Βιβλίο Ηχώ 
Συγγραφέας Στέφανος Αλεξιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Στέφανου Αλεξιάδη, με αφορμή τον ψεύτικο και αδηφάγο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ξεδιπλώνει την ψυχοσύνθεση ενός εμμονικού stalker που παρακολουθεί κάθε βήμα της Αμελί και καταφέρνει να βρίσκεται πάντα ένα βήμα πριν από αυτήν ενώ ταυτόχρονα επιστρέφουμε στα φοιτητικά χρόνια της Αμελί για να γνωρίσουμε καλύτερα τη φιλία της με την Αγάθη και τον κοινωνικό κύκλο που ανέπτυξαν οι δύο φίλες στο διάστημα των σπουδών τους. Το παρελθόν της κοπέλας, οι απαιτήσεις της Αγάθης, οι καλόκαρδοι γείτονες, το ημερολόγιο με τον πλατωνικό έρωτα κι ένα ζευγάρι μάτια που παρακολουθούν τα πάντα, άγνωστο από πού, συγκροτούν ένα βιβλίο που δεν μπόρεσα να αφήσω από τα χέρια μου πριν φτάσω στο τέλος.

Η influencer Αμελί Κοβαίου είναι ένα κορίτσι που περπατά σε μια πόλη που δεν την ξέρει, κρατώντας μυστικά που δεν της ανήκουν. Έχει δουλέψει σκληρά για να αναρτά προϊόντα που της τα στέλνουν δωρεάν οι εταιρείες, με αποτέλεσμα οι συνεργασίες της να της παρέχουν διάφορες ανέσεις στην καθημερινότητά της. Με 90.000 ακολούθους στο Instagram πολύ εύκολα παίρνει την απόφαση να φύγει από το νησί της, «μια κοινωνία κάπως βαρετή για την ιδιοσυγκρασία της». αφήνοντας έναν πατέρα που δεν την υποστηρίζει, ώστε να δοκιμάσει την τύχη της στη Θεσσαλονίκη που γνώρισε όταν σπούδαζε. Είναι μια κοπέλα που μεγάλωσε χωρίς μητέρα και καταφεύγει σε ψεύτικες αναμνήσεις, προτιμώντας να αναπολεί κάτι που δεν έζησε παρά απωθημένα. «Η ζωή μού χρωστάει πολλά», τονίζει. «…δουλεύω πολύ για να κερδίσω όσα μου αναλογούν. Χρήματα, δόξα, μια άνετη ζωή και φυσικά καταξίωση» (σελ. 17). Παραδέχεται πως είναι αποτυχημένη αφού δεν κατάφερε τίποτα στο νησί της. Κι όλα αυτά τα λέει γιατί «Θέλω να τα θυμάστε όλα, κάθε λεπτομέρεια, κάθε λέξη που άφησα εδώ. Μόνο έτσι, ίσως να μπορέσετε να με καταλάβετε» (σελ. 17). Ο προφορικός της σχεδόν λόγος («…βασικά, περιμένετε…») δίνει ζωντάνια στο κείμενο και η ειλικρίνειά της για όσα βίωσε και σκέφτεται μου δημιούργησαν ανάμικτα αισθήματα λύπης και συμπάθειας: «Αφού το θέλει ο κόσμος, πρέπει να το δώσω. Ό,τι θέλει ο κόσμος! Ο κόσμος θα με φτάσει εκεί που θέλω. Τον αγαπάω εγώ τον κόσμο» (σελ. 18). Γιατί ο κόσμος βλέπει κάτι σ’ εκείνη, βλέπει έναν καθρέφτη τους ή τουλάχιστον αυτό που θα ήθελαν να βλέπουν στον καθρέφτη τους. «Είμαι μια εικόνα. Αλλά όχι μόνο. Όπως και όλοι μας. Ό,τι βλέπετε είναι αλήθεια, απλώς είναι μια προσεκτικά διαλεγμένη αλήθεια» (σελ. 64).

Φτάνει λοιπόν στη Θεσσαλονίκη («μια πόλη που έχει αυτό το περίεργο ταλέντο, να μυρίζει αλλιώς κάθε μέρα») και μαζί με τον μεσίτη επισκέπτεται ένα από τα σπίτια που θέλει να δει για να μείνει. Κάθε της βήμα στην πόλη είναι και μια ανάρτηση, μια selfie, μια ερώτηση στο κοινό της για φαγητό και άλλες επιλογές. Στο σπίτι ανακαλύπτει κρυμμένο ένα τετράδιο, κάτι σαν ημερολόγιο, όπου κάποιο πρόσωπο καταγράφει τη γνωριμία με μια κοπέλα, τον τρελό έρωτα για κείνη, πώς την παρακολουθεί και τι ποθεί από κείνη. Η Αμελί διαβάζει με βουλιμία τις σελίδες, λαχταρώντας να μπει στην κρυφή ζωή ενός αγνώστου, ταυτόχρονα όμως διάφορα γεγονότα στο σπίτι την κάνουν να συνειδητοποιήσει πως κι εκείνη κάποιος την παρακολουθεί μες στο σπίτι της! Μήπως όμως όλα αυτά είναι αποκυήματα της φαντασίας της; Αν όχι, ποιος παίζει με το μυαλό της και τι ζητάει από κείνη; Πώς μπορεί και παρατηρεί κάθε της κίνηση χωρίς να γίνεται αντιληπτός;

Το μυθιστόρημα κορυφώνεται σε μια στιγμή που η Αμελί κάνει ένα μοιραίο λάθος, αυτό όμως είναι η κορυφή του παγόβουνου, μιας και ο διώκτης βγαίνει στο φως και τα πάντα ανατρέπονται: «Σε μισούν. Αχ… πόσο καιρό περίμενα να σε μισήσουν. Να σε μισήσουν όπως σε μισώ εγώ. Επιτέλους καταλαβαίνουν τι ήσουν. Καταλαβαίνουν πόσο ψεύτικη είσαι.. Είσαι ένα κατασκεύασμα, ένα προσωπείο φτιαγμένο από ψεύδη, από χειρισμούς» (σελ. 246)». Είναι κάποιος από το παρελθόν της; Αν ναι, γιατί δεν της επιτέθηκε νωρίτερα; Γιατί άργησε να εμφανιστεί; Γιατί θέλει πρώτα να παίξει μαζί της και μετά ν’ αποφασίσει για τη ζωή της; Την εξαφάνιση της Αμελί αναλαμβάνει η αστυνομική διευθύντρια Λουκία Θεοδοσίου, με πρωτοβουλία του ιδιωτικού ερευνητή πλέον Νικήτα Αδαμάκη, που και τους δύο τους γνωρίζουμε από προηγούμενα βιβλία της σειράς. Μου άρεσε που πρώτα στήθηκε η ιστορία στις βάσεις της, γνώρισα τα πρόσωπα και μετά ήρθε η σειρά της αστυνομίας για ν’ αρχίσει  να ξετυλίγεται το κουβάρι, πότε με πρωθύστερα και πότε με διαδοχικά βήματα προς την ταυτότητα του stalker και ως προς το τι απέγινε η εξαφανισμένη Αμελί.

Εξίσου ενδιαφέροντα χαρακτήρα έχει και η Αγάθη, που με την Αμελί είχαν χαθεί μετά τις σπουδές τους και τώρα το ξαναπιάνουν από κει που το άφησαν. Μεγάλωσε με την κατήχηση της μάνας της που της τόνιζε: «Μόνο ό,τι έχει πει ο Χριστός, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο» και θαυμάζει τη φίλη της που είναι εντελώς διαφορετική από κείνη. Επιπλέον, νιώθει πως ο κόσμος «αλλάζει πιο γρήγορα απ΄ όσο μπορώ να τον παρακολουθήσω. Κι όσο εκείνοι προχωρούν μπροστά, εγώ μένω πίσω, γαντζωμένη στις σταθερές μου. Ίσως έτσι να νιώθω ασφαλής. Ίσως έτσι να βρίσκω κάποιο νόημα μέσα στο χάος γύρω μου» (σελ. 140). Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αγάθης εναλλάσσεται με της Αμελί και του διώκτη, με τον τελευταίο να καταγράφει τις αρρωστημένες σκέψεις του, να παίζει με το μυαλό του αναγνώστη (πώς τα ξέρει όλα αυτά; Πώς παρακολουθεί το θύμα του; Από πού τη βλέπει; Γιατί την παρατηρεί; ) και καταγράφει την ιστορία της Ηχούς και του Νάρκισσου, γεννώντας μου το ερώτημα πώς και γιατί συνδέονται όλα αυτά με τη βασική ιστορία. «Τι αποφασίζεις να είσαι σε αυτήν τη ζωή; Η Ηχώ ή ο Νάρκισσος»; Και τότε, από τη μια στιγμή στην άλλη, η Αμελί από δημιουργός περιεχομένου, γίνεται το ίδιο το περιεχόμενο: «Και όσο η τηλεόραση συνεχίζει να την κατασκευάζει, η αλήθεια χάνεται πίσω από εικόνες, λόγια και εικασίες» (σελ. 331).

Η «Ηχώ» του Στέφανου Αλεξιάδη είναι ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα με κλιμακούμενη πλοκή, διαρκείς ανατροπές και καλά κρυμμένα μυστικά. Καταφέρνει να εφιστήσει τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης χωρίς διδακτισμό και κατηγορίες, απλά αφήνει τα γεγονότα και τα πρόσωπα να αναδείξουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της διαρκούς έκθεσης. «Αναρωτιέμαι πόσο εύκολα αποδομούν έναν άνθρωπο χωρίς να τον γνωρίζουν. Πόσο γρήγορα γίνεται στόχος, πόσο άμεσα του φορούν ταμπέλες, τον κρίνουν, τον ακυρώνουν…Δεν τους νοιάζει ποιος είναι στ’ αλήθεια, τι έχει ζήσει…τους αρκεί η ευκαιρία να νιώσουν ανώτεροι για λίγο. Είναι τρομακτικό το πόσο εύκολα ξεχνάμε ότι πίσω από μια οθόνη υπάρχει ένας άνθρωπος και ότι η ευκολία με την οποία τον διαλύουμε λέει περισσότερα για εμάς παρά για εκείνον» (σελ. 230). Γιατί: «Η αλήθεια δεν ενδιαφέρει κανέναν όταν δεν προκαλεί πάθος ή θυμό. Και το κοινό του διαδικτύου….αυτό πάντα διψάει για αίμα» (σελ. 245). Πλέον: «Η πραγματικότητα διαμορφώνεται από views και hashtags, όχι από γεγονότα» (σελ. 245). Το τέλος είναι εκπληκτικό, με τις ανατροπές να φέρνουν στο φως παρεξηγήσεις και λάθος οπτικές γωνίες πάνω στις οποίες στηρίχτηκαν οι εξελίξεις κι όταν όλα μπαίνουν στη θέση τους τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο.

Βιβλίο Μια φορά κι ένας φόνος 
Συγγραφέας Έλενα Μπολονάση
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Έλενα Μπολονάση έγραψε μια συναρπαστική αστυνομική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις κυριολεκτικά μέχρι το τέλος. Παίρνει τα αγαπημένα παραμύθια της παιδικής μας ηλικίας και τα φέρνει σ’ ένα ακόμη πιο σκοτεινό σήμερα, διαστρεβλώνοντάς τα κατ’ επιλογήν του δολοφόνου της. Τα τρία γουρουνάκια δε χτίζουν το σπιτάκι τους αλλά τρώνε τον άνθρωπο που τα ταΐζει για να μείνουν στο δικό του, η Ραπουνζέλ μισεί τη μητέρα της που δεν την αφήνει να παίξει με τους φίλους της, η μητριά ενός χιονάτου και γλυκού κοριτσιού προσπαθεί να τη βγάλει από τη μέση ώστε να ζήσει ευτυχισμένη με τον άντρα της και πατέρα του κοριτσιού, ένα παιδί μεγαλώνει με τον κουρασμένο και πολυάσχολο μπαμπά του, οπότε η παράξενη συναναστροφή με τον «αόρατο φίλο» του αρχίζει και γίνεται επικίνδυνη, ένα κοριτσάκι με κόκκινη κάπα αρρωσταίνει βαριά κι αναγκάζεται η μητέρα της να πάει φαγητό στη γιαγιά της αλλά την καταβροχθίζει ο λύκος είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που εξιτάρουν τη φαντασία του κακού της ιστορίας.

Η ιστορία ξεκινάει μ’ έναν νεκρό αγρότη στο κτήμα του στην Κάτω Τιθορέα, που βρέθηκε μισοφαγωμένος από τα γουρούνια του, σκεπασμένος με άχυρα, τούβλα και λάσπη. Τι ήθελε να δείξει ο δολοφόνος με αυτήν τη σκηνοθεσία; Γιατί φόρεσε στο θύμα καινούργια γάντια και γαλότσες και γιατί του έδεσε σφιχτά το στόμα μ’ ένα κόκκινο μαντίλι; Η σύντροφος του θύματος, Δάφνη, δεύτερη φορά χήρα, δείχνει να έχει αποσυνδεθεί αισθηματικά από το γεγονός ενώ ο γιος της μισεί τον μέλλοντα πατριό του, θα έφτανε όμως στο έγκλημα; Στη συνέχεια, μια μητέρα βρέθηκε απαγχονισμένη με τις κοτσίδες της ανήλικης κόρης της που έχει υποστεί ισχυρό σοκ. Παρ’ όλη την έκδηλη φτώχεια τους, απέκτησαν τελευταίας τεχνολογίας συσκευές και επώνυμα ρούχα. Πώς το κατάφεραν; Τι μυστηριώδεις συναλλαγές περιέχει το χειρόγραφο τετράδιο με την ένδειξη «συνταγές»;  Γιατί το πεντάχρονο κοριτσάκι αποφεύγει να μένει μονάχο με τον αδελφό της μητέρας της;

Οι υποθέσεις αρχίζουν να συνδέονται και ο αστυνόμος Πετρίδης με την ομάδα του προσπαθούν να βρουν τον δολοφόνο, να ανακαλύψουν τον τρόπο σκέψης του, να καταλάβουν τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά. Πρόκειται για μια περσόνα σκοτεινή, αδίστακτη, που έχει ανάγκη, αν κι έχει μεγαλώσει, τα παραμύθια, έχοντας όμως κουραστεί από την κατάληξη «…ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Συνεχίζει να τα διαβάζει όλα, κλασικά, νεότερα, από λαϊκή παράδοση και διάφορες χώρες, νιώθοντας μια πρόσκαιρη ανακούφιση, σα βύθισμα σε κάτι γνώριμο. Δεν αφήνει τίποτα στη φαντασία, τα σχεδιάζει όλα ως την τελευταία λεπτομέρεια και μάλιστα η επανάληψη της αφήγησης βοηθά ώστε να προσθέτει κάθε φορά ακόμα ένα στοιχείο, κάτι που την προηγούμενη φορά είχε διαφύγει ή δεν είχε προβλεφθεί.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του εγκληματία, έτσι όπως παρεμβάλλεται στην πλοκή, εντείνει την αγωνία για το επόμενο χτύπημα και για την πραγματική ταυτότητα του ενόχου. Η επιλογή του θύματος, η παρακολούθηση, ο σχεδιασμός, η κατάλληλη ευκαιρία («τις ευκαιρίες δεν τις περιμένεις, τις φτιάχνεις») κλιμακώνουν την πλοκή. Λέει χαρακτηριστικά: «Η εγκληματικότητα είναι σημάδι προόδου της κοινωνίας. Χωρίς έγκλημα μια κοινωνία δεν είναι φυσιολογική… Φυσικά και προοδεύει η κοινωνία όταν καθαρίζει από τα σκουπίδια» (σελ. 95). Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν και συγκεκριμένα στη Μυτιλήνη, όπου και γεννήθηκε αγνώστου πατρός ενώ η ζωή δυσκόλεψε όταν η μητέρα άρχισε να δουλεύει υπηρέτρια σε μια επιφανή οικογένεια του νησιού. Τα τρία εγγόνια εκείνου του σπιτιού δεν έχαναν ευκαιρία να ξεμπροστιάζουν, να πειράζουν, να ενοχοποιούν το αθώο παιδί. Αυτό που με εντυπωσίασε στη γραφή του μυθιστορήματος ήταν το έξυπνο τέχνασμα να μην υπάρχει πουθενά η ένδειξη για το φύλο του ενόχου, μια δύσκολη συγγραφικά επιλογή, μιας και η ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τα γένη.

Δεν έχουμε όμως μόνο μια μονήρη και μονοδιάστατη εξιστόρηση δολοφονιών κι έναν αγώνα δρόμου να βρεθεί ο ένοχος. Γνωρίζουμε σε προσωπικό επίπεδο και με καλοσχεδιασμένα ψυχογραφήματα τον αστυνόμο Πετρίδη και την ομάδα του στο Ανθρωποκτονιών που αναλαμβάνουν την υπόθεση. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, μικρά μυστικά, ένας υποβόσκων έρωτας φέρνουν ζωή και στη μεριά των καλών του βιβλίου, κάτι που εξισορροπεί το κείμενο και επιτείνει την ένταση, αφού και πάλι έχουμε σταδιακή αποκάλυψη των προσωπικών τους ιστοριών. Για παράδειγμα, ο Πετρίδης έχει εξασκηθεί στη γλώσσα του σώματος, στις μικροεκφράσεις του προσώπου και σε όσα καλλιεργούν την παρατηρητικότητα, εστιάζει σε μικρές λεπτομέρειες, καταγράφει στο μυαλό του συνήθειες και ρουτίνες γειτόνων, με στόχο όλα αυτά να τον κάνουν να νιώθει μιαν ασφάλεια, μια ψευδαίσθηση πως η ζωή μπορεί να έχει μια σταθερότητα. Αγαπημένη του συνήθεια είναι να επιστρέφει σπίτι με τα πόδια ώστε να σκεφτεί τις υποθέσεις του, τι υπάρχει όμως στο δωμάτιο που κρατάει πάντα κλειστό; Γιατί μπαίνει μέσα και βασανίζεται; Τι του ξυπνάει η μυρωδιά που υπάρχει εκεί; Μιας και υπήρξε γιος χωροφύλακα με συνεχείς μεταθέσεις, μεγάλωσε χωρίς φίλους, κάτι που εξακολουθεί να διατηρεί, λες και φοβάται πως μόλις δεθεί με κάποιον θα τους χωρίσει η απόσταση ή, ακόμη χειρότερα, η ζωή. Η υπαστυνόμος Νίκη Δελή, που μετατέθηκε από τη δίκυκλη αστυνομία, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητη, ο Πετρίδης όμως της ενέπνευσε αυτοπεποίθηση και της τόνισε πως, για το καλό της ομάδας, πρέπει όλοι να νιώθουν σημαντικοί ως μέλη της, να ενσωματώνονται, αφού η ζωή του ενός εξαρτάται από τους υπόλοιπους, άρα πρέπει να σε «βλέπουν», να σε υπολογίζουν. Τι συμβαίνει με τον πατέρα της στο Πλατύστομο και γιατί όποτε επισκέπτεται τους γονείς της θέλει να γυρίσει αμέσως στην Αθήνα; Τι προσωπικό βάρος σηκώνει η μητέρα της; Στο πλάι της, ο υπαστυνόμος Φάνης Αλεξίου, κρυφά ερωτευμένος μαζί της, κάτι που δεν ξεφεύγει από τον Πετρίδη.

«Μια φορά κι ένας φόνος»… ή μάλλον δύο… όχι, παραπάνω. Ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο σασπένς και εκπλήξεις, αναπάντεχες διασυνδέσεις και με μια φρικιαστική παραμόρφωση των παραμυθιών της παιδικής μας ηλικίας. Άνθρωποι που ίσως να μην άξιζαν να ζουν, ιστορίες που δεν έχουν πάντα «αίσιο τέλος», χαρακτήρες που μας καλωσορίζουν στη ζωή τους όσο προσπαθούν να εντοπίσουν τον ένοχο και μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού βιβλίου.

Βιβλίο Καιρός του θερίζειν 
Συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελευθερία Μεταξά ξαναφέρνει κοντά μας τους γνωστούς από άλλα μυθιστορήματά της χαρακτήρες, την Έλσα Γληνού, διακεκριμένη ψυχολόγο που συνεργαζόταν με την αστυνομία για διαλεύκανση εγκλημάτων συνθέτοντας το ψυχολογικό προφίλ των δραστών και τον μεσήλικα αστυνόμο Βαρσάμη, τέως προϊστάμενο του Τμήματος Ανθρωποκτονιών και νυν ιδιωτικό ντετέκτιβ. Οι δυο τους μπλέκουν σε μια σκοτεινή υπόθεση και προσπαθούν να ξεχωρίσουν το ψέμα από την αλήθεια ενώ κάποια στιγμή μπαίνουν και οι ίδιοι στο στόχαστρο του δολοφόνου. Όλα ξεκινάνε όταν ο Ευθύμης Λάπας, ο καινούργιος προϊστάμενος του Τμήματος Εγκλημάτων κατά Ζωής, κατόρθωσε να καρπωθεί  ως προσωπικό του κατόρθωμα την εξάρθρωση κυκλώματος ληστειών και δολοφονιών σε Κηφισιά, Φιλοθέη και Πολιτεία, ώστε να αποδείξει σε όλους την αξία του και να αποδειχθεί καλύτερος του προκατόχου του, του Βαρσάμη. Ο αστυνόμος Οδυσσέας Γιαβρόγλου αναγνωρίζει όμως ανάμεσα στα κλοπιμαία ένα μενταγιόν με τρεις καρδιές που ανήκε στη μητέρα του ως την ημέρα που τη σκότωσαν κι έτσι Γληνού και Βαρσάμης αναλαμβάνουν να βοηθήσουν τον Γιαβρόγλου στην υπόθεση του κοσμήματος της μητέρας του.

Ο αστυνόμος υπήρξε μάρτυρας της δολοφονίας της Κλειούς στα δέκα του αλλά δεν κατάφερε να βρει τον δολοφόνο της. Κατατάχτηκε στην αστυνομία θέλοντας να βρει τον ένοχο και τώρα δικαιώνεται, πρέπει όμως να κινηθεί πολύ προσεκτικά. Είναι ο αρχηγός της σπείρας ο δολοφόνος κι αν ναι, γιατί κράταγε το ενοχοποιητικό κόσμημα είκοσι χρόνια τώρα; Αν όχι, από ποιον το πήρε και πότε; Έχει σχέση με όλα αυτά ο βουλευτής Αντίνοος Σαρακηνιώτης, μέλος του αντιδικτατορικού αγώνα και της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, με συνεχείς επανεκλογές εδώ και πολλά χρόνια ή η δολοφονία του είναι τυχαία; Τον σκότωσε ο Γιαβρόγλου που παραπήρε προσωπικά την υπόθεση ή κάποιος άλλος; Γιατί τον έντυσαν με κουρέλια ζητιάνου και τον άφησαν έξω από την οδό Μπουμπουλίνας 18; Ποιος ήταν στην πραγματικότητα όμως και τι γνωρίζει ο γιος του, Αλέξης; Τι κρύβεται πίσω από το λαμπρό του προσωπείο; Η συναρπαστική αυτή περιπέτεια ξεδιπλώνεται κλιμακωτά, με τους Γληνού και Βαρσάμη να προχωρούν βήμα βήμα για να διαλευκάνουν αν και κατά πόσο έχει σχέση με τη δολοφονία της μητέρας του Γιαβρόγλου ο επιφανής ποινικολόγος και βουλευτής Σαρακηνιώτης. Μετά από τόσα χρόνια συνεργασίας ξέρουν καλά ο ένας τον άλλον, πολλές φορές όμως θα έρθουν σε αντιπαράθεση για την ενοχή ή όχι του Γιαβρόγλου, μιας και η παγίδα είναι καλά στημένη. Ανατροπές, λανθασμένες οπτικές γωνίες, νέες δολοφονίες, διαρκείς απορίες που καλύπτονται από άλλες πριν πάρουμε απάντηση στις πρώτες, απολαυστικές συζητήσεις μεταξύ Γληνού και Βαρσάμη που μας παραθέτουν όλα τα γεγονότα από κάθε πλευρά, είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που με ξενύχτησε με την πλούσια πλοκή του και την καλογραμμένη αφήγηση.

Ενδιάμεσα διαβάζουμε τις επιστολές μιας μητέρας προς τον γιο της, γραμμένες από τη Γυάρο κατά την εξορία της εκεί το 1967 ως σύζυγος κομμουνιστή. Ένα «θανατονήσι», ένας ξερότοπος, όπου άνθρωποι πεινάσανε, διψάσανε, πονέσανε, πεθάνανε. «Και για ποιο λόγο; Γιατί το θέλανε άλλοι. Γι’ αυτό» (σελ. 401). Η κοφτή, άμεση γραφή ζωντανεύει με ενάργεια τη σκληρή καθημερινότητα, τα μαρτύρια, τη βρωμιά, την απελπισία, τον αγώνα για επιβίωση, τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης και πολλά άλλα. Μέσα από τα γεγονότα της εξορίας αλλά και τα κατοπινά που βιώνει η συντάκτρια των επιστολών γνωρίζουμε τον Ηλία Ηλιού, τον Κυριάκο Σταμέλο και τη Βάσω Κατράκη αλλά και τους βασανιστές Αναστάσιο Σπανό, Ευάγγελο Μάλλιο και Πέτρο Μπάμπαλη. Πείνα, δίψα και ξύλο η συντροφιά των γυναικών στο ξερονήσι και οι ιστορίες που έχουν να πουν μεταξύ τους για να παρηγοριούνται και να παίρνουν κουράγιο. Κι όσο βυθιζόμουν στη σκοτεινή εποχή της σύγχρονης ιστορίας μας τόσο αναρωτιόμουν ποια γράφει αυτά τα γράμματα στο αγέννητο παιδί της και πώς θα συνδεθεί με την καθαυτή ιστορία. Η Ελευθερία Μεταξά δίνει τον καλύτερό της εαυτό και γεμίζει αυτές τις σελίδες με αγάπη, ειλικρίνεια και συγκίνηση, καταγράφοντας με παραστατικότητα την αγωνία της μάνας για την τύχη του παιδιού που κουβαλάει όταν γεννηθεί, για τις ποικίλες και αντικρουόμενες ψυχικές της διακυμάνσεις κ. ά.

Γνωρίζουμε λοιπόν μια γυναίκα που σκέφτεται πως δεν της αξίζει να βρίσκεται ανάμεσα σε αγωνιστές, σε ανθρώπους που πληρώνουν για τα πιστεύω τους και βασανίζονται για τις ιδέες τους. Ντρέπεται που δεν έφαγε ξύλο και απλώς την έστειλαν εξορία λόγω του γάμου της. «Όμως παίρνω κι εγώ λίγο από το θάρρος τους, από τη λεβεντιά τους, γιατί ανασαίνω τον ίδιο αέρα μ’ εκείνους, γιατί κρυώνω μαζί τους, πεινάω μαζί τους, φοβάμαι μαζί τους» (σελ. 173). Συγκινητικό το δίλημμα: δηλωσίας και προδότης για να σώσεις το παιδί σου ή αγωνιστής; «Άραγε, βαραίνει πιο πολύ η υπογραφή από τη ζωή ενός παιδιού»; Δε γίνεται να μη δακρύσεις σε τέτοια αποσπάσματα: «…όσο εγώ άντεχα, τόσο αυτοί δέρνανε. Και όσο με δέρνανε, τόσο εγώ άντεχα. Αυτοί κουραστήκανε πρώτοι, όχι εγώ! Τους νίκησα τους κερατάδες! Χαλάλι που σακατεύτηκε το πόδι μου» (σελ. 173). Μια κραυγή ενάντια στα «καλά» της Δικτατορίας: «Και μην ακούς που λένε κάποιοι πως κάνει η χούντα πολλά καλά… Στάχτη στα μάτια μας ρίχνει, για να μη βλέπουμε τι γίνεται γύρω μας, μας γεμίζει την κοιλιά, για να μας κλείνει το στόμα» (σελ. 345).

«Καιρός του θερίζειν» λοιπόν για τους πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος ή, όπως λέει ο σοφός λαός «ό,τι έσπειρες, θερίζεις». Ένα δυνατό, ανατρεπτικό και πλούσιο σε πλοκή αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανθρωπιά και συγκίνηση, εκπλήξεις και αναβίωση των σημαντικών στιγμών της αντίστασης κατά της δικτατορίας του 1967, της νύχτας του Πολυτεχνείου και της επανόδου του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Τα πάντα συνδέονται με ένα σκοτεινό παρελθόν και κάποιος δε θέλει να έρθει αυτό στο φως. Θα καταφέρουν οι Βαρσάμης και Γληνού να τον νικήσουν;

Βιβλίο Φόνος στην ταράτσα 
Συγγραφέας Νατάσα Ιντζόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ανδριάνα Νικάκη είναι ιδιωτική ντετέκτιβ με δικό της γραφείο. Δυναμική, ογκώδης, αεικίνητη, με υψηλές απαιτήσεις από τους συνεργάτες της και κυρίως από τον εαυτό της. Λατρεύει την οργάνωση και την αποδοτικότητα και παλεύει σκληρά σ’ ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον που δε χάνει ευκαιρία να τη χλευάζει και να την ταπεινώνει, ενισχύοντας έτσι την αποφασιστικότητά της. Στο πλάι της, ο εγκληματολόγος Ερμής Κέζης, ο οποίος, μετά τον αιφνίδιο θάνατο της γυναίκας του, έχει πέσει σε κατάθλιψη και καταφεύγει σε χάπια οξυκωδόνης που τον ανακουφίζουν από τον πόνο που του προξενεί το κενό μέσα του. Η καινούργια υπόθεση λοιπόν ίσως καταφέρει να κρατήσει το μυαλό του απασχολημένο.

Η Μαίρη και η Τζίνα είναι συγκάτοικοι κι έχουν βοηθήσει πολύ η μία την άλλη. Η πρώτη είναι ψυχαναγκαστική κι αφοσιωμένη στην αρχιτεκτονική, η δεύτερη γύρισε την πλάτη στα πλούτη της οικογένειάς της και χάρη στη Μαίρη κατάλαβε τι σημαίνει να σε αγαπούν και να σε νοιάζονται. Οι γείτονές τους, Παύλος και Ιάσονας, είναι καρδιακοί φίλοι, ο μεν Παύλος εσωστρεφής και οπαδός του διαλογισμού, ο δε Ιάσονας δείχνει κοινωνικός και δοτικός αλλά στην πραγματικότητα νιώθει μόνος κι άδειος μέσα του. Μια κοπέλα είναι κρυφά ερωτευμένη με έναν από τους δύο και ψάχνει ακόμη το κουράγιο να του το πει και στη ζωή όλων τους μπαίνουν ξανά η αδελφή της Μαίρης και ο άντρας της, Φίλιπ, που έρχονται από το Λονδίνο για το πάρτι γενεθλίων. Ο Φίλιπ υπερηφανεύεται πως κατάφερε να φτιάξει στρυχνίνη με λιγότερα συστατικά από άλλους επιστήμονες και τη δείχνει στην ομήγυρη, κάτι που θα πυροδοτήσει απρόσμενες εξελίξεις.

Μέσα από πρωθύστερα γνωρίζουμε τους υπόπτους της δολοφονίας που διεπράχθη στην ταράτσα της πολυκατοικίας όπου μένουν οι περισσότεροι, καταγράφονται οι διαπροσωπικές τους σχέσεις και αφήνονται υπόνοιες και ευκαιρίες για όλους ώστε να καταλάβουμε πως ο καθένας έχει τα δικά του κίνητρα για να είναι ο ένοχος. Στη συνέχεια, η Νικάκη και ο Κέζης ανακρίνουν τους υπόπτους και αναλύουν τα γεγονότα ενώ συγκρούονται με τον μισογύνη υπαστυνόμο Ντούβαλη που επιμένει στην αυτοκτονία ως πόρισμα. Η πλοκή σε γενικές γραμμές είναι στατική, μιας και ο αναγνώστης καλείται να διαβάσει προσεκτικά τις καταθέσεις, να δει πίσω από τις γραμμές, να προσέξει τις λεπτομέρειες και μέσα από τα λόγια των χαρακτήρων να ανασυστήσει τη μοιραία βραδιά του φόνου. Ενδιαφέρουσα η αφηγηματική αυτή επιλογή, δυστυχώς όμως κάνει το μυθιστόρημα να χάνει σε ένταση και ρυθμό, κάτι που αυξάνεται όσο φυσικά πλησιάζουμε προς το τέλος.

Ο «Φόνος στην ταράτσα» είναι ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα, με τις προσωπικές ιστορίες των υπόπτων και του θύματος να γεννούν τις πρώτες αμφιβολίες, τις ανακρίσεις να μας κάνουν διαρκώς ν’ αλλάζουμε γνώμη για τον ένοχο και το τέλος να βγάζει στην επιφάνεια καλά κρυμμένα μυστικά και κίνητρα. Ομολογώ πως μου φάνηκε απότομο οι διαπροσωπικές σχέσεις των υπόπτων και τα κομμάτια από το παρελθόν τους να σταματούν με τη δολοφονία, χωρίς να έχουμε κάποιες μεταγενέστερες σκηνές μεταξύ των εμπλεκομένων που να εμπλουτίσουν την πλοκή και να αυξήσουν τις υποψίες. Με τη λύση της υπόθεσης όμως όλα αυτά που ξέρουμε διαπιστώνουμε πως αποτέλεσαν τα βαθύτερα κίνητρα για όσους σχετίζονται με την υπόθεση ώστε να συμπεριφερθεί, να μιλήσει και να αντιδράσει ο καθένας τους με συγκεκριμένο τρόπο στις ανακρίσεις. Η τελική λύση μου άρεσε, τα ηθικά διλήμματα είναι σωστά και δημιουργούν προβληματισμό στον αναγνώστη (θέλουμε την αλήθεια πάση θυσία ή πρέπει να βάζουμε και τον παράγοντα της ανθρωπιάς μπροστά; είναι σωστή η αυτοδικία; κλπ.) και συγκινήθηκα με την τραγική ιστορία κακοποίησης που ήρθε στο φως.

Βιβλίο Να με ξεχνάς 
Συγγραφέας Ειρήνη Βαρδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ειρήνη Βαρδάκη, με τη γνωστή, κοφτή γραφή της και με τα διεξοδικά ψυχογραφήματα που σχεδιάζει ετοίμασε ένα μυθιστόρημα που μας συστήνει από την αρχή έναν επικίνδυνο έρωτα που οδηγεί σε ακρότητες και σχέδια εκδίκησης. Ο Σαμ αγοράζει ένα διαμέρισμα στον τρίτο όροφο, απέναντι από την πολυκατοικία της Λίλυς. «Δεν επέλεξα τυχαία τούτο το σπίτι. Δεν επέλεξα και τα όσα θα ακολουθήσουν». Την παρακολουθεί αρρωστημένα, σχολιάζει, κρίνει: «Είναι σημαντικό για σένα να κρύβεις ποια είσαι την πραγματικότητα και πόσο πόνο έχεις προκαλέσει στους γύρω σου». Τη μισεί κυρίως για την επιρροή που έχει ακόμη πάνω του. Δεν είναι άλλο ένα love story αλλά το καλοστρωμένο σχέδιο ενός φόνου. Όσο κι αν πονάει, όσο κι αν ο Σαμ κινδυνέψει να κάνει λάθη, όταν ξανανιώσει την αγάπη της, πρέπει να φέρει το σχέδιο σε πέρας. Καταλυτικός, επώδυνος, αναπόφευκτος ο έρωτας και δε λογαριάζει τίποτα, να γιατί τα πάντα ανατρέπονται. «Ένα ψέμα είναι ότι το παρελθόν μένει πίσω. Ένα χυδαίο ψέμα… …το παρελθόν πάντα θα βρίσκεται μπροστά μας» (σελ. 213). Κι έτσι ο Σαμ αγωνίζεται να το ξαναφέρει στο φως ώστε να η Λίλυ να τον ερωτευτεί ξανά, χωρίς να ξέρει την πραγματική του ταυτότητα. «Για να ξεκινήσεις μια καινούρια ζωή πρέπει προηγουμένως να έχεις κλείσει τους λογαριασμούς σου με την προηγούμενη» (σελ. 15). Γι’ αυτό αρχίζει να παίζει με τη ζωή της Λίλυς: «Είσαι ανοιχτός λογαριασμός, Λίλυ. Μου χρωστάς και σου χρωστάω». Τώρα πια ξέρει πώς τελειώνει τις αγάπες της η Λίλυ και ήρθε η ώρα να της δείξει πώς τελειώνει αυτός την ιστορία τους, πώς θα τη σπρώξει ολοταχώς στην καταστροφή. Δεν αρκεί να τη σκοτώσει, θέλει και να τη βασανίσει πρώτα. «Θέλω να προχωρήσεις. Αλλά στην κατεύθυνση που θα ορίσω εγώ». Παλεύει κόντρα στο ακατόρθωτο, γιατί κατά βάθος ξέρει πως πάλι θα την ερωτευτεί. Κι αν συμβεί αυτό, τότε τι θα συμβεί;

Από την άλλη, η Λίλυ ετοιμάζεται να παντρευτεί τον Ματέο. Ποτέ δεν πίστευε ότι θα μπορούσε να ερωτευτεί και ν’ αγαπήσει κάποιον τόσο πολύ. Ο μέλλων σύζυγός της τ’ άλλαξε όλα. Είναι μια γυναίκα που παίρνει πάντα αυτό που θέλει, ένα θηλυκό «γεννημένο από το τίποτα και προορισμένο για τα πάντα». Ο Ματέο ξέρει όσα πρέπει από το παρελθόν της Λίλυς, δίνεται ολοκληρωτικά αλλά ανώδυνα. Η ιστορία τους είναι απλή και ισορροπημένη ώσπου σταδιακά ανακαλύπτουμε πως κι αυτός έχει μυστικά από την άπιστη, ατίθαση, αθεράπευτα ματαιόδοξη, καλοστημένη απάτη που λέγεται Λίλυ. Έχει την έπαρση του γιάπη και την ξιπασμένη άνεση εκείνου που η ζωή τού φέρθηκε ανέλπιστα καλά, που του δόθηκαν τα πάντα χωρίς να κοπιάσει για τίποτα. Με τις απουσίες του, τα ταξίδια του, την πικραίνει, η Λίλυ αγαπά για δύο, συνεχίζει να ζει για δύο. Κι όταν μπαίνει στη ζωή της ο Σαμ, προσπαθεί να κρατήσει ισορροπίες και καταπνίξει αισθήματα καταδικασμένα να βγουν στην επιφάνεια. «Κανείς δεν ξέρει γιατί πάντα φεύγεις, Λίλυ. Μόνο εγώ το ξέρω. Εκείνο που σε κάνει να το βάζεις στα πόδια τη μανία σου να καταστρέφεις σχέσεις, ανθρώπους, ζωές. Η διαολεμένη σου επιθυμία να εγκαταλείπεις όλους όσους σ’ αγαπούν». Ο Σαμ πάντα εκεί, δίπλα της, πίσω της, από πάνω της.

Είναι απλά δυο γείτονες που μιλάνε περί ανέμων και υδάτων ή έτσι φαίνεται αρχικά. Τον θυμάται άραγε; Γιατί δεν τον αναγνωρίζει; Τι του έκανε τότε; Πώς του κατέστρεψε τη ζωή; Γιατί προχώρησε και δεν τον περίμενε; Ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού με μικρά βήματα επιτυχίας αλλά και απροσδόκητες πίκρες, όταν ο Σαμ εκμαιεύει κάτι που δεν ήθελε ν’ ακούσει από τα χείλη της. Ξαναζεί τις στιγμές τους, εκείνη κάποια στιγμή του ανοίγεται για το παρελθόν της, πληγώνοντάς τον κι άλλο χωρίς να το ξέρει. Τότε αρχίζει ένα επικίνδυνο φλερτ, με τη συμπεριφορά του Ματέο να ενισχύει την απόφαση της Λίλυς και με τον Σαμ να προσπαθεί να μην ουρλιάξει και να μην τα τινάξει όλα στον αέρα πριν την κερδίσει ξανά και την καταστρέψει. Μέσα από τις συζητήσεις και τα όσα ζουν μαζί, επιστρέφουμε στο παρελθόν τους και μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν, ποια ήταν τα αισθήματά τους, τι έκρυβε ο ένας από τον άλλον. Μέσα από εναλλαγές πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων, που μας βοηθάνε να δούμε την ιστορία απ’ όλες τις πλευρές, ξεδιπλώνεται μια ιστορία εκδίκησης κι ένα παιχνίδι που δε φαίνεται να έχει νικητή. Η συγγραφέας κατάφερε να εξισορροπήσει το κείμενο κα να αποφύγει τα κλισέ και τα τετριμμένα που συναντάμε σε τέτοιες αρρωστημένες καταστάσεις. Κατάφερε να κρατήσει ως το τέλος το ενδιαφέρον, να χαρίσει ανατροπές στην ψυχοσύνθεση των χαρακτήρων και στις εξελίξεις και να δείξει χωρίς να γίνεται μελό τον έντονο ερωτικό δεσμό Λίλυς και Σαμ που οδηγεί σ’ ένα διαφορετικό φινάλε.

Τελικά, στο πιο κρίσιμο σημείο, έρχεται ο αστυνόμος Σταθάκης που έχουμε συναντήσει στον «Εραστή της» να εξιχνιάσει την απόπειρα φόνου της Λίλυς, με την καθοδήγηση του ανωτέρου του, του Δαβάκη, επίσης γνωστού χαρακτήρα από άλλα μυθιστορήματα, που παλεύει με την αρρώστια του. «Ο τόπος και το θύμα πάντα μιλούν, αρκεί ν’ ακούσεις προσεκτικά», υποστηρίζει ο Δαβάκης κι έτσι αρχίζει νέος γύρος ανατροπών, με τον Ματέο και τον Σαμ να εναλλάσσονται στη θέση του ενόχου, με τη Λίλυ να προσπαθεί να συνέλθει ώστε να κατονομάσει τον θύτη της, με νέα μυστικά να βγαίνουν στη φόρα δυσχεραίνοντας τις έρευνες κι όλα αυτά οδηγούν σε μια κλιμάκωση της πλοκής που δε με άφησε να πάρω ανάσα. Επίσης, το παραμύθι ή η παραβολή του μουγγού δέντρου που μας υποδέχεται ως εισαγωγή στα μέρη στα οποία χωρίζεται το μυθιστόρημα είναι εξίσου συναρπαστική και τελικά συνδέεται κατά έναν παράδοξο τρόπο με τον Σαμ και τη Λίλυ!

«Να με ξεχνάς» είναι καλύτερο τελικά από το να με θυμάσαι; Ένας άντρας και μια γυναίκα σ’ ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού, με τον έρωτα να παίρνει τα ηνία την πιο ακατάλληλη στιγμή. Με μουσική υπόκρουση Μπαχ, Βάγκνερ, Λιστ, Μπαλακίρεφ, Ραχμάνινοφ, Σατί ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας εκδίκησης και μιας απόπειρας φόνου. Ποιος είναι ο ένοχος και ποιος ο ηθικός αυτουργός; Υπάρχουν αθώοι σε αυτό το παιχνίδι αίματος και ψυχολογικής εξουσίας; Πώς και πότε θα δοθεί το τέλος και με τι συνέπειες για τους ήρωες της ιστορίας; Ανατροπές, ολοκληρωμένοι και πολύπλευροι χαρακτήρες, ισορροπία ανάμεσα στο ρομαντικό και στο αστυνομικό είδος, ένα ταιριαστό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού μυθιστορήματος που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Η Φίνλεϊ Ντόνοβαν τζογάρει
Τίτλος πρωτοτύπου Finlay Donovan rolls the dice
Συγγραφέας Elle Cosimano
Μεταφραστής Νοέλα Ελιασά
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο τρίτο βιβλίο της σειράς με τη συγγραφέα-μάνα-αυτόκλητη ντετέκτιβ Φίνλεϊ Ντόνοβαν η ιστορία συνεχίζει από κει που την αφήσαμε στο προηγούμενο μυθιστόρημα: «Έχουμε ένα κλεμμένο αυτοκίνητο να βρούμε, έναν φίλο να σώσουμε, έναν αρχιμαφιόζο να αποφύγουμε και μια οδυνηρά μεγάλη διαδρομή για το Ατλάντικ Σίτι ακόμη μπροστά μας». Ο Χάβι, ο παιδικός έρωτας της Βέρο, πέφτει θύμα απαγωγής: «Έχεις εβδομήντα δύο ώρες να ξεπληρώσεις αυτά που χρωστάς», γράφει το μήνυμα που απευθύνεται στη Βέρο. Ο τοκογλύφος Μάρκο θέλει τον βοηθό του, Ίκε, χωρίς να ξέρει πως «ό,τι έχει απομείνει πιθανότατα θα χωρούσε σε ένα μπουκάλι κέτσαπ», όπως επίσης απαιτεί η Βέρο να ξεπληρώσει τα χρέη από τζόγο που δημιούργησε προς το πρόσωπό του, εκμεταλλευόμενη την καλή του διάθεση και την ευπιστία του. Το αμάξι όμως που έκλεψε από τις δυο γυναίκες με το όνομα της Φίνλεϊ στην άδεια είναι δώρο του αρχιμαφιόζου Φέλικς Ζιρόφ, με τον οποίο η Φίνλεϊ έχει ανοιχτούς λογαριασμούς κι επιπλέον διαπιστώνουν πως εκεί κάποιος έκρυψε κάτι πολύτιμο.

Η Φίνλεϊ και η Βέρο ξεκινάνε για το Ατλάντικ Σίτι ώστε να πείσουν τον Μάρκο ότι δεν έχουν σχέση με την εξαφάνιση του Ίκε και φυσικά παίρνουν μαζί τα παιδιά της Φιν, Ντίλιαν και Ζακ, μιας και ο πατέρας τους έχει μπει στο στόχαστρο του ΆσπροςΣίφουνας για κάτι βρομοδουλειές του παρελθόντος και δεν μπορούν να τ’ αφήσουν σε αυτόν. Ναι αλλά ο Στίβεν δεν τους δίνει την άδεια να πάρουν τα παιδιά σε άλλη πολιτεία κι έτσι θα έρθει μαζί τους, οπότε γιατί να μην έρθει και η μαμά της Φίνλεϊ που τους έψαχνε και διέκοψε τις διαπραγματεύσεις; Νάτη λοιπόν η ευχάριστη παρέα μας, ξεκινάει για το μεγαλύτερο ταξίδι της ζωής των δύο γυναικών, κατά τη διάρκεια του οποίου η Φίνλεϊ πρέπει να αναθεωρήσει και το κείμενο του μυθιστορήματος που έχει να παραδώσει σε λίγες μέρες. Όταν επιτέλους φτάνουν στον προορισμό τους, βρίσκουν απρόσκλητους και ανεπιθύμητους εχθρούς αλλά και αγαπημένους που νόμισαν πως θα μείνουν πίσω. Η αστυνομικός αδελφή της Φίνλεϊ, Τζόρτζια Ντόνοβαν, η κοπέλα της, ντετέκτιβ Σαμάρα Μπέκερ, ειδικός στο τμήμα ηλεκτρονικού εγκλήματος, ο καινούργιος έρωτας της συγγραφέως μας, ντετέκτιβ Νίκολας Άντι, με πληροφορίες πως ο Ζιρόφ έρχεται στην πόλη εξ ου και προσπαθεί να τον συνδέσει μ’ ένα έγκλημα που δείχνει τον τοκογλύφο της ιστορίας μας, ο διεφθαρμένος συνταξιούχος μπάτσος και κολλητός του Νικ, Τσάρλι Κοξ, που εκβιάζει τη Φίνλεϊ Ντόνοβαν και ο Καμ, ο δεκαεπτάχρονος μάγος των υπολογιστών που έκανε κάτι για να κρατάει στο χέρι τον Ζιρόφ και τώρα τον κυνηγάει! Εντάξει, να κλείσω τη λίστα;

Η Elle Cosimano εξακολουθεί να έχει τρελή έμπνευση και να ακροβατεί ανάμεσα στον σουρεαλισμό και στην πραγματικότητα, καταγράφοντας ένα σωρό ευφάνταστα περιστατικά και γκάφες που απογειώνουν την πλοκή, μόνο που εδώ ξεπερνάει τον εαυτό της και όλα τα ρεαλιστικά, λογικά πλαίσια μιας αστυνομικής ιστορίας. Η Φιν και η Βέρο καταστρέφουν τόπους εγκλήματος, στήνουν αστείες αλλά υπερβολικές σκηνές για να καλύψουν τα ίχνη τους ή να κερδίσουν άλλοθι ή να προχωρήσουν στο επόμενο βήμα που θα τις φέρει πιο κοντά στην επιτυχία των σχεδίων τους (ποιων απ’ όλα, έχω χάσει και το μέτρημα πλέον), βρίσκουν διαρκώς πτώματα, ζουν στιγμές που θα τις θυμούνται για πάντα κι όλα αυτά με σκηνές που φέρνουν αβίαστα γέλιο. Μέγας ο αριθμός των υπερβολών και των σουρεαλιστικών σκηνών όμως, οπότε κάποια στιγμή κουράστηκα και η ισοπέδωση των πάντων μείωσε τον βαθμό απόλαυσης. Από την άλλη, δε γίνεται να μη θαυμάσεις τον τρόπο με τον οποίο η συγγραφέας ρίχνει τόσα ετερόκλητα πρόσωπα στην πλοκή και πώς τα συνδέει μεταξύ τους μέσα από απρόσμενες εκπλήξεις και γεγονότα χωρίς να χάνει τον έλεγχο της ιστορίας της!

«Η Φίνλεϊ Ντόνοβαν τζογάρει» και χώνεται όλο και πιο βαθιά στα πλοκάμια της ρωσικής μαφίας, εξακολουθώντας να μην αφήνει τίποτα όρθιο γύρω της! Ύποπτοι και ένοχοι, αθώοι και θύματα απαγωγής, κίνδυνοι και απειλές, εκβιασμοί και εξαφανισμένα πτώματα, μυστικά και λάθη εμπλουτίζουν και αυτό το κείμενο. Ανατρεπτικό, έξυπνο, κωμικό, το τέταρτο μυθιστόρημα με τις περιπέτειες της Φίνλεϊ Ντόνοβαν κυλάει σα νερό και ολοκληρώνει τον κύκλο της ρώσικης μαφίας με τον καλύτερο τρόπο. Ελπίζω πραγματικά η ιστορία της γειτόνισσάς της με την οποία μας αποχαιρετά στο τέλος και η οποία θα ξεδιπλωθεί στο επόμενο βιβλίο να είναι φρέσκια, πρωτότυπη και απολαυστική ώστε να ξαναβρώ τον τρόπο γραφής της Elle Cosimano που αγάπησα χωρίς να κρατάω σημειώσεις για τις εξελίξεις.

Βιβλίο Και εγένετο φως 
Συγγραφέας Στέφανος Αλεξιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεύτερη υπόθεση που αναλαμβάνει η αστυνόμος Λουκία Θεοδοσίου είναι πιο δυνατή, πιο έντονη και πιο συναρπαστική από την πρώτη. Εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ έναν δολοφόνο που έχει στοχοποιήσει δυστυχισμένα, απομονωμένα και μοναχικά έφηβα παιδιά που δε βρίσκουν ανθρώπους να τα κατανοήσουν, οπότε καταφέρνει να μπει στις ζωές τους, να τα δελεάσει και στο τέλος να τα σκοτώσει. Ποιος κρύβεται πίσω από το προσωπείο του κίτρινου αρκούδου; Γιατί θέλει να σκοτώσει αυτά τα παιδιά; Ποια είναι τα κίνητρά του; Ο Μάρκος Παναγάκης που μόλις έφτασε στην πόλη με τον καθηγητή πατέρα του θα είναι ο επόμενος στόχος του και τότε… Η γραφή έχει βελτιωθεί κατά πολύ συγκριτικά με το προηγούμενο μυθιστόρημα, έχει πλοκή που κλιμακώνεται σταδιακά, έχει αναπάντητα ερωτηματικά που απαντώνται όταν πρέπει, έχει παιχνίδια με το μυαλό του αναγνώστη, έχει λέξεις-κλειδιά που φωτίζουν συγκεκριμένα πρόσωπα ρίχνοντάς τους τις υποψίες μόνο και μόνο για να στραφεί αλλού η προσοχή αργότερα και πολλά άλλα θετικά χαρακτηριστικά που ομολογώ ότι με κράτησαν σε ένταση και σε αγωνία ως το λυτρωτικό τέλος.

Ο φιλόλογος Ηλίας Παναγάκης προσπαθεί να συνέλθει μετά τον θάνατο της γυναίκας του σε τροχαίο τέσσερα χρόνια πριν, ένα περιστατικό για το οποίο κατηγορεί τον εαυτό του. Ο γιος του, Μάρκος, μαθητής γυμνασίου, δε χάνει ευκαιρία να μοιραστεί την ίδια άποψη και να τον θεωρεί υπαίτιο για το τραγικό συμβάν. Η σχέση τους είναι πάντα στην κόψη του ξυραφιού κι έτσι ο Ηλίας αποφασίζει πως το καλύτερο είναι να φύγουν μακριά από όλα αυτά, με αποτέλεσμα να δεχτεί τη μετάθεση στην Κομοτηνή. Ο Μάρκος κάνει αποτυχημένες προσπάθειες να μείνει στη Θεσσαλονίκη με τη θεία του, Κυβέλη και κατηγορεί τον πατέρα του ότι αποφασίζει χωρίς να τον ρωτήσει, χωρίς να καταλάβει τις επιθυμίες του και τον δικό του ψυχικό κόσμο. Τον λοιδωρεί ότι έχει ξεχάσει να κάνει διάλογο μετά τον θάνατο της μαμάς κι αυτό πληγώνει τον Ηλία. Ο Ηλίας σπούδασε στην Κομοτηνή και την αγάπησε βαθιά, θα του κάνει όμως καλό, αποφεύγοντας δυσάρεστες αναμνήσεις, να γυρίσει εκεί; Η Κομοτηνή είναι πόλος έλξης για τους νέους κι ο Ηλίας είναι σίγουρος πως έκανε την καλύτερη επιλογή για τον γιο του. «Θέλει να φανεί αντάξιος της πόλης. Τόσα του έδωσε εκείνη στα φοιτητικά του χρόνια. Πρέπει τρόπον τινά να της το αντιγυρίσει. Της το χρωστάει» (σελ. 63). Από την άλλη όμως ο εσωστρεφής, κλειστός και ευαίσθητος Μάρκος, καταφεύγει σε μια εφαρμογή γνωριμιών κι ενώ σταδιακά νιώθουν πατέρας και γιος πως έρχονται κοντά, ο μεν Μάρκος αφοσιώνεται στο άγνωστο κορίτσι που του μιλάει, ο δε Ηλίας βυθίζεται στα βιβλία του, προετοιμαζόμενος για τη σχολική χρονιά.

Ταυτόχρονα, στο ημερολόγιό της, μια κοπέλα καταγράφει τις επαφές της μ’ έναν γοητευτικό ψηλό άντρα που μοιάζει με τον μπαμπά της, έναν άνθρωπο πάντα πρόθυμο να της δώσει σημασία και προσοχή, με αποτέλεσμα το κορίτσι να τον ερωτευτεί: «Είναι καλός μαζί μου και είμαι σίγουρη ότι δεν θα με ανάγκαζε να βάλω διπλή στρώση μέικ απ ποτέ» (σελ. 61). Καταγράφει την καθημερινότητά της με μια αλκοολική μαμά κι έναν αδιάφορο κακοποιητικό πατέρα που αναγκάζει τη μητέρα της να βάζει πάντα μέικ απ για να καλύψει τις μελανιές: «Θέλω να τους δικαιολογήσω και τους δύο αλλά δεν ξέρω αν το θέλουν κι αυτοί. Δεν νομίζω ότι με παρατηρούν» (σελ.40). Όπως τα ρήματα στη γλώσσα, έτσι κι εκείνη χωρίζει τη ζωή της σε παθητική και ενεργητική, οι γονείς της ενεργούν, πάντα κάτι κάνουν και την πληγώνουν, εκείνη μονίμως παθαίνει. Και: «…ο φόβος βρωμάει. Έχει μια μυρωδιά που σε κάνει να θες ν’ ανοίξεις την πόρτα και ν’ αρχίσεις να τρέχεις μακριά» (σελ. 118). Σταδιακά όμως διαπιστώνουμε πως η γράφουσα αρχίζει να γίνεται πιο απότομη, απαιτητική, σαρκαστική και τα πάντα αλλάζουν όταν συμβαίνει μια μεγάλη ανατροπή στη ζωή της. Επίσης, ποιος είναι ο άγνωστος που θέλει να τον φοβούνται και όχι να τον λυπούνται; Ποιος θέλει ν’ ασκήσει τη μεγαλύτερη βία πάνω στους άλλους; Ποιος μπορεί να φέρει το φως, ποιος είναι το ίδιο το φως;

Την περίοδο που ο Ηλίας και ο Μάρκος φτάνουν στην πολυπολιτισμική Κομοτηνή, διαπράττεται το δεύτερο έγκλημα, με θύμα ένα έφηβο αγόρι. Την υπόθεση αναλαμβάνει ο αστυνόμος Νικήτας Αδαμάκης, κατά παράκληση του διοικητή του, Σωτήρη Δέλκου. Ο Αδαμάκης είναι παντρεμένος με μια γυναίκα που επιτέλους κατάφερε να μείνει έγκυος και προσπαθεί τώρα να εξισορροπήσει τις απαιτήσεις της δουλειάς του με την ηρεμία που χρειάζεται η σύζυγός του για να μην αποβάλλει ξανά. Η άφιξη του Ηλία, φίλου του από τα φοιτητικά τους χρόνια, τον γεμίζει χαρά ενώ φτάνει κλιμάκιο από τη Θεσσαλονίκη με επικεφαλής την αστυνόμο Λουκία Θεοδοσίου για να βοηθήσει στις έρευνες. Επίσης, η θεατρολόγος-φιλόλογος Θάλεια Παναγάκη συγκροτεί μια θεατρική ομάδα στο σχολείο του Μάρκου και βοηθάει τον νεαρό να ανοιχτεί και να κάνει καινούργιες γνωριμίες, δουλεύοντας σκληρά για να τον απομακρύνει από το κινητό του, όπου η άγνωστη συνομιλήτριά του προσπαθεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη του και ταυτόχρονα να κρατήσει κρυφή την ταυτότητά της. Η παράσταση είναι ένας συγκερασμός των ιστοριών της Περσεφόνης και της Ωραίας Ελένης, γυναικών που δεν αντέδρασαν στην απαγωγή τους είτε γιατί ήθελαν είτε γιατί είχαν μάθει να υποκύπτουν στη θέληση των αντρών, οπότε τι μήνυμα θέλει να περάσει η Παναγάκη με αυτήν την παράσταση και πώς δένει με την υπόλοιπη πλοκή;

Στο κείμενο έχουμε εναλλακτικές μορφές αφήγησης που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον: τριτοπρόσωπη, με χρήση κυρίως ενεστώτα διαρκείας και όχι αφηγηματικού αορίστου και πρωτοπρόσωπη (ημερολόγιο) ενώ με κάποια πρωθύστερα επιστρέφουμε έναν χρόνο πίσω για να δούμε τι συνέβη με το πρώτο θύμα και πώς χειρίστηκε την υπόθεση ο Αδαμάκης. Ο συγγραφέας καταφέρνει να αποδώσει σωστά τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου, σχεδιάζει προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να μπει στη ζωή ενός ευάλωτου εφήβου και αφήνει λίγο στην άκρη τη Θεοδοσίου, επικεντρώνοντας την εξιστόρηση στους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους. Αυτές οι παράλληλες αφηγήσεις κλιμακώνονται σταδιακά μεγαλώνοντας την ένταση και το σασπένς και αυξάνοντας την αγωνία για το τι θα συμβεί στον Μάρκο, όσο αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο άγνωστος πίσω από τη θήκη με τον κίτρινο αρκούδο και τι πραγματικά συνδέει τα θύματα. Φράσεις με διττή σημασία, λέξεις-κλειδιά σε στρατηγικά τοποθετημένα σημεία του κειμένου που υποτίθεται ότι φωτογραφίζουν τον ένοχο αλλά στην πραγματικότητα παίζουν με το μυαλό του αναγνώστη και άλλα «παιχνίδια» που οδηγούν όμως σε λογική και όχι εκβεβιασμένη ή από μηχανής λύση είναι μερικά από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που με ταξίδεψε στη σκοτεινή πλευρά της Κομοτηνής και της ανθρώπινης ψυχής όταν στερείται φροντίδας κα προσοχής.

Το «Και εγένετο φως» είναι ένα γρήγορο και δυνατό μυθιστόρημα που έχει ως κεντρικό θέμα τη σημασία της επικοινωνίας γονιών-παιδιών και την ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία. Χωρίς να στηλιτεύει και χωρίς να κατηγορεί, ο συγγραφέας αφήνει τις εξελίξεις να δείξουν από μόνες τους τις συνέπειες από την έλλειψη επικοινωνίας σε μια οικογένεια, τις ανάγκες που σχηματίζονται στις ευαίσθητες ψυχές των εφήβων και πόσο τεταμένες πρέπει να είναι οι κεραίες των γονέων για να αντιληφθούν και την παραμικρή αλλαγή. Οι γονείς έχουν καθήκον να συζητήσουν και να βοηθήσουν, όχι να κριτικάρουν ούτε να επιβάλλουν τη γνώμη τους. Έτσι πρέπει να γίνεται και στο σχολείο, όπου δυστυχώς ελάχιστοι καθηγητές έχουν φως, έμπνευση, μεταδοτικότητα κα ακόμη πιο λίγοι προσέχουν και νοιάζονται τους μαθητές τους. Αυτήν την προβληματική ή ελλιπή σχέση εκμεταλλεύονται άτομα που θέλουν να κάνουν κακό και σε ακραίες περιπτώσεις φτάνουμε στα γεγονότα του μυθιστορήματος. Ένα βιβλίο με καλοδουλεμένη και σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Το στοιχειό του Αχέροντα 
Συγγραφέας Ελευθερία Μεταξά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελευθερία Μεταξά έγραψε μια πλούσια σε πλοκή ιστορία και έστησε έναν καμβά όπου αποτυπώνεται η ζοφερή ατμόσφαιρα του τρόμου και της προδοσίας που κυριαρχούσε στην Κατοχή ενώ ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται ένα μπερδεμένο κουβάρι όπου μπλέκονται αριστοκράτες και μεροκαματιάρηδες, προδότες και ήρωες, πληγωμένες γυναίκες, υιοθετημένα παιδιά και άλλα πρόσωπα. Η ιστορία ξεκινάει στην Παραμυθιά του 1943, όπου η Ευρυδίκη Αγγελή μένει έγκυος στο παιδί του Βολφ Μάισνερ, με αποτέλεσμα να τη διώξει η οικογένειά της και να την κυνηγήσουν οι χωριανοί ως τη Σκάλα της Τζαβέλαινας όπου πέφτει στα ορμητικά νερά του Αχέροντα. Ο πατέρας της, Κωνσταντίνος, ο δάσκαλος του χωριού και αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης, κοντεύει να τρελαθεί από την προδοσία της κόρης του. Έξι άντρες αποτελούν τον πυρήνα της Αντίστασης του τόπου, με τον μικρότερο, τον Γιακουμή, να φτάνει στα όρια της αποκοτιάς με τα καμώματά του. Κάνουν δολιοφθορές κατά των Γερμανών και κρύβουν αντάρτες μέχρι να διαφύγουν στα βουνά. Η μοίρα θα τα φέρει έτσι που η Ευρυδίκη θα στιγματιστεί για πάντα, μιας και η αλήθεια είναι στα χέρια κάποιου που θα την εκμεταλλευτεί. Από την άλλη, γιατί ο Βολφ Μάισνερ, που ήρθε στην Παραμυθιά μαζί με τον σκληρό και πιστό στο Ράιχ Ντίτερ Κράουζε,  εξαφανίστηκε εσπευσμένα τον Σεπτέμβριο του 1943, λίγους μήνες αφού αγόρασε σπίτι στην Πρέβεζα; Τι απέγιναν οι χρυσές λίρες που είχε πάντα μαζί του;

Οι γνωστοί από άλλα μυθιστορήματα χαρακτήρες, Έλσα Γληνού, διακεκριμένη ψυχολόγος που συνεργαζόταν με την αστυνομία για διαλεύκανση εγκλημάτων συνθέτοντας το ψυχολογικό προφίλ των δραστών και ο μεσήλικας αστυνόμος Βαρσάμης, τέως προϊστάμενος του Τμήματος Ανθρωποκτονιών και νυν ιδιωτικός ντετέκτιβ, πηγαίνουν για διακοπές στην Πρέβεζα για να χαλαρώσουν από την πίεση και τη ρουτίνα του γραφείου που άνοιξαν μαζί και που πηγαίνει πολύ καλά από υποθέσεις. Μόνο που στη διαδρομή τους στον Αχέροντα συναντούν την Ευρυδίκη Αγγελή που είχε πεθάνει το 1943! Την αναγνωρίζει ένας από τους συνεπιβάτες τους και στο νοσοκομείο της Πρέβεζας η Έλσα προσπαθεί να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει, αφού και η ίδια η κοπέλα επιμένει να συστήνεται ως Ευρυδίκη και να αναζητά τους νεκρούς πλέον γονείς της και τον Γερμανό εραστή της! Όταν εξαφανίζεται από το νοσοκομείο, η Γληνού και ο Βαρσάμης καταλαβαίνουν πως κάτι κακό κρύβεται πίσω από αυτήν την ιστορία. Πράγματι, φαίνεται πως η Ευρυδίκη έβαλε στόχο την αδελφή της και όσους ισχυρίζεται πως την αδίκησαν τότε! Θα ξεκινήσει όντως εκδίκηση; Ποιοι κινδυνεύουν; Ποιος είναι ο άντρας που τη συνοδεύει;

Η αφήγηση μέσα από πρωθύστερα ρίχνει φως στα ερωτήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των ερευνών των δύο πρωταγωνιστών του βιβλίου και μαθαίνουμε από πρώτο χέρι τι πραγματικά συνέβη το 1943 κυρίως αλλά και αργότερα, μιας και υπάρχουν σημαντικά γεγονότα που έγιναν μετά την πτώση της Αγγελή στον Αχέροντα. Και στο χτες και στο σήμερα έχουμε χαρακτήρες που παίζουν σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις και συνδέονται μεταξύ τους αναπάντεχα ενώ κάποιες φορές εμπλέκονται οι επίγονοί τους, με αποτέλεσμα να συμβαίνουν συνέχεια ανατροπές, να αυξάνονται τα ερωτήματα και να απογειώνεται η δράση. Η συγγραφέας δε με άφησε να χαθώ, μιας και πάντα παρέθετε εγκαίρως πληροφορίες είτε μέσω αφήγησης είτε μέσω διαλόγων για ό,τι συνέβαινε κάθε φορά ενώ από σελίδα σε σελίδα το μυστήριο πυκνώνει. Ποια είναι η γυναίκα που εμφανίστηκε ως Ευρυδίκη Αγγελή; Γιατί σκότωσε κάποιος έναν κατάκοιτο άντρα; Γιατί μια γυναίκα πέθανε με το στίγμα της προδοσίας αφού κάποιος μπορούσε να τη βοηθήσει; Ποιος γράφει απειλητικές επιστολές; Τι απέγινε ο Γερμανός αξιωματικός; Ποιος κρύβεται πίσω από όλες αυτές τις δολοπλοκίες; Πώς και γιατί αυξάνονται τα πτώματα σ’ έναν φιλήσυχο κατά τα άλλα τόπο; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σταδιακά κι όσο προχωρά η ανάγνωση τόσο κορυφώνεται η αγωνία για το τέλος και για τη λύση του μυστηρίου.

Παράλληλα με τις ανωτέρω εξελίξεις, η Ελευθερία Μεταξά χαρίζει άφθονες και όμορφες περιγραφές της Πρέβεζας, της Πάργας και της Παραμυθιάς, με έμφαση στην τελευταία, και πολλά πραγματολογικά στοιχεία για γεγονότα της τοπικής Εθνικής Αντίστασης που δε γνώριζα. Ποιοι ήταν οι Αυτόμολοι της Βέρμαχτ και πώς έδρασαν στην Ελλάδα κατά των Γερμανών; Τι είναι τα Σεπτεμβριανά της Πρέβεζας; Τι οδήγησε στην εκτέλεση στην Παργινόσκαλα και στο Νταλαμάνι; Τι ήταν οι Παιδοπόλεις και το παιδομάζωμα και τι ρόλο έπαιξαν στο αντικομμουνιστικό κλίμα της εποχής; Τι απέγιναν όλα αυτά τα παιδιά και πόσες ιστορίες παράνομων υιοθεσιών συνέβησαν τότε; Με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο της συγγραφέως ζωντανεύουν οι σελίδες της Εθνικής Αντίστασης, ο ηρωισμός των αγωνιστών, το κόστος των θυσιών, η δίψα για εκδίκηση και ελευθερία, το μίσος για τους δωσίλογους και τους προδότες ενώ αναδεικνύονται στο πρόσωπο του Βολφ όσοι κατακτητές δεν ήταν τέρατα αλλά όφειλαν να υπακούνε σε διαταγές ανωτέρων τους. Όλα αυτά δίνονται παραστατικά και ζωντανεύουν μέσα από συναρπαστικά περιστατικά με επίκεντρο τα όσα βίωσε η Παραμυθιά και ο γύρω τόπος, στα οποία μπλέκεται η ιστορία της Ευρυδίκης. Μου άρεσαν επίσης οι περιγραφές των εκβολών του Αχέροντα και οι σημαντικές πληροφορίες για τη μυθολογία και τις δοξασίες που συνοδεύουν το ποτάμι, κάτι που δημιουργεί υποβλητική ατμόσφαιρα μέχρι να λυθεί το μυστήριο.

«Αλήθεια, τους θυμόμαστε τους ήρωες; Καταλαβαίνουμε πόσα τους χρωστάμε ή απλώς καταθέτουμε στεφάνια στη μνήμη τους σε γιορτές και επετείους και ύστερα τους εγκαταλείπουμε πάλι στη λήθη» (σελ. 83); Με αφορμή αυτήν τη σκέψη, η Ελευθερία Μεταξά ξεδιπλώνει μια πολυεπίπεδη ιστορία μυστηρίου, αγωνίας και ανατροπών ντύνοντάς την με σημαντικά περιστατικά ηρωισμού από τα σκοτεινά χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου και βάζει τους πρωταγωνιστές τους να παίζουν σημαντικό ρόλο στην πλοκή, φέρνοντας στο φως σταδιακά διάφορα μυστικά που κουμπώνουν στις εξελίξεις. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο βαθαίνει το μυστήριο της εμφάνισης της Ευρυδίκης και του τι πραγματικά συνέβη το 1943 στους αντιστασιακούς, στον Γερμανό και στην ερωμένη του και οι Βαρσάμης και Γληνού βυθίζονται όλο και περισσότερο σε ιστορίες καθημερινών ανθρώπων που δε δίστασαν να πολεμήσουν τον κατακτητή αγνοώντας τις συνέπειες και το κόστος του αίματος. Πώς συνέχισαν τη ζωή τους όσοι επέζησαν, τι ρόλο έπαιξαν οι επίγονοί τους σε κατοπινά γεγονότα που μας φέρνουν στο σήμερα, πώς θα καταφέρουν Γληνού και Βαρσάμης να κερδίσουν την εμπιστοσύνη ή να «εξαπατήσουν» τον κόσμο για να μάθουν τις αλήθειες που κρύβουν τα κλειστά σπίτια και να βγάλουν μιαν άκρη σ’ ένα μπερδεμένο κουβάρι; «Το στοιχειό του Αχέροντα» ίσως έχει τις απαντήσεις!

Βιβλίο Ο τελευταίος κρίκος 
Συγγραφέας Ευαγγελία Ευσταθίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευαγγελία Ευσταθίου έγραψε ακόμη μία χορταστική, πλούσια σε εξελίξεις και γεμάτη ενδιαφέροντα ψυχογραφήματα ιστορία που με κράτησε και πάλι καθηλωμένο ως την τελευταία σελίδα. Απόλαυσα τη συγγραφική της τέχνη, τις μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες που συνθέτουν μια αξέχαστη πλοκή, τις απρόσμενες εξελίξεις, τα διαχρονικά μηνύματα και ταξίδεψα στις ζωές δυο αντίθετων μεταξύ τους ανθρώπων που έρχονται κοντά και ενώνουν τις δυνάμεις τους για να ανακαλύψουν το οικογενειακό τους παρελθόν ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν να καταπνίξουν τα αμοιβαία ερωτικά αισθήματα. Η ιστορία ξεκινάει στο νησί της Χίου και συγκεκριμένα στο ερειπωμένο αρχοντικό των Μαρκέζηδων στον Κάμπο, που εκπέμπει μια παράξενη αύρα ενώ το συνοδεύει η φήμη του στοιχειωμένου. Εκεί βρίσκουν κάποιοι εργάτες ένα μισολιωμένο πτώμα ανθρώπου τυλιγμένο σε σεντόνι και στο χέρι του μια διαθήκη, η συντάκτρια της οποίας ομολογεί τη δολοφονία του θύματος, Κωνσταντίνου Μαρκέζη και κληροδοτεί το κτήμα και το αρχοντικό εξ ημισείας σε απόγονό της και στο εξώγαμο παιδί του Μαρκέζη. Την υπόθεση αναλαμβάνει η αστυνόμος Μαρκέλλα Γεράνη, προϊσταμένη του Γραφείου Εγκληματολογικών Ερευνών Χίου, αν και με εντολή άνωθεν η υπόθεση κλείνει βιαστικά και γρήγορα. Η Μαρκέλλα αποφασίζει να ψάξει μόνη της και να σκαλίσει τα γεγονότα ενώ ταυτόχρονα καλεί την Άννα και τον Μάξιμο στο νησί.

Η Άννα Κασίμη, που κάποτε έκλεβε κοσμήματα και έργα τέχνης αμύθητης αξίας για να τα πουλάει στη μαύρη αγορά ώστε να εξασφαλίζει χρήματα για την αυτιστική αδελφή της και για τη μητέρα της που παλεύει με τον καρκίνο, καταλαβαίνει πως πρέπει να γυρίσει στην ενεργό δράση, «Μία τελευταία φορά…», τώρα που τα οικονομικά περιθώρια έχουν στενέψει. Ποτέ δεν έμαθε για τα παιδικά χρόνια της μητέρας της και για τη γιαγιά Καστανή, μια γυναίκα με μυστηριώδη αύρα, ένα πλάσμα που έφτιαχνε γιατρικά από βότανα και θεράπευε αρρώστους. Στην πραγματικότητα, η Άννα έχει γνωρίσει τον Μάξιμο κατά τη διάρκεια μιας αποστολής της αλλά κατάφερε να ξεφύγει από τα νύχια του και τώρα κρύβει την ταυτότητά της όταν η διαθήκη τους φέρνει ξανά κοντά. Ταυτόχρονα, η αυτιστική αδελφή της, Δανάη, παρ’ όλο που προτιμάει να μένει σιωπηλή, μπορεί να αντιληφθεί τα πάντα και μάλιστα πιο γρήγορα απ’ ό,τι ο μέσος άνθρωπος αλλά δυσκολεύεται να εκφράζει τις σκέψεις της και να δημιουργεί σωστή επικοινωνία. Μόνο η αδελφή της μπορεί να αποκωδικοποιήσει τις κινήσεις της, τους ήχους της, το βλέμμα της.

Από την άλλη, ο εφοπλιστής Μάξιμος Λυμπέρης είναι γοητευτικός, έχει τα πάντα και κατάφερε να μπλεχτεί ουσιαστικά με μόνο μία γυναίκα, τη Ρομίνα Βλαντή, ώσπου ανακάλυψε την παγίδα της και τη χώρισε. Είναι ένα πληγωμένο αγρίμι, ένας άντρας που η μητέρα του, η Ρομίνα και μια κλέφτρα έχουν αλώσει από ένα μεγάλο κομμάτι του εαυτού του. Γεννήθηκε μες στα πλούτη αλλά προτιμά να κοπιάζει όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, δουλεύοντας με τα χέρια του παρά να δίνει εντολές από μια αναπαυτική καρέκλα. Είναι απλοϊκός και προσηνής αλλά απόμακρος και στρυφνός απέναντι σε όποιον τον εκμεταλλεύεται ή τον εξαπατά. Τι συνέβη ανάμεσα σ’ αυτόν και στην Άννα εκείνο το βράδυ στη Μαρίνα Ζέας; Γιατί την ψάχνει; Πώς και πού έκαψε το χέρι του σε άσχημο βαθμό; Τι άνθρωπος ήταν η μητέρα του και πώς μεγάλωσε τον γιο της; Γιατί την αποκήρυξε ο Μάξιμος και πώς συμπεριφέρεται στον πατέρα του; Ένα τηλεφώνημα θα γκρεμίσει όλα όσα ήξερε ως τότε και θα τον οδηγήσει να επιστρέψει εμφανισιακά και νοερά στην εφηβεία του, τότε που η μητέρα του ήταν ευτυχισμένη, η αδελφή του ζούσε και εκείνος είχε μια απλή ψαρόβαρκα.  Δεν έμαθε ποτέ πώς είναι να έχεις αισθήματα για κάποιον, ώσπου ήρθε εκείνη στη ζωή του, η γυναίκα που δεν έπρεπε. Έχει θάψει τον καλό εαυτό του «στο σκοτεινό μέρος της ψυχής όπου κρύβονται οι δαίμονες» και κάποια στιγμή σταδιακά άρχισε να τον εμφανίζει ξανά αλλά για λίγο, μιας και «όποτε ανοίγω το κελί του, δραπετεύει κι ένας δαίμονας». Πλέον έμαθε να έχει τον έλεγχό τους αλλά τρέμει την ώρα που θα τον χάσει. Η ιστορία αυτή θα τον οδηγήσει στα άκρα και θα τον φέρει αντιμέτωπο με γνήσια και βαθιά αισθήματα: «Καλύτερα να μισήσω μια άσχημη αλήθεια παρά να κινδυνεύσω να αγαπήσω ένα όμορφο ψέμα» (σελ. 366), παραδέχεται κάποια στιγμή.

Εκτός από το πρωταγωνιστικό ζευγάρι και το οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον, γνωρίζουμε και τα μέλη των οικογενειών Μαρκέζη και Απέργη που χωρίστηκαν από βαθύ μίσος που ξέσπασε το 1958, με αποτέλεσμα σταδιακά να ξεκληριστούν όλοι τους από «ατυχήματα». Η Ευγενία Μαρκέζη και ο άντρας της, Φίλιππος, βρήκαν τραγικό θάνατο, όπως και τα δύο τους παιδιά, Ειρήνη και Άρης, ενώ αντίστοιχοι θάνατοι συνέβησαν και στους Απέργηδες, όπου ο Κωνσταντίνος έχασε και τους δύο γιους του και τη γυναίκα του, Ελένη, πριν δολοφονηθεί από έναν άντρα που τροφοδότησε για καιρό τα κουτσομπολιά. Άψογα μπλεγμένες σχέσεις και σωστά ενορχηστρωμένες εξελίξεις εμπλουτίζουν το μυθιστόρημα και πυροδοτούν ασύλληπτες εξελίξεις, όλα τους σημαντικά κομμάτια ενός μεγάλου παζλ. Όλοι οι χαρακτήρες έχουν τον δικό τους ρόλο στα γεγονότα, κανένας δεν είναι περιττός ούτε παρεμβαίνει βεβιασμένα για να δοθούν πρόχειρες λύσεις. Τα πάντα είναι καλοσχεδιασμένα και οι εκπλήξεις δε σταματούν. Τι σχέση όμως έχει η γιαγιά Καστανή με όλα αυτά; Πώς γίνεται ο έρωτας του Άρη Μαρκέζη για μια γυναίκα που όλοι θεωρούν μάγισσα στο νησί να γεννήσει μια πληγή που θα αιμορραγεί ασταμάτητα ως το τέλος; Γιατί ο Κωνσταντίνος Απέργης ήθελε να εξαφανίσει από προσώπου γης τον Φίλιππο Μαρκέζη; Τι χωρίζει τις δύο οικογένειες; «Το παρελθόν είναι μάθημα, ποτέ προορισμός» (σελ. 89), πώς θα στιγματίσει όμως τους ήρωες του βιβλίου;

Πρόκειται για ένα πλούσιο σε περιστατικά και γεγονότα μυθιστόρημα, με κινηματογραφικούς διαλόγους, μια καλοσχεδιασμένη πλοκή που κινείται ανάμεσα σε παρελθόν και παρόν κι ένα μυστήριο που λύνεται σιγά σιγά. Οι πολλές περιγραφές αντί να κουράζουν δίνουν αληθοφάνεια και σωστή ατμόσφαιρα, πλαισιώνοντας έτσι με τον πιο κατάλληλο τρόπο τους χαρακτήρες και η συγγραφέας ξετυλίγει αργά και σταδιακά το κουβάρι για να δέσει το σήμερα με το χτες μέσα από δύο πρόσωπα που προέρχονται από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα και γνωρίζονται με απρόσμενο τρόπο. Ταυτίστηκα όχι μόνο με την Άννα και τον Μάξιμο αλλά και με τον Κενάν (τι συγκινητική ιστορία κουβαλάει στην πλάτη του), με τη γιαγιά Καστανή, με τ’ αδέλφια Μαρκέζη, όλοι τους άνθρωποι που τα απόνερα των ζωών τους επηρεάζουν ο ένας τον άλλον. Προσεγμένο κείμενο, καλοσχεδιασμένη και πυκνή πλοκή, με ένα άκρως ενδιαφέρον δίπολο να κρατάει τα ηνία των εξελίξεων: η Άννα αρχικά είναι αποφασισμένη να βρει τι συνέβη στο παρελθόν της και να προσπαθήσει να εξιχνιάσει σχεδόν τη δολοφονία αλλά ο Μάξιμος, επίσης αρχικά, αδιαφορεί για όλα αυτά και επικεντρώνεται στο τώρα και στο κέρδος που θα βγει από αυτήν την υπόθεση. Α, ναι, και στην Άννα. Η γνωριμία τους είναι γεμάτη από τις απαραίτητες παρεξηγήσεις και τα σφάλματα που θα τους χωρίσουν για να τους ξαναενώσει το πάθος και τελικά να έρθουν αντιμέτωποι με όσα πραγματικά τους χωρίζουν και να αναρωτιούνται αν μπορούν να τα νικήσουν, να τα βάλουν στην άκρη και να ζήσουν τον έρωτά τους. Άλλωστε: «Ο έρωτας είναι μια… χημική αντίδραση ανάμεσα σε ετερόκλητες ουσίες»! Επίσης, ανατρίχιασα με τα οράματα της Άννας, το πώς έμπαιναν στην πλοκή, τι συμβολίζανε, πώς τους βοηθούσαν ή και τους μπέρδευαν για να βγάλουν μιαν άκρη και ν’ ανακαλύψουν τι χώριζε τις δύο οικογένειες και πώς πέθαναν τα μέλη τους. Οι χαρακτήρες, όπως έγραψα και πριν, δρουν και αντιδρούν πότε απρόβλεπτα και πότε στερεότυπα, σχηματίζοντας έτσι τους αναμενόμενους κακούς και καλούς ήρωες ενός βιβλίου αλλά οι ολοκληρωμένες προσωπικότητές τους ξεφεύγουν αρκετά από τα καλούπια και τις εύκολες μυθιστορηματικές λύσεις. Μια αποκάλυψη από δω, μια αλήθεια από κει, μια γκάφα παρακάτω, ένα χαμένο γράμμα στη συνέχεια κι έτσι ένα προς ένα τα μυστικά βγαίνουν στο φως την ώρα που (δεν) πρέπει, πυροδοτώντας τις εξελίξεις και απογειώνοντας την πλοκή.

«Ο τελευταίος κρίκος» είναι μια συναρπαστική ιστορία για έναν νεκρό, μια διαθήκη, μια περιουσία από το πουθενά, ένα γενεαλογικό δέντρο που μάλλον δεν πρέπει να διερευνήσει κανείς βαθύτερα. Εκείνη απόγονος μιας μάγισσας, εκείνος απόγονος ενός δυνάστη. «Να αφήνεις την αγάπη που δεν σε κρατά, να κρατάς την αγάπη που δεν σε αφήνει» (σελ. 501), αυτό είναι ένα μότο απ’ όσα συναντάμε στο βιβλίο. Δίπλα τους και γύρω τους άνθρωποι που αγαπήθηκαν αλλά δεν μπόρεσαν να είναι μαζί, άνθρωποι που ήταν μαζί αλλά δεν αγαπήθηκαν, όλοι τους μια μεγάλη αλυσίδα από ελπίδες, όνειρα, υποσχέσεις, μια αλυσίδα κόκκινη από το αίμα. Ποιος θα είναι ο τελευταίος κρίκος;

Βιβλίο Το ρ της ερωμένης
Συγγραφέας Ειρήνη Βαρδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η γραφή της Ειρήνης Βαρδάκη έχει βελτιωθεί αισθητά και κατάφερε να αποδώσει με μικρές, κοφτές φράσεις και ολοζώντανους διαλόγους την πραγματικότητα σε ένα παντρεμένο ζευγάρι με τελματωμένη σχέση. Ένιωθα πως ήμουν κι εγώ πλάι τους όταν καβγάδιζαν, άκουγα τις φωνές τους κι εγώ μαζί με τους γείτονες όμως δεν μπόρεσα ν’ ακούσω την ψυχή τους και τις βαθύτερες επιθυμίες τους, όπως κι οι ίδιοι άλλωστε. Κι έτσι βρήκε ο πειρασμός την ευκαιρία και τρύπωσε στον γάμο τους. Οι χαρακτήρες αποδόθηκαν σωστά και ρεαλιστικά ως προς τη νοοτροπία, τις αντιλήψεις και τις πράξεις τους. Η Αγγελική, «μια αποτυχημένη σύζυγος, μια κουρασμένη μάνα, μια νευρόσπαστη καθηγήτρια και μια βουλιμική γυναίκα» αφηγείται εναλλάξ με τον Σέργιο και την Ευρυδίκη την ιστορία, προχωρώντας ο καθένας την πλοκή παρακάτω.

Ειδικά η Αγγελική είναι η γυναίκα του σήμερα που έχει χάσει την επικοινωνία με τον άντρα της, κουράζεται στη δουλειά, παραδίδεται αμαχητί στη βουλιμία της, με αποτέλεσμα μαζί με την αυτοπεποίθηση να χάσει και τον έλεγχο των κιλών της και της σιλουέτας της. Μέσα από κείνη η συγγραφέας αναπαριστά μια καθημερινότητα που όσοι έχουν κουραστεί ή βαριούνται ή αδιαφορούν να πολεμήσουν για την κάθε μέρα στη σχέση και τον έγγαμο βίο τη ζουν λεπτό προς λεπτό, νύχτα τη νύχτα. Παρ’ όλο που το κείμενο δίνει έμφαση στις περιγραφές και στους παραστατικούς διαλόγους, οι μεταφορές που εμφανίζονται σε κρίσιμα σημεία δίνουν μια τέτοια ποιητικότητα στη γραφή που σε κάποια σημεία με άγγιξε πιο βαθιά απ’ ό,τι θα έπρεπε (ανήρ αναγνώστης ων): «Η σχέση μας έγινε συγγενική. Όχι αδερφική, συγγενική! Έτσι, για να μπορεί εκτός από αγνή να είναι και κρύα… Κι αν κάτι έμαθα να φοβάμαι από τότε, είναι η ησυχία. Γιατί; Γιατί σ’ αυτήν την ακλόνητη σιωπή μπορείς και ακούς. Ακούς αυτό που έρχεται».

Από την άλλη, ο Σέργιος είναι ο κλασικός άντρας, που δεν ξεφεύγει ούτε σε αυτό το μυθιστόρημα από το στερεότυπο: δυστυχισμένος εντός γάμου, ευτυχισμένος εκτός γάμου. Η αφήγησή του ήταν από τις λίγες σελίδες του μυθιστορήματος που με άφηναν αδιάφορο, τουλάχιστον όποιες αφορούσαν την εξέλιξη της σχέσης τους,  κυρίως λόγω της δικής μου στεγανής αντίληψης περί απιστίας: αν απάτησες τον ή τη σύντροφό σου, όσες δικαιολογίες και να μου βρεις, εμένα μου αρκεί η πράξη. Επιπλέον, ένας άντρας δε θα μπορούσε ποτέ να εκφραστεί με τόσες παρομοιώσεις και λυρικές περιγραφές όπως ο Σέργιος, γιατί απλούστατα… είναι άντρας. Προς Θεού, έπρεπε να γραφούν και οι συνθήκες γνωριμίας μεταξύ Σέργιου και Ευρυδίκης και να εξελιχθεί η ερωτική τους σχέση, όμως δεν πιστεύω πως αν κάποιος εκπρόσωπος του αντρικού φύλου έβλεπε απέναντί του το αντικείμενο του πόθου του θα έλεγε από μέσα του φράσεις όπως: «Το ρο, το υγρό ρο της ερωμένης το μούσκεψε περισσότερο, αφού το γύρισε στη γλώσσα δύο φορές, το πέταξε στον ουρανίσκο με λαγνεία και ξανά στην άκρη της γλώσσας» (σελ. 59). Ο Σέργιος ήταν πιο ρεαλιστικός όταν περιέγραφε το σώμα της Ευρυδίκης ή τις νύχτες τους μαζί παρά όταν υπεισερχόταν σε τέτοιες «λογοτεχνικές» σκέψεις. Καταγράφηκαν πάντως αληθοφανέστατα και μελετημένα η απελπισία από την αναμονή, η χαρά από τη συνεύρεση, η αφηρημένη σκέψη και το πόσο στραβά πάνε όλα όταν το αντικείμενο του πόθου έχει εξαφανιστεί κλπ.

Μέσα από τα λάθη του πρωταγωνιστικού ζευγαριού αναπτύσσεται και η προσωπικότητα της μικρής Νεφέλης, ενός παιδιού που μεγαλώνει σαν μπαλάκι ανάμεσα σε δυο ανθρώπους που δεν ξέρουν τι να κάνουν και πώς να χειριστούν τα πράγματα. Το ακόμη χειρότερο είναι πως αν ο γάμος τους διαλυθεί θα περάσει στο παρελθόν, τα ψυχολογικά τραύματα του παιδιού όμως θα μείνουν για πάντα χαραγμένα στην ψυχή της Νεφέλης κι αυτό είναι που φοβόμουν περισσότερο όσο προχωρούσε η ιστορία, το τι μέλει γενέσθαι σε αυτήν την αθώα ψυχούλα. Η συγγραφέας δείχνει τρυφερότητα και σκύβει με ενδιαφέρον πάνω από το κοριτσάκι, καταγράφοντας αντικειμενικά την καθημερινότητά της, τις φοβίες της, τις αντιδράσεις της, την αντίληψή της χωρίς να κουνά το δάχτυλο σε κανέναν από τους δύο γονείς. Προς τιμήν της, αφήνει τον αναγνώστη να καταλάβει μόνος του, μέσα από τρομερά σε ένταση και αντιπαραθέσεις γεγονότα, ποιος και σε τι έφταιξε: ο πατέρας που τελικά αποφάσισε να τους αφήσει, ανακοινώνοντας όμως την ψεύτικη φράση ελπίδας «η μαμά κι εγώ αποφασίσαμε» ή η μητέρα που έχει να ανακαλύψει τον εαυτό της, να ψάξει καλά για τον βαθμό ευθύνης του καθενός που ήρθαν σε αυτό το σημείο, να τιθασεύσει τα έφηβα λυκειόπαιδά της και να αντιμετωπίσει την κυκλοθυμικότητα ενός μικρού παιδιού;

Τέλος, η Ευρυδίκη, είναι μια γυναίκα ποθητή, σίγουρη για τον εαυτό της και ίσως με ανύπαρκτα συναισθήματα. Είναι η γυναίκα για χάρη της οποίας ο Ορφέας στη μυθολογία κατέβηκε στον Άδη για να τη βρει, επομένως ο σύγχρονος Ορφέας, ο Σέργιος, δε θα μπορούσε να κάνει αλλιώς. Είναι μια γυναίκα που καταγράφεται λιγότερο σε σχέση με τους άλλους δύο πρωταγωνιστές όμως υπάρχει αιτία γι’ αυτήν την επιλογή της συγγραφέως. Η προσωπικότητα της γυναίκας-πειρασμός αναπτύσσεται στο δεύτερο μέρος του μυθιστορήματος με έξυπνο και αποσπασματικό τρόπο, σχεδόν παράλληλα με τις ποικίλες πτυχές της εξέλιξης της πλοκής, δίνοντας στον αναγνώστη την πλήρη εικόνα που πρέπει να έχει ώστε να κατανοήσει τα δρώμενα που λαμβάνουν χώρα μπρος στα μάτια του. Στη χορεία των πρωταγωνιστών μπαίνει σε αυτό το διαφορετικό δεύτερο μέρος και ο αστυνόμος Δεγλής, που γνωρίσαμε στην «Κρυσταλλία», μιας και το μυθιστόρημα μετατρέπεται από κοινωνικό σε αστυνομικό (δε θα γράψω το πώς). Οι ουσιαστικά μονόλογοι του αστυνόμου με τις εκτενείς παραγράφους (ένα μη θετικό χαρακτηριστικό που συνάντησα και σε άλλα σημεία του μυθιστορήματος) με κούρασαν, το έμπειρο μάτι του όμως έδειχνε κάθε πιθαμή που έπρεπε να ερευνηθεί ενώ η εμπειρία του βοηθούσε στην αντικειμενική εξιχνίαση της υπόθεσης. Είναι ένας άντρας που αγωνίζεται να βρει την αλήθεια, να νικήσει τη γοητεία της Ευρυδίκης, να πείσει όποιον έφεραν μπροστά του οι αποδείξεις να ομολογήσει την αλήθεια αλλά νιώθει στριμωγμένος από τις καταιγιστικές εξελίξεις που σα χιονοστιβάδα τον καταπλακώνουν και τις οποίες δεν μπορεί να τιθασεύσει ή να κοντρολάρει.

Το δεύτερο μέρος του μυθιστορήματος είναι γραμμένο με σχεδόν αλλιώτικο ύφος και στυλ από το πρώτο. Ξεκινήσαμε με κινηματογραφικούς διαλόγους, δυνατό ρεαλισμό, βαθιά ψυχογραφήματα, γρήγορες εναλλαγές σκηνών και ελάχιστες εσωτερικές σκέψεις (πεδίο ποιητικότητας για τη συγγραφέα) αλλά στη συνέχεια άρχισαν εσωτερικοί μονόλογοι που φώτιζαν ή έριχναν στο σκοτάδι την εξιχνίαση της μυστηριώδους δολοφονίας, παρατέθηκαν αρκετά εκτεταμένες (και ξανά ενιαίες) παράγραφοι που καθυστερούσαν τη δράση αυτή καθαυτή ενώ η ομολογουμένως καλή λογοτεχνική έκφραση της Ειρήνης Βαρδάκη είχε την ίδια εκφραστικότητα και ποικιλία λεξιλογίου ανεξάρτητα από το ποιος χαρακτήρας αφηγούνταν. Με όλα αυτά ένιωσα σα να χάθηκε ο παλμός και η ταχύτητα του πρώτου μέρους.

Η καθαυτή κεντρική ιδέα περί της δολοφονίας, της αληθινής ταυτότητας του ενόχου, του τρόπου που μπλέχτηκαν κάποια πρόσωπα με αυτήν και μια απρόσμενη αποκάλυψη για την ύπαρξη τρίτου προσώπου σε αυτό το παιχνίδι ήταν δυνατά στοιχεία που με κέρδισαν, ειδικά από τη στιγμή που είχα καταλήξει ποιον θα ήθελα για δολοφόνο και προσπαθούσα να καταλάβω το κίνητρο και τον τρόπο, άσχετα που δεν έφτασα στην αλήθεια! Η λύση είναι στρωτή, αληθοφανής, αναδείχτηκε όμορφα μέσα από τις απαραίτητες ανατροπές και συνέδεσε κάποια ελάχιστα πράγματα που μου λείπανε γύρω από ένα πρόσωπο. Έτσι λοιπόν συγχώρεσα τον Σέργιο για την ποιητικότητά του, τον Δεγλή για τη φλυαρία του, την Αγγελική για τις φοβίες της και την Ευρυδίκη για την προκλητικότητά της. Και το έκανα χωρίς δισταγμό γιατί η συγγραφέας έδειξε πως κανείς δεν ήταν μονοδιάστατος, όλοι είχαν το καλό και το κακό μέσα τους, όλοι έδρασαν με ποικίλους και σωστά ψυχογραφημένους τρόπους. Τελείωσα το βιβλίο ικανοποιημένος και γεμάτος σκέψεις γύρω από πολλά πράγματα και καταστάσεις που βίωσα μέσα από τις σελίδες του.

«Το ρ της ερωμένης» λοιπόν είναι ένα καλογραμμένο, ανατρεπτικό κοινωνικό και αστυνομικό μυθιστόρημα, που αντικατοπτρίζει ολοκάθαρα την καθημερινότητα ενός μέσου παντρεμένου ζευγαριού, τεμαχίζει ανελέητα τη ρουτίνα τους με ένα απρόσμενο γεγονός και βάζει τον αναγνώστη σ’ ένα παιχνίδι που πρέπει να λήξει με όσο γίνεται λιγότερες απώλειες. Οι ήρωες του βιβλίου κινούνται σε μια άυλη σκακιέρα (αδιαφορώντας για την προτροπή της Ευρυδίκης: «Αν θες να σωθεί ο βασιλιάς, προστάτεψε τη βασίλισσά σου»), χωρίς να γνωρίζουν ούτε τις συνέπειες της επόμενης κίνησής τους ούτε ποιος τους κινεί. Πρόκειται για ένα δυνατό, διαφορετικό, ανατρεπτικό βιβλίο που με κέρδισε ως το τέλος.