Βιβλίο Ένα λουλούδι απ’ τον Έβρο 
Συγγραφέας Βασίλης Κάργας
Εικονογράφος Αθανασία Πεφτουλίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κομνηνός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο Δάσος της Δαδιάς, στον ελαιώνα της Μάκρης,  στο χωριό Κίρκη, στην Αλεξανδρούπολη, στο Διδυμότειχο, στην Ορεστιάδα, στα χωριά του Τριγώνου και σε άλλα σημεία που δοκιμάστηκαν από την πυρκαγιά φυτρώνει το εβρολούλουδο. Από τους μαυρισμένους κορμούς των δέντρων ξεπροβάλλουν τρυφερά φύλλα και τα πουλιά επιστρέφουν διστακτικά στις φωλιές τους. Το εβρολούλουδο γίνεται σύμβολο αντοχής και ανανέωσης, τονίζοντας έτσι πως η φύση έχει τη δύναμη να ξαναγεννηθεί ακόμη και μετά από φωτιά. Κάθε τόπος στάθηκε στα πόδια του με διαφορετικό τρόπο, για παράδειγμα τα μεταλλεία του χωριού Κίρκη μεταμορφώθηκαν σε χώρο πολιτισμού, το σχολείο της Παλαγίας γέμισε ξανά παιδικές φωνές, χαμόγελα και όνειρα κλπ. Λιμνοθάλασσες, ποτάμια και δέλτα ξαναγεμίζουν ζωή φέρνοντας χαρά στους ψαράδες, στους τουρίστες, στους επισκέπτες. Ο μορεώνας του Σουφλίου με τα υφαντά του, το απολιθωμένο δάσος της Λευκίμης-Φυλακτού, τα ζαχαρότευτλα της Ορεστιάδας περιμένουν και πάλι με χαρά τον κόσμο για να μοιραστούν τα μυστικά τους μαζί του.

Ο συγγραφέας, με την αστείρευτη φαντασία του και το συγγραφικό του ταλέντο, καταφέρνει να δώσει μια διαφορετική νότα αισιοδοξίας για κάθε σημείο που περιγράφει, δε μένει δηλαδή σε επαναλαμβανόμενες φράσεις ή σε στείρα χρήση συνωνύμων. Αντιθέτως, «φωτογραφίζει» ποικίλα στιγμιότυπα και χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά γνωρίσματα του κάθε σημείου, δίπλα στα οποία φυτεύει το εβρολούλουδό του, φτάνοντας μάλιστα πολλές φορές να ζωντανεύει και σουρεαλιστικές εικόνες, όπως το λουλούδι που φύτρωσε στη μέση της θάλασσας ή τη Νίκη της Σαμοθράκης που επέστρεψε στον τόπο της για να τον βοηθήσει. Μέσα από αυτό το γλυκό και αισιόδοξο παραμύθι, έμαθα πολλά για τη γοητευτική Θράκη, σημείωσα μέρη και μουσεία που θα ήθελα να δω, κατάλαβα το μέγεθος της καταστροφής αλλά και την έκταση της αναγέννησης που έλαβε χώρα μετά και ταξίδεψα σε όμορφα σημεία που δεν ήξερα.

Η εικονογράφηση της Αθανασίας Πεφτουλίδη είναι απλή, χαριτωμένη και ρεαλιστική. Απαλά και φωτεινά χρώματα, σωστές προοπτικές, ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες ζωντανεύουν με τον πιο κατάλληλο τρόπο το παραμύθι. Μάλιστα, στην αρχική εικόνα της καταστροφής δεν υπάρχουν σκοτεινά χρώματα ούτε τρομακτικές αποτυπώσεις, αντίθετα, ένας λαμπερός ήλιος κι ένα κορίτσι με γαλάζιο φόρεμα φέρνουν αισιοδοξία και χαμόγελα, προετοιμάζοντας τα παιδιά για τα όσα όμορφα θα διαβάσουν στη συνέχεια.

«Ένα λουλούδι από τον Έβρο», ένα παραμύθι που θα μας βοηθήσει «να ξαναδούμε τον τόπο μας, τις ρίζες μας, να συνειδητοποιήσουμε τη μεγάλη δύναμη που έχουμε όταν είμαστε ενωμένοι». Πρόκειται για μια διαφορετική και ελκυστική γνωριμία μ’ ένα υπέροχο μέρος της Θράκης και ταυτόχρονα μια υπενθύμιση πως «η παράδοση και η ιστορία μας είναι ο πλούτος μας και το μέλλον μας». Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου παρατίθενται εγκυκλοπαιδικές και στατιστικές πληροφορίες για γονείς και δασκάλους, εκπαιδευτικές και εικαστικές δραστηριότητες, προτάσεις δημιουργικής γραφής και πολλά άλλα ενδιαφέροντα κείμενα που θα πυροδοτήσουν τη φαντασία μικρών και μεγάλων.

Βιβλίο Νάνι νάνι το μωρό μου
Συγγραφέας Αγγελική Σταματακοπούλου
Κεντήματα Chloe Giordano
Κατηγορία Ανθολογίες
Εκδότης Μεταίχμιο

Η Αγγελική Σταματακοπούλου συγκέντρωσε σε μια καλαίσθητη ανθολογία παραδοσιακά νανουρίσματα, ταχταρίσματα και

μικρά παραμύθια που μας ταξιδεύουν σε όλες τις γωνίες της Ελλάδας μα και στη Μικρά Ασία. Στον κατατοπιστικό πρόλογο, μαθαίνουμε ότι τα παραδοσιακά νανουρίσματα είναι δημοτικά παιδικά τραγούδια για την ώρα του ύπνου, απλά και σύντομα, με επαναλαμβανόμενη μελωδία, που βοηθούν το παιδί να κοιμηθεί ξένοιαστα και με αίσθημα ασφάλειας. Έτσι οι γονείς χτίζουν την επικοινωνία μαζί του και του μεταδίδουν μηνύματα αγάπης, στοργής και φροντίδας. Ταυτόχρονα τα νανουρίσματα καλλιεργούν δεξιότητες και βοηθούν στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και της γλωσσικής νοημοσύνης. Στους στίχους τους κρύβονται ευχές για υγεία, προκοπή και ευτυχία του μωρού, είναι τρυφερά, αλλά και νοσταλγικά, όπως τα μικρασιατικά που κρατούν τις θύμησες του ξεριζωμού. Από την άλλη, τα ταχταρίσματα είναι ρυθμικά και σύντομα τραγούδια, πιο εύθυμα και συνοδεύονται από χαρακτηριστικές κινήσεις των χεριών και των ποδιών αυτού που τα τραγουδά. Συνήθως τραγουδιούνται την ώρα του παιχνιδιού, του μπάνιου και σε άλλες στιγμές της καθημερινότητας του παιδιού.

Μικρά και μεσαία σε έκταση νανουρίσματα και ταχταρίσματα, καθώς και σύντομα παραμύθια δημιουργούν ένα απολαυστικό περιβάλλον ασφάλειας, χαράς και μάθησης. Τα κεντήματα της Chloe Giordano δημιουργούν την ιδανική οπτική συντροφιά με παιδιά, ζώα, σπιτάκια, λουλούδια και άλλες χαρούμενες λεπτομέρειες. Στο βιβλίο περιέχονται QR Code, χάρη στο οποίο, αν το σκανάρουμε, ακούμε εννιά νανουρίσματα με τη φωνή της Καίτης Κουλλιά, σύντομες προτάσεις αξιοποίησης των νανουρισμάτων (πώς να τα τραγουδήσουμε, πώς να ετοιμάσουμε το μωρό για ύπνο, πώς να φτιάξουμε τον χώρο του για την κατάκλιση κλπ.) και πηγές. Μια υπέροχη και απολαυστική συλλογή για μικρούς και μεγάλους.

Βιβλίο Ο αρκούδος που ψάρευε
Τίτλος πρωτοτύπου Fisherbear
Συγγραφέας Ruth Quayle
Εικονογράφος Victoria Sandøy
Μεταφραστές Απόστολος Πάππος, Κατερίνα Χατζηανδρέου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο

Ο Αρκουδοψαράς, που ονομάστηκε έτσι επειδή προφανώς είναι αρκούδος και του αρέσει το ψάρεμα, ζούσε με την οικογένειά του σε μα παγωμένη λίμνη. Ψάρευε μόνο όσα ψάρια χρειάζονταν η οικογένεια και οι φίλοι του και τους τα μοίραζε με χαρά. Μια μέρα όμως έρχεται ο Τζέφρι με το κότερό του και γελάει με αυτήν τη συνήθεια του αρκούδου. «-Αν αφιέρωνες περισσότερο χρόνο στο ψάρεμα, θα πουλούσες τα ψάρια που θα έπιανες και θα κέρδιζες περισσότερα χρήματα», τον συμβουλεύει. Έτσι ξεκινάει ένα προφορικό γαϊτανάκι πειρασμών που όμως θα ολοκληρωθεί με αναπάντεχο τρόπο. Γέλασα πολύ με τα επιχειρήματα του επισκέπτη της λίμνης και τα διαρκή «γιατί» του Αρκουδοψαρά που μας οδηγούν από τη μια εικόνα στην άλλη και με μαθηματική ακρίβεια στην αρχή της ιστορίας! Γιατί να αγοράσει κανείς μια μεγαλύτερη βάρκα, γιατί να φτιάξει τη δική του επιχείρηση, γιατί να δουλέψει σε γραφείο; Υπέροχο και απολαυστικό το τέλος και η μεγάλη αλήθεια που κρύβει στην απλή σχετικά διατύπωσή του.

Η εικονογράφηση της Victoria Sandøy είναι γεμάτη φως και χρώματα, με μικρές λεπτομέρειες και απολαυστικές ολοσέλιδες απεικονίσεις. Από τη σελίδα τίτλου ήδη μας καλωσορίζει με μικρές λεπτομέρειες στον τόπο δράσης της ιστορίας και στη συνέχεια ρίχνει τη ματιά της στους κατοίκους του μικρού χωριού και στον ήρωα της ιστορίας μας. Πόσο όμορφη και απλή είναι η ζωή στον τόπο τους, όπου όλα τα ζώα ξεκινάνε με χαμόγελο τη μέρα τους και πόσο γλυκές λεπτομέρειες κρύβονται δίπλα στο διδακτικό κείμενο (δείτε για παράδειγμα πώς υποδέχεται μια οικογένεια ποντικιών τον Αρκουδοψαρά, με το ψάρι να είναι μεγαλύτερο απ’ όλα τους μαζί). Η δύση του ήλιου είναι υπέροχη και το κότερο του Τζέφρι εντυπωσιακό ενώ δεν είναι τυχαίο που οι εικόνες με τις συμβουλές και τα σχέδια του ξένου αποτυπώνονται ασπρόμαυρες, κάτι που δείχνει από μόνο του πόσο άσχημες είναι για την καλή διάθεση και την ψυχολογία κάποιου αυτές οι «στιγμές». Μια ιστορία για την αληθινή ευτυχία που κρύβεται πολύ κοντά μας.

Βιβλίο Ήλιος ήλιος και βροχή 
Συγγραφέας Ζωή Βαλάση
Εικονογράφος Διονύσης Βαλάσης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Τόπος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα έκδοση του πρωτότυπου αυτού ανθολόγιου που ξεκίνησε το ταξίδι του το 1981 περιέχει παραμύθια του τόπου μας γραμμένα με τον υπέροχο τρόπο της Ζωής Βαλάση, η οποία τους δίνει νέα ζωή, τα φωτίζει με την έγνοια της και τα κοσμεί με τη λογοτεχνική της γραφή. Ο κυρ-Ήλιος και η κυρα-Βροχούλα ταξιδεύουν στην Ελλάδα με τον Παράξενο Πραματευτή, που τίποτα δεν πουλάει και τίποτα δεν αγοράζει παρά μονάχα χαρίζει, να καταγράφει τις περιπέτειές τους. Κάθε τόπος έχει το παραμύθι του, το τραγούδι του, τα μυστικά του κι αυτά θα τα εξομολογηθεί στη συγγραφέα ο Παράξενος Πραματευτής. Ταξιδεύουμε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, από την Κρήτη ως τη Θράκη κι από τα Δωδεκάνησα ως την Ήπειρο και διαβάζουμε ιστορίες και παραμύθια από πολύ παλιές εποχές, με αφορμή την ημέρα που η κυρα-Βροχούλα έπλενε τα συννεφάκια της στη σκάφη. Τότε έχασε το ένα και το ακολουθούμε στο ταξίδι του σε όλα τα Δωδεκάνησα, στη συνέχεια η καημένη ξεχάστηκε με τα μπουγαδόνερα κι ο Ήλιος γλιστρώντας πάνω τους ανέτειλε από την Ήπειρο όσο η κυρα-Βροχούλα θέλησε να ψάξει στο Γαλαξίδι για γάλα ν’ ασπρίσει αυτήν την περιβόητη μπουγάδα. Τελικά, ο Ήλιος παγιδεύτηκε στις ομορφιές της Κρήτης και πλέον δεν ξημέρωνε, κάτι που χαροποίησε ιδιαίτερα και τελικά πάει διακοπές («Πήρε μερικά μεγάλα -φρεσκοπλυμένα- συννεφομάντιλα για τη δίψα…») σε Μακεδονία και Θράκη αλλά με απρόσμενες εξελίξεις στην πορεία της.

Τραγούδια και αινίγματα από κάθε τόπο εμπλουτίζουν τα κείμενα δημιουργώντας μια πανδαισία από εικόνες και σκηνικά και εμπλουτίζοντας με απολαυστικό τρόπο τη φαντασία του αναγνώστη. Για παράδειγμα, πόσες λεπτομέρειες και πόση φαντασία ζωντανεύουν το παραμύθι του παλικαριού με το γαλάζιο άλογο, πόσα πτηνά και λουλούδια προσπαθούν να λευκάνουν το μαύρο από την ξενιτιά μαντίλι του για να γνωρίσει τον νέο η μάνα του, να χαρεί η αδερφή του και να γλυκαθεί η ακριβή του! Τι ποιητικότητα, πόσες εικόνες, τι φαντασία! Έτσι ξεδιπλώνονται και οι άλλες ιστορίες, με πλούσιο και χορταστικό λεξιλόγιο, με σύνθετες (χρυσοκεντημένη, σαρανταμπαρώνει, ηλιομάγισσα) και σπάνιες (τζοβαϊρικά, αποκοτιές) λέξεις, πολλές από αυτές σε ιδιωματική και ποιητική μορφή (πλούτια, παινεψιάρης), με μια πρωτόγνωρη μαγεία στο ζωντάνεμα των ιστοριών. Παραμύθια ξεχωριστά και αυτοτελή, που δένονται όμως απρόσμενα με τις ζωές του Πραματευτή, του Ήλιου και της Βροχής, δημιουργώντας έτσι ένα ενιαίο κείμενο γεμάτο εικόνες, περιγραφές, ολοζώντανα περιστατικά και ατέλειωτη φαντασία.

Η βασιλοπούλα που πέτρωσε νομίζοντας εσφαλμένα πως δεν την αγαπάει το βασιλόπουλο, το Συννεφάκι που συγκινείται από τις ιστορίες που ακούει αλλά διώχνει έτσι τον κόσμο, αφού ρίχνει έτσι βροχή, η γλυκόπικρη νεράιδα, το ξενιτεμένο παλικάρι που αποφασίζει να γυρίσει στην πατρίδα του καβάλα στο άλογό του με τ’ ασημένια πέταλα και τα χρυσά καρφιά, ο Δράκος που κρατάει αιχμάλωτη τη Λυγερή στο κάστρο του με τις σαράντα σάλες και τα σαράντα παραθύρια, ο Βοριάς που τσακώνεται με το βοσκόπουλο κι εκείνο παίζει τη λύρα του, με αποτέλεσμα «αγρίμια βγαίναν από τα σπήλια και κυράδες για σεργιάνι», το Κύμα που ερωτεύτηκε τη Σελήνη κι εκείνη του ζήτησε πολύτιμους λίθους, ο καβγάς του γερακιού με τον πελαργό που συγκρίνουν τη ζωή στον κάμπο με τη ζωή στο βουνό και πολλά άλλα με ταξίδεψαν, με συγκίνησαν, με παρέσυραν στον κόσμο που ζωντάνευαν οι προσεγμένες λέξεις. Η εικονογράφηση αποτελείται κυρίως από πρωτότυπες ζωγραφικές συνθέσεις του Διονύση Βαλάση και επεξεργασμένες εικόνες από το φωτογραφικό του αρχείο, πολύτιμη παρακαταθήκη για όλους, μιας και με τη συγγραφέα ταξίδευαν σε όλη την Ελλάδα συγκροτώντας ένα πρωτότυπο ανθολόγιο με παραμύθια, θρύλους, μαντινάδες, ιστορίες, μαρτυρίες. Εξίσου φροντισμένες εικόνες με ζωηρά χρώματα και παραστατικότητα εμπλουτίζουν τη φαντασία και αποτυπώνουν με ενάργεια το παραμυθένιο σύμπαν του βιβλίου.

«Έπλενε, πότιζε η Βροχούλα, η δουλειά της είναι. Έφεγγε, ζέσταινε ο Ήλιος, η δουλειά του είναι» (σελ. 55). Αυτό το γεμάτο αντιθέσεις ντουέτο λοιπόν μας ταξιδεύει στις τέσσερις γωνιές της Ελλάδας, μας συστήνει δράκους και βασιλοπούλες, νεράιδες και πρίγκιπες και χαρίζει στον αναγνώστη αξέχαστες στιγμές γνήσιου λαϊκού πολιτισμού, γραμμένες με αστείρευτη φαντασία και άφθαστη λογοτεχνικότητα.

Βιβλίο Το φαφούτικο 
Συγγραφέας Δέσποινα Κοκκίδου
Εικονογράφοι Ελένη Μαργούδη & Αγγελική Ρελάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια συναρπαστική ιστορία, η οποία, με αφορμή ένα παιδικό δόντι που πέφτει, μας ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο για να μάθουμε  τις αντίστοιχες συνήθειες άλλων χωρών! Το δόντι αυτό λοιπόν είτε το παίρνουν διάφορα ζώα είτε το φυτεύουν στο χώμα είτε το κάνουν σκουλαρίκι. Χάρη στο βιβλίο και στη συναρπαστική ιστορία που ξετυλίγει η συγγραφέας, οι μικροί αναγνώστες μαθαίνουν τις συνήθειες και την ψυχοσύνθεση των διαφόρων λαών του κόσμου με τρόπο απλό, συναρπαστικό και εύληπτο.

Το κείμενο είναι γραμμένο σε ποιητική μορφή με ομοιοκαταληξίες και καταφέρνει να χαρίσει πολύτιμες πληροφορίες για τους λαούς, αναδεικνύοντας το γεγονός ότι όσο αλλόκοτοι και διαφορετικοί κι αν είναι οι άνθρωποι, κατά βάθος όλοι είναι ίδιοι ενώ ταυτόχρονα χαρίζει στα παιδιά πολλά διαχρονικά μηνύματα, όπως ότι οι ανταλλαγές μας βοηθάνε να βρούμε σημαντικά πράγματα οπότε τα χρήματα δε φέρνουν απαραίτητα τύχη κ. π. ά. Το πουλί που συντροφεύει τον ήρωα της ιστορίας τον βοηθάει με τον δικό του τρόπο να καταλάβει πως μπορεί να κάνει ό,τι θέλει με το δοντάκι του και ενισχύει την αυτοπεποίθησή του με απτά παραδείγματα.

Η εικονογράφηση των Ελένης Μαργούδη και Αγγελικής Ρελάκη είναι απλή, με πολλά χρώματα, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες και κάποιες ρεαλιστικές αποτυπώσεις. Στις τελευταίες σελίδες υπάρχουν προτάσεις αξιοποίησης της ιστορίας που τονίζουν τη σωματική φροντίδα, την ενίσχυση της φαντασίας, καθώς και τη μαγεία των διαφορετικών λαών.

Βιβλίο Πώς είναι ο κόσμος
Συγγραφέας Κατερίνα Ζωντανού
Εικονογράφος Κέλλυ Ματαθία-Κόβο
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια εκπληκτική ιστορία που δείχνει στα παιδιά πώς είναι ο κόσμος μέσα από διάφορες, διαφορετικές μεταξύ τους και ποικίλες απόψεις. Ένα μικρό παιδί ρωτάει, ψάχνει, αναρωτιέται πώς είναι ο κόσμος και δέχεται τόσα αντιφατικά μηνύματα που κουράζεται. Πώς θα καταφέρει λοιπόν να βρει την άκρη;

Η φαντασία της συγγραφέως είναι αξεπέραστη και η λογοτεχνικότητα του κειμένου υποδειγματική. Για παράδειγμα, η πέτρα θεωρεί τον κόσμο σκληρό, το χώμα βαθύ, το δέντρο γερά ριζωμένο, το σκουλήκι σκοτεινό, το φίδι ψηλό, μια πεταλούδα εφήμερο, ο κάμπος απέραντο, ο ποταμός περαστικό, ο βυθός ανεξερεύνητο και τόσες άλλες αντικρουόμενες ή άσχετες μεταξύ τους γνώμες! Έτσι το κείμενο μπορεί να διαβαστεί με δύο τρόπους: είτε ως μια απλή ανάγνωση μέσα από την οποία ξεπηδάει η πολυπλοκότητα του γύρω μας κόσμου και τα παιδιά θα ταξιδέψουν σε δάση και βουνά, κάμπους και ποτάμια, βιώνοντας μια αξέχαστη αναγνωστική εμπειρία είτε με ανάλυση με τη βοήθεια κάποιου μεγάλου, ώστε το παιδί να κατανοήσει τι σημαίνει «διαφορετικές οπτικές γωνίες» και να αναλύσουν με παιχνίδι και εύληπτους τρόπους γιατί βλέπει ο καθένας τόσο διαφορετικά τον κόσμο, π. χ. το φίδι σέρνεται, γι’ αυτό θεωρεί τον κόσμο ψηλό, το ποτάμι κυλάει, γι’ αυτό κατ’ εκείνο ο κόσμος περνάει και χάνεται κλπ.

Η εικονογράφηση της Κέλλυς Ματαθία-Κόβο είναι πανέμορφη, με ποικίλες οπτικές γωνίες που αντιστοιχούν στους διάφορους αφηγητές, πότε σκοτεινή και πότε φωτεινή, με ένα μυστηριώδες πουλάκι να εμφανίζεται πάντα σε όλες τις σελίδες σαν μέτρο σύγκρισης. Μου άρεσε που ο μικρός μας ήρωας εμφανίζεται μόνο στο τέλος, σα να δείχνει έτσι πως αυτός και το πουλί είναι ένα κι είναι σα να μετουσιώνεται σ’ εκείνο ώστε να μπορεί να πετάει από δω κι από κει και να ρωτάει πιο εύκολα και πιο γρήγορα. Εξαίρετο κείμενο από κάθε άποψη με υπέροχη εικονογράφηση που το υποστηρίζει και το ενισχύει σωστά!

Βιβλίο Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς 
Συγγραφέας Μαρία-Στέλλα Ζεάκη
Εικονογράφος Μάριος Ιωαννίδης
Κατηγορία Παραμύθι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Στέλλα Ζεάκη έγραψε ένα πρωτότυπο και άκρως διασκεδαστικό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω που μυρίζει Κρήτη από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Με αφορμή τα αδέλφια Δήμητρα και Μανόλη που επισκέπτονται κάθε καλοκαίρι τη γιαγιά τους στην Κρήτη και περνάνε αξέχαστα στο χωριό μαθαίνουμε πολλά πράγματα γύρω από την κρητική κουζίνα, η οποία επιπλέον είναι η βάση και η ουσία της μεσογειακής διατροφής που τόσο καλό κάνει στον άνθρωπο. Μέσα από αινίγματα, κωδικοποιημένες φράσεις και πολύτιμα μυστικά, μαθαίνουμε για τη λαογραφία, τις γεύσεις, τη χλωρίδα του νησιού και πολλά άλλα. Τα δυο παιδιά  ακολουθούν τη γιαγιά τους παντού και κάθε βόλτα στο πλάι της είναι μια περιπέτεια όπου μαθαίνουν κάθε φορά καινούργια πράγματα. Αυτό το καλοκαίρι ανακαλύπτουν στην κασέλα της ένα ξεχασμένο τετράδιο γεμάτο συνταγές αλλά είναι γραμμένες με ακαταλαβίστικο τρόπο. Σύντομα όμως διαπιστώνουν πως τα κείμενα είναι κρυπτογραφημένα και γεμάτα αινίγματα αλλά με λίγη σκέψη μπορούν να βρουν τις σωστές απαντήσεις και να υλοποιήσουν τις συνταγές ή να μάθουν περισσότερα για τον τόπο καταγωγής τους. «Είναι συνταγές που δίνουν δύναμη. Όμως πρέπει να προσέχεις τα συστατικά κάθε συνταγής. Να είσαι σίγουρη ότι βρίσκεις καλά υλικά για να μαγειρέψεις τη συνταγή. Αν οι πρώτες σου ύλες δεν είναι καλές, τότε η συνταγή δεν πιάνει…»! τα νουθετεί η γιαγιά.

Μια υπέροχη και συναρπαστική ιστορία ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μικρών και μεγάλων αναγνωστών, με ένα κείμενο στο οποίο υπάρχουν άφθονες ιδιωματικές λέξεις της κρητικής διαλέκτου, όπως «σώχωρο», «τσούκος» κ. ά. και πλούσιο λεξιλόγιο, γεμάτο  από τις ποικιλίες των άγριων χόρτων του νησιού (πικραλίδες, γαλατσίδες, μαρουλίδες και παπούλες), τους χοχλιούς (μουρμούρες, μπαρμπαρόσοι, μκροχόχλιδα κλπ.) κ. ά. Μικρά μυστικά διατροφής ξεδιπλώνονται απρόσμενα και μας δείχνουν πόση σημασία έχει να προσέχουμε τι τρώμε καθημερινά ενώ ταυτόχρονα πίσω από τις γραμμές τονίζεται πως πρέπει να βάλουμε στην καθημερινότητά μας όλα τα φαγητά, χωρίς εξαιρέσεις. Κάθε σελίδα είναι και μια νέα ανακάλυψη που θα μας πληροφορήσει για τους θησαυρούς της γης και, με αφορμή την παρατηρητικότητα της γιαγιάς, αγκαλιάζουμε τη σοφή φύση, η οποία δίνει σχήμα σε κάθε φυτό ή καρπό ανάλογα με τα όργανα του ανθρώπινου σώματος που ωφελεί!

Ο ρόλος των δημητριακών στη ζωή μας, πώς πρέπει να φτιάχνονται η πιτιά και η μυζήθρα με κλαδιά από συγκεκριμένη συκιά ή λαογραφικές πληροφορίες που επίσης δεν ήξερα, όπως ότι κάποτε που θέριζαν το χωράφι άφηναν ένα μέρος αθέριστο για να ευχαριστήσουν τη γη που δίνει γενναιόδωρα τους θησαυρούς της είναι ένα μικρό δείγμα από τις πληροφορίες που θα βρει κανείς σε αυτό το έξυπνο βιβλίο. Μέσα από μια γλυκιά, τρυφερή και πλούσια σε ιδέες ιστορία κατανοούμε πως το μόνο που χρειάζεται είναι να ανοίγουμε τα μάτια μας και να διαβάζουμε προσεκτικά αυτό που η φύση μάς παρέχει απλόχερα. Η εικονογράφηση του Μάριου Ιωαννίδη είναι γεμάτη χρώματα και όμορφες λεπτομέρειες. Συνδυάζει αρμονικά τον ρεαλισμό της λεπτομέρειας και τη φαντασία του καλλιτέχνη που δε διστάζει να δημιουργήσει ποιητικές εικόνες όπως αυτήν που τα παιδιά διαβάζουν κάτω από το φεγγαρόφωτο. Τι κατακόκκινες ντομάτες, πόσο λαχταριστά φαγητά, τι γλυκιά γιαγιά, τι έξυπνα μουτράκια, πόσο ωραία αποτυπώνεται το κείμενο με αυτές τις εικόνες!

«Το παλιό τετράδιο της γιαγιάς» είναι ένα ταξίδι στο παρελθόν και ταυτόχρονα στο παρόν, με το οποίο δένεται αναπόσπαστα ένας θησαυρός γνώσης, αινιγμάτων, συμβουλών και συνταγών γεμάτος κρητικές λέξεις και τροφές που συστήνει στα παιδιά με τον καλύτερο τρόπο τα οφέλη της φύσης και συγκεκριμένα της κρητικής διατροφής. Το κείμενο βοηθάει με τον καλύτερο τρόπο στην προστασία της ξεχωριστής αυτής διατροφικής ταυτότητας, την αναδεικνύει και ταυτόχρονα την καλλιεργεί. Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου υπάρχουν πάρα πολλές εκπαιδευτικές δραστηριότητες που συνεχίζουν να χαρίζουν γνώσεις και ατέλειωτες ώρες δημιουργικής απασχόλησης σε μικρούς και μεγάλους. Εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, κατασκευές, εφαρμογή της πυραμίδας της μεσογειακής διατροφής στην καθημερινότητά μας, αινίγματα, παροιμίες και λεξικό της κρητικής διαλέκτου συμπληρώνουν άψογα το περιεχόμενο του παραμυθιού και βοηθάνε τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν μέσα από το παιχνίδι και τη δημιουργικότητα τα προτερήματα της κρητικής κουζίνας. Το βιβλίο διατίθεται on-line και δωρεάν στα ελληνικά και στα αγγλικά.

Βιβλίο Νεράιδες
Τίτλος πρωτοτύπου Les fées 
Συγγραφέας Sébastien Pérez 
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Εικονογράφος Fatemeh Haghnejad (Bluebirdy) 
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλώς ορίσατε στον κόσμο των Νεράιδων! Νεράιδες των στοιχείων της φύσης, της μοίρας, του άλλου κόσμου, του έρωτα, της εκδίκησης, μικροσκοπικές και προστάτιδες, της τρέλας, είναι όλες εδώ σ’ ένα υπέροχο, καλοφτιαγμένο και προσεγμένο άλμπουμ για παιδιά από 8 ετών και πάνω, με ένα πλήθος από συναρπαστικές πληροφορίες από μυθολογίες του κόσμου, δοξασίες, παραμύθια, γητειές. Χιλιάδες πληροφορίες για τα αγαπημένα αυτά πλάσματα από όλες τις χώρες του κόσμου, κυρίως από Ευρώπη και Ασία αλλά και από χώρες με εξίσου πλούσια λαογραφική παράδοση, παρατίθενται σ’ ένα μεγάλο βιβλίο που μας ταξιδέυει σε κόσμους αθέατους και κρυφούς, συναρπαστικούς και δελεαστικούς. Ποιες και τι είναι οι νεράιδες; Πώς βγαίνουν στο φως; Τις βλέπουν οι άνθρωποι; Είναι πλάσματα της φαντασίας ή αληθινά; Πόσες υπάρχουν;

Η βασική ιστορία ξεδιπλώνεται μέσα από τις περιπέτειες ενός ιδιαίτερου αγοριού που μας ταξιδεύει σ’ ένα μέλλον διαφορετικό αλλά και σ’ ένα παρόν γεμάτο αινίγματα και με συγκεκριμένες αφορμές στρέφουμε τα ματιά μας στα διάφορα και διαφορετικά είδη νεράιδων που μας έρχονται από κάθε γωνιά της γης. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που συνδέεται η ιστορία του παιδιού με το περιβάλλον γύρω του και πώς τονίζεται μέσα από αυτήν τη συναρπαστική παράθεση των ονομάτων, των πλασμάτων και των μορφών η καταστροφή του περιβάλλοντος εξαιτίας του οποίου οι νεράιδες εξαφανίζονται μαζί με τη συλλογική μνήμη του ανθρώπου, μιας και είναι απόλυτα συνδεδεμένες με τα δάση, τις λίμνες και τα ποτάμια. Είναι μια από τις καλύτερες εκδόσεις που έχω διαβάσει και μελετήσει και συνδυάζει πλούσια λαογραφικά, πολιτισμικά και φαντασιακά στοιχεία με οικολογικά μηνύματα και με μια κεντρική ιδέα που ξετυλίγεται γεμάτη μυστήριο και συναρπαστικές εκπλήξεις! Η εικονογράφηση είναι υπέροχη, όχι μόνο στον τρόπο που αποτυπώνει τα λατρεμένα αυτά πλάσματα αλλά και στο lay out, μιας και το στήσιμο των σελίδων είναι εντυπωσιακό. Είτε χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα του κειμένου είτε τοποθετείται κεντρικά με τις πληροφορίες να χορεύουν γύρω της είτε αποτυπώνεται με δισέλιδα σαλόνια γεμάτα πληροφορίες και μορφές, η εικονογράφηση κάνει το ταξίδι στη γνώση και στον μαγικό κόσμο των νεράιδων κάθε φορά και μια πραγματική έκπληξη!

Βιβλίο Πώς να γίνεις κατάσκοπος 
Τίτλος πρωτοτύπου Manual para espias
Συγγραφέας Daniel Nesquens
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Εικονογράφος Mathias Sielfeld 
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τι είναι κατάσκοπος; Ποια είναι τα προσόντα και ποιοι οι δώδεκα χρυσοί κανόνες του καλού κατασκόπου; Τι τεχνικές κατασκοπείας να ακολουθήσω και τι λάθη γίνονται συνήθως; Τι περιέχει η βαλίτσα του κατασκόπου; Ποιοι είναι οι θρυλικότεροι κατάσκοποι; Αυτά και άλλα ερωτήματα περιμένουν τα παιδιά από 6 ετών και πάνω να τα ανακαλύψουν και να ταξιδέψουν στον συναρπαστικό κόσμο των κατασκόπων!

«Αν θέλεις να γίνεις κατάσκοπος δε χρειάζεται να είσαι Ρώσος, να φοράς καμπαρντίνα… Ο κατάσκοπος είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος που εμπιστεύεται το ένστικτό του», τονίζει ο συγγραφέας. Χρειάζονται ικανότητες και ταλέντο, πρέπει να είναι κανείς έμπιστος, διακριτικός και με αυτοπεποίθηση, λογικός, σε καλή φυσική κατάσταση και με όμορφη εμφάνιση! Παρακολούθηση επιτόπια ή εξ αποστάσεως, καμουφλάζ, συστήματα κρυπτογράφησης, η συσκευή Enigma, συμβουλές, πώς να φτιάξεις τη μυστική σου ταυτότητα, ο κατάλληλος εξοπλισμός και χιλιάδες άλλες πληροφορίες, προτάσεις και ιδέες, ανάμικτες με πραγματικά ιστορικά στοιχεία, δημιουργούν ένα συναρπαστικό σύμπαν γεμάτο προκλήσεις, ιδέες και άφθονες ώρες παιχνιδιού! Η εικονογράφηση είναι εξαίρετη από κάθε άποψη, με ολοσέλιδες αποτυπώσεις γεμάτες από χιλιάδες λεπτομέρειες που συνοδεύουν το αντίστοιχο κείμενο και ωθούν τα παιδιά να ψάξουν ξανά και ξανά για κρυμμένα πρόσωπα και αντικείμενα, να ταυτιστούν με το κείμενο, να εμπεδώσουν τις συναρπαστικά γραμμένες πληροφορίες και να μάθουν παίζοντας! Χιλιάδες χρώματα και πρόσωπα, ποικίλες οπτικές γωνίες, παιχνίδια, ναι, ο εικονογράφος έχει κάνει άψογη δουλειά!

Βιβλία Αινίγματα & Κάλαντα
Συγγραφείς Μάκης Τσίτας, Ράνια Μπουμπουρή
Εικονογράφος Ανδριάννα Ρούσσου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα «Αινίγματα» προέρχονται από την αρχαιότητα και θέλουν κοφτερό μυαλό και φαντασία για να λυθούν. Δεν είναι τυχαίο που κάποτε, όταν οι βασιλιάδες έστελναν αινίγματα ο ένας στον άλλον, όποιος δεν έβρισκε την απάντηση πλήρωνε φόρο! Στην εποχή των παππούδων και των γιαγιάδων μας, τα αινίγματα ήταν παιχνίδια που παίζονταν ομαδικά και προσπαθούσαν τα παιδιά να σκεφτούν το πιο δύσκολο αίνιγμα. Είχαν ωραίο ρυθμό, θύμιζαν ποιηματάκια και όλα έκλειναν με τη φράση «Τι είναι;». Στις σελίδες του βιβλίου οι μικροί αναγνώστες μπορούν να βρουν πολλά από αυτά, να πλουτίσουν το λεξιλόγιό τους και τη φαντασία τους και να παίξουν μεταξύ τους. Ποιος μπορεί λοιπόν να βρει τη λύση και πόσο γρήγορα; Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν πολλές δραστηριότητες, παιχνίδια και κουίζ ώστε η γνώση να μη σταματάει ποτέ!

Από την άλλη, τα «Κάλαντα» είναι τα παραδοσιακά τραγούδια που εξακολουθούν να λέγονται και σήμερα σε πόλεις και χωριά κι αναγγέλλουν τον ερχομό των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων.  Πόσο όμορφες και τρυφερές στιγμές, να έρχονται παιδιά στην πόρτα σου και να τραγουδάνε κι οι νοικοκυραίοι να τα φιλεύουν με χρήματα και γλυκίσματα! Όπως με τα «Αινίγματα» και με τα άλλα βιβλία της σειράς έτσι κι εδώ τα παιδιά θα περάσουν άφθονες ώρες διασκεδάζοντας και παίζοντας, μαθαίνοντας τραγούδια και για τις τρεις γιορτές από όλες της περιοχές της Ελλάδας αλλά και από Μικρά Ασία, Πόντο και Κύπρο! Στο τέλος του βιβλίου οι ερωτήσεις, τα κουίζ και οι ιδέες για δραστηριότητες χαρίζουν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού.

Η εικονογράφηση της Ανδριάνας Ρούσσου είναι το κατάλληλο συμπλήρωμα των βιβλίων, μιας και χρησιμοποιεί πολλά χρώματα και ζωηρές εκφράσεις, αποτυπώνοντας σε μεγάλο μέγεθος τις εικόνες που φτιάχνουν τα λόγια των καλάντων και οι γρίφοι των αινιγμάτων. Ιδιαίτερα στα «Αινίγματα» δεν προδίδονται οι απαντήσεις των γρίφων, αντίθετα, δίνονται στοιχεία που θέλουν σκέψη για να συνδυαστούν με το περιεχόμενο των αινιγμάτων κι όλο αυτό κεντρίζει τη φαντασία! Ζώα, σπίτια και άνθρωποι δημιουργούν ένα σύμπαν γεμάτο όμορφες λεπτομέρειες που θα συναρπάσουν μικρούς και μεγάλους και θα ενισχύσουν τη φαντασία. Ελάτε λοιπόν να γνωρίσουμε την παράδοσή μας!

Βιβλίο Ο χορός του αετού 
Συγγραφέας Νάγια Δαλακούρα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νάγια Δαλακούρα στο νέο της μυθιστόρημα μας ταξιδεύει στους σαρακατσάνικους καταυλισμούς της Ροδόπης και μας συστήνει με τον καλύτερο τρόπο την καθημερινότητά τους, την ντοπιολαλιά τους, τα ήθη και τα έθιμά τους, τον τρόπο ζωής τους, τις μετακινήσεις τους όταν αλλάζουν οι εποχές και πολλά άλλα. Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: δεκαετία του 1920, πόλεμος και μεταπολεμικά χρόνια. Το 1926 στο τσελιγκάτο της Χαϊντούς στη Ροδόπη φτάνει ο καινούργιος δάσκαλος Γιάννης Κοντούλης και μια εντελώς διαφορετική ζωή τον περιμένει στο οροπέδιο. Πιστεύει ότι η μάθηση είναι ατομική ευθύνη και απαιτεί προσωπική θυσία, είναι υπέρμαχος της δημοτικής γλώσσας, αποκηρύσσει τις παλαιές πειθαρχικές μεθόδους και εφαρμόζει τη βιωματική μάθηση, διαπιστώνει πως η νέα γενιά αγνοεί το ιστορικό παρελθόν και τα πολιτικά γεγονότα του έθνους ενώ οι οξείες λεκτικές διαμάχες με τους υποστηρικτές της καθαρεύουσας τον βάζουν στο μάτι του συντηρητικού επιθεωρητή της τοπικής εκπαιδευτικής κοινότητας και κατά συνέπεια μειώνουν τον μισθό του και τον εξορίζουν σε δυσπρόσιτους και ανεπιθύμητους τόπους. Είναι αυθόρμητος, τελειομανής, νευρικός, στράφηκε από νωρίς στα γράμματα και γνώρισε τα κείμενα σπουδαίων ανθρώπων, ανέπτυξε κριτική σκέψη, ο Εκπαιδευτικός Όμιλος καθόρισε τη σκέψη του και τη στάση ζωής κι αυτός ο άνθρωπος, για να ενισχύσει το εισόδημά του, ανέλαβε καλυβοδάσκαλος σε μια κλειστή κοινωνία.

Πόσο παραστατικά και με τι διακριτικό λυρισμό ζωντανεύει η καλοκαιρινή φύση του βουνού, με τα χρώματα και τους ήχους της, με τις διαρκείς εναλλαγές της, με τη δροσιά αλλά και τη ζέστη! Θερινό διδασκαλείο λοιπόν για τα τσοπανόπουλα σε μια από τις ευφορότερες λάκες της οροσειράς της Ροδόπης, με αρνητικές συστάσεις του επιθεωρητή της εκπαίδευσης αλλά με θετικότατες από τους κεχαγιάδες της Θάσου, απ’ όπου κατάγεται ο δάσκαλος. Γραφή και αριθμητική θεωρούνται απαραίτητες για τις δοσοληψίες με τους εμπόρους και για τις μισθώσεις των λιβαδιών με τους ιδιοκτήτες τους οπότε τα παιδιά μαζεύονται στο καλύβι με δισταγμό αλλά και λαχτάρα. Ξαφνιάζονται που ο δάσκαλος κάνει μαθήματα χωρίς τη βέργα της τιμωρίας και αντ’ αυτού, μετά την υποχρεωτική και προγραμματισμένη ύλη, τους εμφυσούσε το πάθος για το άγνωστο, την αγάπη για τις λέξεις και αφύπνιζε τον συναισθηματικό τους κόσμο! Ανάμεσά τους η δωδεκάχρονη Παναγιώτα, που ο πατέρας της δέχτηκε να μάθει γράμματα, «νεραντζομάγουλη, σπαθάτη και καλότυχη», αρχικά δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ενώ αντίθετα είναι ξεφτέρι στα μυστικά της φύσης και της σαρακατσάνικης ζωής, σταδιακά όμως αρχίζει να μαγεύεται από τη μυθολογία και τη λογοτεχνία. Σκληρή και δύσκολη η ζωή αυτών των παιδιών αλλά και τον γονιών τους και καταγράφεται με συναρπαστικές λεπτομέρειες και με τρόπο που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον μου. Έμαθα πολλά πράγματα λαογραφικής φύσης (οι φωτιές τ’ Άη Γιάννη του Κλήδονα, η γιορτή του Προφήτη Ηλία, τα έθιμα του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου), γνώρισα την ιεραρχία και τους άγραφους νόμους, τις σχέσεις μεταξύ αντρών και γυναικών, τη σημασία που έχουν τα πρόβατα και οι στάνες στην ιδιότυπη ζωή τους, είδα τη συλλογική προσπάθεια κατασκευής των τραχιών καλυβιών που θα είναι το σπίτι τους, κατέγραψα ένα σωρό δραστηριότητες που τελούν αδιάλειπτα και αναλλοίωτα για αιώνες: «…πως εκείνοι οι λαγαροί ποιμένες είχαν υιοθετήσει τη βραδύτητα των δέντρων και πως η ηρεμία της φυλλωσιάς ήταν αποτυπωμένη στο βλέμμα τους. Πως η επαφή με το βουνό είχε διαμορφώσει τον χαρακτήρα και την κοσμολογία τους» (σελ. 35).

Η συγγραφέας καταγράφει μια τρυφερή ιστορία χωρίζοντάς την σε τρία κομμάτια και βάζοντας τους δύο βασικούς ήρωες να συναντιούνται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, κάτι που με γέμιζε αγωνία ως προς το αν θα προχωρήσουν επιτέλους μαζί, αν θα παραδεχτούν τα συναισθήματά τους, αν θα καταφέρουν να ξεπεράσουν τα εμπόδια της Ιστορίας και της κοινωνίας. Ας μην ξεχνάμε πως η σαρακατσάνικη κοινωνία είναι αυστηρά αντροκρατούμενη κι η υποψήφια νύφη δεν ξέρει τι την περιμένει και δεν είναι σε θέση να χαρεί την ημέρα του γάμου της, μιας και είναι γεμάτη με τις ξένες έννοιες που έρχονται, χωρίς να έχει την παραμικρή ιδέα και επιλογή γι’ αυτές. Στα βουνά δεν αναρωτιέσαι αν είναι καλό το τάξιμο γιατί το συνταιριάξανε οι προξενήτρες που δεν κάνουν ποτέ λάθος, δεν αναρωτιέσαι για συναισθήματα ή αγάπη γιατί αυτά έρχονται με τα χρόνια μα κυρίως δεν ερωτεύεσαι: «Κίνηση και στατικότητα μαζί σε μια αιωνόβια συνομιλία δίχως διάθεση για αντίλογο. Ζωή αρμονική, καθορισμένη, κι υπαγορευμένη άψογα από άγραφους νόμους που δεν αμφισβητεί κανείς, νόμοι υποταγής» (σελ. 153). Αυτά τα στερεότυπα έρχεται να γκρεμίσει η Νάγια Δαλακούρα με ένα γλυκό και σκληρό, ρομαντικό και ρεαλιστικό μυθιστόρημα που με συγκίνησε με το τέλος του.

Η Εθνική Αντίσταση στα βουνά του 1941 είναι μια ισχυρή απάντηση στην εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα, οπότε η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη προσαρτήθηκαν χωρίς μάχη στον έλεγχο των Βούλγαρων κι άρχισαν ακρότητες, εκτελέσεις, εποικισμοί, εκβουλγαρισμοί, απελάσεις, βασανιστήρια, τα όμορφα χωριά μετατρέπονται σε τόπους μαρτυρίου. Ο Γιάννης Κοντούλης εντάσσεται στην Εθνική Αντίσταση, μάχεται, πολεμάει, κάνει σαμποτάζ κι όμως ο έρωτας βρίσκει χώρο να τρυπώσει και να ξεκινήσει έναν κύκλο που υποτίθεται πως είχε κλείσει αλλά παραμένει ανοιχτός μέχρι να πάρει το πάνω χέρι η καρδιά. Τα ντουρντουβάκια (τάγματα εργασίας) στη Βουλγαρία, η απελευθέρωση, η παρασυρμένη από την πρόοδο και την ευημερία Ελλάδα του 1950 (η δεκαετία του Ελλαδέξ) και ταυτόχρονα με αυτόν τον κοινωνικό μετασχηματισμό έρχονται η αποδυνάμωση και η απονομαδοποίηση, τα μειωμένα από το δασαρχείο ορεινά βοσκοτόπια, η αστική διαβίωση, οπότε οι Σαρακατσάνοι μένουν οριστικά στον κάμπο και γίνονται γεωργοί. Ναι αλλά μέσα σε όλα αυτά τι απέγιναν ο αετός και η οξιά; Ξαναβρέθηκαν;

«Ο χορός του αετού» είναι ένα καλογραμμένο, ανατρεπτικό και γλυκόπικρο μυθιστόρημα για δυο ανθρώπους που κινούνται παράλληλα αλλά κάποιες στιγμές τμήθηκαν μόνο και μόνο για να χωριστούν ξανά χωρίς να ξεχνάει ποτέ ο ένας τον άλλον. Προσεγμένη πλοκή, που δεν αναλώνεται σε χιλιάδες σελίδες με διαρκή εμπόδια αλλά παραμένει σφιχτοδεμένη, μετρημένη και καλοζυγισμένη, γραμμένη λιτά, απλά και δωρικά σαν τη γλώσσα των Σαρακατσάνων. Το κείμενο μου χάρισε άφθονες πληροφορίες για μια κοινωνία που δε γνώριζα, με τέτοιο τρόπο που με παρακίνησε ν’ ακούσω τα τραγούδια, να ψάξω για την τέχνη τους, να διαβάσω για τη ζωή τους. Επίσης, τα κείμενα και οι άνθρωποι του πνεύματος που γαλούχησαν τον δάσκαλο Κοντούλη, όπως ο Ψυχάρης, ο Αλέξανδρος Δελμούζος, ο Δημήτρης Γληνός, παρατίθενται με σύντομη απεικόνιση της νοοτροπίας και των αντιλήψεών τους και με χαρακτηριστικά αποσπάσματα από κείμενά τους να δίνουν την απαραίτητη νότα αυθεντικότητας για την εποχή κατά την οποία διαδραματίζεται αρχικά το μυθιστόρημα. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχει γλωσσάρι που επεξηγεί τις ιδιωματικές λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιήθηκαν, σημείωμα του Γεωργίου Μουτσιάνα, Προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Σαρακατσαναίων και ενδεικτική βιβλιογραφία. Ένα υπέροχο ταξίδι σε μια κοινωνία για την οποία ξέρουμε ελάχιστα και οφείλουμε να μάθουμε περισσότερα.

Βιβλίο Νηρηίδες μου, νεράιδες! 
Συγγραφέας Κατερίνα Δημόκα
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κατερίνα Δημόκα έγραψε ένα συναρπαστικό, λυρικό μυθιστόρημα για παιδιά από 10 ετών και πάνω γεμάτο διαχρονικά νοήματα και τρυφερές αλήθειες και καταφέρνει να συνταιριάξει με υποδειγματικό τρόπο τον πλούτο της ελληνικής μυθολογίας με τη σημερινή πραγματικότητα. Μπορούν να το διαβάσουν και μικρότερα παιδιά απλά δε θα μπορέσουν να κατανοήσουν τον πλούτο των μεταφορών και των εννοιών που θα χαριστούν απλόχερα στα μεγαλύτερα. Το βιβλίο πάντως είναι ένα ταξίδι για όλους και μας συστήνει τις μυθικές Νηρηίδες, ποιες και πόσες ήταν, ποιος ήταν ο ρόλος τους στις θάλασσες και στα ποτάμια και πώς επηρέασαν τη σκέψη και τη λαογραφία του λαού μας. Ο σοφός ηλικιωμένος άγνωστος διατυπώνει υπέροχες αλήθειες και χαρίζει μια διαφορετική οπτική στα προβλήματα που ταλανίζουν την αφηγήτρια και συνεκδοχικά εμάς. Τη βοηθάει να μαλακώσει από τη σκληράδα που βλέπει γύρω της ένεκα της επιβίωσης: «Ένας λόγος παραπάνω τότε να ζητήσεις από τις Νηρηίδες την ειρήνη και την αρμονία». Οι απόψεις του, η ματιά του, η σιγουριά του, η εμπειρία της ζωής είναι τα καλύτερα εχέγγυα για να μάθουμε να δείχνουμε σεβασμό στη φύση γενικότερα και στη θάλασσα ειδικότερα. Ένα από τα πιο δυνατά μαθήματα του κειμένου είναι πως είναι άσχημο να προχωράμε μπροστά, σίγουροι για τον εαυτό μας και δείχνοντας αλαζονεία απέναντι στις καταβολές μας, τις οποίες βολικά διαγράφουμε. Ναι αλλά έτσι, γυρίζοντας την πλάτη στο παρελθόν μας, στην οικογένειά μας, στην καταγωγή μας, σημαντικό μέρος των οποίων είναι και η μυθολογία, ξεχνάμε πού ανήκουμε κι έτσι δεν βρίσκουμε ποτέ ποιοι πραγματικά είμαστε και τι θέλουμε. Γιατί όμως δεν βλέπουμε σήμερα αυτά τα γοητευτικά πλάσματα του νερού; Ανατριχιαστική η επεξήγηση: «…-γιατί δεν τις τιμούνε πια οι άνθρωποι; -…Επειδή πίστεψαν πως γίνανε οι ίδιοι θεοί. Πως φτιάχνοντας σιδερένια κατάρτια θα νικήσουν τη θάλασσα και δεν θα καραβοτσακίζονται. Όσο ψηλώνουν τα κατάρτια, βλέπεις, ψηλώνει και ο νους των σημερινών ανθρώπων» (σελ. 13). Η αφηγήτρια εξανίσταται αλλά ο παππούς της λέει κάτι σημαντικό: «-Μην παίρνετε, παππού, στα σοβαρά τους μύθους! -Μα οι μύθοι είναι η ξεχασμένη μνήμη. Ό,τι ξεχνάμε δεν πάει να πει πως δεν υπήρξε κιόλας» (σελ. 15-16).

Το χειρότερο είναι πως ζούμε σε μια εποχή ρεαλισμού που έχει καταπνίξει τη φαντασία, έλλειψης αγάπης και σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους γύρω μας κι όλα αυτά ο μυστηριώδης άγνωστος τα φέρνει μπροστά μας, τα φωτίζει σωστά και μας βοηθάει να πιάσουμε το νήμα του εαυτού μας από την αρχή. Συναρπαστικές ιστορίες από την ελληνική μυθολογία (ο Αχιλλέας και η Θέτιδα, η αρπαγή της Ευρώπης κ. π. .ά.) εντάσσονται σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ της Εύης και του ηλικιωμένου άντρα, με τρόπο που δείχνει πως οι Νηρηίδες υπάρχουν πάντα και παντού στη ζωή μας, ακόμη και στην ηρεμία και στην απραξία: «-Όμως η μικρή μου πατρίδα δεν έχει και τίποτα ξεχωριστό. Ήλιος, πέλαγος και ησυχία. -Να ευγνωμονείς τότε, παιδί μου, τη Γαλήνη, που χαρίζει τα σπουδαία. Όπως λέει δηλαδή και το όνομά της, την αρμονία και την ηρεμία» (σελ. 25). Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα κινείται σε σκούρους τόνους και αποτυπώνει με άφθαστη τέχνη το σουρεαλιστικό σύμπαν της μυθολογίας, ζωντανεύοντας με λεπτομέρειες τις μορφές και τα γεγονότα που αφηγείται ο παππούς και ταυτόχρονα τις ξεχωριστές στιγμές που περνάνε οι δύο ήρωες του βιβλίου στην ακροθαλασσιά. Αέρινες φιγούρες σχεδιασμένες με τέτοιο τρόπο που ακολουθούν λες το αείρροον του λόγου και του μύθου που ξεδιπλώνονται στο κείμενο.

Το βιβλίο «Νηρηίδες μου, νεράιδες!» της Κατερίνας Δημόκα είναι ένα υποδειγματικό σύνολο λογοτεχνίας και μυθολογίας σ’ ένα κείμενο γεμάτο ομορφιά, αρμύρα και φαντασία. Χωρίς ηθικές επιταγές, χωρίς «πρέπει» και κουραστικές διδαχές, μέσα από τις σελίδες αυτού του ευφάνταστου βιβλίου ξεπηδούν υπέροχες και σημαντικές έννοιες που γεμίζουν τα κεφάλαια ομορφιά, ποίηση, νοήματα! Πρόκειται για μια διαφορετική βιβλιοπρόταση που καταφέρνει να συνταιριάξει άψογα τον ρεαλισμό με τη φαντασία και να εξηγήσει με υποδειγματικό τρόπο μικρά και μεγάλα μυστικά της καθημερινότητάς μας.

Βιβλία Παροιμίες & Γλωσσοδέτες
Συγγραφείς Μάκης Τσίτας, Ράνια Μπουμπουρή
Εικονογράφος Ανδριάννα Ρούσσου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι «Παροιμίες» εκπροσωπούν την ανθρώπινη πείρα ανά τους αιώνες και προσπαθούν να προφυλάξουν και να συνετίσουν. Κάποτε η γνώση μεταδιδόταν από στόμα σε στόμα κι οι άνθρωποι αποκτούσαν τις εμπειρίες τους κατ’ αυτόν και μόνο τον τρόπο. Από αυτήν την παράδοση λοιπόν δημιουργήθηκαν οι παροιμίες, μιας και «το πάθημα γίνεται μάθημα και το μάθημα παροιμία»! Στο βιβλίο αυτό οι δύο συγγραφείς συστήνουν στα παιδιά τις πιο διασκεδαστικές και απολαυστικές παροιμίες με εύληπτο και ικανοποιητικό τρόπο. Κάθε παροιμία την ακολουθεί μια πολύ σύντομη ερμηνεία και στο τέλος υπάρχουν πολλές δραστηριότητες, παιχνίδια και κουίζ ώστε η γνώση να μη σταματάει ποτέ!

Από την άλλη, οι «Γλωσσοδέτες» είναι τα παιχνίδια που χρησιμοποιούσαν κάποτε για να περάσουν την ώρα τους οι μεγάλοι, σε μια εποχή που δεν υπήρχε τηλεόραση ούτε διαδίκτυο. Διασκεδάζανε χρησιμοποιώντας λέξεις δυσκολοπρόφερτες πολύ γρήγορα και όλες μαζί. «Δένουν τη γλώσσα» δηλαδή, μπερδεύουν. Αλήθεια, μπορείτε να τους πείτε γρήγορα; Ακόμα πιο γρήγορα; Πολύ πολύ γρήγορα; Όπως με τις «Παροιμίες» έτσι κι εδώ τα παιδιά θα περάσουν άφθονες ώρες διασκεδάζοντας και παίζοντας, προσπαθώντας να μη «γλωσσέψουν την μπέρδα τους», ουπς, να μην μπερδέψουν τη γλώσσα τους ήθελα να πω! Στο τέλος του βιβλίου οι ερωτήσεις, τα κουίζ και οι ιδέες για δραστηριότητες χαρίζουν ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού.

Η εικονογράφηση της Ανδριάνας Ρούσσου είναι το κατάλληλο συμπλήρωμα των βιβλίων, μιας και χρησιμοποιεί πολλά χρώματα και ζωηρές εκφράσεις, αποτυπώνοντας σε μεγάλο μέγεθος τις εικόνες που φτιάχνουν οι παροιμίες και οι ιστορίες πίσω από τους γλωσσοδέτες. Ζώα, σπίτια και άνθρωποι δημιουργούν ένα σύμπαν γεμάτο όμορφες λεπτομέρειες που θα συναρπάσουν μικρούς και μεγάλους και θα ενισχύσουν τη φαντασία. Ελάτε λοιπόν να γνωρίσουμε την παράδοσή μας!