναλλάξ στη Σκοτία της δεκαετίας του 1940, όπου στέλνονταν οικότροφοι οι πρωταγωνιστές, γόνοι πλούσιων οικογενειών που δεν τους ήθελαν στα πόδια τους οι ανιαροί αλλά πάμπλουτοι γονείς και στη Νέα Ορλεάνη το 1963. Τι συνέβη εκείνο το μοιραίο βράδυ του 1942 και ένωσε για πάντα τις ζωές των αγοριών; Αργότερα, τη χρονιά-σταθμός για την ιστορία της Αμερικής, την πόλη-σταθμός για την ιστορία της «μαύρης» μουσικής, η Ζόλα αγωνίζεται να κυριαρχήσει στη δισκογραφία με την αισθησιακή της φωνή. Κινείται και αναπνέει σε μια πόλη και σε μια εποχή αρνητικά διακείμενη απέναντι στους έγχρωμους, όπου ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έχει ένα όνειρο και ο Κένεντι χάνει για πάντα το δικό του. Το ιστορικό υπόβαθρο είναι από τα πιο διακριτικά πλαίσια που έχω γνωρίσει, χωρίς καθόλου σχεδόν ιστορικές πληροφορίες, απλώς υφίσταται και αποτυπώνεται στις κινήσεις, στις ζωές και στη νοοτροπία των χαρακτήρων. Στην επιφάνεια βγαίνει μόνο όταν δολοφονείται ο Πρόεδρος και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό, μιας και τότε άλλαξε η εποχή.

Δεξιοτεχνικότατο το δέσιμο των χαρακτήρων μεταξύ τους και ο τρόπος που η Ζόλα μπαίνει στις ζωές τους. Ένα αερικό, μια ανάσα, μπαίνει ανάμεσά τους και τους χωρίζει, τους φέρνει αντιμέτωπους με τον πραγματικό τους εαυτό και με τη νύχτα εκείνη του 1942, ίσως ακόμη ακόμη και με τον ίδιο τον σατανά, τον διάβολο που τραγουδάει μπλουζ. Πάλι εδώ μια ιδανική εξισορρόπηση, όπου το βουντού παρουσιάζεται στην ιστορία αλλά όχι ως πρωταγωνιστής, με λεπτομέρειες που ίσως απωθήσουν αν όλα αποδίδονταν σε αυτό (προσωπικά θα με αποθάρρυνε γιατί δεν πιστεύω στις μαγείες). Μου άρεσε πάρα πολύ η εξέλιξη της ιστορίας, οι αντιδράσεις των χαρακτήρων και το τέλος. Απόλυτα λογικοφανή, απόλυτα αληθινά.

Η γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη είναι φρέσκια, δροσερή και σκοτεινή ταυτόχρονα. Ωραίο λεξιλόγιο, παραστατικότατες σκηνές, λιτοί και σύντομοι διάλογοι, μικρές παράγραφοι και κεφάλαια, γνώση της ψυχολογίας και του δίπολου δράση-αντίδραση. Αποκαλύπτει ό,τι θέλει όποτε θέλει, χωρίς να μαζεύει σωρηδόν τις εκπλήξεις για το τέλος. Διάλεξε και αναπαράστησε άψογα μια εποχή και επέλεξε με σύνεση τους πρωταγωνιστές και τον μικρόκοσμό τους.

Τα κεφάλαια έχουν τίτλους γνωστών τραγουδιών της τζαζ, της σόουλ και μπλουζ και μάλιστα χωρίζονται σε side A και side B. Πράγματι, όταν αλλάξεις πλευρά στην κασέτα, τίποτα δε θα είναι το ίδιο και ο διάβολος αρχίζει να γυαλίζει τα πόμολα για να καλωσορίσει τους νέους του φιλοξενούμενους. Etta James, Frank Sinatra, Nat King Cole, Billie Holiday, Judy Garland φτιάχνουν την ιδανική μουσική ατμόσφαιρα αυτού του πρωτότυπου από κάθε άποψη κειμένου. Μάλιστα τα συναισθήματα που μου χάρισε το μυθιστόρημα ήταν τόσο έντονα που αδιαφόρησα για τα πολλά ορθογραφικά λάθη και αφοσιώθηκα στην αξιοπρόσεκτη γραφή της κυρίας Σπαντιδάκη. Μην το χάσετε!

Βιβλίο Η νύχτα του ιαγουάρου
Τίτλος πρωτοτύπου Night of the jaguar
Συγγραφέας Michael Gruber
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κεντρική ιδέα μου άρεσε και με κράτησε. Ένας ιθαγενής από την Κολομβία, μυημένος στα μυστικά της μαγείας και του υπερφυσικού, φτάνει στο Μαϊάμι κι αρχίζει να σκοτώνει τους μεγαλομετόχους της εταιρίας που αποψιλώνει το δάσος όπου ζει η οικογένειά του, μεταμορφωμένος σε ιαγουάρο. Ο Παζ, ο πρωταγωνιστής (ήρωας και στα άλλα βιβλία του συγγραφέα Στον τροπικό της νύχτας και Η κοιλάδα των οστών) μυείται στα μυστικά της μαγείας για να τον αντιμετωπίσει. Αυτό το κεντρικό στόρι είναι διανθισμένο με δεισιδαιμονίες, προλήψεις, μαγεία, απόπειρες επιστημονικής εξήγησης μεταμόρφωσης ανθρώπου σε ζώου κλπ. κλπ. και απίστευτες φλυαρίες επιστημοσύνης. Τα καλά σημεία είναι τα καθαρά αστυνομικά: οι επιθέσεις του ιαγουάρου, το μπλέξιμο της αστυνομίας, η αγωνία του Παζ να συγκρατήσει την οικογένειά του μακριά από το κακό. Όλα τα άλλα ήταν εκνευριστικά και θα το πρότεινα μόνο σε όποιον αγαπάει την ανθρωπολογία και την επιστήμη, αλλιώς τα επιμέρους σημεία του βιβλίου δε θα τον κρατήσουν. Καλή η έκπληξη. Ανταμείφθηκα.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι του χρήστη Athanasios Ziogas και τη βρήκα στην αρχειοθετημένη ομάδα Bell Books Lovers.