Βιβλίο Κράτος τρόμου 
Τίτλος πρωτοτύπου State of terror
Συγγραφείς Hillary Rodham Clinton, Louise Penny 
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις, διπλωματικούς χειρισμούς και διπλούς κατασκόπους, παιχνίδια εξουσίας και λυκοφιλίες, με κάθε σελίδα να μας βάζει όλο και πιο βαθιά σ’ ένα καλά μπλεγμένο κουβάρι, όπου κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται κι όπου πίσω από κάθε κεφάλι που κόβεται φυτρώνουν περισσότερα. Η Louise Penny και η Hillary Rodham Clinton έγιναν σταδιακά φίλες χάρη σε διάφορες αφορμές που τους έφεραν κοντά. Την άνοιξη του 2020 σκέφτηκαν να γράψουν ένα πολιτικό θρίλερ, επηρεασμένες από την ασταθή θέση του κόσμου γύρω τους και από κάποια δυσάρεστα προσωπικά βιώματα, που κάποια εξ αυτών αντικαθρεφτίζονται στο μυθιστόρημα. Η Hillary Clinton μάλιστα είχε ως πρόσφατο παράδειγμα την επιτυχία του συζύγου της, Bill, που έγραψε δύο αντίστοιχα βιβλία με τον James Patterson, το δυνατό και γρήγορο «Ο Πρόεδρος αγνοείται» και το, αμετάφραστο ακόμη στα ελληνικά, «The President’s daughter». Η Hillary Clinton μάλιστα υποστηρίζει: «…η ιστορία που διηγείται είναι απόλυτα επίκαιρη. Από μας εξαρτάται αν το σενάριο θα παραμείνει στη σφαίρα του μυθιστορήματος» (σελ. 539).

Το μυθιστόρημα έχει κλιμακωτή πλοκή που κορυφώνεται όλο και περισσότερο σε κάθε σελίδα, έχει λίγους βασικούς χαρακτήρες, κάτι που βοηθάει στις ανατροπές, στις υποψίες και στα διπλά παιχνίδια ενώ με τον διαμοιρασμό των ηρώων σε διαφορετικές ομάδες και σε διαφορετικούς χώρους δράσης αυξάνονται η αγωνία και το σασπένς. Οι προβολείς πέφτουν κυρίως πάνω στην Έλεν Άνταμς και τον Πρόεδρο Ντάγκλας Γουίλιαμς που τη διόρισε.  Η Έλεν είναι τυπική Αμερικανίδα («Πόσο αγαπούσε αυτή τη χώρα. Αυτό τον μεγαλόπρεπο, τραυματισμένο φάρο», σελ. 15), πολιτικός με φιλοδοξίες και όνειρα, παρέδωσε με χαρά στην κόρη της, Κάθριν, την αυτοκρατορία διεθνών μέσων ενημέρωσης που έχτισε και διηύθυνε για μεγάλο διάστημα. Φαίνεται συγκρατημένη, ευγενική, γεμάτη αυτοπεποίθηση και εκπροσωπεί το ισχυρότερο κράτος του κόσμου, στα παρασκήνια όμως δείχνει κουρασμένη, ατημέλητη, εξαντλημένη, μεγαλύτερη σε ηλικία. Το ενδιαφέρον στη σχέση μεταξύ Προέδρου και υπουργού είναι το γεγονός πως οι ισορροπίες δε σταματούν να αλλάζουν, διαπιστώνοντας έτσι πως πέφτουν και οι δύο θύματα είτε του εγωισμού τους (όπως ο Πρόεδρος που σύντομα βλέπει πως το πιόνι του κινείται με αυτοβουλία) είτε των φιλοδοξιών τους (όπως η Έλεν που διαπιστώνει σύντομα πόσο πιο άσχημο παιχνίδι απ’ ό,τι φαινόταν αρχικά είναι η επιλογή της ως Υπουργού). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο τσαλακώνονται, αδειάζουν, ξεφουσκώνουν ή ατσαλώνονται ανάλογα τις περιστάσεις και οδηγούνται σ’ ένα τέλος εκτίμησης και αμοιβαίου θαυμασμού.

Οι προσωπάρχες Τσαρλς Μπόιντον και Μπάρμπαρα Στένχαουζερ, η σύμβουλος της Έλεν και καλύτερή της φίλη Μπέτσι Τζέιμεσον, η διπλωματική υπάλληλος στο Γραφείο Υποθέσεων Νότιας και Κεντρικής Ασίας στο Υπουργείο Εξωτερικών Αναχίτα Ντάχιρ, η δόκτωρ Νασρίν Μπουχάρι, ο επικίνδυνος Μπασίρ Σαχ, ο δημοσιογράφος του Reuters Γκιλ Μπαχάρ, η Κάθριν Άνταμς, ο στρατηγός Μπερτ Γουάιτχεντ και άλλοι κινούνται δίπλα στο πρωταγωνιστικό ντουέτο εμπλουτίζοντας την πλοκή και οδηγώντας τον αναγνώστη σ’ ένα αέναο κυνήγι γάτας και ποντικιού ως προς τα κίνητρά τους, τον πραγματικό τους ρόλο στην ιστορία, τα αληθινά τους συναισθήματα, τα αίτια των πράξεών τους κ. ά. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη εμβάθυνση σε ψυχογραφήματα ούτε κάποια λογοτεχνικότητα κι έτσι αφέθηκα να παρασυρθώ από την ταχύτητα των εξελίξεων και τις απανωτές αποκαλύψεις που με οδήγησαν χωρίς ανάσα στο τέλος. Τα κεφάλαια μάλιστα είναι ευσύνοπτα, χωρίς απότομα φινάλε που να αφήνουν κάτι στη μέση σε κρίσιμο σημείο, έχουν τον χώρο τους και τη θέση τους και λείπουν οι μακροσκελείς ανούσιοι διάλογοι, οι περιττές επαναλήψεις, οι κοφτές προτάσεις, κάτι που δείχνει σεβασμό στον αναγνώστη και έλλειψη βιασύνης.

Ένα τέτοιο μυθιστόρημα περιπέτειας και κατασκοπείας δε θα μπορούσε να μην είναι γεμάτο κλισέ, ειδικά από τη στιγμή που το γράφουν μια σημαντική συγγραφέας και μια ισχυρή πολιτικός. Φυσικά και η Αμερική προβάλλεται ως ισχυρή χώρα, φυσικά και αχνοφαίνεται ως αντίπαλον δέος η Ρωσία (δε θα αποκαλύψω τον ρόλο της), φυσικά και τονίζονται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα γεωστρατηγικά και κοινωνικοπολιτικά παιχνίδια της Μέσης Ανατολής που με γέμισαν δέος ως προς τους λεπτούς χειρισμούς που απαιτούνται μεταξύ ανθρώπων που βιάζονται ποιος θα εξοπλιστεί περισσότερο, χωρίς να δίνει σημασία από ποιον και με τι συνέπειες, όλα αυτά όμως είναι και τα εχέγγυα για το αίσθημα της ικανοποίησης που άντλησα ολοκληρώνοντας την ανάγνωση. Σαφέστατες αιχμές υπάρχουν για τον Ντόναλντ Τρ…εεεε… Έρικ Νταν, που κατέστρεψε τα πάντα με τη θητεία του, παραδίδοντας μια γραφειοκρατία που την αποτελούσαν οι άνθρωποι που την είχαν σακατέψει, οι ανίκανοι δηλαδή της προηγούμενης κυβέρνησης. Αλώβητος δε βγαίνει ούτε ο Ρώσος Πρόεδρος (μυθιστορηματικά Μαξίμ Ιβάνωφ): «Ένας αδίστακτος τύραννος, εκπαιδευμένος σε μεθόδους καταπίεσης που ήταν συνάμα δόλιες και σκληρές… υπολόγιζε τα πάντα, με μια ψυχρότητα που θα έκανε ακόμα και τη Σιβηρία να ανατριχιάσει» (σελ. 458).

Όταν κυβερνάς με όπλο τον φόβο, δε δημιουργείς αφοσίωση αλλά εχθρούς σε αναμονή. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα διαρκείς αλλαγές σε διακρατικές σχέσεις και μια υποφώσκουσα ένταση για κάθε παραστράτημα στην ευαίσθητη διπλωματική κονίστρα. Μυστικές υπηρεσίες, Κογκρέσο, Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Λευκός Οίκος, Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας είναι βαρύγδουπες λέξεις που τραβούν την προσοχή ενώ ταυτόχρονα δράση και περιπέτεια σε Πακιστάν, Ομάν, Ιράν, Ρωσία, Κεμπέκ και στην καρδιά της Ουάσιγκτον αυξάνουν το σασπένς. Η Hillary Clinton και η Louise Penny έγραψαν ένα δυνατό μυθιστόρημα για το σημείο στο οποίο ίσως φέρουν η ματαιοδοξία και η απληστία των ισχυρών τον κόσμο των αθώων και των αμάχων και χειρίζονται με μαεστρία και ευρηματικότητα μια πλοκή γεμάτη προδοσίες, διλήμματα, διπλές ταυτότητες, μυστικούς πράκτορες, διπλωματικά παιχνίδια και ανατροπές. Το κείμενο ρέει αβίαστα, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και τίποτα δε μένει σταθερό σε θέση, απόψεις και χαρακτήρα σε μια κούρσα με έπαθλο την κυριαρχία του κόσμου για όποιον αδιαφορεί για τις συνέπειες.

Βιβλίο Ποτέ
Τίτλος πρωτοτύπου Never
Συγγραφέας Ken Follett 
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Περιπέτεια / Τρόμου
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του σημαντικού αυτού συγγραφέα συστήνει στο αναγνωστικό κοινό όλες τις ισορροπίες δυνάμεων που επικρατούν σε Αμερική και Ασία κυρίως, εντρυφεί στις σχέσεις των χωρών μεταξύ τους και παραθέτει με συναρπαστικές λεπτομέρειες όλο τον στρατιωτικό εξοπλισμό των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Βόρειας και Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας. Οι διπλωματικές σχέσεις, βασισμένες στον ανθρώπινο παράγοντα, δοκιμάζονται συνέχεια, σχέδια ευοδώνονται ή καταποντίζονται, πραξικοπήματα χειροτερεύουν τις καταστάσεις, άνθρωποι που αποσκοπούν να γίνουν ηγέτες εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες, λάθος χειρισμοί δημιουργούν εφιαλτικά σενάρια κι έτσι η γεωπολιτική σκακιέρα βάφεται με αίμα αθώων όσο οι ανώτεροι ενορχηστρωτές επελαύνουν, επιτίθενται, υποχωρούν και συνδιαλέγονται πολύ προσεκτικά, μιας και στη διεθνή διπλωματική κονίστρα κάθε λέξη μετράει. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, όσα και οι βαθμίδες Defcon, με το 5 να είναι η χαμηλότερη κατάσταση αμυντικής ετοιμότητας και στο 1 να επίκειται ή να έχει ξεκινήσει πυρηνικός πόλεμος. Στο επίπεδο 3 μάλιστα είχαμε φτάσει την 11^η Σεπτεμβρίου 2001 και στο 2 το 1962 με την πυραυλική κρίση της Κούβας!

Στην αρχή, ξεκίνησα να κρατάω σημειώσεις ώστε να μη χαθώ με τα πολλά πρόσωπα που περιβάλλουν τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τους ηγέτες του ανατολικού κόσμου, να κατανοήσω το πολιτικό και διπλωματικό παρελθόν των χωρών μεταξύ τους και να γνωρίσω καλύτερα τους κύριους χαρακτήρες της ιστορίας:
-την Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Πολίν Γκριν, παντρεμένη και μητέρα μιας έφηβης κόρης με τα γνωστά προβλήματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς της ηλικίας της και τον γερουσιαστή Τζέιμς Μουρ να είναι ο αντίπαλός της στον αγώνα για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων που υπηρετεί η Πολίν. Δίπλα της βρίσκεται ένα αξιόλογο επιτελείο ανθρώπων με διορατικότητα, πείσμα, διπλωματικότητα και σωστή εκπαίδευση.
-τον υφυπουργό Διεθνών Πληροφοριών Τσανγκ Κάι στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας και υπεύθυνο για τη λειτουργία της κινέζικης Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού, τον κατασκοπικό οργανισμό που χειρίζεται τις μυστικές πληροφορίες μέσα και έξω από τη χώρα. Γιος του αντιπροέδρου της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, του οργάνου που παίρνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, θεωρεί τον εαυτό του ικανό να γίνει Πρόεδρος της χώρας ώστε να φροντίσει η Κίνα να σταθεί στο ύψος του πεπρωμένου της. Εργάζεται σ’ ένα αυστηρό περιβάλλον, χωρισμένο σε σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς και ήπιων τόνων υπαλλήλους και κατασκόπους. Είναι παντρεμένος με την ηθοποιό Τάο Τινγκ, πρωταγωνίστρια σε μια από τις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές σειρές της χώρας και συμβουλεύεται έμπιστα πρόσωπα για το τι γίνεται στη Βόρεια Κορέα.
-την Ταμάρα Λέβιτ, μέλος της αμερικανικής πρεσβείας στην Ντζαμένα, πρωτεύουσα του Τσαντ, αλλά στην πραγματικότητα πράκτορας της CIA με πίστη στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Συνεργάζεται με τον Γαλλοαλγερινό Ταμπντάρ Σαντούλ, μέλος της DGSE, δηλαδή της γαλλικής CIA, ακόλουθο στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ντζαμένα.
-τον Αμερικανό μυστικό πράκτορα Αμπντούλ Τζον Χαντάντ, έναν από τους πράκτορες που έχει στείλει η CIA για να εντοπίσουν τις διαδρομές των ναρκωτικών, με την ελπίδα να οδηγηθούν στα κρησφύγετα του ισλαμικού κράτους και ίσως στην ηγετική φυσιογνωμία του ISGS και δράστη μαζικών δολοφονιών Αλ-Φαράμπι. Ο Αμπντούλ ανακαλύπτει ένα μεγάλο φορτίο κοκαΐνης, οπότε το ακολουθεί μεταμφιεσμένος σε ντόπιο και μπλέκεται σε κύκλωμα λαθρομετανάστευσης. Στο ταξίδι προς τη Μεσόγειο θάλασσα, γνωρίζει την Κία, που δε βλέπει μέλλον και προκοπή ούτε για κείνη ούτε για τον γιο της στον φτωχότοπο του Τσαντ οπότε επέλεξε με βαριά καρδιά και δυσκολίες να φύγει προς την Ευρώπη μέσω των παράνομων δικτύων μεταναστών.

Σύντομα όμως κατάφερα να διακρίνω τον σκελετό της πλοκής κι έτσι αφοσιώθηκα χωρίς περισπασμό στις εξελίξεις, τις ανατροπές και τα παιχνίδια που πάντα παίζονται στα γραφεία των επιτελών. Το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι στις άκρες της γης, με παραστατικές εικόνες και ρεαλιστική γραφή. Αξιοθρήνητοι φτωχοί οικισμοί στην Αφρική, με απελπισμένους άπορους κατοίκους και τους τζιχαντιστές να δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους, αφού τους αρπάζουν τα τρόφιμα και όχι μόνο. Οι ένοπλες συμμορίες που συνεργάζονται με το ισλαμικό κράτος δολοφονούν, απάγουν και βιάζουν Αφρικανούς που οι φονταμενταλιστές πολέμαρχοι δεν εγκρίνουν τη θρησκεία ή την εθνότητά τους. Στην άλλη άκρη της γης, η Κίνα οδεύει προς την κατάκτηση της θέσης της πλουσιότερης και ισχυρότερης χώρας στον κόσμο, κάτι που φέρνει φόβο σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς που βλέπουν την παγκόσμια κυριαρχία να ξεγλιστράει μέσα από τα χέρια τους μέρα με τη μέρα. Ως προς τη Βόρεια Κορέα, «τη μεγάλη αδυναμία της Κίνας», είναι σύμμαχοι ζωτικής σημασίας και ταυτόχρονα αναξιόπιστοι, απόλυτα εξαρτημένοι από την Κίνα, με τη μόνη επιτυχημένη βιομηχανία να κατασκευάζει και να εξάγει πολεμικούς εξοπλισμούς. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την έντονη υπερεθνικιστική και μεταρρυθμιστική τάση του στρατού της χώρας, ο οποίος θέλει την πατρίδα του ανεξάρτητη από την Κίνα κι ετοιμάζει στρατιωτικό πραξικόπημα: «Η Βόρεια Κορέα έπρεπε να είναι σταθερή, η σταθερότητά της αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της κινεζικής άμυνας» (σελ. 374). Κι επιπλέον η Νότια Κορέα βρίσκει πως ήρθε η στιγμή να πάρει το αίμα της πίσω για όσα πάνδεινα τράβηξε η χώρα της από το 1945 κι εντεύθεν κι η ηγέτης της οραματίζεται μία ενιαία πατρίδα!

Το μυθιστόρημα σε κάποια σημεία με κέρδιζε και σε άλλα με έχανε, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να αποφασίσω ως το τέλος αν μου άρεσε ή όχι. Ίσως περίμενα ένα στακάτο, γρήγορο, ανατρεπτικό θρίλερ αλλά οι υπερβολικά πολλές λεπτομέρειες και ο σχετικά αργός αρχικά αφηγηματικός ρυθμός με κούρασαν και διάβαζα σχεδόν στα πεταχτά το κείμενο, χωρίς να χάνω τις εξελίξεις. Έχουμε παραστατικότητα και ζωντάνια αλλά οι υπερβολικές επεξηγήσεις και αναλύσεις καθυστερούν τη δράση και αποδυναμώνουν τις ανατροπές, μειώνοντας αισθητά τον ρυθμό που απαιτεί μια τέτοια περιπέτεια. Από την άλλη, δεν μπορώ να παραβλέψω τη σωστή σκιαγράφηση των χαρακτήρων ως προς τις επιλογές που πραγματοποιούν, πώς αποτυπώνεται η απελπισία τους σε κρίσιμες στιγμές, ο παρανοϊκός τρόπος σκέψης κάποιων, οι αφόρητες, μακρόχρονες και ψυχοφθόρες προσπάθειες κάποιων διπλωματών και επιτελών να επηρεάσουν θετικά τις εξελίξεις και να μαλακώσουν την αποφασιστικότητα των ηγετών ώστε να αποφευχθεί ο πυρηνικός πόλεμος που θα μας φέρει όλους πιο κοντά στο τέλος του κόσμου που ξέρουμε. Πράξεις και αντίποινα, δράση και αντίδραση είναι ένα δύσκολο γαϊτανάκι, με λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο «δραστικό» (διπλωματία, αντίποινα) και στο «παρανοϊκό» (πλήρης αφανισμός με τη χρήση πυρηνικών όπλων). Ζούμε ακόμη στην κόψη του ξυραφιού και το μυθιστόρημα το δείχνει με τον καλύτερο τρόπο. «Η δύναμη δεν ανήκε αποκλειστικά σ’ ένα μεμονωμένο κέντρο αλλά σ’ ένα απίστευτα πολύπλοκο δίκτυο, μια ομάδα σημαντικών ανθρώπων και θεσμών χωρίς συλλογική βούληση, που έσπρωχναν προς διαφορετική κατεύθυνση ο καθένας» (σελ. 660). Φανταστείτε λοιπόν πόσα παιχνίδια παίζονται για την τύχη του κόσμου μεταξύ εκείνων που θέλουν εκδίκηση και αίμα και εκείνων που βλέπουν πιο διορατικά, έστω κι αν αποσκοπούν σε προσωπικά οφέλη.

Και πάλι, με αφορμή τον τρόπο χειρισμού συνολικά και ολοκλήρωσης ειδικά της ιστορίας, που με εξέπληξε όχι ευχάριστα, δε γίνεται να μην προβληματιστώ πάνω σε αρκετά θέματα, όπως την επιλογή μιας γυναίκας για Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι γιατί δεν πιστεύω στις ηγετικές ικανότητες του φύλου αλλά γιατί ο συγγραφέας δε με έπεισε για τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα της. Έχοντας διαβάσει παρεμφερή μυθιστορήματα με Προέδρους και χώρα σε κρίση, δεν μπορώ να πειστώ εύκολα πως σε τόσο σοβαρές και δύσκολες καταστάσεις η Πολίν έχει ερωτικές αφυπνίσεις που τις κρατάει για τον εαυτό της ώστε να μην τινάξει καριέρες στον αέρα ή αναρωτιέται για το αν ο Πρώτος Κύριος την απατά ή τι συνέπειες θα έχει η ελαφρώς παραβατική συμπεριφορά της κόρης της στην ψυχολογία εκείνης ή στην πολιτική καριέρα της. Σίγουρα όταν κρατάς την τύχη του κόσμου στα χέρια σου δεν παύεις να έχεις και προσωπική ζωή, απλώς δε μου άρεσε όπως παρουσιάστηκε. Καλογραμμένη είναι και η περιπέτεια που έζησαν ο Αμπντούλ και η Κία, μόνο που ίσως ο συγγραφέας δεν είχε τι να την κάνει αφότου χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο σκαλοπάτι για το ντόμινο της καταστροφής που θα ακολουθούσε. Σωστές ανατροπές, αναπάντεχες εκπλήξεις, αποτύπωση των εξτρεμιστικών οργανώσεων και όλου του δικτύου λαθρεμπορίας (ανθρώπων, ναρκωτικών και όπλων) στην έρημο της Σαχάρας, εξαπατήσεις, δυσκολίες και άλλα κι όλο αναρωτιόμουν, ειδικά όσο παράλληλα άρχιζε να κλιμακώνεται ο πυρηνικός κίνδυνος, πώς ταιριάζουν πλέον αυτοί οι δύο χαρακτήρες με την υπόλοιπη ιστορία. Σασπένς και εκπλήξεις δεν κατάφεραν να κρύψουν την αμηχανία χειρισμού της ιστορίας τους, η οποία, παρ’ όλ’ αυτά, έχει εξίσου πολλές σελίδες. Και όλοι αυτοί οι προβληματισμοί κουμπώνουν με τον τρόπο που τελείωσε το μυθιστόρημα, κάτι που μου έδειξε πως ίσως ο συγγραφέας δεν είχε σκοπό να αφήσει επιμύθιο στην ιστορία του. Χαίρομαι που η Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν άλλο ένα καρτούν, όπως σε άλλα αντίστοιχου θέματος μυθιστορήματα, εκπρόσωπος της κραταιάς χώρας που θα σώσει τον κόσμο και θα τα ισοπεδώσει όλα για να δείξει ποια είναι, αλλά ένας άνθρωπος με προβληματισμούς, διλήμματα, αμφιβολίες και πάντα συζητήσιμη για εναλλακτικές λύσεις. Έτσι όμως όπως τελείωσε το βιβλίο η όλη αίσθηση που αποκόμισα είναι πως ο συγγραφέας κατέγραψε τη βαθμιαία κλιμάκωση που θα οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο με τον αφανισμό χιλιάδων ανθρώπων και όχι ένα κείμενο που θα δείξει το μέγεθος της καταστροφής κι ίσως αυτό αλλάξει τη γνώμη σε ορισμένους και μέσω αυτών των ελιγμών να δει κι ο αναγνώστης πως ναι, τέτοιος πόλεμος πρέπει να αποφεύγεται.

Το «Ποτέ» είναι μια κλιμακούμενη περιπέτεια που εμπλέκει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Βόρεια και τη Νότια Κορέα, ακόμη και την Ιαπωνία σε απανωτούς διπλωματικούς χειρισμούς, με κάποιους να τραβάνε το σκοινί και κάποιους άλλους να το χαλαρώνουν. Ανατροπές, εκπλήξεις, εμπόδια, αστάθμητος ανθρώπινος παράγοντας και πολλές λεπτομέρειες γύρω από τα οπλικά συστήματα, τα γραφεία αποφάσεων, την ίδια την καθημερινότητα των χαρακτήρων συγκροτούν ένα χορταστικά φλύαρο ή λεπτομερώς εκτεταμένο μυθιστόρημα γύρω από την απειλή ενός πυρηνικού πολέμου. Ειδική μνεία οφείλω να κάνω στη μετάφραση, η οποία θα πρέπει να ήταν πολύ δύσκολη, μιας και τα οπλικά συστήματα, τα περίπλοκα κινεζικά ονόματα, λέξεις όπως «διάδρομος προσαπογείωσης» ή «αλεξίβομβος υπόγειος χώρος» που δεν τις έχω ξανασυναντήσει ως τώρα θα δυσχέραναν αρκετά τη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου στο έργο της.

Βιβλίο Ο σύμβουλος του Προέδρου
Τίτλος πρωτοτύπου The First Counsel
Συγγραφέας Brad Meltzer
Μεταφραστής Νίκος Σπυριδάκης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι το δεύτερο που διαβάζω του ίδιου συγγραφέα και δυστυχώς έχουμε μια από τα ίδια ως προς το θέμα. Ακριβώς το ίδιο. Ο Λευκός Οίκος και τα μυστικά του. Αυτήν τη φορά είναι πιο Οικο-κεντρικό. Έχουμε έναν Πρόεδρο, έχουμε μια Πρώτη Κυρία και μια Πρώτη Θυγατέρα (ουάου!). Και η δράση εκτυλίσσεται και γύρω αλλά και μέσα στον Λευκό Οίκο. Είναι σαν μια άτυπη ξενάγηση σε όλους τους χώρους του κτηρίου, κρυφούς και φανερούς, τουριστικής πρόσβασης αλλά και Προεδρικής διαμονής. Θα ήθελα να επισκεφθώ αυτό το κτήριο μόνο και μόνο για να διασταυρώσω τις πληροφορίες. Από κει και πέρα το τι υφαίνεται πίσω από τη βιτρίνα και πόσο ωραία στημένη είναι η δημόσια εικόνα της Πρώτης Οικογένειας είναι κάτι το ασύλληπτο. Είμαι σίγουρος για την αληθοφάνεια αλλά άλλο να το υποψιάζεσαι και άλλο να το διαβάζεις τόσο αναλυτικά. Κατά τα άλλα το κείμενο αργόσυρτο αλλά η ανατροπή στο τέλος αρκετά καλή.

Η Πρώτη Θυγατέρα, ένα ατίθασο κορίτσι, τα φτιάχνει με έναν υπάλληλο που δουλεύει στο Νομικό Γραφείο του Προέδρου και τον παρασύρει σε ένα παιχνίδι που θα του καταστρέψει την καριέρα. Ποια η αλήθεια και ποιο το ψέμα; Ποιοι είναι οι πραγματικοί σου εχθροί άραγε και σε ποιους πρέπει να έχεις εμπιστοσύνη; Η Πρώτη Θυγατέρα, ένα ατίθασο κορίτσι, παγιδευμένο στη λαίλαπα των ναρκωτικών, που κάνει τα πάντα για να μην καταστρέψει τη δημόσια εικόνα της οικογένειάς της και μαζί και τον εαυτό της, θέλει να βοηθήσει ή να καταστρέψει τον Γκάρικ; Ανθρωποκυνηγητό, ένστολοι, Μυστική Υπηρεσία, τα δωμάτια της Πρώτης Οικογένειας. Το τέλος συγκινητικό, αλλάζει κατακόρυφα η γνώμη σου για τη συμπεριφορά της Πρώτης Θυγατέρας. Καλοδουλεμένο, με πολλές ανθρώπινες στιγμές, ένα αληθινό mind game και καλογραμμένο. Δεν παύει να έχει όμως αργούς ρυθμούς και σαν να μου φάνηκε το τέλος εκβεβιασμένο (τελειώνουν οι σελίδες, τι κάνουμε; ).

Βιβλίο Αρκτική παγίδα
Τίτλος πρωτοτύπου Deception point
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα συναρπαστικό δείγμα γραφής του Dan Brown. Σίγουρα τον προτιμώ να ασχολείται με θρησκευτικά και ζητήματα τέχνης αλλά κι αυτό το βιβλίο δε με απογοήτευσε. Συναρπαστικό περιπετειώδες αλλά και αμερικανιά, με τις τελευταίες σκηνές της καταδίωξης να συναγωνίζονται σε υπερβολή αυτές του «Άγγελοι και δαίμονες». Ωκεανολογία, γεωλογία, παλαιοντολογία, σύγχρονα οπλικά συστήματα και μια συναρπαστική ιστορία. Κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται. Ξέρεις από την αρχή την αλήθεια αλλά αναρωτιέσαι ποιος το έκανε και γιατί. Εκτυλίσσεται κυρίως σε Ουάσιγκτον και Αρκτικό κύκλο. Ογκώδες αλλά τελειώνει εύκολα. Χωρίς λογοτεχνικά ίχνη αλλά δεν είχα καμία τέτοια επιδίωξη.

Βιβλίο Απόλυτη εξουσία
Τίτλος πρωτοτύπου Absolute power
Συγγραφέας David Baldacci
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τα καλύτερα θριλεράκια που έχω διαβάσει. Ο Πρόεδρος της Αμερικής έχει άλλη μια νύχτα εφήμερου έρωτα με μια παντρεμένη πλούσια νέα γυναίκα. Και η κατάσταση ξεφεύγει από τα χέρια του, όταν η γυναίκα βρίσκει την ερωτική του συμπεριφορά λίγο περισσότερο βίαιη κι αποφασίζει να αμυνθεί τραυματίζοντας τον Πρόεδρο με χαρτοκόπτη. Οι σωματοφύλακές του όμως αμυνόμενοι της τινάζουν τα μυαλά στον αέρα. Και τώρα; Η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου και δεξί χέρι του Προέδρου κάνει τα πάντα για να καλύψει τον φόνο. Ακόμη και οι σωματοφύλακες. Ναι αλλά έχουμε έναν αυτόπτη μάρτυρα κλειδωμένο στο χρηματοκιβώτιο της βίλας που τα είδε όλα. Που είδε τον άνθρωπο που ψήφισε να φέρεται σε μια γυναίκα σα σκουπίδι. Και η ιδεολογία του ανατρέπεται για πάντα. Κι αρχίζει τον εκβιασμό αλλά όχι με σκοπό τα χρήματα. Ανατροπές, δεμένη πλοκή και αγωνία. Εξετάζεται κάθε πρόσωπο χωριστά: ο Πρόεδρος, η προσωπάρχης, οι σωματοφύλακες, ο ντετέκτιβ που αναλαμβάνει την υπόθεση, ο διαρρήκτης-αυτόπτης μάρτυς, ο δικηγόρος που αναλαμβάνει να υπερασπίσει τον κολλητό του φίλο (τον διαρρήκτη). Αληθοφάνεια, συναισθήματα, ωμή βία. Ναι αλλά σου αφήνει να σκεφτείς και λίγο το πόσο σάπια είναι όλα, το πόσο εύκολα κατρακυλάς εις το όνομα της προσωπικής φιλοδοξίας και επιδίωξης, πόσο γρήγορα μετατρέπεται αυτό το ρημάδι το αμερικανικό όνειρο σε εφιάλτη. Όλα τα πρόσωπα σκέφτονται και αναλογίζονται, τιμωρούν και τιμωρούνται, προκαλούν και καταπίπτουν. Και ο διαρρήκτης φτιάχνει ένα τόσο σφιχτό και ατσάλινο δίχτυ γύρω από τον Λευκό Οίκο που κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει. Το συνιστώ πάντως και για την πλοκή και για τη γραφή και για την κινηματογραφική ταχύτητα της πλοκής και για τα συναισθήματα που σου αφήνει.

Βιβλίο Διπλός αετός
Τίτλος πρωτοτύπου Double eagle
Συγγραφέας James Twinning
Μεταφραστής Σαμάνθα Κωνσταντέα
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Έτσι κι έτσι. Το πρώτο βιβλίο με τον Τομ Κερκ, έναν υπερσύγχρονο κλέφτη αντικειμένων αξίας και τον θανάσιμο εχθρό του, τον Κάσσιο. Ο Διπλός Αετός είναι ένα χρυσό νόμισμα κοπής 1933, σε μια εποχή που η Αμερική βρισκόταν στο βρόχο της οικονομικής ύφεσης. Ως αποτέλεσμα, ο Ρούσβελτ μόλις έγινε Πρόεδρος ακύρωσε το Χρυσό Κανόνα και απαγόρευσε την παραγωγή, πώληση και κατοχή χρυσού. Όμως είχαν ήδη κοπεί 445.500 Διπλοί Αετοί και με τον νέο νόμο αναγκάστηκαν να τους λιώσουν. Όλους. Πλην 5 που αποθηκεύτηκαν στο Φορτ Νοξ για καθαρά συλλεκτικούς λόγους. Τι γίνεται όμως όταν αυτοί οι αετοί κλέπτονται; Από έναν άνθρωπο που έχει στο στόχαστρο τον Κερκ και θέλει να τον βγάλει από τη μέση καθιστώντας τον ένοχο για την κλοπή; Και πού κατέληξαν οι Αετοί; Σε ιδιώτες συλλέκτες; Σε πρόσωπα υπεράνω υποψίας; Ωμές περιγραφές και παγκόσμια ταξίδια σε Άμστερνταμ, Παρίσι, Κωνσταντινούπολη (καλά στη συγκεκριμένη πόλη, όπως περιέγραφε κάποιες συνήθειες και κάποιες συμπεριφορές σόρι αλλά γέλασα, δεν υφίστανται αυτά που γράφει). Μαγικά κόλπα, αγωνία, ανατροπές και άφθονο κυνηγητό. Μην ξεγελαστείτε από τους επαίνους των πρώτων σελίδων. Δεν έπιασα τι ακριβώς με χάλασε αλλά δεν είναι ούτε Frederick Forsyth ούτε Robert Ludlum (βλ. Jason Bourne). Ήταν λίγο πιεσμένα τα πράγματα, δεν αφέθηκε η πλοκή να κυλήσει χαλαρά, η σχέση μεταξύ της Τζένιφερ και του Κερκ ήταν λίγο κλασική (δε σε θέλω, σε θέλω) και οι τελικές αποκαλύψεις για το ποιος ήταν πραγματικά ο Κάσσιος ήταν λίγο φωσκολική και παρατραβηγμένη. Άραγε ποιο να είναι το 2ο βιβλίο; Δηλαδή τώρα έχουμε μια σάγκα; Χμ…

Βιβλίο Το βιβλίο της μοίρας
Τίτλος πρωτοτύπου The book of fate
Συγγραφέας Brad Meltzer
Μεταφραστής Γιώργος Μπαρουξής
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλογραμμένο και περιπετειώδες, αν και χωρίς έντονο σασπένς. Τι γίνεται όταν υπάρχουν άντρες, γνωστοί ως οι 3, που εκπροσωπούν αντίστοιχα CIA, FBI, Μυστική Υπηρεσία, με σκοπό να φτιάξουν μια πλαστή προσωπικότητα, τον Ρωμαίο, και στόχο να πουλάνε πληροφορίες για διεθνείς τρομοκρατικές οργανώσεις και άλλες πληροφορίες στον υψηλότερο πλειοδότη; Όμως δεν παύουν να είναι άνθρωποι κι έτσι κάποια στιγμή γίνονται άπληστοι και πλησιάζουν τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, ή μήπως κάποιον άλλον; Η ιστορία ξεκινάει από την απόπειρα δολοφονίας του Ρον Μπόιλ και τα ψυχολογικά τραύματα που συνεπάγεται ο άσχημος τραυματισμός του προσωπικού βοηθού του Προέδρου, Γουές Χάλογουέι. Που ανακαλύπτει χρόνια μετά ότι ο Ρον είναι ζωντανός και η περιπέτεια ξεκινάει. Πού ήταν ο Ρον όλον αυτόν τον καιρό και σε τι βοηθούσε να παραμένει κρυμμένος και να τον θεωρούν όλοι νεκρό; Δεν μπορώ να πω, γυρνάς τις σελίδες με αγωνία αλλά έχω την αίσθηση ότι λείπει αρκετά το στοιχείο της έκπληξης και της ανατροπής. Ειδικά όταν ξεκινάς να γράφεις για την Ουάσιγκτον και τους Μασόνους και τους πρώτους Τρεις της Ιστορίας (Ουάσιγκτον, Τζέφερσον και Λ’ Ανφάν, αρχιτέκτων της Ουάσιγκτον) (εξηγεί ακόμη και με σχεδιαγράμματα το πώς είναι τοποθετημένα ο Λευκός Οίκος σε σχέση με το μνημείο Τζέφερσον και το Καπιτώλιο για να σχηματίζουν Πεντάλφα) κι έχεις κι έναν ψυχοπαθή που έχουν παίξει με το μυαλό του να κυνηγάει εχθρούς θεωρώντας τους τα Θηρία της Αποκάλυψης. Όλα τα λεφτά στο ποιος είναι ο Τέταρτος, που κι αυτός με τη σειρά του ξεγελάστηκε και θέλοντας να παραμείνει και δεύτερη τετραετία στον Λευκό Οίκο πείστηκε ότι θα βοηθήσει τον Πρόεδρο αν πάει με τους Τρεις αλλά τον κοροιδέψανε κι αυτόν. Μυστήρια και συνωμοσίες που δεν βλέπω να έχουν κι απόλυτη σχέση με το κυρίως περιπετειώδες κείμενο.

Βιβλίο Έκτακτα μέτρα
Τίτλος πρωτοτύπου Desperate measures
Συγγραφέας David Morrell
Μεταφραστής Πητ Κωνσταντέας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχικά αμερικανιά. Κατά τόπους όμως ανατρεπτικό, αγωνιώδες και σε κρατάει σχετικά. Το στόρι έχει ως εξής: ο θανών είναι ένας από τους μεγάλους 5 που καθορίζουν την τύχη του κόσμου. 5 πατρίκιοι της Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ άσκησαν συνεχή επιρροή στην πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης με την ιδιότητα του συμβούλου των Προέδρων. Μέλη της κυβέρνησης και πρεσβευτές, αργότερα υπουργοί εξωτερικών και σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας μεταξύ άλλων. Αυτοί οι 5 φοίτησαν στην ακαδημία Γκρόλιερ στο Βερμόντ, προπαρασκευαστική σχολή της αριστοκρατίας, που εισάγει τους μαθητές της κατευθείαν στο Γέιλ ή το Χάρβαρντ και από κει σε σημαντικές δημόσιες θέσεις. Η CIA έχει αποφοίτους Γέιλ, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποφοίτους Χάρβαρντ κλπ. Κάθε κολέγιο έχει μυστικές οργανώσεις (π. χ. Νεκροκεφαλές), οπότε κάθε Πρόεδρος διορίζει τους συμφοιτητές του, συντρόφους του σε αυτές τις οργανώσεις κι όταν ολοκληρώνεται η προεδρία, αυτοί καταφεύγουν στον ιδιωτικό τομέα, ως μέλη διοικητικών συμβουλίων σημαντικών επιχειρήσεων με επιρροές στην Ουάσιγκτον. Ένα σκάνδαλο λοιπόν είναι δυναμίτης για τον καθένα από αυτές τις ομάδες, πόσο μάλλον για τους 5 συμβούλους. Αυτοί οι 5 λοιπόν υπήρξαν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης από έναν καθηγητή τους αλλά υπέκυψαν (ο 6ος αρνήθηκε και σύντομα αναγκάστηκε να φύγει από τη σχολή αλλά η αριστοκρατία δεν θέλει να ενοχλείται από τέτοια μικροπράγματα και το κουκούλωσαν). Ναι αλλά δεν είναι αυτό το σκάνδαλο, ούτε καν υπόνοια περί ομοφυλοφιλίας των 5, το σκάνδαλο ήταν άλλο: εκμεταλλεύτηκαν το κίνημα του μακαρθισμού για να καταδώσουν επικίνδυνους αντιπάλους ως κομμουνιστές και να τους εξουδετερώσουν ενώ οι ίδιοι, κρυφά, χάρη στον καθηγητή τους, ασπάστηκαν τις ιδέες του κομμουνισμού, τις οποίες φυσικά μετά τον Ψυχρό πόλεμο και την κατάρρευση αυτής της θεωρίας, βιάστηκαν να την απαρνηθούν. Υπάρχουν όμως στοιχεία αυτής της φιλοκομμουνιστικής τους στάσης κι έτσι ο δημοσιογράφος ξεκινά έναν αγώνα θανάτου.

Η αντίρρησή μου είναι στο συνεχές κυνηγητό, στη διαρκή εξόντωση φίλων και συμμάχων του δημοσιογράφου αλλά κυρίως στο γεγονός ότι έτυχε να πάρει συνέντευξη από διαρρήκτες, χάκερς και ό,τι άλλο τυχαία θα του φανεί χρήσιμο σε αυτήν την ιστορία για να αποδρά, να τηλεφωνεί χωρίς να αφήνει στίγμα, να παραβιάζει κλειδαριές (λες και διαβάζω για τον Μικρό Ήρωα του Ανεμοδουρά) κλπ. Ενδιαφέρουσα η προσωπική σχέση με τη νοσοκόμα αλλά πρέπει να προσπεράσουμε ένα σωρό κόσμο που τον βοηθά για να καταλήξουμε σε μια νοσοκόμα; Τέλος πάντων, η συμβολή της στην ιστορία και στην ψυχολογία του ήρωα είναι σημαντική και μου άρεσε το πού και πόσο τον βοήθησε να ξεπεράσει τον χαμό του γιου του. Αμερικανιά μεν, καλογραμμένη και με συνεχείς ανατροπές.

Βιβλίο Εγώ, ο Άλεξ Κρος
Τίτλος πρωτοτύπου I, Alex Cross
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Παλμύρα Ισμυρίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μετά από πολύ καιρό, έφτασε η στιγμή να απολαύσω ένα καλό αστυνομικό θρίλερ με τον Άλεξ Κρος, χωρίς υπερβολές και ακρότητες, με σασπένς, ανατροπές, συναίσθημα και μια μπλεγμένη ιστορία που όμως ξεκαθαρίζει σωστά και εγκαίρως. Μου φάνηκε ενδιαφέρον που σε μεγάλο μέρος της πλοκής ανακατεύτηκε ο ιδιοκτήτης ενός πολυτελούς κλαμπ για να εκβιάσει πλούσιους και διάσημους (ηθοποιούς, μέλη της Βουλής και της Γερουσίας κ. ά.), χωρίς να ξέρει ότι χάρη σ’ αυτόν θα αρχίσει να ξετυλίγεται μια υπόθεση στην οποία εμπλέκονται υψηλόβαθμα στελέχη που… δεν μπορούν να τιθασεύσουν τις ορμές τους. Μου άρεσε επίσης που ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών είναι γυναίκα καθώς και η ανατρεπτική σκηνή μ’ έναν πράκτορα τυφλά αφοσιωμένο στο καθήκον του!

Σε προσωπικό επίπεδο, ο Άλεξ Κρος δένεται περισσότερο με τη σύντροφό του, Μπρι Στόουν, στην οποία μάλιστα κάνει και πρόταση γάμου. Η Νάνα Μάμα μας τρομάζει και πάλι με το πρόβλημα καρδιάς που παρουσιάζει, με αποτέλεσμα να έχουμε υπερβολικά πολλές σελίδες φόβου της απώλειας για όλα τα μέλη της οικογένειας. Η Κάρολαϊν Κρος που δολοφονείται είναι άλλη μια ανιψιά του ντετέκτιβ (είχαμε γνωρίσει τη Ναόμι Κρος στο «Φίλα τα κορίτσια»), μόνο που αυτή δεν είναι καλό παιδάκι ενώ ο πατέρας της και αδελφός του Άλεξ, Μπλέικ, είχε μπλέξει με ναρκωτικά. Τέλος, ο Κάιλ Κρεγκ για άλλη μια φορά εμφανίζεται στον επίλογο του βιβλίου, εκφράζοντας την ανυπομονησία του ν’ αναμετρηθούν ξανά με τον ντετέκτιβ.

Το «Εγώ, ο Άλεξ Κρος» είναι ένα γρήγορο, καλό και ανατρεπτικό θριλεράκι, με χαρακτηριστικά που μου είχαν λείψει στις προηγούμενες περιπέτειες του γνωστού ήρωα.

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.