Βιβλίο Στο μάτι του ταύρου 
Συγγραφέας Δώρος Αντωνιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την πρώτη υπόθεση του αστυνόμου Ελευθεριάδη και περιέχει σε ικανοποιητικό βαθμό όλα τα εχέγγυα ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος. Γρίφοι, ανατροπές και κλιμακούμενη πλοκή δε με άφησαν σε ησυχία και προσπαθούσα να καταλάβω τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα θύματα. Οι εγκυκλοπαιδικές αναφορές σε μαθηματικά προβλήματα και επιστήμονες με βοήθησαν να καταλάβω τι γίνεται στο μυαλό του δολοφόνου και δεν κουράστηκα από την παράθεσή τους. Το Ξυράφι του Όκαμ, η κατοπτρική γραφή, η ακολουθία Φιμπονάτσι και άλλα παίζουν τον ρόλο τους στην ιστορία κι έρχονται στο φως σταδιακά, συμπληρώνοντας κάθε φορά κι ένα διαφορετικό κενό. Με βοηθό τον Νίκο Αθανασίου που θα πάρει τη θέση του όταν οριστικοποιηθεί η παραίτησή του, ο Ελευθεριάδης αγωνίζεται να βρει τον δολοφόνο.

Ο ήρωας του βιβλίου μόλις υπέβαλε την παραίτησή του, εκπλήσσοντας τους πάντες στη δουλειά του. Γιατί είναι ψυχρός τελευταία με τη γυναίκα του και απόμακρος με τα παιδιά του; Τι αποφάσεις πήρε; Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε μαζί με την επίλυση της υπόθεσης τη διάλυση του γάμου του με την Ελπίδα, τα νεύρα, τον θυμό, τα όρια στα οποία έφτασε η Ελπίδα εδώ και καιρό. Μήπως λοιπόν αυτή η υπόθεση, κι ας είναι η τελευταία, αποτελέσει τη θρυαλλίδα για ριζικές αποφάσεις; Τα μαθηματικά είναι η μεγάλη αγάπη του αστυνόμου αλλά η δουλειά του δεν τον άφησε να ολοκληρώσει τις αντίστοιχες σπουδές, ήρθε έπειτα κι η Ελπίδα στη ζωή του κι όλα άλλαξαν οριστικά. Αγαπάει επίσης τις μηχανές, κάτοχος ο ίδιος μιας Ζ1000 που περιγράφεται παραστατικά και μεταδίδει την αίσθηση της ταχύτητας και του κινδύνου. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε την κατά τρία χρόνια μικρότερη αδελφή του Πέτρου, Άννα, η οποία είναι παντρεμένη με τον Μανόλη, τον καλύτερο φίλο του. Η μητέρα του ήταν πρόσφυγας από την Μπιάφρα κι έφτασε έγκυος στην Ελλάδα. Ο Μανόλης είναι καλοσυνάτος, έξυπνος και δυνατός, καταφέρνοντας να επιβιώσει με την έξαρση του ρατσισμού και την ξενοφοβία. Το ζευγάρι έχει κι αυτό τον δικό του ρόλο στο μυθιστόρημα, εμπλουτίζοντας έτσι την πλοκή.

Τα κεφάλαια πότε μας φέρνουν στο παρόν και πότε μας γυρνάνε είκοσι χρόνια πριν, ξεδιπλώνοντας δυο παράλληλες ιστορίες φαινομενικά αταίριαστες, οι οποίες όμως θα κουμπώσουν απροσδόκητα στο κατάλληλο σημείο. Στη Θεσσαλονίκη του χτες λοιπόν ξεδιπλώνεται η ζωή του ψυχολόγου που δολοφονήθηκε, η φοιτητική του ζωή, το στέκι του όπου έπαιζε βελάκια, πώς έμπλεξε με μια μυστηριώδη υπόθεση χάρη σ’ έναν περίεργο τύπο που του φορτώθηκε ξαφνικά και με μια Ελένη. Καμάρα, Εστία, Εγνατία και άλλα σημεία της πόλης δίνουν τον παλμό της φοιτητικής ζωής της συμπρωτεύουσας και παρακολουθούμε ένα περίεργο παιχνίδι για γερούς λύτες. Στα θετικά της γραφής είναι οι λεπτομερείς αλλά όχι κουραστικές περιγραφές των τόπων του εγκλήματος ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα (μέχρι και σχεδιαγράμματα υπάρχουν!), η γρήγορη δράση, οι κινηματογραφικές σχεδόν σκηνές και οι ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις («Το στομάχι μου γουργουρίζει σαν 72άρι παπάκι με μανιβέλα που δεν παίρνει μπροστά»), στοιχεία που συγκροτούν ένα καλό ελληνικό νουάρ.

Το μυθιστόρημα «Στο μάτι του ταύρου» είναι το πρώτο της σειράς περιπετειών με ήρωα τον αστυνόμο Πέτρο Ελευθεριάδη και η αρχή μιας ιστορίας που βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο, με τους χαρακτήρες να εμφανίζονται και να αποσύρονται κάθε φορά, δημιουργώντας ένα ελκυστικό και ενδιαφέρον για τον αναγνώστη σύμπαν. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα το βρήκα λίγο πιο αδύναμο από τα επόμενα αλλά ας μην ξεχνάμε πως ήταν η πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα. Γι’ αυτόν τον λόγο και δεν επηρεάστηκα αρνητικά από την αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του ενόχου, τα κίνητρα του οποίου έδειχναν αληθοφανή αλλά εμένα δε με έπεισαν ούτε από την εμφάνιση ενός από μηχανής θεού που μπερδεύει τις εξελίξεις ώστε να οδηγηθούμε στο ανατρεπτικότατο (προσωρινό) τέλος. Μαθηματικά λοιπόν και αστυνομικό μυστήριο με γρίφους, τι καλύτερο για ξενύχτι;

Βιβλίο Το Μηδέν μασκαρεμένο έχει μυστικό κρυμμένο
Συγγραφέας Σοφία Κλιάνη
Εικονογράφος Λιάνα Δενεζάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι πανέξυπνο και ανατρεπτικό, κατάλληλο για παιδιά από 4 ετών και πάνω. Η ιστορία με συγκίνησε και με ταξίδεψε. Η κυρία Σοφία Κλιάνη μου περιέγραψε ένα μέρος γεμάτο νούμερα και αριθμούς ενώ η κυρία Λιάνα Δενεζάκη έβαλε όλη της τη μαεστρία για να αποτυπώσει με ζωηρά και ποικίλα χρώματα αυτές τις οικογένειες αλλά και τις εναλλαγές συναισθημάτων κατά την πορεία της αφήγησης.  Μου άρεσε η ιστορία γιατί δίνει την ευκαιρία στο παιδί να μάθει ακόμη καλύτερα τους αριθμούς και ταυτόχρονα με την ωραία ανατροπή να καταλάβει τα προτερήματα της φιλίας, της αλληλεγγύης και της ομαδικότητας. Το Μηδέν γίνεται Οχτώ και φοβάται πως αν αποκαλυφθεί θα το μαλώσουν και θα το διώξουν από το χωριό. Να που γίνεται κάτι όμως που δεν το περίμενε, κάτι που δίνει την ευκαιρία στη συγγραφέα να τονίσει στους μικρούς αναγνώστες πως «το όλοι μαζί είναι πιο δυνατό», πως «δεν έχει καθόλου πλάκα να μένει ο καθένας μόνος του» κλπ.

Θέλετε λοιπόν κι εσείς να ανακαλύψετε τι συνέβη με το κόλπο που σκαρφίστηκε το 0; Δεν έχετε παρά να διαβάσετε την ιστορία με τα παιδιά σας και να ταξιδέψετε μαζί ως το Αριθμοχώρι, παρατηρώντας από κοντά τη ζωή των αριθμημένων κατοίκων. Το τέλος θα σας αποζημιώσει όλους!

Βιβλίο Η μέτρηση του κόσμου 
Τίτλος πρωτοτύπου Die Vermessung der Welt 
Συγγραφέας Daniel Kehlmann
Μεταφραστής Κωνσταντίνος Κοσμάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αλήθεια είναι ότι δεν το τελείωσα. Με κούρασε. Δεν το βαρέθηκα όμως. Αξίζει να διαβαστεί. Με συνήρπασαν περισσότερο τα μαθηματικά κεφάλαια με τον Γκάους. Με τρόμαξε το μέγεθος της περιέργειας των εξερευνητών και τα βασανιστήρια που εθελοντικά υποβάλλονταν για να ανακαλύψουν και να μετρήσουν πράγματα που σήμερα τα θεωρούμε δεδομένα! Ίσως σε έναν άλλον αναγνώστη να φανεί πιο καλό. Αλίμονο, δεν το παραπετάω. Ρίξτε του μια ματιά (εις βάθος) και δε θα βγείτε χαμένοι.

Βιβλίο Οι μέλισσες του Κάλβου τριγυρίζουν στα λιβάδια του Λινκολνσάιρ
Συγγραφέας Πόλυ Χατζημανωλάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ταξιδευτής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χμμμ…Με παραξένεψε που δεν έχει τέλος!!!!Με την έννοια «πράξεως σπουδαίας και τελείας». Ένα παιδί πάει στην Αγγλία για σπουδές και συγκεκριμένα στο Λάουθ κι αναγκάζεται να επιστρέψει άρον άρον πίσω γιατί αρρώστησε ο πατέρας του σοβαρά. Και στο μεταξύ έχουν ανοιχτεί δεκαπέντε χιλιάδες θέματα-περιπέτειες: η ζωή στο κολέγιο, η προσαρμογή του παιδιού στις νέες συνθήκες, η νέα κωμόπολη και οι φυσικές της χαρές και ομορφιές, η διακριτική παρουσία του Κάλβου που διάλεξε αυτό το μέρος για να κλείσει τη ζωή του διδάσκοντας στο τοπικό σχολείο ως φόρο τιμής στον Τένυσον, η μελισσοκομία και οι κίνδυνοι αλλά και η ομορφιά της, η απίστευτη αρχιτεκτονική και επικοινωνιακή ικανότητα της μέλισσας -ενός πλάσματος με ελάχιστο κατά τα άλλα εγκέφαλο κι όμως ο καλύτερος αρχιτέκτονας ως προς τις κυψέλες και ο καλύτερος επικοινωνιολόγος ως προς την αναζήτηση τροφής, χώρια η άριστα οργανωμένη κοινωνία-, η ακολουθία Φιμπονάτσι στον αριθμό των μελισσιών και των κηρήθρων, η εφαρμογή της ζωής της μέλισσας στα μαθηματικά, κάποιοι κλέβουν μέλι για να το οικειοποιηθούν αλλά δεν τους ανακαλύπτουμε, μια σχολική παράσταση ανεβαίνει -άλλος ένας φόρος τιμής στον εξερευνητή και εραστή της διάσημης Ποκαχόντας που καταγόταν από κει- και παράλληλα με αυτά οι ιδιόχειρες σημειώσεις μιας κοπέλας για τα ίχνη του Κάλβου στον τόπο της εκεί και για τη σχέση του με τις μέλισσες (παρόλο που δεν ήταν μελισσοκόμος, ήταν μέλος στοάς με σύμβολο τη μέλισσα).

Πάρα πολλά θέματα που αναπτύσσονται πολύ όμορφα, χωρίς να μπερδεύουν ή να δυσκολεύουν τον αναγνώστη να τα παρακολουθήσει. Γέλασα πολύ που κατέρριψε η συγγραφέας έναν από τους μύθους-ψέματα του Dan Brown στον «Κώδικα Ντα Βίντσι» σχετικά με το χωρίο του για τις μέλισσες, έπρεπε να γίνει κι αυτό!!! Κι ενώ αποκτάς και μια αγωνία για το ποιος είναι ο κλέφτης κι ενώ αναρωτιέσαι γιατί ο νεαρός τριγυρίζει στα λιβάδια του Λινκολνσάιρ συγκριτικά με τη ζωή του Κάλβου, το παιδί επιστρέφει σπίτι του, με μια συγχαρητήρια επιστολή από το πανεπιστήμιο για την ως τότε απόδοσή του και that’s all folks. Μετά η συγγραφέας μας εξηγεί γιατί διάλεξε αυτό, γιατί είπε εκείνο, μας δείχνει πού αρχίζει ο μύθος και πού τελειώνει η αλήθεια στο έργο της, ότι το έργο της δεν είναι λογοτεχνική βιογραφία του Κάλβου (παρντόν; διάσπαρτα σημαντικά και πρωτότυπα στοιχεία σε όλο το βιβλίο ναι, δείγματα των στίχων του ναι, αναφορά στον εντοπισμό των λειψάνων του Κάλβου και τιμητική εκδήλωση, παρουσία του πρέσβη τότε στο Λονδίνο Σεφέρη ναι, αλλά όχι και βιογραφία του!!!). Δεν απογοητεύτηκα, απλώς παραξενεύτηκα. Τελειώνει απότομα και με απογοήτευσε. Πολύ καλό γράψιμο και λεξιλόγιο, πληθώρα πληροφοριών αλλά η συνέχεια;

Βιβλίο Η τέλεια ζωή του Γουίλιαμ Σίντις
Τίτλος πρωτοτύπου William Sidis perfekte liv
Συγγραφέας Morten Brask
Μεταφραστής Λύο Καλοβυρνάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

William James Sidis (1898-1944): παιδί-θαύμα με τρομερές μαθηματικές γνώσεις και απίστευτη δεξιοτεχνία στις ξένες γλώσσες. Ο βαθμός νοημοσύνης του ήταν πάνω από 250, κάτι αξεπέραστο ως σήμερα. Το Χάρβαρντ τον δέχτηκε με τιμές μόλις στην ηλικία των 11 ετών και ως το τέλος της ζωής του ήξερε πάνω από σαράντα γλώσσες. Οι γονείς του, Μπόρις και Σάρα, ήταν γιατροί (ο πατέρας του ειδικός στην ψυχοπαθολογία). Εβραίοι και οι δύο, Ουκρανοί μετανάστες, ο μεν το έσκασε στη Νέα Υόρκη ως πολιτικός πρόσφυγας, η δε σώθηκε από τα πογκρόμ του 1889. Οι γνώσεις, ο χαρακτήρας και η πολυμάθεια του Μπόρις γοήτευσαν τη Σάρα, μια «απλή» συγκριτικά γιατρό και παντρεύτηκαν.

Ο Sidis διάβαζε και απομνημόνευε από πολύ μικρή ηλικία, έφτασε στο σημείο να φτιάξει δική του πληρέστατη γλώσσα, με λεξιλόγιο, γραμματική και συντακτικό. Απόφοιτος του Χάρβαρντ, έδωσε διαλέξεις ήδη από τα 11 για την τέταρτη διάσταση, αφήνοντας άφωνους τους καθηγητές και τους φοιτητές. Στα 16 του πήρε το BA του με βαθμό cum laude (κάτι που δημιούργησε προστριβές με τη μητέρα του που περίμενε τη μέγιστη διάκριση και όχι αυτόν τον βαθμό). Το 1915 δίδαξε σε ηλικία 17 ετών στο Πανεπιστήμιο του Τέξας ευκλείδεια και μη-ευκλείδεια γεωμετρία, όμως η κοροϊδία που ζούσε από τους μεγαλύτερούς του ηλικιακά φοιτητές τον εξανάγκασαν σε παραίτηση. Το 1919, υπέρμαχος της μη-βίας, ανακατεύτηκε με μια σοσιαλιστική ομάδα, που ονειρευόταν εργασία και δικαιοσύνη για όλους ανεξαιρέτως. Η διαδήλωση κατεστάλη βιαίως και ο Sidis συνελήφθη. Καταδικάστηκε σε 18μηνη φυλάκιση, κάτι που αμαύρωσε για πάντα την προηγούμενη καριέρα του και κυρίως το όνομα των γονιών του και τη φήμη του ασύλου που ίδρυσαν στο μεταξύ. Οι γονείς του αναγκάστηκαν να τον κηρύξουν πνευματικώς ασταθή για να τον βγάλουν από τη φυλακή και τον έκλεισαν στο άσυλό τους με την απειλή αν δε συμμορφωθεί να τον παρατήσουν σε κανονικό ίδρυμα φρενοβλαβών. Ο Sidis το έσκασε μετά από δύο χρόνια και αποσύρθηκε σε μια μοναχική ζωή, εργαζόμενος σε εταιρείες όπου ασκούσε λογιστικά καθήκοντα ήσυχα και διακριτικά. Πέθανε από εγκεφαλική αιμορραγία.

Το μυθιστόρημα λοιπόν περιγράφει τη ζωή αυτού του λαμπρού επιστήμονα με συναρπαστικό τρόπο. Με παράλληλη αφήγηση από τρεις διαφορετικές περιόδους της ζωής του (τα πρώτα του χρόνια, η περίοδος που γνώρισε τη Μάρθα και τα ιδεώδη του σοσιαλισμού και ο τελευταίος του χρόνος) γνωρίζουμε τον William Sidis, έναν άνθρωπο με υψηλό δείκτη νοημοσύνης και χαμηλού προφίλ στάση ζωής. Εκπαιδευμένος να βρίσκει πάντα μια λογική αιτία σε όλα καταφεύγει στον κόσμο των αυστηρά δομημένων μαθηματικών και γλωσσών, όπου βρίσκει τη γαλήνη. Όλα τα πράγματα στη ζωή του τα κάνει με συγκεκριμένη μεθοδολογία, κάτι που του δημιουργεί ηρεμία και ασφάλεια: από το να τρώει το φαΐ του με συγκεκριμένο τρόπο μέχρι τη συλλογή των εισιτηρίων του τραμ. Ο William Sidis ήταν ένας άνθρωπος που θεωρούσε τις διαλέξεις και τα μαθήματα βαρετά, μιας και αφορούσαν πράγματα που ήξερε ήδη, σιχαινόταν τις ερωτήσεις στις διαλέξεις του όχι από σνομπισμό αλλά από τη βεβαιότητα ότι κανείς δεν έκανε ερωτήσεις που να ξεφεύγουν από τον τετριμμένο τρόπο σκέψης. Και για όλους αυτούς τους λόγους ο Sidis ήταν ένα παιδί που ήταν αντικείμενο κοροϊδίας από συμφοιτητές του στο γυμνάσιο, από φοιτητές του στο πανεπιστήμιο, από παντού. Ένας άνθρωπος που αποζητούσε με λαχτάρα να απομακρυνθεί από τα φώτα της δημοσιότητας και να κλειστεί στο σπίτι του για να μελετήσει και να σκεφτεί.

Μου έκαναν τρομερή εντύπωση οι γονείς του. Στην αρχή ο πατέρας του αγωνιζόταν να τον κάνει να σκεφτεί σχεδόν τελολογικά και η μητέρα του επέμενε να τον αφήσει να ζήσει την ηλικία του. Ο Μπόρις αντιτίθετο, γιατί θεωρούσε τα παιχνίδια και τη συναναστροφή με συνομηλίκους περιττά, γιατί οι αθλοπαιδιές δεν προκαλούσαν την εγρήγορση του νου και δεν παρείχαν ερεθίσματα που θα πήγαιναν τον εγκέφαλο ένα βήμα παραπέρα. Αργότερα όμως, που ο Sidis άρχισε να γίνεται γνωστός, παρ’ όλο που και οι δύο υποστήριζαν ότι ο γιος τους είναι ένα φυσιολογικό παιδί, η μάνα άρχισε να έχει απαιτήσεις από την υστεροφημία του γιου της, να τον πιέζει σε απίστευτο βαθμό ψυχολογικά και να συγκρούονται σχεδόν καθημερινά. Γενικότερα μάλλον τα όνειρά της και οι ελπίδες της δεν πραγματοποιήθηκαν όσο και όπως ήθελε και γι’ αυτό ξεσπούσε στην οικογένειά της. Γενικότερα κανείς από τους δύο δεν ασχολήθηκε ουσιαστικά με τις ανάγκες και τις επιθυμίες του παιδιού της, κανείς δεν κατάλαβε ούτε παραδέχτηκε ότι είχαν ένα προικισμένο αλλά αυτιστικό παιδί. Αν δεν κάνω λάθος, αυτόν τον χαρακτηρισμό μπορώ να δώσω στον Sidis και μου κάνει εντύπωση που δεν το τονίζει ο συγγραφέας. Τα αυτιστικά παιδιά συγκεντρώνουν αρκετά από τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στο χαρακτήρα του William Sidis και σε συνδυασμό με ένα υψηλό IQ συγκροτούν έναν άνθρωπο που ξεφεύγει αρκετά από το μέτριο.

Όπως υποστηρίζει ο πατέρας του παιδιού: «Όλα τα αμερικανόπουλα μπορούν να καταφέρουν αυτό που καταφέρνει ο Μπίλι… Κάθε αμερικανόπουλο μπορεί να γίνει όπως είναι ο γιος μου με το σύστημα ανατροφής που έχω αναπτύξει. Ξεκίνησα να εκπαιδεύω το παιδί μου να χρησιμοποιεί τις νοητικές του λειτουργίες αμέσως μετά τη γέννησή του. Του δίδαξα να παρατηρεί με ακρίβεια, να αναλύει, να συσχετίζει και να καταλήγει σε λογικά συμπεράσματα… Σε αντίθεση με αυτά τα αποκαλούμενα παιδιά-θαύματα, ο Γουίλιαμ καταλαβαίνει πάρα πολύ καλά τις θεμελιώδεις αρχές των μαθηματικών, καθώς και ό,τι άλλο καθίσει να μάθει. Αυτό έδωσα στο γιο μας: μια ανατροφή που ευνόησε τις φυσικές και κοινές δυνατότητες πνευματικής δραστηριότητας που ενυπάρχουν σε όλα τα παιδιά. Ο γιος μου δεν είναι ιδιοφυία» (σελ. 47).

Το βιβλίο δεν έχει δασκαλίστικο ύφος, δεν είναι δύσκολο, δεν είναι βαρετό. Με πολλές λογοτεχνικές αρετές διαβάζουμε για τη ζωή του Sidis, την ψυχολογία του, την αντιμετώπιση του περιβάλλοντός του, ένα σωρό καθημερινά περιστατικά που ανέπτυξαν και ανέλιξαν (;) την ψυχολογία του και τον χαρακτήρα του. Ένα βιβλίο που θα σας παρασύρει στη δύσκολη πλευρά των μαθηματικών και στη σκοτεινή πλευρά των γονεϊκών προσδοκιών. Μην το χάσετε!

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Και ο Γουίλιαμ δε νοιαζόταν ιδιαίτερα για τις ανθοδέσμες. Δεν είναι ότι δεν του αρέσουν τα λουλούδια, δεν του αρέσει ο θάνατος των λουλουδιών: το να κόβεις τα κοτσάνια τους, να διακόπτεις μια ζωή για να διακοσμήσεις ένα σπίτι. Είναι παραλογισμός να απομακρύνεις το λουλούδι από τις ρίζες του, να το εξαναγκάζεις σε μαρασμό και σε αργό θάνατο μερικών ημερών μέσα σε ένα βάζο, δε βγάζει κανένα νόημα» (σελ. 161).

Τι άλλο με έμαθε αυτό το βιβλίο;

«Οι ηλιακές κηλίδες είναι ρωγμές στην επιφάνεια του ήλιου, που αποκαλύπτουν ένα εσώτερο υπόστρωμα. Αυτό το εσώτερο υπόστρωμα παράγει λιγότερο φως και ζέστη σε σύγκριση με την επιφάνεια, οπότε όσες περισσότερες κηλίδες έχει ο ήλιος, τόσο λιγότερη ζέστη εκπέμπει και άρα τόσο πιο κρύο είναι το κλίμα στη γη. Οι αστρονόμοι έχουν καταγράψει τον αριθμό των ηλιακών κηλίδων και αυτές οι καταγραφές δείχνουν ότι υπάρχει ένα μοτίβο όσον αφορά την εμφάνισή τους. Έχουν κάτι σαν ενδεκαετείς κύκλους. Στην αρχή κάθε κύκλου εμφανίζεται ο μέγιστος αριθμό κηλίδων. Έπειτα ο αριθμός τους πέφτει στο ελάχιστο ύστερα από περίπου πεντεμισι χρόνια. Κατόπιν αρχίζει να αυξάνεται πάλι και ύστερα από άλλα πεντέμισι χρόνια φτάνει ξανά στο μάξιμουμ…Αυτό σημαίνει ότι κάθε έντεκα χρόνια έχουμε τον μέγιστο αριθμό ηλιακών κηλίδων και άρα η θερμοκρασία πέφτει, γεγονός που επηρεάζει τις σοδειές στις βόρειες χώρες και , όπως είπαμε, η κακή σοδειά επηρεάζει ολόκληρη την κοινωνία και μπορεί να οδηγήσει σε κρίσεις.
-Και οι κρίσεις οδηγούν σε επανάσταση;
-Αν μη τι άλλο μπορεί να οδηγήσουν σε επανάσταση αν υπάρχει παράλληλα πολιτική αναταραχή, όπως συνέβη στη Γαλλία το 1789 και στη Ρωσία το 1916. …είναι δύσκολο να αποδειχθεί αλλά υπάρχουν πάρα πολλές συνδέσεις. Έχω προσπαθήσει να συγκρίνω τις χρονολογίες των επαναστάσεων σε όλον τον κόσμο με τις χρονολογίες που υπήρχαν μέγιστοι και ελάχιστοι αριθμοί ηλιακών κηλίδων κατά τη διάρκεια του τελευταίου αιώνα. Ανακάλυψα συνολικά 33 επαναστάσεις και εξεγέρσεις, αν συνυπολογίσουμε τις επαναστάσεις στα Βαλκάνια. Οι 17 από αυτές συνέβησαν χρονιές που υπήρξε ελάχιστος αριθμός ηλιακών κηλίδων, ενώ 16 συνέβησαν χρονιές με μέγιστο αριθμό. Υπήρξε ελάχιστος αριθμός ηλιακών κηλίδων το 1811, όταν έγινε η Εξέγερση του Τιρόλο και η Επανάσταση στο Μεξικό. Η επόμενη φορά που είχαμε ελάχιστο αριθμό κηλίδων ήταν το 1822 και περίπου εκείνη τη χρονιά είχαμε εξεγέρσεις στην Ισπανία, στην Ιταλία, στη Νότια Αμερική και μια επανάσταση στο Μεξικό. Κατά το ελάχιστο του 1834 συνέβη η καρλική εξέγερση στην Ισπανία, το 1856 η νέα επανάσταση στο Μεξικό, καθώς και η αντίσταση των Ινδών στους Άγγλους. Τη χρονιά μετά τον ελάχιστο αριθμό του 1867 έχουμε επανάσταση στην Ιαπωνία, το 1889 έχουμε τη Βραζιλιάνικη Επανάσταση, την επόμενη φορά, το 1900, έχουμε την Κουβανική Επανάσταση και την επόμενη τον ισπανο-αμερικανικό πόλεμο και μια επανάσταση στις Φιλιππίνες κατά των ΗΠΑ και άλλη μία στον Παναμά, καθώς και ταραχές εδώ στην Αμερική. Λίγο μετά τον τελευταίο ελάχιστο αριθμό, το 1911, σημειώθηκαν ταραχές στην Τουρκία, αργότερα μια επανάσταση στην Κίνα, επανάσταση στην Πορτογαλία, η Επανάσταση του Μαδέρο στο Μεξικό και οι Βαλκανικοί πόλεμοι. Πρόσεξε τι κοινό έχουν όλες αυτες οι επαναστάσεις: όλες συνέβησαν σε νότιες, εύκρατες χώρες σε περιόδους που υπήρχαν λίγες ηλιακές κηλίδες και άρα ακραία ζέστη, που κατέστρεψε τις σοδειές. Τα Βαλκάνια δεν είναι τόσο νότια όσο οι υπόλοιπες χώρες αλλά επλήγησαν από την ξηρασία.
-Δηλαδή μπορώ σχεδόν να μαντέψω ότι στις περιόδους με πάρα πολλές ηλιακές κηλίδες, αντιθέτως, προκλήθηκαν πολλές επαναστάσεις στις κρύες χώρες, σωστά;
-Ουσιαστικά, ναι. Για παράδειγμα, βλέπουμε μέγιστο αριθμό γύρω στο 1828, όταν γίνεται επανάσταση στη Γαλλία και στο Βέλγιο και μια εξέγερση στην Πολωνία. Την επόμενη περίοδο με μέγιστο αριθμό, το 1850, γίνονται επαναστάσεις στην Πρωσία, στην Αυστρία, στη Γαλλία και οι ταραχές των Χαρτιστών στην Αγγλία. Κατά το μέγιστο του 1861 ξεσπάει ο Αμερικανικός Εμφύλιος πόλεμος, ενώ το 1872, που είχαμε μέγιστο πάλι, έχουμε την κομμούνα του Παρισιού. Η τελευταία φορά με μέγιστο, πριν από τρία χρόνια, οδήγησε στη Ρωσική Επανάσταση, εξεγέρσεις στη Γερμανία, την εξέγερση Σιν Φεν στο Δουβλίνο, εξεγέρσεις στην Αυστροουγγαρία και μία ακόμα στο Κεμπέκ. Όλα αυτά δείχνουν ότι υπάρχει μια κάποια συσχέτιση ανάμεσα στις ηλιακές κηλίδες και στο ξέσπασμα επαναστάσεων. Όσον αφορά τις βόρειες χώρες, βλέπουμε ότι υπάρχει μέσος όρος 11,07 ετών ανάμεσα στα ξεσπάσματα επαναστάσεων. Ο χρόνος μεταξύ των περιόδων με ελάχιστο αριθμό ηλιακών κηλίδων είναι κατά μέσο όρο 11,1 έτη αλλά με απόκλιση λίγο περισσότερο από τρία χρόνια κατά μέσο όρο. Πρόσεξε τώρα, οι επαναστάσεις δε συμβαίνουν ακριβώς τις συγκεκριμένες χρονολογίες, ούτε ειδικά στην κλιμάκωση των κηλίδων αλλά τα χρόνια που είναι κοντά είτε στο μέγιστο είτε στον ελάχιστο αριθμό ηλιακών κηλίδων.
-Αυτό σημαίνει ότι μπορεί κανείς σχεδόν να προβλέψει τις επαναστάσεις μελετώντας τις ηλιακές κηλίδες;
-Όχι, είναι πάρα πολύ δύσκολο. Το μόνο που μπορεί κανείς να πει είναι ότι οι ηλιακές κηλίδες προκαλούν ακραίες συνθήκες, οι οποίες δίνουν ώθηση σε μια επανάσταση που θα γινόταν ανεξάρτητα από τις κηλίδες αλλά η οποία πιθανόν να αργούσε περισσότερο. Οι ηλιακές κηλίδες είναι ένας καταλύτης και στην κατάσταση που βρίσκονται τώρα οι κηλίδες φαίνεται πως δε θα γίνει μια νέα αμερικανική επανάσταση φέτος. Μπορούμε όμως να πούμε ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι καταλύτες εκτός από τις ηλιακές κηλίδες. Ο Παγκόσμιος πόλεμος είναι ο μεγαλύτερος που έχει υπάρξει μέχρι τώρα στη γη και το οικονομικό κόστος είναι τόσο τεράστιο που μπορεί από μόνο του να ασκήσει πολύ μεγαλύτερη επίδραση από την καταστροφή μιας σοδειάς, γιατί υπάρχει πολύς κόσμος που πλήττεται άσχημα και δεν έχει λεφτά να φάει» (σελ. 182-186). [όλα αυτά μόλις το 1919!] (για περισσότερα ΕΔΩ).

Βιβλίο Πυθαγόρεια εγκλήματα
Συγγραφέας Τεύκρος Μιχαηλίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πόλις
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αν και ήξερα το δολοφόνο -από κάπου το άκουσα-δε με επηρέασε στην κρίση μου. Είναι ένα αξιόλογο δεμένο βιβλίο μυστηρίου αλλά αρκετά κουραστικό για όσους θέλουν κάτι ελαφρύ ή απλό. Δεν έχω ιδέα από μαθηματικά αλλά τα μαθηματικά προβλήματα που τίθενται τα κατάλαβα και μου άρεσαν κιόλας. Απίστευτη η αναβίωση της ζωής στο Παρίσι των αρχών του 19ου αιώνα (το θεωρώ πιο δύσκολο γιατί απαιτεί πιο εξειδικευμένη έρευνα από τη ζωή στην Ελλάδα). Οι τελευταίες σελίδες πολύ καλές και με κέρδισαν γιατί δε μας παρουσίασε απλά το δολοφόνο, μας έδωσε αναλυτική σκιαγραφία του τρόπου σκέψης και πράξης του. Μπράβο στον Τεύκρο Μιχαηλίδη.

Βιβλίο Όταν ήρθαν οι γλάροι
Συγγραφέας Γλυκερία Γκρέκου
Εικονογράφος Έφη Κοκκινάκη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γλυκερία Γκρέκου γράφει μια τρυφερή, συγκινητική, πολυδιάστατη και γεμάτη νοήματα ιστορία γύρω από τα προτερήματα μιας φιλίας και το όφελος που έχει κάποιος όταν μοιράζεται πράγματα και συναισθήματα. Το λεξιλόγιο μπορεί να είναι προσεγμένο και η σύνταξη απλή, κατάλληλα για παιδιά 7 και 8 ετών, μέσα από αυτά όμως γεννιούνται έντονα και δυνατά συναισθήματα που θα συγκινήσουν και θα εμψυχώσουν δημιουργικές κουβέντες με τους μεγάλους. Ωραίες σκηνές, μεγάλες ανατροπές και εκπλήξεις, εύληπτες όμως για το παιδικό μυαλό, σχηματίζουν μια ιστορία που οι αναγνώστες δε θ’ αφήσουν από τα χέρια τους. Η συμπεριφορά των γλάρων είναι αρκετά ανθρωπομορφική ώστε τα παιδιά να κατανοήσουν και να εμπεδώσουν καλύτερα τα νοήματα που θέλει να περάσει η συγγραφέας.

Μου άρεσε πολύ η ιδέα της εφαρμογής του πολλαπλασιασμού και της διαίρεσης σε έναν προβληματισμό των μικρών μαθητών του σχολείου που υποδέχτηκε τους γλάρους. Τα παιδιά, των οποίων οι γονείς δε δούλευαν όλοι και γενικότερα η κατάσταση είναι πλέον πιο δύσκολη και δεν περισσεύει ούτε ένα ψίχουλο για τους γλάρους, καταφέρνουν να δώσουν μια τρυφερή και γλυκιά λύση που σίγουρα θα ενστερνιστούν και όσοι διαβάσουν την ιστορία τους. Πάντα ο πολλαπλασιασμός και η διαίρεση είναι από τις πιο δύσκολες έννοιες αλλά η ιστορία της Γλυκερίας Γκρέκου βρίσκει τον τρόπο να βελτιώσει τα πράγματα!

Η εικονογράφηση της Έφης Κοκκινάκη είναι σαν ακουαρέλα, με υπέροχους φωτισμούς, ωραίες λεπτομέρειες, ποικίλες οπτικές γωνίες και πολλά χρώματα. Οι γλάροι απεικονίζονται σε όλες τις στάσεις και μορφές, ξεχωρίζουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των οικογενειών Ασημόγλαρων και Αιγαιόγλαρων και η εικονογράφος δίνει με την ίδια ικανότητα και ταλέντο τόσο την αύρα και το ιώδιο του παραθαλάσσιου χωριού όσο και τη μοναξιά της μεγαλούπολης αλλά και τη λεπτομερή σχολική ζωή! Η εικονογράφηση πότε καταλαμβάνει όλη τη σελίδα και πότε ένα μικρό κομμάτι της, δίνοντας στα παιδιά τη χαρά και την ευκαιρία να ψάξουν για μικρές λεπτομέρειες και να συγκρίνουν το χωριό, την πόλη ή το σχολείο τους με αυτά όπου ζουν και πετάνε οι γλάροι της ιστορίας μας.

Το βιβλίο είναι κατάλληλο για παιδιά 7-8 ετών και ανήκει στη Σειρά κατανόησης και ανάγνωσης «Φρούτα», στο στάδιο «Κατανοώ και διαβάζω μικρές ιστορίες». Η σειρά «Φρούτα» είναι «μια πρώτη γεύση από το πολύχρωμο περιβόλι της λογοτεχνίας, με ελκυστική εικονογράφηση και αισθητική αρτιότητα», ταυτίζεται με το γλωσσικό επίπεδο του παιδιού και το βοηθάει να διαχειρίζεται συναισθήματα με τέτοιο τρόπο που να αγαπήσει το διάβασμα. Τα βιβλία της σειράς είναι πολύτιμα για τα παιδιά που διαβάζουν με τους γονείς αλλά και για τον δάσκαλο που μπορεί να τα συστήσει στους μαθητές του στις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης.

Βιβλίο Οίδα
Συγγραφέας Αθανάσιος Πανταζόπουλος
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Λιβάνης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προσοχή, spoilers

Ως προς το στόρυ: καλό και εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο Πυθαγόρας διατύπωσε πρώτος το περιεχόμενο των δέκα εντολών και η διδασκαλία του διασπάστηκε σε Ακουστικούς και Μαθηματικούς (Εκκλησία και Μασόνοι στα χρόνια μας), από τους οποίους οι δεύτεροι στηρίζονταν στην αρχιτεκτονική και οι πρώτοι στην πίστη για να διαφυλάξουν την έννομη τάξη και να εξηγήσουν το νόημα και την αλήθεια της ζωής από το ποίμνιο. Εντυπωσιακός, αν και το περνά αρκετά ελαφρά, ο ρόλος της ομάδας Ε στην Ιστορία (ήρθαν, λέει, σε συμφωνία με τους Ρωμαίους με αντάλλαγμα πληροφορίες για να μην διασπαστεί η ενότητα του ελληνικού κράτους αλλά η παραγνωρισμένη με τον καιρό Ομάδα Ε τσατίστηκε που την αγνόησαν με τα χρόνια και συμφώνησε με τους Τούρκους να μπουν και να ρημάξουν τον ελληνικό πολιτισμό). Δεν μπορώ να καταλάβω πώς συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους στο κείμενο. Γιατί κυνηγάνε τους ήρωες της Ιστορίας η CIA, η Μοσάντ και η ΕΥΠ; Τι θέλει να διαφυλάξει η παπική εκκλησία που εξαπολύει ανθρωποκυνηγητό; Ότι ο Ιησούς μαθήτευσε στη σχολή του Πυθαγόρα (υποδιαίρεση Ακουστικοί) από τους οποίους πήρε το μέγεθος της γνώσης για να το εφαρμόσει στη σωτηρία του κόσμου; Ε και; Σιγά το συνταρακτικό και ανατρεπτικό μυστικό. Έτσι ξαφνικά του ήρθε να ασχολείται με θαύματα και παραβολές; Δεν έπρεπε από κάπου να επηρεαστεί κι αυτός; Και δώστου φόνους, και δώστου βασανιστήρια, και δώστου κυνηγητά από Αθήνα σε Χαλκίδα, Επίδαυρο, Ναύπλιο, Δελφούς. Ξενέρωσα τελείως. Και με το ζόρι να χωρέσει και έναν έρωτα ανάμεσα στο πρωταγωνιστικό ζευγάρι που δεν κολλάει με τίποτα. Για να μη σχολιάσω το γεγονός ότι κάθε φορά που θα είχαμε μια αποκάλυψη που θα πάει το κείμενο παρακάτω τα παρατάμε όλα για να φάμε. Πολλές ανούσιες λεπτομέρειες, επιμονή στην έννοια του χρόνου (τώρα είναι 22.30, τώρα είναι 23.30), επιμονή στο τι τρώνε πρωί και μεσημέρι, επιμονή στις μάρκες των αυτοκινήτων, με το ζόρι να εξηγηθούν όλα. Και να σκοτώνεται τόσος κόσμος για το μυστικό, ποιο μυστικό; Τι έχω χιάσει; Τέσπα, δε μου άρεσε.

Βιβλίο Το καλοκαίρι του Ευκλείδη
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Τασσοπούλου
Εικονογράφος Βέρα Κολοκούρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Οσελότος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια διασκεδαστική, τρυφερή και γεμάτη αναμνήσεις νουβέλα για ένα παιδί γεμάτο απορίες, αμφιβολίες, ανασφάλειες μα και τη φρεσκάδα της νιότης του, την αθωότητα της ηλικίας του, τον αυθορμητισμό του. Ο Ευκλείδης δεν είναι μικρομέγαλο αλλά έχει διερευνητική ματιά και προσαρμόζει υποδειγματικά τις καταστάσεις στον μικρόκοσμό του: «Από το ένα σπίτι στο άλλο. Από τον χειμώνα στο καλοκαίρι… Από τις συνήθειες της μαμάς σε αυτές του μπαμπά… θα αγωνιστώ να ξεσυνηθίσω τις συνήθειες που συνήθισα και να ξαναβρώ εκείνες που ‘χα ξεσυνηθίσει» (σελ. 13). Παραδέχεται: «Μου χρειάζεται η διάρκεια. Η απόσταση. Ανάμεσα στις διακοπές και στο σχολείο, ανάμεσα σε αυτά που ζούσα για τρεις μήνες και σε αυτά που θα ζήσω τους υπόλοιπους εννιά… να μπορέσω τελικά να βρω αυτό που είμαι» (σελ. 77).

Πολύ γλυκό κείμενο, με στρωτή αφήγηση, όπου στον ρου της νοσταλγίας ενσωματώνονται παρομοιώσεις και μεταφορές: «Με δυσκολία σκύβουν τα χρόνια της γιαγιάς στο παιδικό μου κούτελο (σελ. 16). Κι ομολογώ ότι δάκρυσα σε αυτό το σημείο: «Στις μύτες πατώ για να φτάσω το ξύλινο εικονοστάσι με το διάφανο τζάμι. Καλά καλά δεν ξεχωρίζουν τα γερασμένα στέφανα του παππού και της γιαγιάς. Θολά από τα χρόνια και από τις λαδωμένες ανάσες των Αγίων» (σελ. 17). Και στη συνέχεια: «Άγουρο ξύπνημα. Οχτώ και είκοσι πέντε το πρωί. Σκουπίζομαι σε πετσέτα που μυρίζει παππούς κι ακούω το πρωινό που χασμουριέται» (σελ. 55). Εντόπισα κι άλλα αξιοσημείωτα αποσπάσματα: «Κυλάει ο χρόνος σαν σιρόπι» (σελ. 64). «Πουλιά οι ζωές που πάνε κι έρχονται» (σελ. 66). «Γέλια περισσεύουν, να έχουμε απόθεμα στις δυσκολίες του χειμώνα» (σελ. 67).

Η νουβέλα χωρίζεται σε Εισαγωγή, Αξιώματα και Αιτήματα, με τα δύο αυτά μέρη να αποτελούνται από πέντε κεφάλαια, τα οποία ξεκινάνε με την αντίστοιχη λέξη: «Ένα πράγμα θέλω να σου ζητήσω», «Δύο φορές σηκώνεται η γιαγιά» κλπ. Το κείμενο έχει δυναμική αφήγηση που ξεφεύγει από τις στερεοτυπικές φόρμες, μιας και παρατίθενται προτάσεις με λέξεις απρόσμενες να μπαίνουν στην αρχή τους, κάτι που δίνει ένταση και ξαφνιάζει. Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη και ταιριαστή με την ψυχολογία και τον χαρακτήρα ενός μικρού παιδιού που προσπαθεί να κατανοήσει τις δύσκολες μαθηματικές αλλά και ανθρώπινες σχέσεις. Ο πατέρας του τον έμαθε να φαντάζεται και να ασχολείται με πράγματα μη χειροπιαστά, να λατρεύει και να σέβεται τα βιβλία, να τα φθείρει, να τα ζει: «Δε ζεις κάτι αν δεν το χουφτώσεις, τελικά. Βιβλίο καθαρό στη βιβλιοθήκη σημαίνει αδιάβαστο. Έστω κι αν πρόλαβε να κυλήσει η ματιά σου στις γραμμές του» (σελ. 7).

Ο Ευκλείδης κατάλαβε νωρίς πως υπάρχουν πολλές απαντήσεις για μια ερώτηση και πολλές λύσεις για ένα πρόβλημα ενώ ταυτόχρονα υπάρχουν πράγματα μοναδικά και αδιαπραγμάτευτα, που δεν τα αμφισβητεί κανείς, όπως τα αξιώματα! Κι όμως, αυτά ακριβώς η συγγραφέας, με μια «ειρωνική» ματιά, παρουσιάζει πώς μας ανέθρεψαν ενώ ταυτόχρονα αντιβαίνουν στους νόμους της φύσης. «-Φάε, Ευκλείδη, να γίνεις μεγάλος, να γίνεις δυνατός… Σε κάποιο σημείο, που δεν έχω ακριβώς εντοπίσει, σταματάει το δυνάμωμα και συνεχίζει το μεγάλωμα. Ανεξάρτητο και μόνο. Γίνεται γέρασμα, αφυδατώνεται. Στραγγίζει η δύναμή του» (σελ. 47). Επίσης, δεν είχα ποτέ αναλογιστεί την άρρηκτη σχέση των μαθηματικών με τη φιλολογία: «Ένα και, ένα έστω, ένα αν, κι η έννοια αλλάζει» (σελ. 7). Πόσο μάλλον πως η βασική τους ιδέα είναι αφοπλιστικά απλή: «… μας ενδιαφέρει η ομορφότερη λύση, όχι απλώς η σωστή» (σελ. 7). Ούτε περίμενα πως τα μέλη μιας οικογένειας μπορούν να ταυτιστούν με τα γεωμετρικά σχήματα και ν’ αποτελέσουν σύνολα, σημεία τομής, άξονες!

Η συγγραφέας, παρ’ όλ’ αυτά, δεν αφήνεται στο χτες αλλά εμφανίζει σχεδόν ακάλεστο το σήμερα, όταν, μεταξύ των στιγμών της παιδικής ηλικίας, ο αφηγητής πετάει σκόρπια κομμάτια της ενήλικης ζωής του, που έχουν φτάσει σ’ ένα σημείο καμπής. Δεν είναι τέλειος, έχει κάνει λάθη και δέχεται να τα πληρώσει. Τα στιγμιότυπα-άγκυρες που τον τραβάνε πίσω στο σήμερα είναι προσεγμένα και τοποθετημένα σε κατάλληλα σημεία, συνήθως λίγο πριν κουράσει ο μονομερής θεματικός άξονας (αν ποτέ δηλαδή κουράσει, μιας και η γραφή είναι φρέσκια, δροσερή, πρωτότυπη, φροντισμένη, τρυφερή και δεν ηρεμεί ούτε στιγμή). Για παράδειγμα: «[η γιαγιά] -Μου περίσσεψε κουρκούτι και φτιάνω λαλαγκίδες. -[στο σήμερα] Κι εγώ τις φτιάχνω, για να δολοφονήσω γυναικείες οσμές που τυχόν κοιμήθηκαν σπίτι. Σαββατοκύριακα» (σελ. 54). Με ελλειμματική σχεδόν γραφή στήνονται στιγμιότυπα γεμάτα λεπτομέρειες που υπονοούνται και υποδεικνύονται μέσα από τέτοια συμφραζόμενα-λεκτικά παιχνιδίσματα!

Η εικονογράφηση της Βέρας Κολοκούρη παίζει πολύ με το κολάζ και τη ζωγραφική, δημιουργώντας έτσι μοναδικά στιγμιότυπα, ολοσέλιδα αλλά και στα περιθώρια του βιβλίου, που με ταξίδεψαν στις παιδικές αναμνήσεις του Ευκλείδη και στις δικές μου, μιας και όλα τα παιδιά έχουν κοινά βιώματα: θάλασσα, μπάνιο, παγωτά, παιχνίδια. Οικεία προϊόντα δένουν αρμονικά με αντικείμενα καθημερινής χρήσης που σχηματίζουν αφαιρετικά απλοϊκές εικόνες και ξυπνάνε στιγμές από τα καλοκαίρια της ανεμελιάς, της ξενοιασιάς και της σιωπηρής ωρίμανσης, της υποχρεωτικής μεσημεριανής ραστώνης και όλα υπό τους ήχους του σήματος της ΕΡΤ.

«Το καλοκαίρι του Ευκλείδη» είναι μια νουβέλα που θα χαρίσει νοσταλγία και ένα αξέχαστο ταξίδι σε όποιον το επιλέξει. Γλυκό, τρυφερό, νοσταλγικό, άμεσο, ρεαλιστικό, αυθεντικό!

Βιβλίο Logicomix
Συγγραφείς Απόστολος Δοξιάδης, Χρήστος Χ. Παπαδημητρίου
Σχέδιο Αλέκος Παπαδάτος, Annie di Donna
Κατηγορία Graphic novel / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ως προς το σενάριο-θέμα: έχουμε ένα στρυφνό ιστορικό δοκίμιο που κάπως το αλαφραίνει η κόμικ εκδοχή. Στρυφνό λόγω του αντικειμένου. Δεν είναι κάτι που το διαβάζεις χαλαρά στο τρένο. Θέλει αυτοσυγκέντρωση. Μια όμορφη ιστορία που αγκαλιάζει τον 19ο και τον 20ό αιώνα, με τις ιστορικές, πολιτικές και φιλοσοφικές εξελίξεις. Εντυπωσιάζει που ο πρωταγωνιστής, Μπέρτραντ Ράσελ έχει να παλέψει με την κληρονομική ασθένεια της τρέλας αλλά και την κολλητική τρέλα των μαθηματικών. Μου φάνηκε απίστευτο το πάθος των επιστημόνων της εποχής για κάτι τόσο αφηρημένο όσο τα μαθηματικά, η λογική, η φιλοσοφία κλπ. όντας καθαρά τριτοδεσμίτης. Γνωστά πρόσωπα περνούν μπροστά από τα μάτια μας καρέ καρέ παρουσιάζοντάς μας την περιπέτεια της λογικής έως σήμερα. Τα διαλείμματα ανάμεσα στην ιστορία βοηθάνε, οι απόψεις της συγγραφικής ομάδας αντικαθρεπτίζουν τις απόψεις των αναγνωστών και διευκολύνουν την πορεία της ανάγνωσης. Παίρνεις αέρα κατά διαστήματα, δεν βαριέσαι, μπορεί λόγω, ξαναλέω, του θέματος να μπουχτίζεις αλλά τελικά καταλήγεις πως πρόκειται για μαγεία. Πολύ καλύτερα που βγήκε σε ένα τόσο προσεγμένο κόμικ αλλιώς θα καταντούσε άλλο ένα ανούσιο πανεπιστημιακό σύγγραμμα, παραπεταμένο. Τάσεις, ιδέες, ρεύματα, άνθρωποι, εποχές…Εξαιρετικό στόρυ και δικαιολογούνται οι τυχόν αναχρονισμοί που παραδέχονται οι ίδιοι οι δημιουργοί.

Ως προς το κόμικ: τα λόγια περιττά. Καταρχάς η γραμμή μου θύμισε τα γαλλο-βελγικά κόμικς Τεν-Τεν κλπ. Απλή κι όμως περιεκτική. Με κωμικά γκαγκς και δράση σε δεύτερο πλάνο για να ανακουφίζεται το μάτι και να αλαφρώνει κι έτσι η ανάγνωση. Εξαιρετική η αναπαράσταση της σύγχρονης Αθήνας, αναγνώρισα πολλά σημεία που περπατούν οι πρωταγωνιστές (απίστευτα και τα μηνύματα για το σήμερα της Αθήνας, που προκύπτουν από τη συζήτηση των πρωταγωνιστών), εξίσου δυνατή η αναπαράσταση εποχής (Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και μάλιστα σε μαύρο φόντο, μεσοπόλεμος, ενδυμασία, κτήρια, αρχιτεκτονική…). Απίστευτα καρέ, πότε μεγάλα, πότε μικρά, πολύ ωραία η εξέλιξη της πλοκής, πολύ ωραία η συνοχή και φυσικά αυτές οι προσωπογραφίες, που τις θεωρώ τόσο δύσκολες στο κόμικ, να είναι λες και φωτογραφίζουν τα χαρακτηριστικά των προσώπων, από τον αναγνωρίσιμο Δοξιάδη έως τους επιστήμονες.

Με δυο λόγια, μια εξαίρετη φιλόδοξη δουλειά, που πραγματικά θέλω να πιστεύω ότι θα έχει και συνέχεια με ένα συναφές ή διαφορετικό θέμα. Μπράβο μας για Ελλάδα, όπου ο χώρος του κόμικ τελευταία άρχισε να αναγνωρίζεται.