Βιβλίο Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου 
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Φαίδωνα Κυριακού είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό και προσεκτικά τεκμηριωμένο κείμενο, μεστό, ολοκληρωμένο, άρτιο, γεμάτο χιλιάδες ενδιαφέρουσες ιδέες, πολλά νοήματα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας από την εύρεση της Αφροδίτης της Μήλου το 1820 ως τη Σφαγή στο Δήλεσι το 1870 και με άψογη πλοκή, γεμάτη πρωθύστερα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ανατροπές και μετρημένα καλολογικά στοιχεία. Δύο άντρες ζουν τις τελευταίες τους μέρες πριν την καρατόμησή τους στην γκιλοτίνα, αφηγούνται ο ένας στον άλλον το παρελθόν τους, μοιράζονται λύπες και χαρές, προσδοκίες και προδοσίες. Πότε ο ένας και πότε ο άλλος, άνθρωποι που ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό μορφωτικό, οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, ξεδιπλώνουν όσα τους σημάδεψαν και όσα τους κατατρύχουν μέχρι τώρα. Ο 70άρης Πάρις Πρεβώ ξεκίνησε από τη Μήλο («Κι αυτός ήταν όλος κι όλος ο τόπος μου, λίγα σπίτια, μυρωδιά ψαριού και θάλασσα», σελ. 49), ορφανός, μεγάλωσε με τον ψαρά θείο του, οπότε μαθαίνουμε για τους γονείς του, πώς γνωρίστηκαν κλπ. «Η ιστορία μου δεν ξεκίνησε πολύ μακριά από δω, σαν τον σολομό, λίγο πριν το τέλος, είχα γυρίσει στον τόπο που γεννήθηκα» (σελ. 11), λέει χαρακτηριστικά. Ο Γάλλος πατέρας του δεν ήξερε «ρωμαίικα», «πώς αγαπήθηκαν με τη μητέρα του χωρίς να έχουνε μια γλώσσα να μιλήσουν»; Είμαστε σε μια εποχή που οι περιηγητές, παρασυρμένοι από το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, επισκέπτονται την Ελλάδα και διαπιστώνουν πως δεν υπάρχουν κοινά σημεία με αυτό που πίστευαν πως ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Περπατούν σ’ έναν τόπο γεμάτο αγράμματους χωρικούς, αφού η τουρκοκρατία έχει ρημάξει βιος, γράμματα, συμπεριφορές, οπότε «το κλασικό παρελθόν βρισκόταν οριστικά στο παρελθόν» (σελ. 40). Δυστυχώς «Την ώρα που οι Γάλλοι συγκινούνταν απ’ την αρχαία Ελλάδα, στη σύγχρονη Ελλάδα ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτή» (σελ. 66).

Η μόρφωση του Πάρι, οι οικογενειακές του καταβολές και η ανακάλυψη της Αφροδίτης τον φέρνουν με απροσδόκητο τρόπο στο Παρίσι των αρχών του 19^ου αιώνα. Συναρπαστικές και τεκμηριωμένες οι περιγραφές της πόλης, όπου τον παρακολουθούμε στην καθημερινότητά του, τι δουλειά κάνει, πώς τα βγάζει πέρα, τι περιπέτειες ζει, ποια ερωτεύεται κλπ. Με άφθαστη τέχνη στήνεται μπροστά στα μάτια μας μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, όπου ο Σηκουάνας είναι το σημαντικό και μοναδικό εμπορικό μονοπάτι που την τροφοδοτεί με όσα χρειάζεται για να ζήσει. Αστοί και ναυτικοί, λογιοσύνη και μεροκάματο, πλακόστρωτοι δρόμοι και πάρκα, οι πλούσιες οικογένειες στα ισόγεια κι οι πιο φτωχές «στ’ αναθεματισμένα ρετιρέ», πάνω απ’ όλα αυτά όμως κυριαρχεί ο αέρας ελευθερίας που σε κάνει να περπατάς πιο ξένοιαστος ακόμη κι αν δεν έχεις εύκολη ζωή. Ναι, η πρωτεύουσα της Γαλλίας είναι η πόλη των ευκαιριών, όπου «…ενώ πολλοί κατάφερναν να κερδίσουν τα προς το ζην, άλλοι τόσοι αποτύγχαναν» (σελ. 184). Γνωρίζουμε για την ιστορία ίδρυσης του Μουσείου του Λούβρου, για τους όρους της συνθήκης του Τολεντίνο που επέφερε εδαφικές κτήσεις στη Γαλλία και ιταλικά αριστουργήματα τέχνης στο Μουσείο, για τη Γαλλική Επανάσταση μα κυρίως για την περίοδο της Τρομοκρατίας που την ακολούθησε, για τον Ναπολέοντα, για τον Ευγένιο Ντελακρουά που έκανε αίσθηση στο Salon de Paris (την ετήσια έκθεση της Γαλλικής Σχολής Καλών Τεχνών) του 1824 με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» («…ένα κουβάρι εξαθλίωσης και τρόμου…η απελπισία έχει ποτίσει τον καμβά κι αναδύεται πέρα κι απ’ αυτόν…», σελ. 142), που υπήρξε το πρώτο βήμα προς την αφύπνιση του κόσμου και προς το κίνημα του φιλελληνισμού (παρόλο που μου έκανε εντύπωση η δεύτερη σκέψη ότι ίσως ο Γάλλος καλλιτέχνης απλώς ικανοποιούσε τη δίψα του για μελαγχολική δόξα, όπως ακριβώς απαιτεί το κίνημα του ρομαντισμού στο οποίο υπαγόταν). Πώς αναπτύχθηκε λοιπόν ο φιλελληνισμός, ποιοι και πώς βοήθησαν, γιατί ένιωσαν οι Γάλλοι κοινούς δεσμούς με αυτόν τον αγώνα, τι συνέβαινε στην υπόλοιπη Ευρώπη και πολλά άλλα ερωτήματα στήνουν έναν μελετημένο ιστορικό καμβά στο πλαίσιο του οποίου διαδραματίζονται μικρά και μεγάλα γεγονότα του βίου του Πάρι και των ανθρώπων που γνωρίζει και αναπτύσσει δεσμούς μαζί τους. Δεν επαναπαύεται ούτε κρύβεται όμως όταν η πατρίδα του ξεσηκώνεται, αντιθέτως, πρωτοστατεί στις συγκεντρώσεις χρημάτων και αφυπνίζει συνειδήσεις: «Εκεί που ήμουνα δεν είχα ρίζες κι εκεί που ήταν οι ρίζες μου είχε ανάψει φωτιά» (σελ. 130). Την Επανάσταση του 1821 και τις εξελίξεις της τις μαθαίνει από τις εφημερίδες, το μυαλό του και η καρδιά του είναι στην πατρίδα του, αναρωτιέται τι απέγιναν οι δικοί του άνθρωποι, αν συμμετείχαν στον Αγώνα με τα σκάφη τους και ταυτόχρονα με υπέροχο τρόπο περνάνε υποδόρια η πάλη για την ιδεολογία και η ένταση της δύναμης που δίνουν στον άνθρωπο οι ιδέες και το πνεύμα. Κι όλα αυτά είναι μόνο η αρχή μιας πολυκύμαντης ζωής!

Παράλληλα με τον Πάρι γνωρίζουμε και τον Λιανό, που ορφάνεψε στη σφαγή της Χίου, πώς γλύτωσε όμως και πώς κατέληξε στην Ελλάδα και ακόμη χειρότερα στη φυλακή του Παλαμηδιού; Συγκλονιστικές, απάνθρωπες και σκληρές οι περιγραφές της σφαγής στο νησί κι από τότε εξίσου αδυσώπητη είναι και η καθημερινότητα για ένα νεαρό παιδί που πουλήθηκε σκλάβος στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να έρθει στην ξεσηκωμένη Ελλάδα κατά τη χειρότερη ίσως περίοδο της Επανάστασης, αυτήν του πρώτου εμφυλίου. Ανθρωποκυνηγητό, κακουχίες, αίμα, πείνα, αγώνας και πολλά άλλα ατσαλώνουν σώμα και ψυχή κι έτσι το κείμενο μας ταξιδεύει πότε στο παρελθόν του Πάρι και πότε στο τώρα, όπου περιμένουμε από μέρα σε μέρα την εκτέλεσή των δύο αντρών. Ο Λιανός έζησε μια εξίσου πλούσια και έντονη ζωή, δεν πρέπει όμως να γράψω περισσότερα γιατί κάποια στιγμή οι ζωές των δύο αντρών τέμνονται αναπάντεχα! Δύο παράλληλες ιστορίες λοιπόν γεμάτες ανατροπές, η μια με τύχη και θέληση και η άλλη με κακουχίες, αναποδιές και σκλαβιά, ξεδιπλώνονται κατά την καθημερινή ζωή της Ελλάδας πριν και μετά την επανάσταση κι όσο απολαμβάνουμε τις καλογραμμένες σκηνές και παρακολουθούμε ενδιαφέρουσες εξελίξεις δεν παύουμε να αναρωτιόμαστε πώς κατέληξαν αυτοί οι δύο άντρες στη φυλακή.

Σταδιακά γνωρίζουμε και το περιβάλλον μέσα στον οποίο κινούνται οι αφηγητές εν όψει της θανατικής τους εκτέλεσης, με το κείμενο να σχηματίζει ένα αργό μα απολαυστικό fade in από τον περιβάλλοντα χώρο στις προσωπικότητες του Λιανού και του Πάρι. Είμαστε στα τείχη του Παλαμηδίου, σε τόπο υγρό, στενό, γεμάτο ακαθαρσίες και βρωμιές, με το φαγητό να είναι λιγοστό και να μην τρώγεται, με τους φυλακισμένους να έχουν ξεκάθαρες κάστες και να τους χαρακτηρίζει μια θάλασσα από ρούχα: τσαρούχια και φουστανέλες, μαντίλες, φράγκικα ρούχα, σερβέτες, πουκαμίσες και παντελόνια, βράκες και γιλέκα, ντουλαμάδες και κάπες, φλοκάτες και καπέλα. «Κάθε τόπος είχε να επιδείξει κι από έναν τουλάχιστον βαρυποινίτη, άξιο πρεσβευτή, να βρίσκεται σ’ ετούτο το ασφυκτικό κάτεργο φορώντας τα παραδοσιακά του» (σελ. 21). Η αυλή και τα κελιά, το μπουντρούμι και το φυλάκιο είναι τα μέρη του απάνθρωπου αυτού σκηνικού, όπου βαρυποινίτες με σκισμένα χέρια, οι πιο βρώμικοι απ’ όλους, με σιδερένιες μπάλες στα πόδια, βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους επιζωήτες (ισοβίτες) και τους πρόσκαιρους ή τους απλώς καταδικασμένους σε ειρκτή. Κι όμως μέσα σε αυτό το περιβάλλον και χάρη στις κουβέντες τους ο Λιανός αρχίζει να ξανασκαλίζει ξύλα και να φτιάχνει αγαλματάκια ενώ ο Πάρις αναπολεί τη ζωή του, ξαναθυμάται τα γεγονότα που τον άλλαξαν και αγωνίζεται να βρει τη γαλήνη που έχασε μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων που τον οδήγησαν στον χαμό και στην απελπισία. «Μεγαλείο είναι ο άνθρωπος, πλούσιο κι αιώνιο. Ένα λιτό μεγαλείο με καθαρές γραμμές» (σελ. 264), μόνο που «…το μυαλό είναι επίμονο μαραφέτι και δεν το κάνεις εύκολα ζάφτι» (σελ. 46).

«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι ένα μυθιστόρημα κατ’ ουσίαν ιστορικό, κατά βάση όμως αφιερωμένο στην τέχνη που εξεγείρει, στην τέχνη που ξεσηκώνει, στην τέχνη που προκαλεί: «…η τέχνη είναι αυτό που μας θυμίζει την ουσία μας, γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε στα δύσκολα…» (σελ. 263). Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που γέννησαν μια καινούργια Ελλάδα και εκείνα που έδειξαν στην παρισινή κοινωνία τη σκληρή μεριά του προσώπου της επίπλαστης δημοκρατίας που κατάφερε με τη Γαλλική Επανάσταση, με άψογα σκιαγραφήματα, ενδιαφέρουσες ανατροπές και φρέσκια γραφή πλάθεται μια ιστορία γεμάτη ιδέες και νοήματα γύρω από τη φυλάκιση του ανθρώπου (είτε αυτή είναι πραγματική, όπως στο Παλαμήδι είτε φαντασιακή, όπως σε μια ψυχή που αποζητάει λύτρωση και δεν τη βρίσκει), την αξία της «μπέσας» και της φιλίας, τη δύναμη της συγχώρεσης και της ειλικρίνειας, τον φόβο του θανάτου που είτε σε κάνει τολμηρό είτε σε ρίχνει ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρτιος σχεδιασμός πλοκής, πληθώρα διαχρονικών μηνυμάτων, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες και μια ανατριχιαστική τελευταία λέξη είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με μάγεψε και με κράτησε ως το τέλος με κομμένη ανάσα.

Βιβλίο Το μυστήριο του Λίστερντεϊλ
Τίτλος πρωτοτύπου The Listerdale mystery
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστές Αναστασία Δεληγιάννη, Μιχάλης Μακρόπουλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα/ Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια συλλογή δώδεκα διηγημάτων με μυστηριώδεις εξαφανίσεις, αυτοκρατορικούς γάμους, δηλητηριάσεις, κλοπές κοσμημάτων, διασκεδαστικά στοιχήματα παρανομίας, πριγκιπικές απαγωγές, διαφημιστικά κόλπα κ. ά. Μια ξεπεσμένη αριστοκράτισσα («Το είδος μας πεθαίνει, όμως στηρίζουμε ο ένας τον άλλο», σελ. 18) θέλει τα παιδιά της να έχουν μια καλύτερη τύχη κι όταν βρίσκει ένα αρχοντικό σπίτι σε πολύ φθηνή τιμή το νοικιάζει κι όλα αλλάζουν μαγικά, μια παντρεμένη κοπέλα βλέπει τον ίδιο εφιάλτη κάθε βράδυ, με τον προηγούμενο εραστή να σκοτώνει τον σύζυγό της, ένας μποέμ άντρας συναντάει ένα μυστηριώδες κορίτσι που τον μπλέκει σε μια περιπέτεια απότοκη της εξέγερσης στο βαλκανικό κρατίδιο της Κατονίας, ένας εγκληματολόγος αναλαμβάνει την εξιχνίαση μιας δολοφονίας με τους υπόπτους να είναι τα τέσσερα μέλη της οικογένειας της νεκρής, ένας υποταγμένος σύζυγος ζει μια αναπάντεχη νύχτα ρομαντισμού και περιπέτειας, ένας συνταξιούχος επιθεωρητής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών συναντά μια γυναίκα που αθωώθηκε από τις κατηγορίες για δολοφονία του άντρα της εννιά χρόνια πριν με… νέο σύζυγο και κυνηγώντας την ηθική βεβαιότητα αναψηλαφεί την υπόθεσή της, μια άνεργη κοπέλα απαντά σε μια πολύ περίεργη και αναπάντεχη αγγελία που τη ρίχνει στο πλάι μιας εκπεσμένης πριγκίπισσας από την Οστρόβα, ένα ζευγάρι μπλέκεται στην κλοπή ενός πανάκριβου περιδέραιου, ένας συγγραφέας χωρίς έμπνευση ζει την πιο απίθανη περιπέτεια της ζωής του χάρη στην Εσάρπα των Χιλίων Λουλουδιών, ένας άντρας καταφέρνει να παντρευτεί χάρη σε μια μπανανόφλουδα, ένας νεαρός με το όνομα Τζέιμς Μποντ ανακαλύπτει κατά λάθος ένα πολύτιμο σμαράγδι στις καμπίνες της παραλίας του Κόμπτον-ον-Σι και μια σοπράνο δέχεται την πρόσκληση για μια ιδιωτική παράσταση λίγο πριν το μοιραίο τέλος.

Πιο πολύ μου άρεσαν: «Το κορίτσι στο τρένο» και «Το μυστήριο του Λίστερντεϊλ» γιατί μου θύμισαν τη μεταγενέστερη διαφορετική γραφή της Agatha Christie που γνωρίσαμε με το ψευδώνυμο Mary Westmacott, αν και η ίδια δε διστάζει να γράψει το «Ο Έντουαρντ Ρόμπινσον γίνεται άντρας», όπου ένας νεαρός που του αρέσει να διαβάζει ρομαντικές ιστορίες, ξέροντας πως «αυτού του είδους τα πράγματα είναι όλα μπούρδες» (σελ. 106), παραπαίει ανάμεσα στα ρομάντσα και στην πραγματικότητα. Έχουμε ένα δυνατό και πρωτότυπο για άντρα ψυχογράφημα ενός ανθρώπου που δεν τολμά να σηκώσει κεφάλι στην αρραβωνιαστικιά του κι όταν του δίνεται η ευκαιρία κάνει κάτι χωρίς να τη ρωτήσει, για να ζήσει τον δικό του Ρομαντισμό και την Περιπέτεια, με αποτέλεσμα να περάσει μια αξέχαστη βραδιά! Επίσης μου άρεσε «Το τραγούδι του εξάπενου», όπου έχουμε έναν διαφορετικό «ντετέκτιβ», έναν εγκληματολόγο, για να εξιχνιάσει την υπόθεση, ένα παιδικό τραγουδάκι («Sing a song of sixpence», του οποίου μάλιστα ο δεύτερος στίχος, «a pocket full of rye», είναι ο τίτλος του μυθιστορήματος «Σίκαλη στην τσέπη» που κυκλοφόρησε είκοσι χρόνια αργότερα) και μια υπόθεση «κλειστού δωματίου», τα αγαπημένα μου δηλαδή συστατικά! Θα σημειώσω τέλος το «Ατύχημα» με την έξυπνη ανατροπή και το «Κύκνειο άσμα», με την ανατριχιαστική εφαρμογή του περιεχομένου της περιβόητης άριας από την Τόσκα στην πραγματική ζωή με τον πιο τραγικό τρόπο!

Αυτή η συλλογή διηγημάτων κυκλοφόρησε μόνο στην Αγγλία το 1934 ενώ κάποια από τα κείμενα δημοσιεύθηκαν μεταγενέστερα σε διάφορες ανθολογίες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις, όχι απαραίτητα με όλα τα διηγήματα του τόμου αυτού και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός με νέα μετάφραση (των Αναστασίας Δεληγιάννη και Μιχάλη Μακρόπουλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Οι κυρίες με τα τιρκουάζ 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεύτερη υπόθεση του Στάθη Παντελιά είναι πρωτότυπη, φρέσκια και ευρηματική, με το γνωστό χιούμορ που αγάπησα στο πρώτο βιβλίο, αν και σε λιγότερες δόσεις. Πρόκειται για μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και αναπάντεχους χαρακτήρες που δρουν με τα δικά τους μέτρα και σταθμά, είτε για να βρουν τα κλεμμένα χρήματα είτε για να εκδικηθούν είτε για να απαγάγουν κάποιον που (ίσως) να μην έχει σχέση με όλα αυτά (ουπς!). Και μόνο που η ιστορία ξεκινάει επειδή η σύντροφος του ντετέκτιβ είναι γειτόνισσα με μια ηλικιωμένη κυρία, δεν αναθέτει δηλαδή κάποια femme fatale τη δουλειά στον Παντελιά, έχει ήδη σπάσει τις νόρμες ενός μυθιστορήματος του είδους του, πόσο μάλλον που η πλοκή στη συνέχεια απογειώνεται, περιπλέκεται και κορυφώνεται απρόσμενα. Βρήκα μάλιστα και πολύ πρωτότυπο τον τρόπο αφήγησης, μιας και η ληστεία έχει ήδη γίνει και προσπαθούμε να την επανασυστήσουμε έξι μήνες μετά μέσα από μαρτυρίες, εικασίες, αναμνήσεις και αποδείξεις. Τα πρωθύστερα πάνε κι έρχονται χωρίς όμως να κουράζουν ούτε να αποπροσανατολίζουν, αντίθετα, αυτή η επιλογή μου κέντρισε το ενδιαφέρον γιατί απαντώνταν στην πορεία ερωτήματα που μου δημιουργούνταν στην αρχή, μόνο και μόνο για να με ρίξουν σε ακόμη πιο σκοτεινά νερά!

Ο Στάθης Παντελιάς λοιπόν είναι ένας σαραντάρης ιδιωτικός ερευνητής, με πολλές και σημαντικές γνωριμίες με το αστυνομικό σώμα, από το οποίο φυσικά ποτέ δεν έκοψε επαφές. Η σχέση του με την Τζέσυ, Καραπιπέρη που θεωρεί τον εαυτό της τραγουδίστρια υψηλών προδιαγραφών και άγεται και φέρεται για μια καριέρα, κυριαρχεί σε όλο το βιβλίο και δεν αφήνει σε ησυχία τον άνθρωπο να επιλύσει την υπόθεση. Μαζί με τις αγαπημένες του μαστίχες που τον ηρεμούν όταν τις μασάει προσπαθεί να ξεδιαλύνει ένα πραγματικά δύσκολο κουβάρι που με ξάφνιαζε σε κάθε του ανατροπή. Ο πρωταγωνιστής έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, είναι πιστός στο καθήκον, πολέμιος του άδικου, επιμένει να βρει τη λύση στις δουλειές που αναλαμβάνει, μπαίνει σε κίνδυνο χωρίς να το θέλει και διατυπώνει αρκετές σκέψεις που προβλημάτισαν κι εμένα. Για παράδειγμα, όταν επισκέπτεται ένα κοιμητήριο, παρασύρεται σε μαύρες ατραπούς: «…όλα ήταν ανάξια λόγου. Στη δική μου περίπτωση, να κυνηγώ μια ζωή τους απόκληρους της κοινωνίας, να παίζω τους κλέφτες και αστυνόμους, να κάνω τον δίκαιο και τον τιμωρό, ώσπου να δω ξαφνικά την αλήθεια: αυτό το μαρμαράκι μπροστά μου. Αυτή είναι η δικαιοσύνη;» (σελ. 80). Ή στη συνέχεια αναρωτιέται κάτι που οι περισσότεροι έχουμε σίγουρα σκεφτεί: «Το ύφος του Χαραλάμπους είχε γίνει τώρα γλαρό από τη γλύκα των αναμνήσεων κάποιων γεγονότων που όταν συνέβαιναν ήταν πικρά. Αυτό είναι το περίεργο: πώς καταφέρνουν και γίνονται με το πέρασμα του χρόνου ζαχαρωμένες μνήμες» (σελ. 119). Από την άλλη, έχουμε τρεις φίλες, την Έλλη, χωρισμένη από τον μαρμαρά Αρίστο που την έχει καταχρεώσει, την ηλικιωμένη χήρα Γερακίνα που ζει με τον γάτο της, Μαρή (ίσως φόρος τιμής στον πασίγνωστο Γιάννη Μαρή, μιας κι έχουμε να κάνουμε με αστυνομικό μυθιστόρημα) και τον ανεπρόκοπο γιο της, Μαρίνο, γειτόνισσα της Τζέσυς και τη δυναμική, ελεύθερη κι ωραία Μάχη. Πώς γνωρίστηκαν, γιατί δέθηκαν με φιλία παρά τις διαφορετικές ηλικίες, αντιλήψεις και νοοτροπίες τους και πόση σχέση έχουνε με την περιβόητη ληστεία που έχει αναστατώσει τον μισό υπόκοσμο είναι ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει ο Παντελιάς όταν τις συναντάει τυχαία.

Μια βεντάλια χαρακτήρων δρα και εδώ, κάνοντας τα πράγματα πιο δύσκολα και περίπλοκα ως προς τον αριθμό των ενόχων και των υπόπτων: ο soon-to-be-ex ξανά αρχηγός Γεώργιος Παπαμιχαήλ, που δε θέλει τον Παντελιά στα πόδια του ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να δικαιολογήσει τον μισθό του εν όψει των άλυτων κατά συρροή εγκλημάτων, δεύτερος τη τάξει όταν με το καλό επιστρέψει ο αρχηγός μετά την περιπέτεια της υγείας του, ο ιατροδικαστής Πελοπίδας Αλιάκμων, που αυτήν τη φορά εμφάνισε μια συμπεριφορά εντελώς παιδιάστικη ενόψει του έρωτα και δεν τον αγάπησα όσο στο πρώτο βιβλίο, ο αστυνόμος Χαραλάμπους που εργάζεται στην αγαπημένη μου θέση των πληροφοριών («Μπορεί να ξετρυπώσει οποιαδήποτε πληροφορία κι αν το ζητήσεις σε κλάσματα δευτερολέπτου. Είναι λες και έχει φακελώσει το σύμπαν. Είναι κι αυτό ένας λόγος που κανείς δεν έχει τολμήσει να τον κουνήσει απ’ αυτή τη θέση, θεωρώντας τον αναντικατάστατο. Όταν θα αλλάξει εκείνος πόστο, οι επόμενοι θα αναγκαστούν να περάσουν πληροφορίες δεκαετιών στο σύστημα», σελ. 119), ο πιστός, άτεγκτος και απρόσιτος αστυνόμος Λευτέρης Σιγανός που τώρα επέστρεψε στον προηγούμενο εαυτό του επιφανειακά, παραμένει όμως στο ίδιο μήκος κύματος με τον Παντελιά, ο ανυπέρβλητος Σωτήρης ο καφετζής με τις πορτοκαλάδες του, που στεγάζεται στο ίδιο κτήριο με το γραφείο του ντετέκτιβ, θυμόσοφος και απαραίτητη κωμική νότα στην αφήγηση, με ένα εύστροφο μυαλό που παίρνει μπρος σε ακανόνιστα διαστήματα και τόσοι άλλοι!

«Οι κυρίες με τα τιρκουάζ» είναι ένα κυριολεκτικό παιχνίδι γάτας και πολλών ποντικών. Πολλά πρόσωπα, πολλά αίτια και αιτιατά, πολλοί ύποπτοι, εξαφανισμένα χρήματα, πράξεις χωρίς λογική (σε πρώτο επίπεδο), ανείδωτοι συνδυασμοί αίτιων και αιτιατών, απολαυστικές καταστάσεις και δύσκολα αινίγματα είναι μερικά από τα συστατικά της επιτυχημένης συνταγής που συναντάμε και σε αυτό το βιβλίο. Ο συναρπαστικός, σκληρός και δύσκολος κόσμος της νύχτας πρωταγωνιστεί σε μια ιστορία γεμάτη ίντριγκα, σασπένς και ερωτήματα που με άφησε χωρίς ανάσα ως το αναπάντεχο τέλος και μου έδειξε πώς το όμορφο αυτό χρώμα μπορεί να εμπλακεί σε κάτι ύποπτο και καθόλου αθώο με έναν αφηγηματικό τρόπο που θέλει «καλή πάστα» συγγραφέα για να πετύχει, όπως γίνεται σε αυτό το βιβλίο.

Βιβλίο Ο μεγάλος θάνατος του Βοτανικού
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βοτανικός και η γύρω περιοχή, η Ιερά οδός και τα ερημωμένα γκαράζ, ένα σχέδιο δράσης για ληστεία χρηματαποστολής άριστα οργανωμένο και καλοδουλεμένο. Με τις αναποδιές του, με τις εξελίξεις του, με τους δισταγμούς του. Εμετικά αληθοφανές ως προς τους φόνους και τις δολοφονίες (δεν περίμενα ποτέ ότι ο συγγραφέας θα με έκανε να ανακατεύομαι σε κάθε σελίδα σχεδόν), έχουμε περιγραφές χυμένων μυαλών, σωστό σχεδιασμό βόμβας, κινηματογραφικό σχέδιο απόδρασης, λες και διάβαζα σενάριο ταινίας που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το Χόλυγουντ. Ανθρώπινο και συγκινητικό γιατί γνωρίζουμε αποσπασματικά εικόνες από τη ζωή των θυμάτων του μακελειού του Βοτανικού πριν τη μεγάλη έκρηξη, οικογενειακά μυστικά, συμπεριφορές, νοοτροπία. Έξυπνη η ιδέα να ταιριάξει ο συγγραφέας τα θύματα της έκρηξης με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

Ανατρεπτικό γιατί διαβάζεις για μια ληστεία σε μορφή ημερολογίου (αφηγείται ο Μιχάλης) όμως μετά την έκρηξη και τη ληστεία γιατί κατευθύνεται στο σπίτι του αδερφού του στην Κέρκυρα; Ποιο είναι το τελευταίο σκέλος του σχεδίου του; Στη συνέχεια διαβάζουμε την ιστορία από τη μεριά του αδερφού του Μιχάλη και στο τέλος μας εξηγεί η κοπέλα του Μιχάλη πώς τελειώνει η ιστορία. Η μία ανατροπή πίσω από την άλλη, πρόσωπα που δεν προλαβαίνεις να αγαπήσεις ή να μισήσεις και εγκαταλείπουν το βιβλίο! Και μέσα σε αυτήν την ιστορία έχουμε χιούμορ, κλείσιμο ματιού του συγγραφέα προς τον αναγνώστη, άμεσες σκέψεις, ειλικρίνεια, αγωνία, ελπίδα, όνειρα για ένα καλύτερο αύριο, ρομαντισμό, βία και αίμα. Θα θυμάμαι για καιρό αυτό το βιβλίο.

Μιας και είμαι της ίδιας νοοτροπίας συγκράτησα αυτό το απόσπασμα για την ατμόσφαιρα των οικογενειακών εορτών:

«Αν υπάρχει μια καταθλιπτική μέρα αυτή είναι η πρώτη Ιανουαρίου. Όλες οι ετοιμασίες, όλες οι γιορτές, όλη η χαρά έχουν σβηστεί μονοκοντυλιά κι έχουν έρθει ο μεσημεριανός πονοκέφαλος, τα κλειστά ρολά των καταστημάτων, τα ξεκολλημένα στολίδια που παρασύρει ο αέρας και η καθολική σκέψη ότι όλα τέλειωσαν, η άχαρη ζωή ξαναρχίζει, η ρουτίνα ξαναεφορμά παντού, σε όλους. Αν πρόκειται να τινάξεις κάποια μέρα τα μυαλά σου στον αέρα, κανένας δε θα σε κατηγορήσει αν το κάνεις την Πρωτοχρονιά» (σελ. 97).

Βιβλίο Το τίμημα της προδοσίας
Συγγραφέας Γιώτα Φώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο αξιωματικός του τσαρικού στρατού Αλέξιος Αλμαντάς, κατόπιν προτροπής του πατέρα του, έρχεται στη Θεσσαλία για να διαφεντέψει τα οικογενειακά κτήματα, τα οποία διαχειρίζεται αξίως ο Χαράλαμπος Νταμάνης. Ανάμεσα στους κολίγους είναι και η Βικτωρία Μάλφα, για λογαριασμό της οποίας η μητέρα της προτείνει να την κρατήσει ο Αλμαντάς ως οικιακή βοηθό. Ο Αλμαντάς αποδεικνύεται κύριος και δεν εκμεταλλεύεται ερωτικά τη Βικτωρία. Η κοπέλα όμως έχει αφήσει πίσω της έναν ανολοκλήρωτο έρωτα με τον Σταύρο Δερματά, ο οποίος δυσκολεύεται να πιστέψει την εγκατάλειψή του. Όταν η Βικτωρία δέχεται την πρόταση γάμου του Αλμαντά, ο Δερματάς καταφεύγει στα βουνά και εντάσσεται σε ληστρική ομάδα.

Έτσι ξεκινάει το τρυφερό αυτό μυθιστόρημα, το οποίο μας αφηγείται παράλληλα η συγγραφέας με τις αναμνήσεις του Αλμαντά εντυπωμένες σε ημερολόγιο. Ωραίες οι εναλλαγές της εξέλιξης (πότε πίσω και πότε μπρος), πολύ ωραία δοσμένες οι συνθήκες και οι καταστάσεις στη Θεσσαλία στην καμπή του 20ού αιώνα (αγροτικό ζήτημα, Κιλελέρ κλπ.), σταφιδικό, ληστοκρατία και πολλά άλλα. Ο Αλμαντάς έχει ένα μυστικό όμως, μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού του ξεχασμένη πίσω στην Αγία Πετρούπολη.

Τι κρύβει ο Αλμαντάς; Ποια γεγονότα θα αναγκάσουν τη Βικτωρία να αλλάξει τα αισθήματά της απέναντι στον σύζυγό της; Γιατί κατεβαίνει ο Δερματάς να τη διεκδικήσει; Θα ξανασμίξουν οι δύο εραστές; Και αν ναι, τι κόστος θα έχει για τον καθένα τους; Ο Αλμαντάς πώς θα αντιδράσει, βλέποντας τον κλοιό να σφίγγει γύρω του και να ξαναζεί με τρόμο τις σκοτεινές εικόνες του χτες; Ένα γαϊτανάκι χαρακτήρων και αισθημάτων, για κάποιους ακραίο, για κάποιους ρομαντικό.

Βιβλίο Ο δήμιος
Συγγραφέας Νίκος Φαρούπος
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα κείμενο εν είδει απομνημονευμάτων, όχι όμως γραμμένο μόνο σε ημερολογιακή μορφή. Ο Ανδρέας Αγγέλου, τη δεκαετία του 1950, που ζει παροπλισμένος σε ίδρυμα γερόντων, καταγράφει την ιστορία του μόνο και μόνο για να μη λησμονηθεί η μορφή της Ελένης. Η αφήγηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στην περίοδο που μας ενδιαφέρει, χωρίς αυτό να σημαίνει πως ο συγγραφέας δεν καταφέρνει να διασπείρει κατά καιρούς παρατηρήσεις επί μεταγενέστερων βιωμάτων του, απλά και μετρημένα, οπότε δε χαλαρώνει πουθενά η ροή της αφήγησης.

Ο δημοσιογράφος λοιπόν ξεκινάει την ιστορία του γράφοντας για τη γνωριμία του με τον δήμιο, τον άνθρωπο που καρατομεί τους μελλοθάνατους στις φυλακές της Ακροναυπλίας όταν βγαίνει η επίσημη καταδικαστική απόφαση. Τα καπηλειά του Ναυπλίου, οι συνθήκες κράτησης των μελλοθάνατων και το ιστορικό φόντο της εποχής καλωσορίζουν τον αναγνώστη στις πρώτες σελίδες. Στη συνέχεια, λες και διαβάζεις κάτι εντελώς ξεχωριστό, η αφήγηση στρέφεται στη γνωριμία του Ανδρέα με την Ελένη και τον έρωτα που αναπτύσσεται ανάμεσά τους. Στην πορεία του μυθιστορήματος άλλαξα χίλιες γνώμες για τον λόγο που ο δήμιος της αρχής ίσως εμφανιστεί ξανά στην πορεία του κειμένου: σκότωσε ο Αργύρης, σκότωσε η Ελένη, σκότωσε ο σύζυγος της Ελένης, κάποιος τέλος πάντων θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον δήμιο, οπότε θα κλείσει ηθικοπλαστικά το όλο story, σωστά; Ναι, καλά, όχι αν είσαι ο Νίκος Φαρούπος και αυτό είναι το πρώτο σου βιβλίο.

Η απόδοση της εποχής και των γεγονότων είναι ρεαλιστικότατη και βαθιά μελετημένη. Πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα κυλούν λες υποδόρια στις φλέβες των χαρακτήρων, οι οποίοι δρουν στον απόηχο των εξελίξεων και διαμορφώνουν τις απόψεις τους, τη σκέψη τους και τον χαρακτήρα τους βάσει των αλλαγών στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Ο σύζυγος της Ελένης είναι σημαντικός και πάμπλουτος βουλευτής, ο αδερφός του είναι επιφανής δικαστικός, ο Ανδρέας είναι δημοσιογράφος σε σημαντική εφημερίδα, που είναι σε θέση να επηρεάζει την κοινή γνώμη και μέσα σε όλα αυτά εμπλέκεται και ένας διαβόητος ληστής των ορέων, λίγο διάστημα πριν καταφέρει η αστυνομία και η χωροφυλακή να απαλλαγούν εντελώς από το φαινόμενο της ληστοκρατίας. Τα γεγονότα αναλύονται λεπτομερέστερα σε υποσημειώσεις, οπότε ο αναγνώστης είναι σε θέση να τις συμβουλεύεται όποτε και όπως επιθυμεί, επομένως με αυτόν τον τρόπο δεν επηρεάζουν ούτε καθυστερούν τη ροή της ανάγνωσης. Ο ίδιος ο Αγγέλου μάλιστα κατά καιρούς, ορμώμενος και εμφορούμενος από το πάθος του για την Ελένη, πλατειάζει αρκετά είτε για το πώς αντιλαμβάνεται κάποιες καταστάσεις που ζει είτε επεξηγώντας τα κίνητρά του κλπ. Μάλιστα ο κύριος Φαρούπος κλείνει το μάτι στον αναγνώστη, μιας και τον προλαβαίνει, γράφοντας μέσω του πρωταγωνιστή του ότι τα γράφει όλα τόσο εκτενώς για να τον βοηθήσει να καταλάβει καλύτερα τον χαρακτήρα του και τα κίνητρά του ενώ αλλού δηλώνει αδιαφορία απέναντι στους κακώς διακείμενους αναγνώστες αν βγάλουν λανθασμένα ή βιαστικά συμπεράσματα. Γενικώς υπάρχει ένα παιχνίδι μεταξύ αναγνώστη και αφηγητή-συγγραφέα που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον.

Θα κάνω ιδιαίτερη αναφορά στη ζωή της Ελένης πριν γνωρίσει τον Ανδρέα και πριν παντρευτεί τον μεγαλύτερό της σε ηλικία βουλευτή. Η ιστορία των γονιών της είναι κάτι που έχει αποτελέσει κεντρικό άξονα για πάμπολλα μυθιστορήματα: ο πατέρας της πλούσιος, ερωτεύτηκε μια φτωχή γυναίκα που ξιπάστηκε από τα μεγαλεία του κι όταν η επιχείρηση πτωχεύει, η μόνη σωτηρία τους είναι ένας γάμος συμφέροντος-θυσία της κόρης. Το διεισδυτικό βλέμμα του συγγραφέα δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω: «…είμαι απολύτως βέβαιη ότι η πιο ευτυχισμένη περίοδος του έρωτά τους ήταν στη διάρκεια της λειτουργίας του εργοστασίου και η πιο δυστυχισμένη όταν τούτο κατασχέθηκε από τις τράπεζες. Ο έρωτάς της συνταίριαζε περισσότερο με την οικονομική δυνατότητα του πατέρα παρά με τον ίδιο» (σελ. 108). Το στυλ του κυρίου Φαρούπου κατάφερε να δώσει νέα διάσταση σε μια χιλιοειπωμένη ιστορία και να επικεντρωθεί σε ουσιαστικά, καίρια προβλήματα που διέπουν αυτού του είδους τις σχέσεις, προβλήματα που στην πλειονότητα των άλλων περιπτώσεων αντιμετωπίζονται μόνο επιδερμικά και βοηθητικά για την πορεία της αφήγησης.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με ένα αριστοτεχνικά πλεγμένο κράμα καθαρεύουσας, δημοτικής του Ψυχάρη, «μαλλιαρής» του Καρκαβίτσα, νέας ελληνικής και τοπικών παραλλαγών τους, κάτι που προσδίδει τη μέγιστη αληθοφάνεια στα δρώμενα και στα περιστατικά. Η γλώσσα εναλλάσσεται σε ξεκάθαρα σημεία (υπάρχουν εναλλάξ προσωπικές σημειώσεις, ημερολόγιο, ενεστώτας διαρκείας για την κυρίως αφήγηση, επιστολές κλπ.), οπότε είναι εύκολο για τον αναγνώστη που αγαπάει την ελληνική γλώσσα να εντρυφήσει βαθύτερα στο κείμενο και να το απολαύσει. Από την άλλη, ίσως αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό αποθαρρύνει κάποιους άλλους, αν και η βασική περιγραφική γλώσσα δεν περιέχει πολλούς αρχαϊσμούς ή άγνωστες λέξεις.

Ο κύριος Φαρούπος αναπαριστά πολύ καλά και την ίδια την Αθήνα της εποχής, όχι περιγράφοντάς την εκ του μακρόθεν αλλά βάζοντας τον Ανδρέα, την Ελένη και τα συγγενικά και φιλικά τους πρόσωπα να περπατούν σε δρόμους, να διασχίζουν την άδεια Πειραιώς, να κάνουν μπάνιο στο Φάληρο ενόσω οι χωροφύλακες πρόσεχαν να μην περάσει κανένας το ξύλινο διαχωριστικό των αντρών και των γυναικών λουόμενων, να μετακινούνται με άμαξες και μόνιππα, να κοιτάνε το εργοστάσιο του Κλωναρίδη. Λεπτομέρειες δηλαδή τις οποίες καταγράφεις μόνο αφού έχεις μελετήσει εξονυχιστικά το θέμα σου για να μην πέσεις σε λάθη ή αβλεψίες.

Μου άρεσε πολύ η ανατροπή του μυθιστορήματος. Η εξέλιξη και η ολοκλήρωση της ιστορίας είναι κάτι που δεν το περίμενα, μιας και τα γεγονότα έρχονται απανωτά από ένα σημείο κι έπειτα, οδηγώντας τους χαρακτήρες σε πρωτόφαντα σε ελληνικό κείμενο μονοπάτια. Η ψυχογράφηση των ηρώων είναι άψογη και ορθά δομημένη ενώ τα αίτια και τα αιτιατά είναι απολύτως λογικοφανή. Ο κύριος Φαρούπος κατάφερε να μου θέσει ένα δίλημμα: ο δήμιος είναι ο ίδιος ο αφηγητής, που νιώθει πως εξαιτίας του έγινε ό,τι έγινε ή ο δήμιος των μελλοθάνατων που διαδραματίζει κι αυτός τον ρόλο του στην ιστορία, δίνοντάς της μια ασύλληπτη εννοιολογική και ηθικοπλαστική διάσταση; Αυτό το αφήνω στον εκάστοτε αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του, με την ησυχία του. Το τέλος είναι ξεκάθαρο, στρωτό, ανατρεπτικό, γεμάτο μηνύματα και συναισθήματα, απλώς αιωρείται το ερωτηματικό του τίτλου.

«Ο δήμιος» είναι ένα φρέσκο μυθιστόρημα εποχής από έναν συγγραφέα που ξέρει να χειρίζεται σωστά τους ήρωές του, που αποφεύγει τα στερεότυπα και που μας έδωσε στη συνέχεια κι άλλα δείγματα της διαφορετικής γραφής του.

Βιβλίο Αιώνιοι ψίθυροι
Συγγραφείς Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δούκισσα της Πλακεντίας ή Σοφί ντε Μαρμπουά-Λεμπρέν (1785-1854) ήταν φιλέλλην Αμερικανογαλλίδα, σύζυγος του Δούκα της Πλακεντίας ή Πιατσέντσα (πόλης της Ιταλίας), που συνεισέφερε πολλά από κοινωνικής και οικονομικής άποψης στον απελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων. Μετά τον θάνατο της κόρης της, Ελίζας, κατά το ταξίδι τους στην Ασία, η Δούκισσα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, τοποθετώντας το βαλσαμωμένο σώμα του παιδιού της στο σπίτι όπου έμεναν προσωρινά επί της οδού Πειραιώς. Έχτισε το Καστέλλο της Ροδοδάφνης (σημερινός Πύργος της Πλακεντίας) στην Πεντέλη, αγοράζοντας μια τεράστια έκταση από τη Μονή Πεντέλης και την Έπαυλη των Ιλισίων (σημερινό Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) καθώς και άλλες οικίες που ολοκληρώθηκαν όμως μετά τον θάνατό της.

Η κυρία Ελένη Γαληνού ολοκληρώνει την ιστορία που ξεκίνησε στη «Μυστική Διαθήκη» και με παρέσυρε σε μια νέα περιπέτεια, γεμάτη κρυμμένα μυστικά, σημαντικές αποκαλύψεις αλλά και συγκίνηση και έρωτα! Αυτήν τη φορά το βάρος πέφτει ξεκάθαρα στο σήμερα, με τις δύο φίλες να πολεμάνε εναντίον του Ρήγα και της Βικτόριας και μέσα από μια σειρά αναπάντεχων γεγονότων κλείνουν με τρυφερό και ταυτόχρονα σκληρό τρόπο τους λογαριασμούς με το παρελθόν. Η Ελίζα, μητέρα πλέον ενός κοριτσιού, της Σοφίας, θα παλέψει με νύχια και με δόντια για να προστατέψει τον εαυτό της και το παιδί της από τα σατανικά σχέδια των δύο αδυσώπητων εχθρών της, οι οποίοι όλο και πλησιάζουν στο καλά κρυμμένο μυστικό της Δούκισσας της Πλακεντίας.

Ο Ρήγας και η Ελίζα έχουν πολλά θέματα να λύσουν και η ιστορία τους περνάει από όλες τις αποχρώσεις: από το μαύρο της εκδίκησης στο γκρίζο των γλυκών αναμνήσεων κι από το ροζ του μονομερούς έρωτα του Ρήγα στο κόκκινο του πάθους του με τη Βικτόρια. Μέσα από τα γεγονότα, ο Ρήγας θα μεταμορφωθεί, θα αλλάξει πολλές φορές πλευρά και δε θα σταματήσει να παλεύει ανάμεσα στον έρωτά του για τη γυναίκα που του κατέστρεψε τη ζωή και το μίσος που τον κυριεύει τώρα που έχει την ευκαιρία να εκδικηθεί. Αρωγός του η πανίσχυρη και αδίστακτη Βικτόρια, που έχει τα δικά της σχέδια κι ένα αφάνταστα τραγικό μυστικό που με εντυπωσίασε.

Ως προς τη Δούκισσα της Πλακεντίας, η μορφή της εμφανίζεται λιγότερο σε αυτό το μυθιστόρημα, μιας και όλα τα γεγονότα της ζωής της, οι αντιλήψεις της, ο χαρακτήρας και η νοοτροπία της καταγράφηκαν διεξοδικά και συναρπαστικά στο προηγούμενο βιβλίο. Αυτήν τη φορά, η συγγραφέας αποφασίζει να διαλευκάνει το μυστήριο της ύπαρξης των υπόγειων στοών της Αθήνας και να μπλέξει όπως μόνο εκείνη ξέρει τη φαντασία με την πραγματικότητα. Ξεκαθαρίζει από την αρχή πως οι φήμες για παθιασμένο έρωτα με τους λήσταρχους κυκλοφόρησαν επίτηδες ώστε η Δούκισσα να κάνει ανενόχλητη τη δουλειά της και να φτιάξει με τη βοήθεια των αντρών ένα δίκτυο από λαβυρινθώδεις στοές. Γιατί και πώς προέβη σε μια τέτοια κίνηση, είναι ένα ερώτημα που θα ταλανίσει πολύ τον αναγνώστη ώσπου ν’ απαντηθεί. Χάρη όμως σε αυτό το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για τον λόγο ύπαρξης των στοών στις οποίες περπάτησα με την Ελίζα στο προηγούμενο βιβλίο και στράφηκε η προσοχή μου στον μυστηριώδη τριπλό διαβήτη που συναντάμε σε μερικά καπάκια υπονόμων μες στην πόλη.

Οι «Αιώνιοι ψίθυροι» είναι οι ίδιοι οι θρύλοι, τα ανεπιβεβαίωτα δηλαδή γεγονότα που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα, ανακατεύοντας αλήθειες και φαντασία. Δροσίζουν με την αύρα τους κάθε σελίδα και ανταμείβουν μ’ ένα χάδι στον ώμο τον αναγνώστη που διαβάζει αυτό το μυθιστόρημα. Μύθος και αλήθεια είναι αρμονικά και όμορφα αναμεμιγμένα σ’ ένα βιβλίο που σέβεται το παρελθόν και τη ζωή της Δούκισσας και του λήσταρχου Νταβέλη και ρίχνει φως σε όσα σημεία χρειάζεται για να μη διαλύσει τη γοητεία του αφανέρωτου και του δυσεξήγητου. Είναι ένα περιπετειώδες, ερωτικό και γεμάτο αγωνία κείμενο και ένα σωστό συμπλήρωμα του πρώτου βιβλίου της διλογίας. Απαντάει σε ερωτήματα που δημιουργήθηκαν, κλείνει στρωτά και ρεαλιστικά τον κύκλο με το τίμημα που χρειάζεται, επεξηγεί και ταυτόχρονα σφραγίζει μυστικά και απορίες και με ταξίδεψε σ’ ένα ρομαντικό χτες κι ένα σκληρό σήμερα.

Βιβλίο Διόνυσος, ο Βασιλεύς των Ορέων
Συγγραφέας Γιάννης Σολδάτος
Κατηγορία  Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι περιπέτειες του Αστραπόγιαννου ή αλλιώς Διόνυσου, Βασιλιά των Ορέων, ενός αρχιληστή με σφραγίδα. Μετά από γνωριμία με τον Άγγελο Σικελιανό, παρακαλώ πολύ, του άρεσε το όνομα που διάβασε από το ομώνυμο ποίημα του Βαλαωρίτη και το υιοθέτησε. Πώς ζούσαν οι ληστές στο βουνό μετά τη δεκαετία του 1920 (μιλάμε για τις τελευταίες μέρες “δόξας” τους), γιατί κλέβανε, γιατί σφάζανε, γιατί ζούσαν σαν αντάρτες. Προσωπικές ιστορίες των συμμοριτών του Αστραπόγιαννου και οι λόγοι που οδήγησαν τον καθένα να βγει στο κλαρί. Παράλληλα βλέπουμε τα προσωπικά πολιτικά πάθη που ταράζουν ακόμη τη χώρα και πώς αποτελούν εμπόδιο για ενιαία και σωστή αντιμετώπιση, κυνηγητό, ενέδρα του ληστή, να τελειώνουμε πια. Ο μόνιμος αντίπαλός του, Αντίδωρος Γονατάς, νιώθει ότι παίζουν το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι με τον κατσαπλιά. Παράλληλα κι οι δυο διαβάζουν την ίδια ληστρική φυλλάδα, τον βίο του ληστή Ντελή, επομένως παράλληλα με την πιστή απεικόνιση της καθημερινότητας των ληστών στα βουνά και των πολιτικών και των αστών στις πόλεις, ερχόμαστε σε επαφή με το λαϊκό μυθιστόρημα που είχε σαγηνεύσει το αναγνωστικό κοινό για αρκετό καιρό από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, με ολόκληρα αποσπάσματα παρακαλώ. Λίγο άσχετη η περίπτωση του ζεύγους Σικελιανού που ξεκίνησε να αναβιώσει τις δελφικές γιορτές με την όλη πλοκή αλλά τέλος πάντων (συναντάμε μέχρι και τη φωτογράφο Νέλλυ).  Ωραία αναπαράσταση εποχής, ανθρώπων, ακόμη και γλώσσας και λεξιλογίου.

Βιβλίο Χρήσιμοι ηλίθιοι
Συγγραφέας Άντυ Βρόσγος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης, χωρισμένος με παιδί για την κηδεμονία του οποίου παλεύει, μεγαλοστέλεχος πολυεθνικής, ο Γρηγόρης, δημοσιογράφος που έχει να κάνει σημαντικές αποκαλύψεις για τη φασιστική οργάνωση Λοξή Φάλαγγα, η Ηρώ, σύζυγος του Χρήστου, η συγγραφέας Μελίνα και ο μεταφραστής Ορέστης φτάνουν στην Περαχώρα Λουτρακίου για να αποχαιρετήσουν τον φίλο τους κι αυτό θα είναι η αρχή μιας νέας πορείας στη φιλία τους. Αναβιώνουν παλιά συναισθήματα, γεννιούνται τύψεις για την απομάκρυνση που ο χρόνος αναπόφευκτα φέρνει, βάζουν κάποια πράγματα σε σωστές διαστάσεις και προσπαθούν να καταλάβουν τι συνέβη στον άνθρωπο που μόλις χάσανε. Τα πράγματα παίρνουν δραματική τροπή όταν η Ηρώ αποκαλύπτει κάτι που κανείς δεν περίμενε.

Παράλληλα με τις ιστορίες των ανθρώπων αυτών, ξεδιπλώνονται οι φιλοδοξίες ενός ισχυρού γκαλερίστα, οι φόβοι του Προέδρου του ΔΣ της Πινακοθήκης και το πείσμα του αστυνόμου Αποστόλου που προσπαθεί να βρει άκρη σε αυτό το μπερδεμένο νήμα. Στην αρχή το μυθιστόρημα έχει μια ωραία αφηγηματική πρωτοτυπία, μιας και καταγράφονται τα γεγονότα σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, δηλαδή πριν τη ληστεία, κατά τη διάρκεια αυτής και μετά, χωρίς ενδείξεις, κάτι που ίσως μπερδέψει κάποιους, η γραφή όμως με βοήθησε να κατανοήσω αμέσως πού βρίσκομαι και ποιους παρακολουθώ, κι αυτό γίνεται σταδιακά, μιας και τα ονοματεπώνυμα, οι προσωπικές ιστορίες του καθενός και ο ρόλος που υπηρετούν στο μυθιστόρημα βγαίνουν σιγά σιγά στο φως και όχι ταυτόχρονα, αποφεύγοντας έτσι να δημιουργήσουν πληθώρα πληροφοριών. Κι όταν τα πρώτα κομμάτια έχουν μπει στη θέση τους, οι εξελίξεις αρχίζουν να είναι απανωτές και φυσικά ανατρεπτικότατες. Επίσης, σε κάθε κεφάλαιο έχουμε τους στίχους γνωστών τραγουδιών που ταιριάζουν κάπως με το περιεχόμενο ενώ σαν φόντο του μυθιστορήματος έχουμε μια γλυκόπικρη ματιά του συγγραφέα, που μια μας ταξιδεύει στη δεκαετία του 1980 με την ελπίδα των νέων πως θ’ αλλάξουν τον κόσμο και μια καταγράφει μια πιο κοντινή στον αναγνώστη πραγματικότητα, «τη μέρα της μαρμότας» με τα ίδια θέματα, ζητήματα και προβλήματα να αναφέρονται στις ειδήσεις, από κτίσεως λες κόσμου.

Οι «Χρήσιμοι ηλίθιοι» είναι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα, με πολλούς υπόπτους, καλούς κεντρικούς χαρακτήρες, ανατροπές, μυστικά κι ένα τέλος που μου έμεινε αξέχαστο ως προς την αλήθεια αλλά και τις συνέπειες που αυτή επέφερε στους χαρακτήρες.