Βιβλίο Τα χειρόγραφα της Μέλισσας
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου με το νέο της μυθιστόρημα ασχολείται με κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι μας έχει συνηθίσει ως τώρα: με τη φυσική, την ενέργεια, τους παράλληλους κόσμους και το βάθος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Ξεδιπλώνει την ιστορία της σε δύο παράλληλες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους χρονικές περιόδους και χαρίζει μέσα από συναρπαστικές ανατροπές και μια κλιμακούμενη πλοκή πολλές και σημαντικές πληροφορίες γύρω από έναν κόσμο που ελάχιστοι γνωρίζουμε και ακόμη λιγότεροι κατανοούμε με σκοπό να αναδείξει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και να τις βάλει να αντιπαλέψουν με την επιστημονική δεοντολογία. Τα πραγματολογικά στοιχεία δίνονται σε υποσημειώσεις κι έτσι ήταν στο χέρι μου να εντρυφήσω περισσότερο σε θεωρήματα, έρευνες, αξιώματα ή να προχωρήσω απλώς στην ανάγνωση της ιστορίας. Με την εξιστόρηση σε διαφορετικούς χρόνους και με μια πλούσια σε πρόσωπα και πλοκή αφήγηση όπως αυτή του σήμερα το βιβλίο κυλούσε σα νεράκι και μου δημιουργούσε ανάμικτα κατά καιρούς συναισθήματα, αγωνία και σασπένς, συγκίνηση και ενδιαφέρον κλπ.

Η Μέλισσα καταγράφει σε χειρόγραφα την ιστορία της και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η μοναχική και σκληρή ζωή της ως τη στιγμή που τη βρήκε Εκείνος, ο Δάσκαλος. Κάποιος την εγκατέλειψε μωρό ακόμη στα σκαλιά του ναού της Ήρας στη Σάμο και την έσωσε η Λευκάτη, η πιο τρανή μάγισσα του νησιού. Στο πλάι της μεγάλωσε και τελικά παγιδεύτηκε, μιας και καταλαβαίνει πως η γυναίκα που τη μεγάλωσε δεν έχει και τα πιο αγαθά κίνητρα. Έτσι, αποφασίζει να κάνει την επανάστασή της, δυστυχώς πληρώνοντας το αντίστοιχο τίμημα. Η γνωριμία της με τον άγνωστο άντρα τη βοηθάει να εμβριθήσει στην ψυχοσύνθεσή της και να κατανοήσει βασικές αρχές της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης. Γιατί τον κυνηγάει όμως ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης; Τι φοβάται από αυτόν τον φιλόσοφο;

Η ζωή της Μέλισσας λειτουργεί συμπληρωματικά με την κυρίως ιστορία, η οποία εμπλουτίζεται από ενδιαφέροντα πρόσωπα, αναπάντεχες εξελίξεις και σωστά μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία. Μπορεί να ξεκινάει με το όνειρο ενός νεαρού άντρα να σπουδάσει στην Αθήνα ενώ προσπαθεί να ξεχάσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, διαπιστώνουμε όμως σύντομα πως αυτό είναι η αρχή ενός ιστού που εξυφαίνεται δεξιοτεχνικά από τη συγγραφέα και που θα φέρει σε σύγκρουση ή σε θετικές επαφές τους ήρωες του βιβλίου. Ο Νίκος λοιπόν, γιος της Θεοδώρας και του τσαγκάρη Φανούρη, ζούσε με την αρραβωνιαστικιά του, Αναστασία, μια περίεργη γυναίκα που του έλεγε πράγματα για κείνον χωρίς να της τα έχει εκμυστηρευτεί ποτέ αυτός! «Να εξάρεις τα καλά και τα σπουδαία», του τόνιζε συχνά. Αυτό το ιδιαίτερο πλάσμα τράβηξε την προσοχή ενός επιστήμονα, ο οποίος έστησε γύρω της μια ολόκληρη ερευνητική εργασία. Τι το ιδιαίτερο είχε αυτή η κοπέλα; Τι σχέση είχε με όλα αυτά ο θάνατός της; Ο Νίκος διαπιστώνει πως εξακολουθεί να παθαίνει ανεξήγητες διαλείψεις και να βιώνει περίεργες καταστάσεις όποτε βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, κάτι που θα προσέξει ο ηλικιωμένος γείτονάς του, Φαίδωνας, ένας μοναχικός και απόμακρος άντρας που τα βράδια διαβάζει ασταμάτητα. Μήπως όμως έχει κι αυτός κρυμμένα μυστικά;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δίνει ένταση και ταχύτητα, με προσεγμένο λεξιλόγιο και πιστή αναπαράσταση της εποχής (θαύμασα τον τρόπο μέτρησης του αρχαίου χρόνου μεταξύ άλλων) εμβαθύνουμε στην εσωτερική αναζήτηση της Μέλισσας και σε διάφορα φιλοσοφικά, μυθικά και επιστημονικά στοιχεία που θα τη βοηθήσουν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της. Πολλά από αυτά μάλιστα διασταυρώνονται, καταρρίπτονται ή εμπλουτίζονται από τις εξελίξεις στην εποχή του Νίκου κι έτσι μαθαίνουμε για την «Πολιτεία» του Πλάτωνα όπου βρίσκουμε τις απαρχές της αναζήτησης για το πού πάνε οι ψυχές όταν φεύγουν, για το δίπολο «νείκος-φιλότητα», για το ποροφάραγγο των αρχαίων και τη μελανή οπή των αστρονόμων, για τη θεωρία των χαμηλών συχνοτήτων και την επιστήμη της νευροφυσιολογίας ενώ ταυτόχρονα διαβάζουμε προσπάθειες ερμηνείας στο ερώτημα «τι είναι ύλη και τι ψυχή», τι τις ορίζει στον χώρο και στον χρόνο, γιατί είναι η βάση των πάντων κ. ά. Πώς βοηθάνε οι μαθηματικές εξισώσεις να περιγράψουν σχήματα που τα ανθρώπινα μάτια δε βλέπουν; Τι ρόλο παίζει στην πλοκή ο Άγγελος Τανάγρας, ο πατέρας της ελληνικής παραψυχολογίας; Πληροφορίες όπως η εντυπωσιακή για μένα άποψη της σύγχρονης φυσικής πως η έννοια της γέννησης ενός σώματος ταυτίζεται με την αύξηση της πυκνότητας της ενέργειας σε μια περιοχή κι αντίστοιχα του θανάτου ότι οφείλεται στην ελαχιστοποίηση αυτής της πυκνότητας κάτω από συγκεκριμένο όριο ή ακόμη και πέρα από ένα άλλο ανώτερο όριο με άφησαν με ανοιχτό το στόμα και μου άρεσε ο τρόπος που εντάσσονταν στις εξελίξεις.

Τι είναι το φυτό ροδιόλα ή «χρυσή ρίζα» του Προμηθέα; Τι συνδέει τα μυστηριώδη Αναστενάρια με τα Ελευσίνια μυστήρια; Ποιος είναι ο καθηγητής Αριστομενέας και γιατί προκάλεσε σάλο στην επιστημονική κοινότητα με τη θεωρία που διατύπωσε γύρω από τα ερεθίσματα και την αντίληψη; Πώς συνδέεται με την κλοπή ενός πειραματικού φαρμάκου από ένα ίδρυμα ερευνών και ποιος το έχει στην κατοχή του; Πώς θα το χρησιμοποιήσει χωρίς να υπολογιστούν οι συνέπειες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Πώς θεραπεύει η τρεβετόλη τη σχιζοφρένεια και γιατί, μία στις δέκα που δεν πετυχαίνει στα ποντίκια, προκαλεί τρόμο στους επιστήμονες που πειραματίζονται μαζί της; Γιατί τα πέντε αξιώματα του Ευκλείδη δεν έχουν αποδειχθεί ποτέ και πώς αυτό θεωρείται αποτέλεσμα της περιορισμένης επεξεργασίας του ανθρώπινου εγκεφάλου; Πώς έχει αποδειχθεί πως αυτό που μπορούμε να δούμε γύρω μας δεν είναι η πραγματικότητα αλλά μια εικόνα της, δηλαδή προβολές πάνω σ’ έναν χώρο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πότε μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα και πότε μας φέρνει σε ένα πιο κοντινό μας παρελθόν. Οι ήρωες μπλέκονται σε επικίνδυνες καταστάσεις, γνωρίζουν πρωτόφαντα μυστικά, αγωνίζονται να μάθουν και να κατανοήσουν και όλα τελειώνουν μ’ ένα υποδειγματικό κλείσιμο που επιφέρει τη λύτρωση και εξάρει τις αρετές του ανθρώπου που θα αποτελεί πάντα αστάθμητο παράγοντα απέναντι στην τυπολατρική, προσεκτική, μετρημένη επιστήμη. «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο, καλογραμμένο μυθιστόρημα που χαρίζει άφθονες πληροφορίες γύρω από τη διάσταση, την πραγματικότητα, τον χώρο και τον χρόνο, εντάσσοντάς τες σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και κινδύνους που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Στάχτη και πορφύρα
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου επέστρεψε μ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο αληθινούς χαρακτήρες και αναπάντεχες εξελίξεις. Το γνώριμο και αγαπημένο μου στυλ γραφής μπαίνει για λίγο στην άκρη και το κείμενο πειραματίζεται με την πρωθύστερη γραφή, δημιουργώντας έτσι ένα συναρπαστικό καρουζέλ γεγονότων που δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει και πού θα σε βγάλει η επόμενη στροφή. Πυκνογραμμένα γεγονότα διακόπτονται με τα Σεπτεμβριανά και συνεχίζουν αμέσως μετά σε νέα πορεία στην Αθήνα. Στο πρώτο μέρος έχουμε τον τίτλο «Κλωθώ» που συμβολίζει το παρόν με τις εξελίξεις στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα από το 1947 έως το 1963, στο δεύτερο τη «Λάχεσι» που συμβολίζει το παρελθόν με έμφαση στην Αθήνα του 1983 και στο τρίτο την «Άτροπο» που συμβολίζει το μέλλον. Δεν υπάρχει γραμμική αφήγηση, αντίθετα, η συγγραφέας με έριξε στα βαθιά νερά μεταγενέστερων γεγονότων, τα οποία ξεδιπλώνονται σταδιακά και με έφερναν πότε πίσω και πότε μπροστά. Αυτή η αφηγηματική διελκυστίνδα μπορεί εύκολα να γίνει κουραστική ή χαοτική, η Μαρία Χίου ξέρει όμως πολύ καλά να χειρίζεται τις ιστορίες της κι έτσι το μυθιστόρημα κυλάει σα νερό.

«Στους δρόμους, γύρω από τα μαγαζιά, μια αλλόκοτη σιγή μπέρδευε τα βήματά της. Στόρια κλειστά, κουτάβια κοιμισμένα και ένα αεράκι σέρτικο βαριανάσαινε στα σοκάκια» (σελ. 23). Αυτή είναι σε δυο φράσεις η ελληνική «Νύχτα των Κρυστάλλων», η οποία είναι και το κομβικό σημείο της ιστορίας, μιας και τα πάντα αλλάζουν μετά από αυτό. Η Σεβαστή και ο Εμρέ απέκτησαν τον Παρασκευά, με αποτέλεσμα η Ελληνίδα να είναι δακτυλοδεικτούμενη στον κύκλο της. Ο αδερφός της, Ιγνάτιος και η Χρυσούλα απέκτησαν τον Αποστόλη και τα δυο ξαδέρφια μεγάλωσαν σχεδόν μαζί κάτω από παράδοξες συνθήκες. Στις ζωές τους εμφανίζεται αναπάντεχα η Μπέρνα «το κάκαδο», το νόθο παιδί του παππού Μουράτ, ο οποίος την παρέδωσε στις αδερφές του να τη μεγαλώσουν όταν πέθανε η μάνα της. Στη συνέχεια, γνωρίζουμε την αυτιστική Βάγια, μια προσωπικότητα δοσμένη με ευαισθησία και προσοχή, που με βοήθησε να κατανοήσω όσο γίνεται καλύτερα τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις αυτών των ατόμων. Η συγγραφέας κατέγραψε με άφθαστο ρεαλισμό τον ψυχισμό της κι έδωσε πολλές εξηγήσεις ως προς τη συμπεριφορά και τον τρόπο σκέψης των αυτιστικών. Μαζί με τη Βάγια γνώρισα τον Τάκη που εγκαταλείπει το σπίτι του για να ζήσει τη ζωή του με μόνη του παρέα έναν αδέσποτο σκύλο, τον καπετάνιο Σιδέρη που παίρνει σύνταξη κι αγωνίζεται μάταια να ξανασυστηθεί με την οικογένειά του, τον Σίμο που βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται ριζικά όταν ο πατέρας του τον πετάει στον δρόμο, την έφηβη Χρύσα που αδιαφορεί για τα μαθήματα κάνοντας σκέρτσα σε μεγαλύτερα αγόρια του σχολείου της και πολλούς άλλους που αλληλεπιδρούν με τους ήρωες που γνωρίσαμε στην αρχή.

Το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Χίου είναι σκεπασμένο από τη στάχτη των χαμένων ερώτων και των χαμένων ευκαιριών και ντυμένο με την πορφύρα του έρωτα που πεισματάρικα κάνει ό,τι θελήσει, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Είναι ένα βιβλίο γεμάτο παραστατικές εικόνες, έντονα συναισθήματα και λυτρωτικό τέλος και με ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη και στην Αθήνα, μου σύστησε ολοκληρωμένους χαρακτήρες και μου χάρισε στιγμές συγκίνησης αλλά και χαράς.

Βιβλίο Η σιωπή του ποταμού
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει τη δεκαετία του 1930, όπου γνωρίζουμε τη Διαμάντω και τον Θωμά αλλά και τον Μάρκο με τη Μαρίνα. Η Μαρίνα και η Διαμάντω μεγαλώνουν μαζί σαν αδέλφια αλλά μια παρεξήγηση τις χωρίζει. Η Διαμάντω δέχεται να παντρευτεί τον Θωμά, έναν σακάτη άνθρωπο, μισότρελο, που έχει τους δικούς του δαίμονες. Κάνουν μαζί δύο παιδιά, την Αμαλία και την Αντιγόνη. Για τους δικούς του λόγους, ο Θωμάς παραπετάει την Αμαλία και ρίχνει όλη του την αγάπη στην Αντιγόνη. Τα δύο κορίτσια μεγαλώνουν με ένα άσβεστο μίσος ανάμεσά τους και ακολουθούν εντελώς διαφορετικούς δρόμους. Οι οποίοι όμως θα ξανασμίξουν με τον πιο αναπάντεχο τρόπο όταν μπει ανάμεσά τους ο Θέμης! Άραγε τι θα ανακαλύψει χρόνια αργότερα η Φιλιώ που θα την αναγκάσει να ανασκαλέψει το παρελθόν της οικογένειάς της;

Η ιστορία του βιβλίου έχει πολλά πρόσωπα, πάμπολλες σκηνές και περιστατικά, συγκροτεί ένα υπέροχο ψηφιδωτό χαρακτήρων και είναι γραμμένο με μια λυρική γραφή που ακροβατεί ανάμεσα στο στυλ της Αλκυόνης Παπαδάκη και του Θοδωρή Παπαθεοδώρου. Λάτρεψα κάθε λέξη, κάθε νόημα, κάθε εικόνα, κάθε περιγραφή, κάθε παράγραφο. Η ιστορία ξεκινάει από ένα σημείο για να καταλήξει σε ένα άλλο, έχει βάθος, ουσία και κλιμάκωση του κεντρικού πυρήνα της ιστορίας. Άνθρωποι της διπλανής πόρτας έρχονται στη ζωή με την πένα της συγγραφέως, ζω μαζί τους, νιώθω από κοντά τα αισθήματά τους, τους ακολουθώ στα μονοπάτια της ιστορίας και της Ιστορίας. Ίσως κάποια περιστατικά φανούν χιλιοειπωμένα, τα σώζει όμως η διαφορετική γραφή της κυρίας Χίου, που με ταξίδεψε, με παρέσυρε, με έκανε να ξεχαστώ.

Το κείμενο είναι τόσο πυκνογραμμένο που δεν έπρεπε να αφαιρεθώ ούτε στιγμή. Έχουμε τους βασικούς πρωταγωνιστές αλλά και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες που τους πλαισιώνουν έχουν τη δική τους ιστορία να πουν, άρρηκτα δεμένη είτε με ένα χαρακτηριστικό κάποιου από τα κεντρικά πρόσωπα είτε με την ανατροπή στη ζωή κάποιου άλλου κλπ. Το αδράχτι της μοίρας γυρίζει σαν τρελό ανάμεσα στις σελίδες κι αναρωτιόμουν τι θα συμβεί παρακάτω. Δύσκολα το άφησα από τα χέρια μου, ειδικά όταν έφτασα στην ιστορία της Φιλιώς και τον τρόπο που έμαθε την αλήθεια μέσα από ευρηματικές αφηγήσεις, που απέφυγαν το στερεότυπο. Μακάρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα και να μοιραστώ τις σκέψεις μου αλλά θα αποκάλυπτα κομμάτια του βιβλίου και δεν είναι σωστό.

Η μόνη μου ένσταση είναι η περιγραφή των χρόνων του πολέμου, της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης, που ουσιαστικά δεν προχώρησαν την ιστορία, απλώς έδωσαν την ευκαιρία στην κυρία Χίου να φωτίσει ωραία περιστατικά ανθρωπιάς και θείας δίκης από τα χιλιάδες που ζούσαν τότε οι άνθρωποι. Ειδικά η σκληρή, άτεγκτη Γαλάτεια, που ο δωσίλογος γιος της της έφερε λάδι και προτίμησε να το ρίξει στο καντηλάκι του σπιτιού της, κωφεύοντας στα παρακαλετά της γειτόνισσας να της δανείσει λίγο για να σωθεί το άρρωστο παιδάκι της. Η τραγική της κατάληξη ήταν από τα ωραιότερα κεφάλαια του βιβλίου. Επίσης, και άνευ παρεξηγήσεως, ο τρόπος που πέθανε ο πατέρας της Διαμάντως στις πρώτες κιόλας σελίδες ήταν από τα καλύτερα δείγματα γραφής που έχω διαβάσει. Το πώς σηκώθηκε εκείνη τη μέρα, το πώς μιλούσε και περπατούσε, το πώς τον κοίταγε η γυναίκα του, κρύβοντας το προαίσθημά της και ειδικά το πώς βυθίστηκε στον κόσμο του ο άνθρωπος και το πώς κατέληξε ήταν μια υπέροχη, φορτισμένη σκηνή που με έκανε να δακρύσω.

«Η σιωπή του ποταμού» είναι ένα υπέροχο, καλογραμμένο, λυρικό, συναισθηματικό, αληθινό, άμεσο, καίριο, ειλικρινές, πολυπρόσωπο μυθιστόρημα με άψογο χειρισμό της κεντρικής ιδέας, πολλά πρόσωπα και άψογη εξύφανση των συνεκτικών δεσμών μεταξύ τους που δεν ήθελα να το τελειώσω.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Τα λόγια της πουλιά που ξεγελάστηκαν και ξανοίχτηκαν στο πέλαγο. Στεριά όμως δε φαινόταν πουθενά» (σελ. 45).

«Και η νύχτα κακή φιλενάδα. Παρούσα πάντα όταν πονάς. Να μη σε αφήνει να ξεχαστείς. Να παίρνει το πρόβλημα, να το φουσκώνει σαν μπαλόνι και να το σκάει με κρότο. Ξανά και ξανά, μέχρι να τελειώσει ο αέρας πάνω από το κρεβάτι σου και να αναγκαστείς να σηκωθείς» (σελ. 96).

«Όλοι έχουμε ανάγκη άλλωστε απο μια Αντιγόνη που δε μιλά όταν θέλουμε να μιλήσουμε εμείς, που δε φωνάζει όταν οι δικές μας φωνές στριμώχνονται στο λαρύγγι, που θέλει να αγοράσει τη μαγκιά που πουλάμε πανάκριβα. Ξεπούλησε εκείνη τη μέρα ο Θέμης  κι η Αντιγόνη αγόρασε. Αγόραζε χωρίς να βλέπει, χωρίς να κρίνει, κι έβαζε στο τσουβάλι της ψυχής της ό,τι ο Θέμης ήθελε να ξεφορτωθεί» (σελ. 235).

«Μην ανησυχείς για τις μέρες που πέρασαν, είναι άμμος πεσμένη στα πόδια σου! Να ανησυχείς μονάχα μη δεν ανακαλύψεις τα κοχύλια που κρύβονται στην παλάμη σου!» (σελ. 393).

Βιβλίο Ο κήπος της μοναξιάς
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Μαρία Χίου, η Αλκυόνη Παπαδάκη του 21^ου αιώνα, είναι μια λογοτέχνις που δε χρειάζομαι δικαιολογίες για να την ακολουθήσω. Γράφει μια ιστορία κι εγώ δε θέλω την περίληψή της, δε θέλω τον ντετερμινισμό ενός κειμένου για να χαθώ στις σελίδες της. Έγραψε; Θα τη διαβάσω. Είναι από τις ελάχιστες συγγραφείς που δε χρειάζεται να παρακολουθήσεις μια ιστορία για να δεις τι θα γίνει παρακάτω αλλά να την ξεφυλλίσεις αργά αργά και διστακτικά σαν ευαίσθητο μίσχο ώστε να βρεις το επόμενο αγαπημένο σου σημείο, το επόμενο αγαπημένο σου περιστατικό.

Δε με ενδιαφέρει η εξέλιξη της υπόθεσης όταν διαβάζω για τον άντρα που κατέδιδε τους συμπατριώτες στους Γερμανούς κατά την Κατοχή ώστε να ταΐζει με τα τρόφιμα που του έδιναν οι κατακτητές τα πεινασμένα παιδιά του χωριού. Κι ας έχω καταλήξει μέσα μου ποια τιμωρία του αξίζει, η κυρία Χίου ξέρει πώς να με παρασύρει τήδε κακείσε, φωτίζοντας τα πάντα και τιμωρώντας αμείλικτα (είτε τον αναγνώστη είτε τον χαρακτήρα). «Και σκότωσε και έσωσε. Ήταν άνθρωπος με τα ούλα του, με τον Ιούδα και τον Χριστό του. Αλίμονο σε αυτόν που θαρρεί πως έχει μονάχα Χριστό. Πάει καλιά του» (σελ. 241).

Δε χρειάζεται να ξέρω τι θα γίνει παρακάτω όταν ένας άνθρωπος, βαθιά πληγωμένος από μια γυναίκα, δε διστάζει να κάνει κάτι πρωτόγνωρο, που δείχνει μεγαλείο ψυχής και ξεπερνάει κατά πολύ τη βαθιά του αγάπη απέναντί της. Δε θέλω να διαβάσω τις συνέπειες μιας δολοφονίας που παρουσιάστηκε ως αυτοκτονία αλλά ένας άντρας αποφάσισε να πάρει το κρίμα πάνω του για να ακολουθήσει σύντομα το θύμα στην αιώνια ζωή, νιώθοντας αβάσταχτη μοναξιά στην παρούσα, την επίγεια. Γυναίκες που δε θέλουν τα παιδιά τους και τα παρατάνε. Γυναίκες που υιοθετούν μόνο και μόνο για να αλλάξουν γνώμη και να κάνουν τον βίο της ανήλικης επιλογής τους αβίωτο. Δεν πρέπει. Απλώς κλείνω τη σελίδα και ξαναζώ τη σκηνή λέξη προς λέξη. Πιπιλάω την ποικιλία της εκφραστικότητας, αναμασώ την ένταση των σκηνών, ξεκουκίζω τις λέξεις που διάλεξε η κυρία Χίου ώστε να έχουμε το καλύτερο αισθητικά και μυθιστορικά αποτέλεσμα. «Λες και θέρισαν τις μέρες της ζωής τους και τις έφτιαξαν δεμάτια. Με τα χέρια τις θέρισαν κι έπειτα τις χώρισαν. Αυτές από εδώ, αυτές από εκεί. Μέρες κατήφειας, μέρες αναμονής. Μια ντουζίνα μέρες σε κάθε γωνιά της ύπαρξής τους. Όλες ίδιες, όλες δεμένες σφιχτά με σπάγγο» (σελ. 64).

Οι γυναίκες ζουν τις ιστορίες τους, μετανιώνουν, αμαρτάνουν, προχωράνε, καθυστερούν, μαζί τους περνάνε οι καιροί και η Ιστορία. Η αφήγηση μεταφέρεται από τη δεκαετία του 1930 στο 1970 κι από κει στα τέλη του 20ού και αρχές 21^ου αιώνα. Εναλλάξ. Με διακοπή της αφήγησης πάντα σε καίριο σημείο. Και δεν είναι μόνο αυτό αλλά η συγγραφέας φωτίζει τη μία πλευρά των γεγονότων ώστε να γυρίσει αρκετές σελίδες αργότερα στο ίδιο σημείο και να το φωτίσει ακόμη περισσότερο. Πολλές μικρές εικόνες που συνθέτουν μια μεγαλύτερη, κάθε κομμάτι κι ένα δάκρυ που δεν ήθελα να στάξει από τα μάτια μου είτε από φόβο για την αποκάλυψη είτε από δισταγμό να μην έρθω μια σελίδα πιο κοντά προς το τέλος. Κι η πένα της συγγραφέως κεντίδι: «Από κάθε άνθρωπο που έχουμε αντίκρυ μας κλέβουμε ένα κομμάτι, σε κάθε άνθρωπο που θα συναντήσουμε στο διάβα μας δίνουμε ένα κομμάτι. Έτσι φτιάχνονται οι ψυχές μας, κορίτσι μου. Από τέτοια κομμάτια» (σελ. 426).

Αν εξαιρέσουμε λοιπόν τη συνήθεια της συγγραφέως να δίνει ονόματα σχεδόν μόνο από Α στις πρωταγωνίστριές της (το διαπίστωσα στη «Σιωπή του ποταμού», το εντόπισα κι εδώ), κάτι που εμένα προσωπικά στην αρχή με μπερδεύει, ο «Κήπος της μοναξιάς» είναι ένα υπέροχο, καλογραμμένο, τρυφερό, συγκινητικό, ανθρώπινο, ανατρεπτικό μυθιστόρημα που με κέρδισε από την πρώτη ως την τελευταία λέξη. Πρόκειται για ένα άρτιο λογοτεχνικό δείγμα της εποχής μας που καταγράφει γυναικείους χαρακτήρες οικείους αλλά με μια νότα υπερβατικότητας, που χαρίζει αξέχαστες σκηνές και καταγράφει διαχρονικούς χαρακτήρες και οικείες συμπεριφορές, στολισμένα με ένα πανάκριβο και προσεκτικά επιλεγμένο περιδέραιο λέξεων και εκφράσεων.