Βιβλίο Η αρχή μιας φιλίας 
 Τίτλος πρωτοτύπου The beginning
Συγγραφέας Kate DiCamillo
Εικονογράφος Carmen Mok
Μεταφραστής Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο

Ο Τίμος ο αρουραίος ζει μόνος σ’ έναν παλιό αχυρώνα ώσπου μια κουκουβάγια, ο Οράτιος, πιάνεται σε μια παγίδα. Από τη φύση τους όμως αυτά τα πλάσματα είναι εχθροί, επομένως τι θα κάνει ο Τίμος; Θα διαλέξει τη «σωστή κι ανώτερη επιλογή» ή θα αδιαφορήσει για την τύχη της κουκουβάγιας;

Η Kate DiCamillo έγραψε μια γλυκιά και τρυφερή ιστορία για τη σημασία και την αξία της φιλίας που με συγκίνησε με τον τρόπο που ξεδίπλωσε τη σχέση ανάμεσα στον Τίμο και στον Οράτιο. Ο αρουραίος ζει ήσυχα και μοναχικά σ’ έναν παλιό αχυρώνα κι έχει φτιάξει μια φωλίτσα από σελίδες βιβλίων. Εκεί έχει τους θησαυρούς του, μια κόκκινη βελούδινη παντόφλα, έναν κίτρινο βόλο και μια κονσέρβα σαρδέλες. Ένα απόγευμα μια κουκουβάγια πιάνεται στη φάκα που υπάρχει απ’ έξω και ο Τίμος βρίσκεται σε δίλημμα. Ο Οράτιος όμως δεν είναι μια συνηθισμένη κουκουβάγια αλλά ένα φοβισμένο πλάσμα που δεν ακολουθεί τη φύση του κι ακούει με λαχτάρα τους μύθους και τις ιστορίες που του αφηγείται ο Τίμος. Έτσι τα δυο ζώα συνδέονται με μια βαθιά φιλία κι αυτό είναι η αρχή μιας υπέροχης σειράς ιστοριών.Το κείμενο έχει απλές και μικρές προτάσεις, μεγάλη γραμματοσειρά και χωρίζεται σε ολιγοσέλιδα κεφάλαια, οπότε τα παιδιά μπορούν να διαβάσουν άνετα και να σταματήσουν σε όποιο σημείο θέλουν. Η εικονογράφηση της Carmen Mok είναι πολύ όμορφη και γεμάτη χρώματα, η φωλίτσα του Τίμου έχει ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες ενώ μικρά καρέ διακόπτουν τα κείμενα και συνοδεύουν ολοσέλιδα σχέδια. Ο Τίμος έχει ένα σοφό βλέμμα και ο Οράτιος δείχνει αρκετά φοβισμένος στην αρχή, σταδιακά όμως ο Τίμος κερδίζει την εμπιστοσύνη του κι έτσι στο τέλος αποτυπώνεται σε όλο του το μέγεθος και τη μεγαλοπρέπεια.

Ο Τίμος και ο Οράτιος είναι δύο διαφορετικά πλάσματα που καταφέρνουν να συμβιώσουν παρά τις προσταγές της φύσης τους και να δημιουργήσουν μια ζηλευτή φιλία που θα τους χαρίσει τρυφερές στιγμές.

Βιβλίο Περιπέτεια στο ποτάμι
 Τίτλος πρωτοτύπου Eliot und Isabella und die Abenteuer am Fluss
Συγγραφέας-Εικονογράφος Ingo Siegner
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου / Άγγελος Αγγελίδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο

Ο Έλιοτ ζει καλά στην πόλη ώσπου κατά λάθος παρασύρεται από τα νερά που πλημμυρίζουν την πόλη του και ξεβράζεται πολύ μακριά, στους αγρούς. Εκεί θα γνωρίσει την Ιζαμπέλα και θα δει μια διαφορετική ζωή. Θα καταφέρει να γυρίσει πίσω στην πόλη παρά τους κινδύνους που παραμονεύουν; Θα μείνει πλάι του η Ιζαμπέλα; Τι θα τους συμβεί και από ποιους κινδύνους θα περάσουν;

Ο Ingo Ziegner έγραψε ένα τρυφερό μα και σκληρό, ρομαντικό μα και ρεαλιστικό μυθιστόρημα για παιδιά από 8 ετών και πάνω γεμάτο περιπέτειες, εκπλήξεις και ανατροπές. Ο Έλιοτ είναι ένα μικρό ποντίκι που του αρέσει να διαβάζει και ζει ήσυχα με τους γονείς του. Η ζωή όμως στην πόλη θέλει μεγάλη προσοχή γιατί έχει πολλούς κινδύνους, ποντικοφάρμακα, γάτες και τη συμμορία του Μπόκι Μπούκα, που τα βάζει με τους πιο αδύναμους. Ένα βροχερό βράδυ, ο Έλιοτ βγαίνει για να φέρει κακάο στον πατέρα του και παρασύρεται από τα ορμητικά νερά που πλημμυρίζουν την πόλη. Τελικά βγαίνει στην εξοχή κι εκεί γνωρίζει την Ιζαμπέλα, η οποία του συστήνει την οικογένειά της και μια εντελώς διαφορετική ζωή από αυτήν που ήξερε. Το φαγητό δεν είναι δεδομένο και τα ποντίκια παλεύουν για να το βρουν, έχουν έναν ιδιαίτερο τρόπο να στέλνουν γράμματα σε άλλες περιοχές, δε γνωρίζουν τι είναι το ποντικοφάρμακο ώσπου ο Έλιοτ σώζει τη ζωή ενός από αυτούς χάρη στις γνώσεις που απέκτησε διαβάζοντας γι’ αυτά. Κι έρχεται η μέρα που ο Έλιοτ αποφασίζει να γυρίσει κοντά στους δικούς του.

Ποιος είναι ο Κλαουσφίδης και τι είναι το τέρας του ποταμού; Θα καταφέρει να ξαναβρεί τους γονείς του το χαριτωμένο ποντικάκι; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν ευφυείς απαντήσεις στο κείμενο ενώ η εικονογράφηση του συγγραφέα αποτυπώνει με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες και ζωηρά χρώματα ένα συναρπαστικό ταξίδι που θα δημιουργήσει μια δυνατή φίλια και θα φέρει τον μικρό πρωταγωνιστή αντιμέτωπο με τη συμμορία του Μπόκι Μπούκα σε μια αναμέτρηση που θα του αλλάξει τη ζωή.

Βιβλίο Το ταξίδι του γυρισμού
Τίτλος πρωτοτύπου Rush home road
Συγγραφέας Lori Lansens
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καταπληκτικό βιβλίο. Συγκινήθηκα πάρα πολύ με την ιστορία της άτυχης Άντι. Είναι μια γυναίκα που δεν γνωρίζει τον έρωτα ποτέ υπό τις κατάλληλες συνθήκες κι όταν τον βρίσκει τον στερείται με τον πιο απότομο και βάρβαρο τρόπο. Η παρουσία του κοριτσιού που της το παρατά η μάνα της γιατί δεν έχει λεφτά την κάνει να ξαναβγεί στη ζωή και να το φροντίσει εκείνη. Κι ο πατέρας του παιδιού πού είναι; Τις τελευταίες σελίδες τις ρούφηξα. Αξίζει πραγματικά να διαβαστεί και να διαδοθεί. Τραγικές και ολοζώντανες οι περιγραφές των πόλεων και των τρόπων ανατροφής και αντίληψης ενός παιδιού. Η περιοχή με τα τροχόσπιτα ήταν λες και ζούσα κι εγώ εκεί μαζί τους.

Βιβλίο Το άρωμα
Τίτλος πρωτοτύπου Das parfum
Συγγραφέας Patrick Süskind
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα δυνατό, ανατριχιαστικό και ευρηματικό μυθιστόρημα, με συναρπαστική γραφή και μια αχαλίνωτη φαντασία που ρίχνει τον αναγνώστη από τη μια έκπληξη στην άλλη. Παρ’ όλο που κατά βάση η αφήγηση είναι μονομερής και επίπεδη, χωρίς παράλληλες ιστορίες ή τις τεχνικές που βελτιώνουν μια πλοκή, είναι τέτοια η δύναμη της εξιστόρησης αυτής καθαυτής που δε χρειάζεται κάτι άλλο. Οι γνώσεις του συγγραφέα για την εποχή, οι καλά δουλεμένοι και υποδειγματικοί χαρακτήρες που εμφανίζονται σταδιακά στη ζωή του Γκρενούιγ πηγαίνοντάς τον ένα βήμα πιο κοντά στον στόχο του, η άρτια ψυχοσύνθεση του πρωταγωνιστή, κάποιες νότες χιούμορ και ειρωνείας, η μελετημένη τοποθέτηση σε καίρια σημεία και χωρίς πλατειασμούς των γνώσεων χημείας, αρωματοποιίας και ανθρωπολογίας στο ευρύτερο κοινωνικό και επιστημονικό πλαίσιο, ακόμη και οι συνθήκες ζωής στο βρώμικο Παρίσι και στην καλύτερη από υγειονομικής άποψης επαρχία, κάτι που χαρίζει δυνατό ρεαλισμό στα γεγονότα, είναι κάποια από τα γνωρίσματα του μυθιστορήματος που κυριολεκτικά με καθήλωσαν ως το τέλος.

Ο Γκρενούιγ είναι ένα πραγματικό τέρας, εμφανισιακά και ψυχολογικά, και διάβασα τις περιπέτειες του με τα ίδια ακριβώς αισθήματα που μου γέννησε ο «Φρανκενστάιν» της Μαίρη Σέλλεϋ. Ο συγγραφέας συμμετέχει ενεργά στην αφήγηση, αναφερόμενος με τη μέθοδο της προοικονομίας σε κάποια περιστατικά που θα συμβούν αργότερα ή ολοκληρώνοντας τον βίο των ανθρώπων που γνώρισε ο Γκρενούιγ χρόνια αργότερα από το πέρασμά τους στη ζωή του. Ο Patrick Süskind που έγραψε το βιβλίο αγωνίζεται να μην πάρει θέση στα ιστορούμενα, να μη φανεί μεροληπτικός απέναντι στον αναγνώστη, να μην υποστηρίξει ή αποδοκιμάσει τις πράξεις του Γκρενούιγ αλλά να επιτρέψει σε όποιον θέλει να σκεφτεί λίγο παραπάνω να καταλήξει μόνος του στα δικά του συμπεράσματα.

Από το Παρίσι στο Πιερφόρ και το Μονπελιέ κι από την Γκρας στην Ορλεάνη, ο Γκρενούιγ αγωνίζεται να βρει το μυστηριώδες άρωμα της ανθρώπινης ύπαρξης και της αγάπης που πηγάζει απ’ αυτήν και μέσα απ’ όλη αυτήν τη διαδικασία να καταλάβει τι τον κάνει ευτυχισμένο. Ένα πραγματικά και βαθιά δυστυχισμένο πλάσμα, που δε γνώρισε την αγάπη παρά μόνο την απόρριψη και τη μοναξιά της ψυχής, σελίδα τη σελίδα μεταμορφώνεται από ταπεινό και υπάκουο βοηθό σε υπερόπτη αφέντη, πανέξυπνο και ευρηματικό αρωματοποιό, φτάνοντας να θεωρεί τον εαυτό του μοντέρνο Προμηθέα! Η τιμωρία της ύβρεως αυτής θα είναι φυσικά παραδειγματική. Το τέλος είναι ένα πραγματικό σοκ για τον ανυποψίαστο αναγνώστη, μιας και η λύση που έδωσε ο Γκρενούιγ, όταν πια έφτασε στο απόλυτο σημείο θέωσης, όταν κατάφερε να πραγματοποιήσει τις επιδιώξεις του και να υλοποιήσει τους στόχους του, ήταν η μοναδική που θα μπορούσε να δοθεί. Ο πρωταγωνιστής έφτασε στο σημείο που δεν είχε κυριολεκτικά τι άλλο να κάνει κι έτσι επέλεξε να προβεί σε αυτήν την απάνθρωπη πράξη.

Σε δεύτερο επίπεδο υπάρχουν χιλιάδες ιδέες για συζήτηση, πολλές σκέψεις και νοήματα που καλωσορίζουν όποιον θέλει να κοιτάξει πίσω από τη δράση και την άφθαστη ψυχολογία. Ο συγγραφέας πήρε μια ήσσονος σημασία αίσθηση, όπως η όσφρηση και μέσα από αυτήν ζωντάνεψε μια εποχή γεμάτη συναρπαστικές λεπτομέρειες! Η κεντρική ιδέα, η αφορμή και το κίνητρο, τα ελατήρια, όλα πηγάζουν από και επηρεάζουν φρέσκες, ξεχωριστές ιδέες πλοκής. Πίσω από όλα αυτά λοιπόν ξεπηδάει η αγάπη σε όλες τις μορφές μα πάνω απ’ όλα η προσήλωση του ανθρώπου σε αυτήν σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να σκοτώσει και να είναι και ικανοποιημένος γι’ αυτό!

«Το άρωμα» είναι η ιστορία ενός δολοφόνου, η ζωή ενός πραγματικά κακού ήρωα αλλά και το σημείο στο οποίο μπορεί να φτάσει μια ανθρώπινη ύπαρξη όταν έχει έναν στόχο στο μυαλό της. Οι επιστήμες της εποχής (ιατρική, φυσική, φιλοσοφία), η κοινωνία της Γαλλίας, οι αντιλήψεις και οι ιδέες που πηγάζανε από επαναστατικά μυαλά αλλά και τσαρλατάνους, είναι η τεκμηριωμένη και απαραίτητη τοιχογραφία για ένα μυθιστόρημα φρίκης, γεμάτο σκέψεις, εικόνες και συναισθήματα, που δε με άφησε να κοιμηθώ τα βράδια από την αγωνία, το σασπένς, την ένταση και τον ρεαλισμό. Είναι μια αναγνωστική εμπειρία από την οποία όλοι θα βγουν κερδισμένοι.

Βιβλίο Ο κόσμος της Σοφίας
Τίτλος πρωτοτύπου Sofies verden
Συγγραφέας Jostein Gaarder
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το είχα διαβάσει πολύ καιρό πριν και χάρηκα που ξανάπεσε στα χέρια μου. Πυκνογραμμένο και διεξοδικό. Έχουμε δύο βιβλία σε ένα: η Σοφία και ο μυστηριώδης αποστολέας των μαθημάτων φιλοσοφίας και μετά τα μισά του βιβλίου διαβάζουμε για την ιστορία ενός πατέρα που φτιάχνει ένα βιβλίο για να το χαρίσει στην κόρη του στα γενέθλιά της με σκοπό να την κάνει καλύτερο άνθρωπο, διδάσκοντάς της τη φιλοσοφία και τα αιώνια ερωτήματα του ανθρώπινου νου. Σαν περιγραφή και πλοκή δεν παρατήρησα κάποια αδυναμία ή χαλαρότητα. Μάλιστα, όταν τα πλάσματα της φαντασίας αρχίζουν να διαπιστώνουν την αλήθεια και προσπαθούν να ξεφύγουν από τον δημιουργό τους κι έρχονται στην πραγματικότητα σαν άυλα φαντάσματα είχε πλάκα. Διασκέδασα και με τις φανταστικές συζητήσεις της Σοφίας με τον Γουίνι και τους άλλους ήρωες του Ντίσνεϋ, αλλά και την Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων, τη Σταχτοπούτα και τη Χιονάτη κλπ.

Από την άλλη η ιστορία της φιλοσοφίας δίνεται με τρόπο κατανοητό, αν και καθόλου απλό. Βοηθάει στην καλύτερη κατανόηση η επανάληψη εννοιών, η διαλογική συζήτηση, οι επεξηγήσεις. Δύσκολα μπορώ να πω ότι απευθύνεται σε εφήβους μιας και η ορολογία με φόβισε αρκετά, γι’ αυτό ίσως το βιβλίο να αποθαρρύνει όσους δεν ενδιαφέρονται για τη φιλοσοφία και για το διηνεκές της ανθρωπότητας. Το συνιστώ όμως ανεπιφύλακτα για μια πρώτη επαφή με τον νοητικό και τον εσώτερο εαυτό του ανθρώπου. Κατάλαβα πολλά μετά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου, δέσανε αρμονικά οι φιλοσοφίες του Αριστοτέλη με τον Δαρβίνο και τον Φρόιντ, τελικά όλα είναι απότοκα της αγωνιώδους αναζήτησης του Αγνώστου Θεού και της τελικής αιτίας των πάντων. Και φτάνουμε στη σύγχρονη εποχή και λες τελειώνει η φιλοσοφία, έλα όμως που μέσα στη φιλοσοφία είναι και η αστρονομία κι έμεινα άφωνος με τα στατιστικά στοιχεία του πλανήτη μας, του γαλαξία μας και των άλλων γαλαξιών που μας περιβάλλουν! Φυσικά, απάντηση στο ερώτημα αν υπάρχει Θεός δεν δίνεται ξεκάθαρα, νιώθεις όμως ότι «κάτι» κινεί τα νήματα. Κι από κει και πέρα αν θες να αλλάξεις τη ζωή σου, αν θες απάντηση σε κάποια ερωτήματα, η Φιλοσοφία σε περιμένει. Πολύ καλό βιβλίο αλλά απευθύνεται σε συγκεκριμένο κοινό και οφείλω να σας προειδοποιήσω να είστε συγκεντρωμένοι κατά την ιστορία της Φιλοσοφίας αλλά όχι και πολύ, ειδικά όταν είστε σε μέσα μεταφοράς (έχασα εγώ στάσεις εξαιτίας της μαγικής γραφής της ιστορίας….).

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το προφίλ του χρήστη Βιβλιομανία στο facebook.

Βιβλίο Ο θεός των μικρών πραγμάτων
Τίτλος πρωτοτύπου The god of small things
Συγγραφέας Arundhati Roi
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Ο Θεός των μικρών πραγμάτων» περιγράφει τη ζωή του Έστθα και της Ράχελ, δίδυμων αδερφών, που επιστρέφουν στο πατρικό τους στο Αγιέμενεμ μαζί με τη μητέρα τους, όταν τα εγκατέλειψε ο πατέρας τους. Μέσα από τα μάτια τους και τις εμπειρίες τους ξεπηδάει η κοινωνική και πολιτική ιστορία της Ινδίας του 1960 μέχρι και το 1990 περίπου, όπου τα εμπόδια της κάστας είναι έντονα και κατακριτέα για όποιον τα ξεπεράσει. Λυρισμός, διεισδυτική ψυχογράφηση χαρακτήρων, ωρίμανση, ποικίλο πλαίσιο ανάπτυξης μιας διαφορετικής ιστορίας και πολλά άλλα χαρακτηριστικά συνιστούν ένα μυθιστόρημα εντελώς διαφορετικό από τα άλλα.

Μετά λύπης μου παραδέχτηκα στον εαυτό μου, λίγο πριν παρατήσω την ανάγνωσή του, πως δε με άγγιξε όσο θα ήθελα ή όσο είχα δει, νιώσει και καταλάβει από άλλους αναγνώστες. Πρόκειται για ένα κείμενο που με γοήτευσε με την ποιητικότητά του, τα καλολογικά του στοιχεία, την υπέροχη γραφή και ταυτόχρονα αρνήθηκε να μου ανοίξει διάπλατα τις πόρτες του περιεχομένου του. Από ένα σημείο μάλιστα ούτε οι μεταφορές, οι παρομοιώσεις ή το ποιητικό βλέμμα της συγγραφέως με κράτησαν. Πιστεύω ακράδαντα, ακόμη και τώρα, πως κρύβει θησαυρούς μέσα του και σίγουρα προορίζεται για αναγνώστες με απαιτήσεις, απλώς του κρατάω κακία γιατί με κράτησε απ’ έξω, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δε φταίω κι εγώ. Είτε οι τρέχουσες περιστάσεις της ζωής μου είτε ο αποσπασματικός χρόνος που του διέθετα και χάλαγε τη συνοχή της ανάγνωσης είτε δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο δε με βοήθησαν να το κατανοήσω καλύτερα και να το αγαπήσω περισσότερο.

Από συζητήσεις που έκανα κι από μια έρευνα που υλοποίησα, κατέληξα στο συμπέρασμα πως το «κακό» (για μένα) ξεκινάει με την ίδια τη δομή του μυθιστορήματος, όπου η Ρόι, χάρη στην προϋπηρεσία της στον χώρο του σεναρίου, παραθέτει την αφήγηση με μια εντελώς διαφορετική δομή: ξεκινάει με το τέλος, συνεχίζει με την αρχή και τελειώνει με τη μέση της ιστορίας! Ναι, ομολογώ πως αυτό δεν το κατάλαβα διαβάζοντάς το, είχα μόνο την αίσθηση του πισωγυρίσματος (το λεγόμενο πρωθύστερο), δεν είχα διαπιστώσει αυτήν τη συνολική εικόνα. Η θέση μου δυσχεραίνει κι άλλο!

Η συγγραφέας έχει εκπληκτική γραφή, εξαιρετική δύναμη απεικόνισης σκηνών και μοναδική παρατηρητικότητα, απεκδύοντας όλους τους χαρακτήρες της από τα προτερήματα και τα ελαττώματά τους. Την ίδια στιγμή που μπορεί να σου γεννήσει έντονα και αντιφατικά συναισθήματα, φωτίζοντας κάτι εντελώς απροσδόκητο για να δυσχεράνει ή να ελαφρύνει περισσότερο, ανάλογα το περιστατικό, την κάθε σκηνή της, τότε μπορεί να σου δείξει, με άφθαστη τέχνη, την αποστασιοποίησή της από τα γεγονότα και τις σκηνές που περιγράφει! Η λεξιπλαστική της τέχνη είμαι σίγουρος πως θα δημιούργησε πολλά προβλήματα και στη μεταφράστρια στα ελληνικά του κειμένου ενώ ακόμη έχω τη δυσεξήγητη απορία γιατί κάποια κομμάτια προτάσεων γράφονταν με κεφαλαίο το αρχικό γράμμα των λέξεων (π. χ. «Από τα τέσσερα πράγματα που ήταν Δυνατά στην Ανθρώπινη Φύση…», σελ. 165 ή «Πράγμα που φόρτωνε την αστυνομία με το Θάνατο ενός τυπικά αθώου ανθρώπου», σελ. 400).

Μέσα από το βιβλίο ξεπηδούν κι άλλα σημαντικά κοινωνικά προβλήματα, πέραν του διαχωρισμού με τις κάστες, όπως η θέση της Αριστεράς και του κομμουνισμού στην ιστορία της χώρας, η θέση της γυναίκας απέναντι στην κοινωνία και την οικογένεια, ακόμη και η παιδοφιλία και η αιμομιξία, μόνο που τα τελευταία ακραγγίζονται ή παραμένουν θολά… Όλα αυτά όμως είναι ψήγματα που αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας κοινωνίας και καταγράφει αδυσώπητα το πώς λειτουργούν, το πώς συμπεριφέρονται τα μέλη μεταξύ τους και τι είδους σχέσεις δημιουργούνται.

«Ο Θεός των μικρών πραγμάτων» είναι ένα διαφορετικό, προκλητικό μυθιστόρημα, που αλλάζει τον αναγνώστη υποσυνείδητα και χωρίς να το καταλάβει, είναι γεμάτο από καλολογικά στοιχεία που στολίζουν τις καλές στιγμές και γιγαντώνουν τις δύσκολες και τις τραγικές. Θέλει προσήλωση, θέλει ευληψία, θέλει αμέριστη προσοχή και προορίζεται για απαιτητικούς αναγνώστες, που δεν ψάχνουν τη μασημένη τροφή αλλά δοκιμάζονται για να προχωρήσουν τη σκέψη τους παραπέρα. Αυτό το βιβλίο θα το κρατήσω κοντά μου για να του δώσω μια δεύτερη ευκαιρία αργότερα, όντας σίγουρος πως κάποια στιγμή θα βρούμε μια κοινή πορεία πλεύσης και θα ξεκλειδώσω όλα του τα μυστικά!

Βιβλίο Νυχτερινό τρένο για Λισαβόνα
Τίτλος πρωτοτύπου Nachtzug nach Lissabon
Συγγραφέας Pascal Mercier
Μεταφραστής Μαρία Αγγελίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο καθηγητής Ράτμουντ Γκρεγκόριους, μοναχικός, χωρίς οικογένεια, που διδάσκει σε λύκειο της Βέρνης, μονήρης, με την ίδια ρουτίνα κάθε μέρα, σώζει ένα βράδυ από απόπειρα αυτοκτονίας μια Πορτογαλίδα, η οποία όμως έπειτα εξαφανίζεται, αφήνοντάς του ένα βιβλίο του ποιητή Αμαντέου ντε Πράντου. Ο καθηγητής, μαγεμένος από το άκουσμα της πορτογαλικής γλώσσας και από τα φιλοσοφικά κείμενα του συγγραφέα, τα παρατάει όλα και σπεύδει στη Λισαβόνα για να βαδίσει στα ίχνη του Πράντου, να γνωρίσει τους ανθρώπους γύρω του, να ζήσει τα μέρη όπου περπάτησε, μεγαλούργησε, διέπρεψε. Ο Αμαντέου ντε Πράντου ήταν γιατρός, ακολουθώντας τις επιταγές του διακεκριμένου καρδιολόγου πατέρα του, την περίοδο της δικτατορίας του Σαλαζάρ. Μια μέρα, από ιατρική υποχρέωση, σώζει τη ζωή του αρχιβασανιστή του καθεστώτος, πέφτοντας στα μάτια των συμπολιτών του κι έτσι κατατάσσεται στην Αντίσταση.

Όλες του οι σκέψεις, τα συναισθήματα, οι απόψεις είναι καταγεγραμμένα σε αυτό το βιβλίο που βρήκε ο Γκρεγκόριους, μια σπάνια, για να μην πω χαμένη, έκδοση από έναν εκδοτικό οίκο που κανείς δεν είχε ξανακούσει γι’ αυτόν. Βήμα το βήμα, μέρα τη μέρα, ο καθηγητής αναζητά το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον του ντε Πράντου. Θα συναντήσει εμπόδια, θα βρει δυσκολίες αλλά πάνω απ’ όλα θα έρθει αντιμέτωπος με τον ίδιο του τον εαυτό, θα συγκρουστεί με τη νοοτροπία του, τις απόψεις του, τη στάση ζωής. Και όλα αυτά την ίδια στιγμή που ένα μικρό και αθόρυβο ρολόι αρχίζει να μετράει αντίστροφα τις δικές του ώρες. Θα βρει τη δύναμη να αντιμετωπίσει τη δική του περιπέτεια υγείας; Θα λύγισε μπροστά στο φόβο του θανάτου ή θα καταφέρει να ενισχυθεί ψυχικά και να παλέψει επί ίσοις όροις;

Μπράβο στις εκδόσεις Ψυχογιός που εξασφάλισαν αυτό το βιβλίο για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Η ομώνυμη ταινία βγήκε στους κινηματογράφους το 2013.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα (απ’ ό,τι φαντάζεστε, όλα είναι από το βιβλίο του ντε Πράντου):

“Συμβαίνει άραγε και στους άλλους αυτό; Να κοιτάζουν το παρουσιαστικό τους, την εξωτερική μορφή τους και να μην αναγνωρίζουν τον εαυτό τους; Αντικρίζουν τάχα το είδωλό τους και θαρρούν πως βλέπουν ένα σκηνικό αδέξιο, μια παραμόρφωση της πραγματικότητας; Να συνειδητοποιούν με τρόμο ότι υπάρχει άβυσσος ανάμεσα στην εικόνα που σχηματίζουν γι’ αυτούς οι άλλοι και στην ιδέα που έχουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους; Κι ότι η γνώση από μέσα και η γνώση απ’ έξω απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους ώστε είναι αδύνατον να τις θεωρήσει κανείς γνώση του ίδιου προσώπου; Η απόσταση από τους άλλους στην οποία μας τοποθετεί αναγκαστικά αυτή η συνειδητοποίηση μεγαλώνει ακόμα περισσότερο όταν ένα ακόμα στοιχείο ξεκαθαρίζει μέσα μας: πως δηλαδή το παρουσιαστικό μας δεν το βλέπουν οι άλλοι όπως το βλέπουμε εμείς. Γιατί τους ανθρώπους δεν τους κοιτάζουμε σα να ‘ταν σπίτια, δέντρα, άστρα. Τους ανθρώπους τους κοιτάζουμε προσδοκώντας να έρθουμε σ’ επαφή μαζί τους με συγκεκριμένο τρόπο και να τους μεταμορφώσουμε έτσι σε κομμάτια του δικού μας εσωτερικού κόσμου. Η φαντασία μας τους κόβει και τους ράβει για να ταιριάζουν με τις επιθυμίες και τις ελπίδες μας ή αντίθετα, για να επιβεβαιώνουν τους φόβους και τις προκαταλήψεις μας. Δεν καταφέρνουμε να φτάσουμε σίγουροι κι απροκατάληπτοι ούτε καν στα εξωτερικά όρια ενός Άλλου. Καθ’ οδόν το βλέμμα μας ξεστρατίζει και θολώνει από τους πόθους και τα φαντάσματα του νου, που μας σφραγίζουν με την ιδιαίτερη, απαραγνώριστη ταυτότητά μας, που μας κάνουν να είμαστε αυτοί ακριβώς που είμαστε” (σελ. 108-109).

“Ο πραγματικός σκηνοθέτης της ζωής μας είναι η σύμπτωση, ένας σκηνοθέτης γεμάτος σκληρότητα, ευσπλαχνία και συναρπαστική γοητεία” (σελ. 120).

“Είναι η ψυχή ένας τόπος γεγονότων; Ή μήπως τα υποτιθέμενα γεγονότα είναι οι απατηλές σκιές των ιστοριών μας;” (σελ. 185).

“Τα χρόνια της νιότης μας τα ζούμε σα να ‘μασταν αθάνατοι. Η γνώση της θνητότητας μας τυλίγει σα μια σερπαντίνα που μόλις κι αγγίζει το δέρμα μας. Πότε, σε ποια φάση της ζωής, αλλάζει αυτή η αίσθηση; Πότε αρχίζει η σερπαντίνα να μας σφίγγει, όλο και πιο γερή, όλο και πιο στενή, ώσπου τελικά μας πνίγει; Πότε αρχίζουμε να νιώθουμε την απαλή αλλά ανυποχώρητη πίεση που δεν πρόκειται ποτέ πια να λιγοστέψει; Πώς την αναγνωρίζουμε στους άλλους; Και πώς στον ίδιον τον εαυτό μας;” (σελ. 301).

“Ισχύει πράγματι ότι όλα όσα κάνουμε τα κάνουμε από το φόβο της μοναξιάς; Αυτός είναι ο λόγος που στερούμε από τον εαυτό μας πράγματα για τα οποία θα μετανιώσουμε στο τέλος της ζωής μας; Αυτός είναι ο λόγος που τόσο σπάνια λέμε ό,τι σκεφτόμαστε; Γιατί, αν όχι γι’ αυτό, παραμένουμε γαντζωμένοι σε διαλυμένους γάμους, ψεύτικες φιλίες, πληκτικές γιορτές γενεθλίων; Τι θα γινόταν αν βάζαμε ένα τέλος σ’ όλα αυτά, αν σταματούσαμε αυτούς τους υπόγειους εκβιασμούς και υπερασπιζόμασταν τον εαυτό μας; Αν αφήναμε τις σκλαβωμένες επιθυμίες μας και την οργή για την υποδούλωσή τους να τιναχτούν ψηλά σαν αρτεσιανά φρέατα; Γιατί αυτή η τρομαχτική μοναξιά…τι ακριβώς είναι; Είναι η σιωπή που μένει όταν λείψει το συμβατικό και προσποιητό φέρσιμο; Όταν δεν είναι πια ανάγκη να βαδίζουμε κρατώντας την ανάσα μας στο ναρκοπέδιο του συζυγικού ψέματος και της φιλικής μισής αλήθειας; Είναι η ελευθερία να τρως μόνος, χωρίς κανέναν απέναντί σου; Είναι ο άπλετος άδειος χρόνος που απλώνεται βουβός όταν παύουν οι τυμπανοκρουσίες των ραντεβού και των κανονισμένων συναντήσεων; Δεν είναι υπέροχα πράγματα όλα αυτά; Δεν είναι μια παραδείσια κατάσταση; Γιατί λοιπόν τα φοβόμαστε; Μήπως πρόκειται τελικά για ένα φόβο που υφίσταται απλά και μόνο επειδή δεν έχουμε σκεφτεί ως το βάθος το αντικείμενό του; Μήπως πρόκειται τελικά για ένα φόβο που έχουν ενσταλάξει μέσα μας οι άμυαλοι γονείς, δάσκαλοι και παπάδες; Κι από πού κι ως πού είμαστε σίγουροι ότι οι άλλοι δε θα μας ζήλευαν βλέποντας πόσο μεγάλη έγινε η ελευθερία μας; Και δε θα επεδίωκαν εν συνεχεία τη συντροφιά μας;” (σελ. 424-425).

“Η ζωή μας είναι φευγαλέα σχήματα στην επιφάνεια της άμμου, φτιαγμένα από μια ριπή του ανέμου, κατεστραμμένα από την επόμενη. Σχηματισμοί ματαιότητας, που χαλούν πριν καλά καλά πάρουν τη μορφή τους” (σελ. 526).