Βιβλίο Ο τυπογράφος
Συγγραφέας Τάκης Γεράρδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τάκης Γεράρδης μέσα από μια συναρπαστική ιστορία μας γνωρίζει μια Αθήνα που μεταμορφώνεται με τα χρόνια κι από το 1982 φτάνουμε στο 1994 και στο 2006, έτη-σταθμούς στην εξέλιξη των χαρακτήρων του μυθιστορήματος, με τον κοινωνικό και πολιτικό ιστό γύρω τους να αλλάζει όχι πάντα προς το καλύτερο, με τις συνέπειες των πρώτων επιλογών να τους κυνηγούν κι όλα αυτά να προετοιμάζουν για μια μεγάλη ανατροπή. Το κείμενο είναι ένα αείροο ποτάμι που παρασύρει όνειρα, σχέδια και προγραμματισμούς, παρασύρει τους πάντες στο δικό του πέρασμα και τους φέρνει αντιμέτωπους με απρόβλεπτες καταστάσεις. Κάθε μέρος, κάθε σημείο, κάθε τομέας που απασχολεί τον συγγραφέα αναλύεται διεξοδικά μέσα από παραστατικούς διαλόγους και ενδιαφέρουσες σκηνές, συγκροτώντας έτσι μια ποικιλόμορφη βεντάλια γεγονότων που θα μπορούσαν να έχουν γίνει και στην πραγματικότητα, αν δεν έχουν ήδη γίνει, όπως ο πόλεμος συμμοριών για τη νυχτερινή Αθήνα, οι υψηλές διασυνδέσεις που προασπίζουν κυριολεκτικά με κάθε τρόπο τα συμφέροντα των πολυεθνικών και πολλά άλλα.

Ο νεαρός Χριστόφορος εργάζεται στη λαχαναγορά του Ρέντη, μια αεικίνητη κυψέλη, παλεύει για ένα μεροκάματο. Το βιβλίο ξεκινάει με προσεγμένη καταγραφή αυτού του χώρου, με τις διαδικασίες φορτώματος και ξεφορτώματος, ποια μαγαζιά υπάρχουν γύρω, με την άγρια ερημιά της περιοχής μες στη νύχτα, με τους μεγαλέμπορους με τα πολλά χρήματα, που κλείνουν τις σοδειές προκαταβολικά και στηρίζουν τους παρατημένους από το κράτος αγρότες, επωφελούνται όμως από τις τιμές που οι ίδιοι καθορίζουν, με τον σκληρό αγώνα για επιβίωση στον χώρο, χωρίς προοπτικές όμως όλα αυτά για τον Χριστόφορο, ο οποίος δε θεωρεί τον εαυτό του ικανό στον χώρο του εμπορίου, που θέλει κυνικότητα και σκληρότητα. Γι’ αυτό, με τη γυναίκα του, Λεμονιά, να εργάζεται σε φαρμακευτική εταιρία που χρειάζεται διαρκώς φυλλάδια και άλλο έντυπο υλικό, ο Χριστόφορος έχει την ιδέα να μαθητέψει δίπλα σ’ έναν τυπογράφο και σταδιακά να αποκτήσει το δικό του μαγαζί για να ξεφύγει από τη λαχαναγορά, αφού κατ’ εκείνον η τυπογραφία είναι τέχνη δύσκολη και απαιτητική, εξ ου και τον ελκύει περισσότερο.

Ο Χριστόφορος δεν είναι εύπιστος, αγαπάει όμως τη γυναίκα του και το παιδί του και προσπαθεί μεν να επιβιώσει, χωρίς να μπλέξει πουθενά και με κανέναν τρόπο δε. Σώζοντας τη ζωή του θηριώδους Αχιλλέα η ζωή του αλλάζει για πάντα, μόνο που έχει το σθένος και την προνοητικότητα να θέσει τη σχέση τους σε άλλα επίπεδα. Ο Αχιλλέας είναι μπράβος της νύχτας, μαδάει λέσχες, πουλάει προστασία σε νυχτερινά μαγαζιά, έχει και κοπέλες για πορνεία κι όλα αυτά την περίοδο που το Περιστέρι έχει ανοίξει πόλεμο με την Ηλιούπολη ενώ ο Πειραιάς ακουμπάει σε γερές πολιτικές πλάτες αλλά δε διστάζει να κάνει τον διαιτητή στις άλλες φαγωμάρες. Ο Αχιλλέας είναι το μαντρόσκυλο του Πειραιά και δεσμεύεται να βοηθήσει τον νεαρό όποτε του το ζητήσει. Το 1994 ο Χριστόφορος έχει πλέον μεγαλουργήσει με το τυπογραφείο κι ετοιμάζεται να κάνει ένα μεγάλο άνοιγμα, θέλοντας να βελτιώσει τη ζωή των παιδιών του, να μη μεγαλώσουν μες στη φτώχεια όπως αυτός, όπου η οικογένειά του μόνο τη στέρηση είχαν γνωρίσει. Αγοράζει λοιπόν ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο στη Μεταμόρφωση κι έρχεται η στιγμή που θα ζητήσει τη βοήθεια του Αχιλλέα.

Όσο προχωράμε στα χρόνια, όσο αυξάνονται οι δραματικές εξελίξεις, τόσο περισσότερα πρόσωπα προστίθενται, χωρίς όμως να με μπερδέψουν στιγμή ούτε να χαθώ μες στην αφήγηση, αφού ο καθένας έχει συγκεκριμένο ρόλο και επηρεάζει εμ τον δικό του τρόπο τις εξελίξεις ενώ αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους χωρίς υπερβολές και περιττές σκηνές. Για παράδειγμα ο Περικλής Τσιότρας θα βοηθήσει τον εκπρόσωπο μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας να αυξηθεί η αποδοχή του αγοραστικού κοινού στα σκευάσματα που παράγει, εξαλείφοντας το εμπόδιο που ονομάζεται καρδιολόγος Γιώργος Λουκέζης. Καχυποψία («σύμπτωμα μιας υποβαθμισμένης αγοράς όπως η ελληνική») και συμφέροντα άλλων εταιρειών δυσχεραίνουν τη διάδοση των φαρμάκων, οπότε η εταιρεία υπόσχεται στον Τσιότρα οποιαδήποτε βοήθεια χρειαστεί σε τυχόν επιχειρηματικές του ιδέες. Ο Φάνης Μπαλασόπουλος, σημαντικό και αμετακίνητο γρανάζι στο Υπουργείο Υγείας, ο Ιάσονας, χορευτής του μπαλέτου, ο Τζίμης που παίζει τζαζ τα βράδια στα μπαράκια των Εξαρχείων, η κομμώτρια Ντίνα που δεν αντέχει τον ανύπαρκτο ναυτικό σύζυγό της, η μηχανή του σεξ Κατερίνα, ο Σπύρος με τις παράνομες ιδέες, ο Νώντας με το καθαρό κούτελο και άλλοι δημιουργούν έναν μικρόκοσμο που κινείται δίπλα και κοντά στους ανθρώπους που τρέχουν για τον καθημερινό τους επιούσιο και συγκροτούν ένα άρτιο, αντιπροσωπευτικό της εποχής σύνολο καλών και κακών ανθρώπων. Φυσικά δε γίνεται ο συγγραφέας να μην κλείσει το μάτι στον αναγνώστη χώνοντας και τον εαυτό του ως Τάκη Βερνάρδο, εκδότη του περιοδικού «Καφές» (χμ….). Μυθιστόρημα πάντως για την τυπογραφία χωρίς ποιητή που εκδίδει τα έργα του για να τα μοιράζει σε φίλους και κριτικούς δε γίνεται, έτσι, ο Πέρης Αρχάγγελος, με τη φιλοσοφία του και τη στάση ζωής του κερδίζει ένα μεγάλο κομμάτι της αγάπης μου για τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος. «Ζούσε για μια καλή κριτική και μόνο. Μια καλή κριτική και μια όμορφη συντροφιά. Οι γυναίκες ήταν το άλλο του πάθος» (σελ. 144). Μαρούσι, Κολωνός, Εξάρχεια, Δραπετσώνα είναι οι κύριοι τόποι δράσης που συνάδουν απόλυτα με το «λαϊκό» περιεχόμενο του κειμένου και στους οποίους δρουν άνθρωποι μεσαίου επιπέδου, απόλυτα αληθινοί, ευθείς ή αδίστακτοι, οικογενειάρχες ή μοναχικοί λύκοι.

Πρόκειται για ένα ντρέτο και ευθύ μυθιστόρημα, γεμάτο αλήθειες που πονάνε, τιμή και φιλότιμο, που ασχολείται με τις δυσκολίες και την καθημερινή ζωή ανθρώπων απλών, αγωνιστών, που τα όνειρά τους δεν αγγίζουν τα μεγαλεία και τα πλούτη αλλά το καλύτερο μέλλον των παιδιών τους. Ο κόσμος της νύχτας γυρίζει γύρω από τη ζωή του Χριστόφορου κι απλώνει τα δίχτυα του όσο τον αφήνει ο Αχιλλέας. Μια παράδοξη φιλία καταγράφεται στο μυθιστόρημα μ’ έναν συγκινητικό και απλό τρόπο, χωρίς υπερβολές και ακρότητες. Η ιστορία προχωράει στρωτά, με κάποιες εκπλήξεις, ο συγγραφέας σε κάποια σημεία δείχνει τις δικές του αντιλήψεις για τη ζωή, για τις φιλίες, για τις ηθικές αξίες, απόλυτα ενστερνισμένες όμως με τους χαρακτήρες κι έτσι το κείμενο κυλάει σα νερό, καθαρό και διαυγές, γεμάτο διαχρονικές αλήθειες. Με κράτησε και ήθελα να δω τι θα γίνει παρακάτω, μιας και η πλοκή δεν είναι προδιαγεγραμμένη κι έβλεπα τους χαρακτήρες να εξελίσσονται, να έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα και καταστάσεις που πήγαιναν κόντρα στις αντιλήψεις τους, επομένως τι θα κάνουν και πώς θα αντιδράσουν; Όλοι αλλάζουν, άλλοι προς το καλύτερο κι άλλοι προς το χειρότερο αλλά με μέτρο και χωρίς υπερβολές.

Στο κείμενο που διαδραματίζεται κυρίως τη δεκαετία του 1990 αποτυπώνονται ανάγλυφα τα συμφέροντα και ο έλεγχος που ασκούν οι φαρμακευτικές εταιρείες, πολλές φορές με κρατικές «πλάτες» («Όπου λειτουργεί το κράτος, παράγεται κι ένας μεγάλος τζίρος», σελ. 87), ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας των μασονικών στοών, τα μηχανήματα και οι διαδικασίες εκτύπωσης και τυπώματος, οι αλλαγές στην ποίηση που ίσως να έχουν να κάνουν και με τη γενικότερη άνοδο της πνευματικής στάθμης του κόσμου που διαβάζει ή και από αδιέξοδο και άλλα κομμάτια που συνδέουν αναπόσπαστα το σήμερα με τη δεκαετία του 1980, που ξεκίνησε ευνοϊκά αλλά τυχοδιώκτες και καριερίστες οδήγησαν σ’ ένα ντόμινο εξελίξεων που μοίρασαν εκατομμύρια σε ημέτερους και νέα τζάκια εκτόπισαν τα παλιά με έπαρση και ταχύτητα. Ενδιαφέρουσες απόψεις όπως η ακόλουθη μου έδωσαν μια διαφορετική απάντηση στο ερώτημα πώς φτάσαμε ως εδώ σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο: «Οι εργάτες παρ’ όλες τις ατέλειες και το άγχος τους είναι αυθεντικοί και κατά κανόνα ντόμπροι. Έχουν μικρό ορίζοντα αλλά έχουν ορίζοντα, προορισμό και στόχους συγκεκριμένους. Οι αστοί δεν βιάζονται, δεν τρέχουν πίσω από τα πράγματα, γιατί έχουν τη βεβαιότητα πως τα πράγματα θα έρθουν στα πόδια τους κάποτε… Οι μικροαστοί είναι άστα να πάνε… δεν έχουν μια σταθερή ταυτότητα, παρά συνεχώς αναζητούν κάποια άλλη που δεν τους ανήκει» (σελ. 98). Εκτός απ’ την τυπογραφία και τα μυστικά της (ποιότητες χαρτιού, μέθοδοι εκτύπωσης, γραμματοσειρές, μελάνι, στοιχειοθεσία), το μυθιστόρημα αγγίζει πεδία της παλαιογραφίας, των παλαιών εκδόσεων, ακόμη και της παραχάραξης παλαίτυπων για διψασμένους συλλέκτες που ξεγελιούνται όμως εύκολα. Λεπτομέρειες και ιστορικό φόντο που ελάχιστοι γνωρίζουν, περιορισμένες και εύληπτες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ενταγμένες ομαλά στη ροή του κειμένου και όχι εις βάρος της πλοκής συγκροτούν το κατάλληλο πραγματολογικό υπόβαθρο.

«Ο τυπογράφος» είναι ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται «σε μια Ελλάδα που τα τελευταία χρόνια κατεδαφίζεται χωρίς πλάνο, χωρίς σκοπό. Απλώς κατεδαφίζεται» (σελ. 336) και καταγράφει τις εξελίξεις και τις αλλαγές σε ανθρώπους καθημερινούς, συνηθισμένους, οι οποίοι όμως έρχονται αντιμέτωποι με σημαντικές προκλήσεις και πρέπει να ανταποκριθούν. Ποιοι θα υπερβούν τα εσκαμμένα; Ποιοι θα παραμείνουν πιστοί στις αρχές και στα ιδεώδη τους; Πότε σταματάς να ζεις για ένα καλύτερο αύριο και γίνεσαι άπληστος; Πόσο σκοτεινός είναι ο κόσμος της νύχτας; Αυτά και άλλα πολλά καταγράφονται με οξυδέρκεια, ενάργεια και αντικειμενικότητα σ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο εκπλήξεις που, παρά το κάπως περίεργο, λίγο απότομο και ίσως όχι ταιριαστό με την υπόλοιπη ροή του κειμένου τέλος, με κέρδισε και μου σύστησε ανθρώπους αληθινούς και ολοκληρωμένους.

Βιβλίο Το Κοιμητήριο της Πράγας
Τίτλος πρωτοτύπου Il cimitero di Praga
Συγγραφέας Umberto Eco
Μεταφραστής Έφη Καλλιφατίδη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύσκολο αλλά μην το αγνοήσετε. «Κεντρικός ήρωας είναι ο πλαστογράφος και μυστικός πράκτορας Σιμόνε Σιμονίνι που, ηλικιωμένος πια, ζει στο διαμέρισμά του πάνω από το παλαιοπωλείο που χρησιμοποιεί ως προκάλυψη στο Παρίσι το 1897. Είναι τότε που αρχίζει να κρατάει σημειώσεις για τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή του. Ελπίζει πως έτσι θα μπορέσει να θυμηθεί κάποια από αυτά που η αμνησία έχει σβήσει από το νου του. Ένας δεύτερος ήρωας, ο αβάς Ντάλα Πίκολα, που ο Σιμονίνι φαίνεται πως δεν γνωρίζει, ασχέτως αν ζει σ ένα διαμέρισμα πλάι στο δικό του, παρεμβαίνει μυστηριωδώς στις σημειώσεις του, αφού φαίνεται πως γνωρίζει καλά τα της ζωής του».

Την περίληψη τη δανείστηκα από φίλο μου, γιατί είναι τόσο πολυεπίπεδο το κείμενο, τόσο έντονες οι παρεκβάσεις για την ιστορία της Γαλλίας και της Ιταλίας, την ύπνωση, τους μασόνους, τους Εβραίους, τα Πρωτόκολλα της Σιών κλπ. που ο αναγνώστης χάνει την μπάλα. Αν και δεν πήδηξα πολλές σελίδες, όπως έκανα στο «Όνομα του ρόδου», που από το ξεφύλλισμα το βιβλίο κατήντησε ανεμιστήρας (αν και μπορώ να υποστηρίξω πιο έντονα από το Κοιμητήριο ότι μου άρεσε), όσο μπορούσα έμεινα συγκεντρωμένος στην ιστορία. Σε γενικές γραμμές η ιστορία είναι αυτή που ανέφερα ανωτέρω και στο μεταξύ διαβάζουμε (πάρα) πολλά για την Ιταλία και τη Γαλλία, νιώθουμε το δεισιδαιμονικό κλίμα της εποχής του 19ου αιώνα, συναντάμε τον Ναπολέοντα, τον Γαριβάλδι, τον Δουμά και τον Φρόιντ, αργότερα τον Ζολά και την περιβόητη περιπέτεια του Εβραίου Ντρέιφους. Δεν μπορώ να ξεκαθαρίσω ότι μου άρεσε ή δεν μου άρεσε, θα πω το εξής μόνο: είναι Umberto Eco, είναι δύσκολο, έχει πλούτο πληροφοριών, δεν θα το έγραφε ο καθένας, το συνιστώ μόνο σε όσους έχουν διαβάσει Umberto Eco. Όλο και κάτι θα βρείτε να σας κρατήσει, εμένα με κράτησε η «κατασκοπία»., που ο ήρωας είναι διπλός κατάσκοπος και όταν αποκαλύπτεται μεταβαίνει στη Γαλλία όπου συνεχίζει τη δράση του. Σιγά σιγά άρχισε να ξετυλίγεται και η ιστορία της δεύτερης προσωπικότητας και με τη βοήθεια του Αφηγητή (χάρη στον οποίο διαβάζουμε σε πολλά σημεία την ιστορία σαν αφήγηση συμβάντων και όχι σαν καταγραφή τους) τα πράγματα μπαίνουν σε μια σειρά. Για όσους λάτρεψαν την ιστορία (story) αλλά μπερδεύτηκαν με την πλοκή (plot) στο τέλος έχουμε χρονολογικό πίνακα των γεγονότων που εξιστορούνται παράλληλα με τις σελίδες του βιβλίου στις οποίες αναφέρεται αυτό το γεγονός. Καλή επιτυχία!

Για τα Πρωτόκολλα της Σιών βλέπε εισαγωγικά εδώ.

Βιβλίο Αιώνιοι ψίθυροι
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η κυρία Ελένη Γαληνού ολοκληρώνει την ιστορία που ξεκίνησε στη «Μυστική Διαθήκη» και με παρέσυρε σε μια νέα περιπέτεια, γεμάτη κρυμμένα μυστικά, σημαντικές αποκαλύψεις αλλά και συγκίνηση και έρωτα! Αυτήν τη φορά το βάρος πέφτει ξεκάθαρα στο σήμερα, με τις δύο φίλες να πολεμάνε εναντίον του Ρήγα και της Βικτόριας και μέσα από μια σειρά αναπάντεχων γεγονότων κλείνουν με τρυφερό και ταυτόχρονα σκληρό τρόπο τους λογαριασμούς με το παρελθόν. Η Ελίζα, μητέρα πλέον ενός κοριτσιού, της Σοφίας, θα παλέψει με νύχια και με δόντια για να προστατέψει τον εαυτό της και το παιδί της από τα σατανικά σχέδια των δύο αδυσώπητων εχθρών της, οι οποίοι όλο και πλησιάζουν στο καλά κρυμμένο μυστικό της Δούκισσας της Πλακεντίας.

Ο Ρήγας και η Ελίζα έχουν πολλά θέματα να λύσουν και η ιστορία τους περνάει από όλες τις αποχρώσεις: από το μαύρο της εκδίκησης στο γκρίζο των γλυκών αναμνήσεων κι από το ροζ του μονομερούς έρωτα του Ρήγα στο κόκκινο του πάθους του με τη Βικτόρια. Μέσα από τα γεγονότα, ο Ρήγας θα μεταμορφωθεί, θα αλλάξει πολλές φορές πλευρά και δε θα σταματήσει να παλεύει ανάμεσα στον έρωτά του για τη γυναίκα που του κατέστρεψε τη ζωή και το μίσος που τον κυριεύει τώρα που έχει την ευκαιρία να εκδικηθεί. Αρωγός του η πανίσχυρη και αδίστακτη Βικτόρια, που έχει τα δικά της σχέδια κι ένα αφάνταστα τραγικό μυστικό που με εντυπωσίασε.

Ως προς τη Δούκισσα της Πλακεντίας, η μορφή της εμφανίζεται λιγότερο σε αυτό το μυθιστόρημα, μιας και όλα τα γεγονότα της ζωής της, οι αντιλήψεις της, ο χαρακτήρας και η νοοτροπία της καταγράφηκαν διεξοδικά και συναρπαστικά στο προηγούμενο βιβλίο. Αυτήν τη φορά, η συγγραφέας αποφασίζει να διαλευκάνει το μυστήριο της ύπαρξης των υπόγειων στοών της Αθήνας και να μπλέξει όπως μόνο εκείνη ξέρει τη φαντασία με την πραγματικότητα. Ξεκαθαρίζει από την αρχή πως οι φήμες για παθιασμένο έρωτα με τους λήσταρχους κυκλοφόρησαν επίτηδες ώστε η Δούκισσα να κάνει ανενόχλητη τη δουλειά της και να φτιάξει με τη βοήθεια των αντρών ένα δίκτυο από λαβυρινθώδεις στοές. Γιατί και πώς προέβη σε μια τέτοια κίνηση, είναι ένα ερώτημα που θα ταλανίσει πολύ τον αναγνώστη ώσπου ν’ απαντηθεί. Χάρη όμως σε αυτό το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για τον λόγο ύπαρξης των στοών στις οποίες περπάτησα με την Ελίζα στο προηγούμενο βιβλίο και στράφηκε η προσοχή μου στον μυστηριώδη τριπλό διαβήτη που συναντάμε σε μερικά καπάκια υπονόμων μες στην πόλη.

Οι «Αιώνιοι ψίθυροι» είναι οι ίδιοι οι θρύλοι, τα ανεπιβεβαίωτα δηλαδή γεγονότα που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα, ανακατεύοντας αλήθειες και φαντασία. Δροσίζουν με την αύρα τους κάθε σελίδα και ανταμείβουν μ’ ένα χάδι στον ώμο τον αναγνώστη που διαβάζει αυτό το μυθιστόρημα. Μύθος και αλήθεια είναι αρμονικά και όμορφα αναμεμιγμένα σ’ ένα βιβλίο που σέβεται το παρελθόν και τη ζωή της Δούκισσας και του λήσταρχου Νταβέλη και ρίχνει φως σε όσα σημεία χρειάζεται για να μη διαλύσει τη γοητεία του αφανέρωτου και του δυσεξήγητου. Είναι ένα περιπετειώδες, ερωτικό και γεμάτο αγωνία κείμενο και ένα σωστό συμπλήρωμα του πρώτου βιβλίου της διλογίας. Απαντάει σε ερωτήματα που δημιουργήθηκαν, κλείνει στρωτά και ρεαλιστικά τον κύκλο με το τίμημα που χρειάζεται, επεξηγεί και ταυτόχρονα σφραγίζει μυστικά και απορίες και με ταξίδεψε σ’ ένα ρομαντικό χτες κι ένα σκληρό σήμερα.

Βιβλίο Μυστική διαθήκη
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Ελένη Γαληνού, μετά από μια σημαντική καριέρα στον χώρο της ρομαντικής λογοτεχνίας, αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα και να χαρίσει στο αναγνωστικό κοινό μια διαφορετική ιστορία απ’ όσες έχει γράψει ως τώρα. Ταξίδεψε σε ένα πολύ μακρινό παρελθόν, για το οποίο έψαξε ενδελεχώς, και ένωσε με υπέροχο τρόπο τη φαντασία και τον μύθο με την πραγματικότητα. Σε αυτό βοήθησε η ίδια η προσωπικότητα της Δούκισσας της Πλακεντίας, μιας γυναίκας αμφιλεγόμενης, προκλητικής για την εποχή της, που έχτισε κάποια υπέροχα ανάκτορα στην Αθήνα, υπήρξε ευρυμαθής και στήριξε το δικαίωμα των γυναικών στη γνώση. Όλα αυτά λοιπόν προκάλεσαν σκάνδαλο στην τότε κοινωνία, οπότε άρχισαν ν’ ακούγονται διάφορα για κείνη, άλλα φήμες και άλλα αλήθεια. Έτσι η κυρία Γαληνού βρήκε άφθονο έδαφος για να επεξεργαστεί την ιστορία της και να με ταξιδέψει σε μια εποχή όπου η Αθήνα ήταν ένα μικρό χωριό, η Ελλάδα έκανε τα πρώτα της ελεύθερα από την οθωμανική κυριαρχία βήματα και οι άνθρωποι ήταν πρόθυμοι να συζητάνε περί φιλοσοφίας και άλλων μυστικιστικών ιδεών.

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η εκκεντρική, ιδιότροπη και μυστηριώδης προσωπικότητά της αναβιώνει μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος της κυρίας Γαληνού, φέρνοντας έναν σωστό αέρα εποχής και αναπαριστώντας τεκμηριωμένα όσα γεγονότα της ζωής της διαλέγει η συγγραφέας να αφηγηθεί και εξυπηρετούν την πλοκή της. Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται ταυτόχρονα σε παρελθόν και παρόν, επομένως στο κομμάτι που αφορά τη Δούκισσα της Πλακεντίας γνώρισα μια γυναίκα που τυραννήθηκε από τους άντρες, έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης και εξαγοράς και μετάνιωνε για το χρονικό διάστημα που η επιλόχειος κατάθλιψη της στέρησε τη φροντίδα της μονάκριβης κόρης της. Γνώστρια ιδιαίτερων θρησκευτικών και όχι μόνο αιρέσεων, Εβραία κατ’ επιλογήν, διαβιούσα σε απομακρυσμένη περιοχή, έριξε το βάρος της στην επιμόρφωση των γυναικών. Έτσι η φαντασία έρχεται να συμπληρώσει κάποια κενά και να τεκμηριώσει κάποιες φήμες, με αποτέλεσμα να χτιστεί ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα. Γιατί η Δούκισσα άρχισε να χαράζει χάρτες; Τι ήταν αυτές οι διαδρομές και τι θα συναντούσε κάποιος αν τις ακολουθούσε; Τι σκοπό είχαν οι μυστηριώδεις βραδινές συγκεντρώσεις που οργάνωνε αυτή η γυναίκα; Τι τρόπους έβρισκε στην προσπάθειά της να επικοινωνήσει με το πνεύμα της κόρης της; Πόσο σφιχτό και στενό κύκλο επιγόνων δημιούργησε γύρω της, μια γυναίκα άκληρη και μόνη; Αυτά και άλλα ερωτήματα καλείται να απαντήσει η Ελίζα του 21ου αιώνα.

Στο παρόν, έχουμε την ερωτική ιστορία της Ελίζας και του Ρήγα, μια γερή φιλία της κοπέλας αυτής με την Κωνσταντίνα και μια μυστηριώδη γιαγιά, που ξέρει να φυλάει καλά τα μυστικά των προγόνων της. Αυτό που μου τράβηξε την προσοχή από τη μέση του βιβλίου και μετά είναι οι διαρκείς αναφορές στις μυστικές στοές και τις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, για τις οποίες έχω δει κι ακούσει πολλά. Άρχισα να διαβάζω με επιφύλαξη, μιας και γνωρίζω πολύ καλά τους πολλαπλούς ρόλους τους στην πραγματικότητα και στην αστική μυθολογία, ξέρω πόσες από αυτές έχουν καταστραφεί ή κρυφτεί και καταλαβαίνω πως δεν είναι εύκολο να τις εξερευνήσει κανείς. Η κυρία Γαληνού όμως με παρέσυρε στο δικό της παιχνίδι και πείστηκα απόλυτα για όσα διάβαζα, μιας και η Ελίζα με την Κωνσταντίνα, στην προσπάθειά τους να βρουν τη λύση του μυστηρίου, αρχίζουν να επισκέπτονται αυτές τις στοές! Η έρευνα που κάνουν στο διαδίκτυο και σε άλλες πηγές μου έδωσε την ευκαιρία να μάθω με εύληπτο και όχι μακροσκελή ή βαρετά επιστημονικό τρόπο πληροφορίες για τη Δούκισσα της Πλακεντίας αλλά και για το δίκτυο των στοών. Εδώ κι αν δέθηκαν αρμονικά η φαντασία με την πραγματικότητα! Πόσο μάλλον όταν η υπόθεση προχώρησε ακόμη περισσότερο, με την υπόνοια πως η υπόγεια Αθήνα κρύβει κάποια μυστικά που ίσως βάλουν σε κίνδυνο το μέλλον της ιστορικότητας κι έτσι για κάποιους είναι σύμφορο να μείνουν για πάντα κρυμμένα.

Η Ελίζα ζει διάφορες περιπέτειες με εσάνς κατασκοπείας και γρήγορη δράση, αρχίζει να γίνεται πιο προσεκτική, απειλείται η ζωή της και όταν μαθαίνει πως είναι κι αυτή μια από τις παραλήπτριες της Μυστικής Διαθήκης ατσαλώνεται και ετοιμάζεται να συνεχίσει την παράδοση των προγόνων της. Άλλη μια απόδειξη του διττού περιεχομένου του βιβλίου είναι και το γεγονός πως πίσω από τις γραμμές και ως κίνητρο και αίτιο για όλη αυτήν τη μυστικοπάθεια και τον κίνδυνο είναι ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό γνώρισμα: «πόσο όμορφο είναι να γεννιέσαι γυναίκα και να γίνεσαι μάνα». Αυτή η τρυφερή και πολύτιμη έννοια ξεπηδάει σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο, πότε με την αγωνία της Δούκισσας για το άρρωστο παιδί της, τον πόνο της για τον χαμό του και την προσπάθειά της να μετουσιώσει αυτήν την απουσία σε κάτι δημιουργικό και διηνεκές, πότε με το άγχος της οποιασδήποτε γυναίκας να γίνει μάνα με όσα αυτό συνεπάγεται. Αυτό κρατάω από το μυθιστόρημα: το ότι εκεί που θα μπορούσε να είναι παρατραβηγμένη η εξέλιξη της πλοκής εμφανίστηκαν τεκμηριωμένα στοιχεία που δυναμώνανε τη φαντασία και το ότι εκεί που ίσως για κάποιους φανεί αδύναμη ή αδικαιολόγητα μακροσκελής η γραφή (ειδικά οι διάλογοι κόβανε την ένταση της αφήγησης με την εκτεταμένη χρήση τους) τονίζονται μέσα σε αυτήν την απλοϊκότητα τα ωραιότερα διαχρονικά μηνύματα και αξίες, για τα οποία πρέπει κάποιος να ρισκάρει ακόμη και τη ζωή του.

«Η Μυστική Διαθήκη» είναι ένα προσεγμένο μυθιστόρημα που με ταξίδεψε στην Αθήνα της Δούκισσας της Πλακεντίας, με κατέβασε στις μυστηριώδεις και περίπλοκες υπόγειες στοές της πόλης αυτής, μου χάρισε όμορφες εικόνες και τρυφερά στιγμιότυπα μα πάνω απ’ όλα με τη φιλόγυνη στάση της συγγραφέως κατάλαβα πόσο τυχεροί είμαστε που έχουμε πλάι μας ένα τέτοιο φύλο είτε ως μάνα είτε ως σύντροφο, ένα πλάσμα που η Ιστορία της γύρισε την πλάτη και μόνο χάρη σε σημαντικές προσωπικότητες και καίριες καμπές του χρόνου κατάφερε να ορθοποδήσει και να τονίσει την αξία της.

Βιβλίο Το βιβλίο της μοίρας
Τίτλος πρωτοτύπου The book of fate
Συγγραφέας Brad Meltzer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλογραμμένο και περιπετειώδες, αν και χωρίς έντονο σασπένς. Τι γίνεται όταν υπάρχουν άντρες, γνωστοί ως οι 3, που εκπροσωπούν αντίστοιχα CIA, FBI, Μυστική Υπηρεσία, με σκοπό να φτιάξουν μια πλαστή προσωπικότητα, τον Ρωμαίο, και στόχο να πουλάνε πληροφορίες για διεθνείς τρομοκρατικές οργανώσεις και άλλες πληροφορίες στον υψηλότερο πλειοδότη; Όμως δεν παύουν να είναι άνθρωποι κι έτσι κάποια στιγμή γίνονται άπληστοι και πλησιάζουν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, ή μήπως κάποιον άλλον; Η ιστορία ξεκινάει από την απόπειρα δολοφονίας του Ρον Μπόιλ και τα ψυχολογικά τραύματα που συνεπάγεται ο άσχημος τραυματισμός του προσωπικού βοηθού του Προέδρου, Γουές Χάλογουέι. Που ανακαλύπτει χρόνια μετά ότι ο Ρον είναι ζωντανός και η περιπέτεια ξεκινάει. Πού ήταν ο Ρον όλον αυτόν τον καιρό και σε τι βοηθούσε να παραμένει κρυμμένος και να τον θεωρούν όλοι νεκρό; Δεν μπορώ να πω, γυρνάς τις σελίδες με αγωνία αλλά έχω την αίσθηση ότι λείπει αρκετά το στοιχείο της έκπληξης και της ανατροπής. Ειδικά όταν ξεκινάς να γράφεις για την Ουάσιγκτον και τους Μασόνους και τους πρώτους Τρεις της Ιστορίας (Ουάσιγκτον, Τζέφερσον και Λ’ Ανφάν, αρχιτέκτων της Ουάσιγκτον) (εξηγεί ακόμη και με σχεδιαγράμματα το πώς είναι τοποθετημένα ο Λευκός Οίκος σε σχέση με το μνημείο Τζέφερσον και το Καπιτώλιο για να σχηματίζουν Πεντάλφα) κι έχεις κι έναν ψυχοπαθή που έχουν παίξει με το μυαλό του να κυνηγάει εχθρούς θεωρώντας τους τα Θηρία της Αποκάλυψης. Όλα τα λεφτά στο ποιος είναι ο Τέταρτος, που κι αυτός με τη σειρά του ξεγελάστηκε και θέλοντας να παραμείνει και δεύτερη τετραετία στον Λευκό Οίκο πείστηκε ότι θα βοηθήσει τον Πρόεδρο αν πάει με τους Τρεις αλλά τον κοροιδέψανε κι αυτόν. Μυστήρια και συνωμοσίες που δεν βλέπω να έχουν κι απόλυτη σχέση με το κυρίως περιπετειώδες κείμενο.