Βιβλίο Παλίρροια
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Κωνσταντούρου στο νέο της μυθιστόρημα συνδυάζει με έξυπνο και ευρηματικό τρόπο το παρελθόν και το παρόν ενός στοιχειωμένου νησιού με ενδιαφέροντες χαρακτήρες, αναπάντεχες εξελίξεις και διαχρονικά μηνύματα. Μεταφερόμαστε πότε στον Μεσαίωνα για να βιώσουμε την αγωνία της διάδοσης της πανούκλας στην Ευρώπη, τους φριχτούς θανάτους και τις σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που αυτή επέφερε και πότε σ’ ένα πιο πρόσφατο παρόν για να γνωρίσουμε από κοντά την κλειστή κοινωνία ενός τόπου όπου εξορίζονται βασανισμένες ψυχές για να βιώσουν μόνες τους τη σκληρή πλευρά μιας νοσηλείας. Αθώοι και ένοχοι, ασθενείς αλλά και υγιείς τρόφιμοι, επιστήμονες που αποσκοπούν σε προσωπικό κέρδος και νοσηλευτές που αγαπούν πραγματικά τους έγκλειστους, δημιουργούν ένα πολυπρισματικό παζλ με μικρές και μεγάλες ιστορίες που γεννούν ποικίλα συναισθήματα.

Η Φωτεινή Σιγάλα ή αρχόντισσα Λουτσία Μαρινέλι υποφέρει από κατάθλιψη, είναι όμως ο εγκλεισμός της η σωστή λύση; Η Ρεμίνα Σεστρίνι νιώθει σαν «…να είχε γεννηθεί μόλις χθες, μεγάλη, κουρασμένη και απογοητευμένη» (σελ. 22), μήπως όμως κατέφυγε στο άσυλο για να ξεφύγει από κάποιον; Μαζί τους φτάνει και η Δέσποινα Μεταξά, που είναι αποφασισμένη να περάσει καλά. «Μια ακούραστη παλίρροια στο μυαλό της, που άλλοτε τη ρουφούσε στον σκοτεινό βυθό της και άλλοτε την έσπρωχνε προς το εκτυφλωτικό φως του ήλιου» (σελ. 339). Είναι εριστική, ανυπότακτη, προκλητική και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στο γύρω της περιβάλλον. Τρεις γυναίκες λοιπόν που κλείστηκαν στο νησί κουβαλώντας η κάθε μια το δικό της φορτίο, τρεις ενδιαφέρουσες ιστορίες που τέμνονται και αντιπαραβάλλονται. Στην ίδια βάρκα εκείνη τη μέρα επιβαίνει και ο Βιτόριο Λομπρόζο, που βιώνει κενά μνήμης και αποσυνδέεται ανά τακτά διαστήματα από το παρόν, είναι όμως αυτό ένδειξη ψυχικής διαταραχής;

Από την άλλη μεριά, έχουμε τον πράο και αντικειμενικό διευθυντή της κλινικής Κονταρίνι, που σύντομα βγαίνει στη σύνταξη κι αντικαθίσταται από τον Πάολο Πινιόλο, έναν καταξιωμένο και ταυτόχρονα αλαζόνα κι εγωιστή επιστήμονα που θέλει να πραγματοποιήσει τα δικά του σχέδια. Πόσο αποφασισμένος είναι να κάνει ορισμένες θυσίες που θα οδηγήσουν σε λάθη αλλά θα εξυψώσουν το κύρος του; Ποιοι πραγματικά κινδυνεύουν και πώς θα αντιδράσουν; Στην κλινική εργάζεται ως νοσοκόμος ο αγνός και ιδεαλιστής Αντρέα Ντελασούντα, ο οποίος, τόσα χρόνια στην Ποβέλια, κατάλαβε πως η ζωή εκεί είναι μια τραγωδία: τα όνειρα σβήνουν, οι προσπάθειές του για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης και πιο ανθρώπινες μεθόδους ίασης πρέπει πάντα να εγκρίνονται από ανωτέρους, από επόπτες, από τον κρατικό μηχανισμό. Οι ιστορίες των γυναικών τον συγκινούν κι αρχίζει τις δικές του άτυπες έρευνες που θα τον φέρουν μπροστά σε διαφορετικές τραγωδίες με κοινή όμως κατάληξη: τον ακούσιο εγκλεισμό στην κλινική. Στο πλάι του είναι η επίσης νοσοκόμα Τζιζέλα Αντιπόζο, με αγάπη για τους ασθενείς της, στους οποίους συμπαραστέκεται επηρεασμένη από προσωπικές της εμπειρίες.

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται στους τέσσερις τοίχους ενός ιδρύματος γεμάτου με ανθρώπους δυστυχισμένους, που βιώνουν τη σκληρή απομόνωση εκόντες άκοντες, κάποιους από τους οποίους ευχαρίστως και χωρίς δεύτερη σκέψη ξεφορτώθηκαν οι δικοί τους σε αυτό το άσυλο. Το ίδρυμα συγκροτεί «Μια ταξική κοινωνία όπου βασίλευαν η εκμετάλλευση και η συνενοχή» (σελ. 56). Ηλεκτροσόκ και αντιψυχωσικά φάρμακα αλλά και εργαζόμενοι που ενδιαφέρονται λίγο παραπάνω για τους ασθενείς είναι ένα μοτίβο γεμάτο ενδιαφέροντα κοντράστ, μέσα από τα οποία ξεπηδούν ιστορίες ανθρωπιάς, πόνου και επιβίωσης. Στο μυθιστόρημα είναι διάχυτα η αγάπη και το ενδιαφέρον της συγγραφέως για τους ανθρώπους που εγκαταλείπονται σε άσυλο από συγγενείς που δεν τους θέλουν πια για να βιώσουν καταστάσεις δύσκολες, με εργαζομένους που απλώς κάνουν τη δουλειά τους, αδιαφορώντας για τις φοβίες, τις ανασφάλειες, τις ανάγκες, τις επιθυμίες των ασθενών. Η γιαγιά που έφτασε να δει εγγόνια και έγινε θυσία για όλους, τώρα όμως που μεγάλωσε και δυσκολεύεται μετατράπηκε σε περιττό βάρος και ο νοσοκόμος που βελτιώνει την καθημερινότητά της κρατώντας της το χέρι και ψιθυρίζοντάς της λόγια κατευναστικά είναι η αγαπημένη μου ιστορία που μου έφερε δάκρυα στα μάτια με τον άψογο χειρισμό της και την αποφυγή εύκολων μελοδραματικών λύσεων. Η μυστηριώδης Δέσποινα, η Ρεμίνα, η Λουτσία, ο Βιτόριο είναι χαρακτήρες που βιώνουν ποικίλες καταστάσεις, κρατώντας το ενδιαφέρον σε εγρήγορση, πώς συνδέονται όμως με τον Αλεσάντρο που έζησε στη Βενετία έξι αιώνες πριν;

Έτσι, ερχόμαστε στο ακόμη καλύτερο κομμάτι του μυθιστορήματος, την ιστορία του Αλεσάντρο στα χρόνια της πανούκλας. Δεν είναι μόνο μια ερωτική ιστορία που θεριεύει όσο γιγαντώνονται τα εμπόδια ανάμεσα σε δύο ερωτευμένους ανθρώπους αλλά και η καταγραφή των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων μιας κοινωνίας που δεν ξέρει με τι έρχεται αντιμέτωπη, αποδίδει το κακό στις ανθρώπινες αμαρτίες ενώ διάφορες φήμες και μαγγανείες διαδίδονται από στόμα σε στόμα ως θαυματουργές. Οι άνθρωποι κλείνονται στα σπίτια τους για να μην έρθουν σε επαφή με τους ασθενείς και μολυνθούν, κρύβονται, απελπίζονται, φτάνουν στα όρια της εξαθλίωσης αλλά και τα ξεπερνούν πολλές φορές. Όλα αυτά είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα που βιώσαμε πρόσφατα με την πανδημία του Covid-19, όμως στόχος της συγγραφέως δεν είναι να μας θυμίσει οικεία κακά, έστω και προσαρμοσμένα σε αυτήν τη μακρινή εποχή. Θέλησε να μας δείξει, καταγράφοντας μια γνώριμη στις βασικές της γραμμές ιστορία, πως οι άνθρωποι και οι κοινωνίες πάντα θα αντιδρούν σπασμωδικά μπροστά σε κάθε νέο κίνδυνο ενώ ο άνθρωπος οφείλει να είναι όσο γίνεται πιο προσεκτικός και να μην παρασύρεται από ψέματα και φήμες, κάτι που είναι αρκετά δύσκολο, μιας και οι πρωτόγνωρες συνθήκες ξυπνάνε πολλές φορές τον σκληρό εαυτό του («-Τι μας είχε κάνει αυτή η αρρώστια; Σε τι μας είχε μετατρέψει;», αναρωτιέται ο Αλεσάντρο).

Δεν είναι απλώς ένας αγώνας επιβίωσης αλλά και μια διαρκής πάλη με την ηθική και μια δοκιμασία που δείχνει στον πλούσιο Αλεχάντρο πως τα υλικά αγαθά δεν έχουν τόση σημασία μπροστά στην υγεία και στον κίνδυνο που την απειλεί. Από σελίδα σε σελίδα κι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, με συνεχείς δοκιμασίες, ο αφηγητής γονατίζει, υποκύπτει, τσαλακώνεται, αλλάζει απόψεις και νοοτροπία. «Ποβέλιες υπήρχαν πολλές δυστυχώς και θα συνέχιζαν να υπάρχουν… η πανώλη της απανθρωπιάς εξαπλωνόταν ταχύτατα, ισοπεδώνοντας κάθε καλό που βρισκόταν στον δρόμο της… Η πανώλη της απανθρωπιάς δεν θα σταματούσε να εξαπλώνεται αν αδιαφορούσαν αυτοί που υποψιάζονταν, αν σιωπούσαν όσοι γνώριζαν και αν έμεναν αδρανείς εκείνοι που μπορούσαν κάπως να αντιδράσουν» (σελ. 353 και 356). Μέσα από αυτήν την ιστορία ξεπηδάνε διαχρονικά νοήματα, όπως ότι ο καταπιεσμένος άνθρωπος με την πρώτη ευκαιρία που θα βεβαιωθεί ότι δε θα τιμωρηθεί διαπράττει ασωτίες και κακουργήματα: «…ο άνθρωπος δεν είναι από τη φύση του καλός, όπως με έμαθαν να πιστεύω. Μόνο αν έχει τον φόβο του Θεού και των νόμων μπορεί να δαμάσει την κακία που κρύβει μέσα του» (σελ. 407-408). Από την άλλη όμως «…την αρρώστια δεν πρέπει να τη βλέπουμε μόνο σαν εχθρό. Είναι και δάσκαλος που μπορεί να διδάξει τους ξεχασμένους δρόμους της ηθικής» (σελ. 350). Ο Αλεχάντρο μπορεί να βιώνει καταστάσεις που ίσως με μαθηματική ακρίβεια οδηγήσουν στον θάνατο, συμβαίνουν όμως τόσες αλλαγές γύρω και μέσα του που εγείρουν το ενδιαφέρον ως την τελευταία σελίδα.

Η «Παλίρροια» είναι ένα πλούσιο και πολυδιάστατο μυθιστόρημα, με ενδιαφέρουσες μικρές ιστορίες που συντροφεύουν την κυρίως πλοκή, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της. Είναι καλογραμμένο, ανατρεπτικό, αποφεύγει τις εύκολες λύσεις και τους εντυπωσιασμούς, αγκαλιάζει με σεβασμό κι αγάπη τους ψυχικά ασθενείς, τους οποίους φωτίζει πολύ προσεκτικά και αντικειμενικά, ενώ το δικαίωμα στον έρωτα και το αληθινό νόημα της δικαίωσης φυτοζωούν στα χαλάσματα μιας κατακερματισμένης κοινωνίας, η οποία όμως σύντομα θα αναγεννηθεί από τις στάχτες της, καλύτερη ας ελπίσουμε.

ΥΓ. Οι φωτογραφίες προέρχονται από άρθρο της εφημερίδας Πρώτο Θέμα.

Βιβλίο Σκιές στο χρόνο
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ξεκινάει ανάλαφρα και μονοδιάστατα. Δυο κολλητές και πώς μεγαλώνουν. Μετά η πρωταγωνίστρια μας περιγράφει τον γάμο της με έναν σχιζοφρενή, έναν άντρα που της φέρεται άσχημα και βάναυσα. Κάνει μαζί του δύο παιδιά αλλά δεν μπορεί να φύγει. Τη δέρνει, την προσβάλλει και μετά τη γεμίζει χάδια και φιλιά. Η γυναίκα έχει κλειστεί στον εαυτό της, καταφεύγει στα χάπια, ζει μια κόλαση. Αλλά δεν μπορεί να φύγει. Ακόμη και κινήσεις που κάνει προς οργανώσεις που τάχατες τη βοηθούν μας εξηγεί ότι δεν βοηθούν και απόλυτα. Λέω, οκ, δεν μου προσφέρει κάτι σαν βιβλίο αλλά η συγγραφέας έχει κάτι να μας πει, γράφει για να βοηθήσει και να εμψυχώσει άλλες γυναίκες που ζουν τέτοια δράματα (και δυστυχώς είναι πολλές). Αλλά ξαφνικά έχουμε μια ανατροπή, ναι φεύγει από το σπίτι, αρχίζει να χτίζει τη ζωή της από την αρχή κι όλα καλά κι όλα ωραία. Πολύ απότομο και καθόλου πραγματικό. Και ο άντρας της δεν «τιμωρείται» με κανέναν τρόπο. Θα το προτιμούσα σαν δοκίμιο με λογοτεχνική χροιά γιατί έτσι σαν στόρι και πλοκή και γραφή δεν βοηθάει καθόλου. Λίγο ανεδαφικό, κρίμα γιατί είχε τον τρόπο του να σε κρατήσει.

Κρατάω τον επίλογο: «Το παρελθόν μας, με όλες τις απογοητεύσεις που μπορεί να κουβαλάει, μοιάζει σαν σκιά στο χρόνο που μας έχει δοθεί σε τούτη τη ζωή. Όλα εξαρτώνται από τη γωνία από την οποία ο καθένας μας βλέπει τον ήλιο. Αν τον κοιτάζουμε κατάματα, οι σκιές μένουν πίσω και δε γίνονται τροχοπέδη στην πορεία μας. Αν διαλέξουμε να τον κοιτάμε λοξά, οι σκοτεινές σκιές μπαίνουν μπροστά μας και μας φράζουν τον δρόμο προς την ευτυχία».

Βιβλίο Ασκίμ θα πει αγάπη
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Μαρία Κωνσταντούρου επιστρέφει με ένα απαιτητικό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα, γεμάτο ιστορίες, ανατροπές, έρωτα, βαθιά κρυμμένα μυστικά και διαχρονικά μηνύματα κι αλήθειες. Χαρακτήρες, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, μύθοι και θρύλοι πολύ καλά δεμένοι με την πραγματικότητα κι ένα ασκίμ που του έχουν δώσει μαγικές ιδιότητες και το ψάχνουν εναγωνίως άνθρωποι πονηροί αλλά και αγνοί. Το ασκίμ είναι ο κύριος άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι επιθυμίες και τα πάθη των ηρώων του μυθιστορήματος, μιας και είναι η πέτρα πάνω στην οποία έπεσε το αίμα του Ζαμίρ όταν γκρεμίστηκε από τα βράχια ενός γκρεμού και σ’ εκείνη εναπόθετε τις ευχές και τις ελπίδες της η Ραλλού. Αυτή η πέτρα συν τω χρόνω διαδόθηκε πως έχει μαγικές ιδιότητες για όποιον την κρατά και προσεύχεται σε αυτήν με όλη του τη δύναμη. Μήπως όμως δεν είναι έτσι; Μήπως η πέτρα φέρνει μόνο κακοτυχία; Κι αν είναι έτσι, γιατί δεν κατέστρεψε όλους τους κατόχους με το πέρασμα του καιρού; Πώς μπορεί μια πέτρα να έχει αγάπη μέσα της;

Η γραφή και οι δυνατότητες της συγγραφέως να στήσει σωστά μια περιπέτεια ήταν τα πρώτα χαρακτηριστικά που με κράτησαν σε αυτό το βιβλίο. Ελάχιστα βιβλία που έχω διαβάσει και είχαν συγκεράσει τον θρύλο με την πραγματικότητα μπόρεσαν να με πείσουν και να με ταξιδέψουν. Η κυρία Κωνσταντούρου με το «Ασκίμ θα πει αγάπη» χάρισε έναν πλούσιο και ποικίλο κόσμο με καλούς και κακούς χαρακτήρες, πολυδιάστατη πλοκή, ανατροπές και ολοκληρωμένες προσωπικότητες, από τις οποίες ελάχιστες παρέμειναν στάσιμες. Όλοι οι άνθρωποι που περνάνε από τις σελίδες του βιβλίου ξεκινούν με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ψυχοσύνθεση και μέσα από τις εξελίξεις και τα γεγονότα σταδιακά αρχίζουν να αλλάζουν και να βελτιώνονται ή να χειροτερεύουν ως άνθρωποι. Η νομοτέλεια της αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με τον ρου της ιστορίας και τα φυσικά φαινόμενα του χρόνου και του τόπου είναι διάχυτη στο κείμενο, χαρίζοντάς του αληθοφάνεια και ρεαλισμό.

Έλλη και Όμηρος: ένα ντουέτο που μου χάρισε μια ποικιλία συναισθημάτων, από το γέλιο και τον θυμό ως την ευτυχία και την αγωνία. Πρόκειται για ένα κλασικό ζευγάρι που ξεκινάει με αντιπάθεια, συνεχίζει με ανεκτικότητα και καταλήγει ερωτευμένο κι ευτυχισμένο. Τα περιστατικά που διαλέγει η συγγραφέας ενώνουν τους δυο ανθρώπους και τους φέρνουν πιο κοντά. Τονίζονται ωραία η μοναξιά και η ευαισθησία της Έλλης και ο εγωισμός και ο φόβος του Ομήρου.

Κρινάνθη και Δημήτρης: το δεύτερο δίπολο της ιστορίας, με ακόμη περισσότερο συναισθηματικό και ψυχικό βάθος, μιας και ο Δημήτρης είναι το κλασικό αρσενικό-τυχοδιώκτης. Ήρθε στο νησί με τα δικά του σχέδια και μπλέκεται με την παρέα της Έλλης και της Κρινάνθης. Πάρα πολύ αργά αρχίζει να υποχωρεί η ωραιοπάθεια και η κενότητά του μπροστά στον ψυχισμό της κοπέλας. Στην αρχή την αντιμετωπίζει ακριβώς όπως το περίμενα: μια άμαθη χωριατοπούλα που θα την κατακτήσουμε για να περνάει η ώρα μας. Κάτι όμως η αντίληψή της, κάτι η κοσμοθεωρία της, κάτι ο συναισθηματικός της κόσμος που του τον χαρίζει απλόχερα, όλα αυτά αρχίζουν και βάζουν τον Δημήτρη σε σκέψεις και φυσικά σε δίλημμα, γιατί αν υποκύψει θα έρθει σε σύγκρουση με τα συμφέροντα που τον έφεραν στο νησί. Ομολογώ πως η ολοκλήρωση της ιστορίας δε μου άρεσε, γιατί μου φάνηκε πως δόθηκε πολύς χώρος στην απόφαση που πήρε ο Δημήτρης και δε με άγγιξαν πολύ τα εμπόδια που συναντούσε και που δημιουργήθηκαν για να τον κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη. Ήταν μια πολύ δυνατή ιστορία και ίσως το φινάλε της περιορίστηκε σε έκταση μικρότερη απ’ όση της αναλογούσε.

Τζίνα και Ιγνάτης: οι γονείς της Κρινάνθης είναι δύο χαρακτήρες που επίσης αγκάλιασα. Η ιστορία της γυναίκας αυτής ξεκινάει με τον ταραγμένο εσωτερικό της κόσμο από την εγκατάλειψη της μητέρας της και τον αγώνα που δίνει ο πατέρας της, χήρος από δεύτερο γάμο, να μεγαλώσει εκείνη και τον ετεροθαλή αδελφό της. Ναι, η μητέρα της επιστρέφει, με όλα τα κλισέ που θα μπορούσε κάποιος να γράψει (γιατί έφυγε και γιατί γύρισε), η συγγραφέας όμως στρέφει την ιστορία εκεί που πραγματικά θέλει και την κάνει ολόδική της και διαφορετική. Η Τζίνα έχει κατάθλιψη κι αυτό το διαπιστώνει με τη βοήθεια των ανθρώπων που γύρισε για να αντιμετωπίσει. Από αδιάφορη και ψυχρή αρχίζει να συνειδητοποιεί τι πραγματικά της φταίει και απλώνει διστακτικά το χέρι για βοήθεια. Θα σταθεί στα πόδια της; Θα σωθεί; Κι αν τελειώσουν όλα αυτά πώς θα είναι η οικογενειακή τους ζωή; Θα τη συγχωρέσει ο Ιγνάτης;

Και όλες αυτές οι ιστορίες βιώνουν μια μεγάλη ανατροπή που θα αλλάξει άρδην την πορεία της πλοκής και θα τοποθετήσει όλους τους ήρωες σε νέα βάση. Ομολογουμένως, η ένταση και η αγωνία μέχρι εκείνο το κομβικό σημείο ήταν κλιμακωτές κι από κει και πέρα κάπως καταλάγιασε και κόπασε το συναίσθημα. Προσωπικά σταμάτησα για λίγο την ανάγνωση, γιατί ήθελα να κατακάτσει μέσα μου ο κουρνιαχτός από τις περιπέτειες των χαρακτήρων και να δω πώς θα προχωρήσει η συγγραφέας τις ιστορίες των ηρώων που γνώρισα κι αγάπησα από το σημείο εκείνο και πέρα. Πιστεύω ειλικρινά πως αν δεν το είχε γράψει η κυρία Κωνσταντούρου θα είχα κουραστεί, αδιαφορήσει, ίσως και θυμώσει. Γιατί μετά τη μεγάλη ανατροπή αρχίζει ένα αέναο κυνηγητό με την πέτρα και κάποιος προσπαθεί να ενώσει ένα ρέλι ίχνους για το πού βρίσκεται η πέτρα και το ακολουθεί. Αρχίζει το παιχνίδι της κολοκυθιάς, «εσύ έχεις την πέτρα, όχι, εσύ την έχεις, ποιος την κυνηγάει, είναι η αυθεντική, όχι δεν είναι, τότε γιατί την έχεις εσύ», είναι έτσι δοσμένο όμως, με τους ρεαλιστικούς διαλόγους και το μαγευτικό τοπίο της Μυτιλήνης που συνέχισα να ταξιδεύω στις σελίδες χωρίς να κουραστώ, να αδιαφορήσω ή ακόμη και να γελάσω (γιατί κάλλιστα θα μπορούσε κάποιος να πει σε αυτό το σημείο πως προστέθηκαν σελίδες για να φανεί ογκώδες το βιβλίο). Κι όμως, χρειάζεται χρόνος για να αρχίσει ο τροχός να γυρνάει ξανά, απαιτείται ένα περιθώριο να συγκροτηθεί ο ψυχισμός μετά από ένα τέτοιο αναπάντεχο γεγονός που είναι σα να χωρίζει το βιβλίο στα δύο. Κι έτσι βρίσκει περιθώριο να τρυπώσει το παρελθόν και να προχωρήσει χέρι χέρι με το σήμερα ως το λυτρωτικό (;) τέλος.

Παράλληλα με όλες αυτές τις αλλαγές και τις ανατροπές ξεδιπλώνεται και η ιστορία της Ραλλούς με τον Ζαμίρ, η οποία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη. Μετά το τραγικό τέλος εκείνου, η ιστορία ακολουθεί τη ζωή της Ραλλούς και των επιλογών της, που έχουν συνέπειες και αντίκτυπο και στα κατοπινά χρόνια, σε απογόνους και επιγόνους, οπότε κομματάκι κομματάκι ερχόμαστε στο σήμερα και αποκαλύπτονται οι πραγματικοί ρόλοι κάποιων χαρακτήρων! Ποιοι λοιπόν κυνηγάνε την πέτρα και γιατί; Ποια είναι τα κίνητρά τους; Εκδίκηση, απληστία, ικανοποίηση; Επίσης σε κάποια κεφάλαια την εξιστόρηση την αναλαμβάνει ένας αφηγητής-έκπληξη, οπότε η κυρία Κωνσταντούρου δίνει τον καλύτερό της εαυτό σε εκφραστικά μέσα και καταγραφή συναισθημάτων, μιας και της δίνεται το περιθώριο να κάνει υπέροχες συγκρίσεις, λυρικές περιγραφές και να δώσει με τη δική της ευαίσθητη και τρυφερή ψυχή άφθονο υλικό για σκέψη και συναίσθημα. Έχουν σημασία οι ευχές; Ποια η διαφορά ευχής και ονείρου; Πόση δύναμη έχει η αγάπη; Τι πρέπει να προσέχει κανείς όταν προτιμάει τον εγωισμό και το μίσος; Πόσο εύκολη είναι η συγχώρεση; Πόσο απαραίτητη είναι η λύτρωση;

«Ασκίμ θα πει αγάπη» λοιπόν και το μυθιστόρημα αυτό είναι ένας άρτια ζωγραφισμένος πίνακας, με δομημένη προοπτική, ποικιλία χαρακτήρων, εναλλαγές και ανατροπές κι ένα ειδυλλιακό σκηνικό, το νησί της Λέσβου. Βατούσα, Σίγρι, Καλλονή, Αγιάσος, Μυτιλήνη και τόσα άλλα μέρη είναι οι τόποι όπου εκτυλίσσεται η δράση του βιβλίου και αποδίδονται με έναν προσεκτικό χρωστήρα από ποικιλόχρωμη παλέτα. Δεν είναι δηλαδή μόνο οι άνθρωποι που με ταξίδεψαν αλλά και ο τόπος που με καλωσόρισε. Ήλιος, θάλασσα, φως, σε αντιδιαστολή με τον εγωισμό, τη σκιά και το μίσος. Μύθος και θρύλος αντάμα με ρεαλισμό, ποικιλία γεγονότων, ικανοποιητικό φινάλε για όλους και πολλά συναισθήματα είναι ελάχιστα από τα θετικά χαρακτηριστικά που μπορώ να τονίσω σε αυτό το φροντισμένο και μεστό μυθιστόρημα.

Βιβλίο Η άγνωστη δίπλα μου
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα υπέροχο κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο αλήθειες γύρω από τις διαπροσωπικές ανθρώπινες σχέσεις. Η Μελίνα γνωρίζει ανθρώπους που η συγγραφέας φροντίζει να μας συστήσει σε όλες τους τις διαστάσεις: καλοί, κακοί, μοναχικοί, σιωπηλοί, απογοητευμένοι, δυστυχισμένοι, επίμονοι, εμμονικοί….

Απολαύστε χαρακτήρες: η πρώτη φίλη που πιάνει η Μελίνα είναι μια μεσήλικη κυρία που γνωρίζει τους πάντες στο χωριό της, χήρα, την ενδιαφέρει κάποιος αλλά έχει παραιτηθεί από τη ζωή για να διεκδικήσει ξανά την ελπίδα και το όνειρο. Ο κύριος Κώστας έχει την ταβέρνα του χωριού. Είναι έξω καρδιά, μαγκούφης, ντόμπρος και υπέροχος φίλος. Ο Νότης και ο Λεωνίδας είναι δύο πρώην φίλοι, που μίσησαν ο ένας τον άλλον όταν μπήκε ανάμεσά τους η νεκρή πια Θεώνη. Μια γυναίκα που διέλυσε μια φιλία χρόνων άθελά της και τώρα δεν μπορούν να αντέξουν το γεγονός ότι σκοτώθηκε σε τροχαίο πριν μπουν τα πράγματα στη ζωή τους σε μια σωστή και ειλικρινή ευθεία. Ο Μάνος είναι ένας απομακρυσμένος, μοναχικός άντρας, που ζει σε ένα θεόκλειστο σπίτι, χωρίς να μιλάει σε άνθρωπο και χωρίς να έχει χαμογελάσει ποτέ. Η Αναστασία είναι μια γυναίκα που αγαπάει φανατικά τον Νότη και αντιμετωπίζει τη Μελίνα ως δυνάμει εχθρό της, πεπεισμένη ότι ο Νότης θα υποκύψει στα θέλγητρά της.

Αυτά είναι τα κύρια πρόσωπα της ιστορίας μας, με τα μυστικά τους, τα βάρη τους, τις ενοχές τους, τις αγάπες τους, τις τύψεις, το μίσος. Η γραφή της κυρίας Κωνσταντούρου χαρτογραφεί με ωραίο, αν και κάπου κάπου πολύ αναλυτικό, τρόπο τις σκέψεις, τις πράξεις, τα αίτια, τις συνέπειες όλων αυτών των χαρακτήρων. Δε με κούρασε, δε βαρέθηκα στιγμή, απλώς ήταν πολύ αναλυτική η γραφή και ίσως να μη χρειαζόταν τόσο. Και μάλλον το λέω αυτό γιατί άργησε πολύ να αποκαλυφθεί η ταυτότητα και ο ρόλος του πλάσματος με τα λευκά και είμαι αναγνώστης που θέλει γρήγορη δράση, ανατροπές και εξελίξεις!

«Η άγνωστη δίπλα μου» είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα, που με αφορμή μια ιστορία απογοήτευσης, αναπτύσσει έναν άξονα πλοκής γύρω από τον οποίο στήνει σημαντικές διαχρονικές και διεισδυτικές παρατηρήσεις γύρω από την ψυχολογία των ανθρώπων που επιλέγει να μας παρουσιάσει αλλά και γύρω από τη σημερινή πραγματικότητα, με την απομόνωση, τον αγώνα για ένα καλύτερο αύριο χωρίς να ζούμε το σήμερα, για την επιτυχία που κυνηγάμε όλοι μας χωρίς να δίνουμε σημασία σε μικρές καθημερινές στιγμές με ανθρώπους που αγαπάμε και μας αγαπάνε κλπ. Παρ’ όλο που η δράση εκτυλίσσεται σε ένα μικρό χωριό, όπου δεν έχεις πολλές αφορμές για σκηνικά και εναλλακτικά τοπία, πουθενά δε βρήκα κοιλιά ή περιττές παραγράφους. Η ματιά της συγγραφέως μπαίνει βαθιά στη μικρή κοινωνία που καλείται να περιγράψει, τονίζει τις αρετές της αγάπης και της δοτικότητας και μου χάρισε ένα συγκινητικό φινάλε.

Βιβλίο Αγεφύρωτες σιωπές
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο σήμερα, η Θάλεια δυσκολεύεται να χωνέψει ότι η δραστήρια, ζωηρή και που φροντίζει για όλους και για όλα μητέρα της, Μαργαρίτα, αυτοκτόνησε πέφτοντας από το γεφύρι της Άρτας. Ο πατέρας της, υποψήφιος βουλευτής στις επερχόμενες εκλογές, είναι τόσο αδιάφορος για το γεγονός που αρχίζει να τη βάζει σε υποψίες. Με τη βοήθεια του Λεωνίδα, ενός δημοσιογράφου (που μαθαίνει ένα συγκλονιστικό μυστικό που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του) και του Κωνσταντίνου, φίλου της και ψυχολόγου, ξεκινάει μια έρευνα γύρω από τον θάνατο της Μαργαρίτας. Ακολουθεί ένα νήμα που θα τη φέρει μπροστά σε σοκαριστικές αποκαλύψεις για το παρελθόν του πατέρα της, σε αδιέξοδο για το αν όντως αυτοκτόνησε το αγαπημένο της πρόσωπο ή τη δολοφόνησαν και με τον ίδιο τον θάνατο. Παράλληλα, ξετυλίγεται η ιστορία της Λένης, της γυναίκας του πρωτομάστορα, που την έχτισε ο άντρας της για να στεριώσει το γεφύρι της Άρτας.

Συνολικά το βιβλίο μου άρεσε αρκετά και μου έκανε εντύπωση η ανατροπή για το ποιος ήταν ο δολοφόνος της μητέρας της Θάλειας. Η κλιμάκωση της υπόθεσης, τα εμπόδια, η κάλυψη, τα μυστικά, η κακία στις ψυχές κάποιων, η διάλυση του κυκλώματος της παιδεραστίας, ο μυστηριώδης ρόλος του πατέρα της Θάλειας σε όλα αυτά και η μεγάλη αποκάλυψη είναι επιμέρους στοιχεία που με κράτησαν. Ένιωσα πάρα πολύ άσχημα με τα ανήλικα παιδιά που έπεφταν θύματα βιασμού και κακοποίησης, γιατί κάποια περιστατικά περιγράφονταν ολοζώντανα και χωρίς ωραιοποίηση, οπότε οι γροθιές μου σφίχτηκαν πολλές φορές.

Ο Θόδωρος, ο πατέρας της Θάλειας, είναι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα και η συγγραφέας φωτίζει το ερωτικό του παρελθόν κομματιαστά, συνδέοντάς τον με πρόσωπα που καταστράφηκαν ψυχολογικά εξαιτίας του. Συγκινητική η ιστορία του μοναχού Ελπίδιου (δε μου άρεσε η επιλογή του ονόματος, τόσα όμορφα ιερατικά ονόματα υπάρχουν) που κατέφυγε στην ιεροσύνη για να ξεχάσει και να συγχωρέσει. Συμπάθησα την ψυχοκόρη Κάτια που περιμάζεψε η οικογένεια της Θάλειας, μόνο και μόνο για να ανακαλύψουμε ότι έχει κι αυτή έναν ψυχισμό γεμάτο τραύματα.

Σε μικρότερη έκταση περιγράφεται η ιστορία της γυναίκας του πρωτομάστορα, η οποία εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια της Θάλειας με τέτοιον τρόπο που είναι σαν κάτι θέλει να της πει, να την οδηγήσει να ταυτοποιήσει κάποιους χαρακτήρες του τότε με το σήμερα και να βρει τη λύση στο αίνιγμα που την ταλανίζει. Πράγματι, η Λένια, η Λυγερή, ο Κερίμ είναι πρόσωπα που ταυτίζονται με τους σημερινούς πρωταγωνιστές και ζουν μια ιστορία που κουμπώνει πρωτότυπα με το σήμερα και τον κύριο κορμό της αφήγησης. Και στη διήγηση αυτή τα ήθη, τα έθιμα, η νοοτροπία, οι αντιλήψεις της εποχής καταγράφονται ωραιότατα και παραστατικότατα.

Ως άντρας που είμαι, δε μου άρεσαν οι χιλιάδες αναλυτικές σκέψεις που έκαναν οι πρωταγωνιστές και κυρίως η Θάλεια, εις βάρος της αφήγησης και της εξέλιξης της πλοκής. Επίσης σε πολλά σημεία θεώρησα τους διαλόγους ψεύτικους και καθόλου προφορικούς. Και πιστεύω πως κανένας άνθρωπος δε θα ανοιγόταν τόσο εύκολα και τόσο γρήγορα σε έναν δημοσιογράφο, όσο φίλος και αν παρουσιαζόταν, όσο η Θάλεια στον Λεωνίδα! Εντόπισα δηλαδή κάποιες αδυναμίες που δε μου χάλασαν όμως τη συνολική εικόνα και είμαι σίγουρος ότι η συγγραφέας θα βελτιωθεί στο επόμενο βιβλίο της. Άλλωστε το «Σκιές στο χρόνο» δεν έχει καμία σχέση ως κείμενο και ως πλοκή με το παρόν βιβλίο, κάτι που δείχνει ότι η κυρία Κωνσταντούρου ανεβαίνει κάθε φορά και ψηλότερα!

Βιβλίο ...δεν υπήρξα ποτέ
Συγγραφέας Θάλεια Κουνούνη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιδέα της παράλληλης λογοτεχνίας με ενθουσίασε. Δύο βιβλία, δύο πρωταγωνιστές, η ιστορία δοσμένη από διαφορετικές ματιές και να εναλλάσσω τα βιβλία στα χέρια μου από κεφάλαιο σε κεφάλαιο για να προχωρήσει η ιστορία. Απογοητεύτηκα όμως σύντομα, γιατί αυτή η ιδέα, γραμμένη από δυο αξιόλογες συγγραφείς, αντί να αφηγηθεί μια πρωτότυπη, διαφορετική ιστορία, κατέφυγε στα κλισέ της ερωτικής λογοτεχνίας. Κοφτές, σύντομες φράσεις, συχνά μια πρόταση να καταλαμβάνει ολόκληρη σειρά, χιλιάδες ερωτικές σκηνές χωρίς νόημα κατ’ εμέ, πάρα πολλές σκέψεις και συναισθήματα χωρίς λόγο ύπαρξης, είναι στοιχεία που δε μου άρεσαν καθόλου.

Στα θετικά κρατώ μόνο την ιστορία του άντρα, που έχει ένα τραυματικό παρελθόν κι αυτό είναι που θα δώσει μια δραματική τροπή στην ιστορία. Μέσα από την ιστορία του περιγράφεται μια ψυχοσύνθεση που μπορούν να εκμεταλλευτούν κάποιοι. Ποιοι και γιατί, το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει. Κατά τα άλλα, όσοι τους αρέσει να διαβάζουν τέτοια βιβλία, εδώ θα βρουν μια πολύ καλή περίπτωση. Εμένα δε με κρατά η ερωτική λογοτεχνία και δυστυχώς, συγκρίνοντάς τα με άλλα βιβλία των συγγραφέων, η ζυγαριά θα γείρει υπέρ της στενοχώριας. Έχοντας στο μυαλό μου ακόμη τις κραυγές από την «Παναγία των δελφινιών» της Θάλειας Κουνούνη και τις κατάρες της γυναίκας του πρωτομάστορα από τις «Αγεφύρωτες σιωπές» της Μαρίας Κωνσταντούρου, δεν αγάπησα αυτό το δείγμα γραφής. Από κει και πέρα, αν υπάρξει κι άλλο δείγμα παράλληλης λογοτεχνίας στα ελληνικά πράγματα, πολύ ευχαρίστως να το διαβάσω και να το υποστηρίξω πρώτος.

Βιβλίο Χωρίς εσένα
Συγγραφέας Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιδέα της παράλληλης λογοτεχνίας αρχικά με ενθουσίασε. Δύο βιβλία, δύο πρωταγωνιστές, η ιστορία δοσμένη από διαφορετικές ματιές και να εναλλάσσω τα βιβλία στα χέρια μου από κεφάλαιο σε κεφάλαιο για να προχωρήσει η ιστορία. Απογοητεύτηκα όμως σύντομα, γιατί αυτή η ιδέα, γραμμένη από δύο αξιόλογες συγγραφείς, αντί να αφηγηθεί μια πρωτότυπη, διαφορετική πλοκή, κατέφυγε στα κλισέ της ερωτικής λογοτεχνίας. Κοφτές, σύντομες φράσεις, συχνά μια πρόταση να καταλαμβάνει ολόκληρη σειρά, χιλιάδες ερωτικές σκηνές χωρίς νόημα κατ’ εμέ, πάρα πολλές σκέψεις και συναισθήματα χωρίς λόγο ύπαρξης, είναι στοιχεία που δε μου άρεσαν καθόλου.

Στα θετικά κρατώ μόνο την ιστορία του άντρα, που έχει ένα τραυματικό παρελθόν κι αυτό είναι που θα δώσει μια δραματική τροπή στην ιστορία. Μέσα από την ιστορία του περιγράφεται μια ψυχοσύνθεση που μπορούν να εκμεταλλευτούν κάποιοι. Ποιοι και γιατί, το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει. Κατά τα άλλα, όσοι τους αρέσει να διαβάζουν τέτοια βιβλία, εδώ θα βρουν μια πολύ καλή περίπτωση. Εμένα δε με κρατά η ερωτική λογοτεχνία και δυστυχώς, συγκρίνοντάς τα με άλλα βιβλία των συγγραφέων, η ζυγαριά θα γείρει υπέρ της στενοχώριας. Έχοντας στο μυαλό μου ακόμη τις κραυγές από την «Παναγία των δελφινιών» της Θάλειας Κουνούνη και τις κατάρες της γυναίκας του πρωτομάστορα από τις «Αγεφύρωτες σιωπές» της Μαρίας Κωνσταντούρου, δεν αγάπησα αυτό το δείγμα γραφής. Από κει και πέρα, αν υπάρξει κι άλλο δείγμα παράλληλης λογοτεχνίας στα ελληνικά πράγματα, πολύ ευχαρίστως να το διαβάσω και να το υποστηρίξω πρώτος.

Βιβλίο Υπόθεση Jacob
Τίτλος πρωτοτύπου Defending Jacob
Συγγραφέας William Landay
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντούρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είμαι σε δύσκολη θέση. Θέλω να δείξω πόσο καλογραμμένο και ανατρεπτικότατο είναι αυτό το βιβλίο αλλά θα χαλάσω την έκπληξη. Θα μου πεις, το έχεις κάνει κι άλλες φορές και θα συμφωνήσω, αλλά η πρόταση που θα γράψω και στην οποία θα στηριχτώ για να τονίσω τις αρετές του βιβλίου είναι τόσο πεζή σε σύγκριση με τον τρόπο που τη χρησιμοποιεί ο συγγραφέας που ειλικρινά θα απογοητευτείτε. Οπότε έχοντας υπ’ όψιν σας τα ελάχιστα στοιχεία που θα παραθέσω αμέσως να ξέρετε ότι το βιβλίο είναι δικαστικό θρίλερ (έχει αφήγηση εν είδει πρακτικών δίκης), κοινωνική περιπέτεια (ψυχολογική διάβρωση και αντίκτυπος στην καθημερινότητα της οικογένειας) και υπάρχει μια τόσο μεγάλη ανατροπή που δε θα ξεκολλήσετε εύκολα (στο 4ο μέρος).

Ο Άντριου Μπάρμπερ είναι ευτυχισμένος με την οικογένειά του και πετυχημένος επαγγελματικά. Όταν όμως αυτή η εύθραυστη εικόνα της ομαλότητας σπάει και τον κατακόβει, τα πάντα αλλάζουν, τίποτε δε θα είναι πια ίδιο. Ο γιος του κατηγορείται για φόνο. Γεμάτος αγωνία και αμφιβολίες εξομολογείται στη γυναίκα του ότι ο παππούς του και ο πατέρας του ήταν εγκληματίες (κλέφτες και δολοφόνοι), άρα ΑΝ το παιδί είναι ένοχος φταίει κι αυτός που τους έκρυψε την κληρονομική προδιάθεση. Η γυναίκα του από εκείνη την ημέρα και μετά δε θα είναι πια η ίδια. Δεν υπάρχει ΚΑΜΙΑ απόδειξη για την ενοχή του παιδιού αλλά υπάρχουν οι αμφιβολίες. Και αρκεί μόνο η ρετσινιά για να μην μπορείς πια να ξαναζήσεις σαν άνθρωπος, ακόμη κι αν κηρυχθείς “μη ένοχος” (προσοχή και σε αυτήν τη σημασία, απλά δεν είσαι ένοχος, όχι ότι είσαι αθώος!).

Μέσα από αυτήν την περιπέτεια λοιπόν, τα συναισθήματα ξεκαθαρίζουν, ο γάμος μπαίνει στις πραγματικές του διαστάσεις, οι ενδοοικογενειακές σχέσεις οξύνονται και ίσως, λέω ίσως, βρουν την ησυχία τους μετά το πέρας της δίκης. Ο Άντριου τρομάζει με την εμφάνιση της γυναίκας του, που απογυμνώνεται μέσα του συναισθηματικά, και αγωνίζεται να κερδίσει το χαμένο έδαφος απέναντι σε έναν αδέξιο, επαναστάτη και άχαρο έφηβο, ένα παιδί όπως όλα της ηλικίας του δηλαδή. Τελικά το παιδί είναι αθώο ή ένοχο; Υπάρχουν αποδείξεις; Και οι αμφιβολίες κατά πόσο μπορούν να οδηγήσουν κάποιον να πάρει τον νόμο στα δικά του χέρια; Και τι σκοπεύει να κάνει;

Σας το συνιστώ ανεπιφύλακτα. Μετά από αυτό οι σχέσεις με την οικογένειά σας δεν θα είναι ποτέ ξανά οι ίδιες.

Συγκρατώ εδώ κάποια αποσπάσματα που είναι χωρία από άλλα βιβλία εν είδει quotes από άλλα βιβλία που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας:  “…(επειδή) πρέπει απλώς να φανταστούμε…πως συναντάμε τον πρώτο ανθρωποειδή πρόγονό μας, τον Αδάμ, κοντό στο παράστημα, με άφθονο τρίχωμα, δίποδο, να περιπλανιέται στις αφρικανικές σαβάνες περίπου 3.000.000 χρόνια πριν. Τώρα ας συμφωνήσουμε πως οποιονδήποτε νόμο κι αν θελήσουμε να χρησιμοποιήσουμε γι’ αυτό το έξυπνο πλασματάκι, δεν θα ήταν πολύ φρόνιμο να τον πλησιάσουμε” (σελ. 8).