Βιβλίο Το συμβόλαιο του Παγκανίνι 
Τίτλος πρωτοτύπου Paganinikontraktet
Συγγραφέας Lars Kepler
Μεταφραστής Μαριάννα Κουτάλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το δεύτερο μυθιστόρημα της σειράς βιβλίων με ήρωα τον αστυνομικό επιθεωρητή Γιούνα Λίννα είναι πιο γρήγορο και πιο ανατρεπτικό από το πρώτο, με την ένταση να χτυπάει συχνά κόκκινο, με τις εκπλήξεις να διαδέχονται η μία την άλλη, με τα κομμάτια του παζλ να ενώνονται απρόσμενα και σε κρίσιμα σημεία, απογειώνοντας τις εξελίξεις. Οι δύο αρχικά δολοφονίες φαίνονται άσχετες μεταξύ τους, σύντομα όμως διαπιστώνουμε πως πρόκειται για τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος, αυτού που συνδέει το λαθρεμπόριο όπλων σε χώρες της Αφρικής με ανθρώπους που θα κάνουν τα πάντα για να κερδοσκοπήσουν από αυτό παρά την άσπιλη δημόσια εικόνα τους. Πώς δυσχέρανε την εξαγωγή όπλων από τη Σουηδία το ένταλμα σύλληψης εναντίον του προέδρου του Σουδάν Ομάρ ελ-Μπεσίρ και πώς συνδέονται οι δύο χώρες; Τι κρύβεται πίσω από την εταιρεία κατασκευής όπλων Silencia Defence AB; Τι είναι η Ταξιαρχία και πόσο ταιριάζει ιδεολογικά με τη Μοσάντ και τον Κόκκινο Στρατό; Έχουν σχέση η κλοπή εκρηκτικών από στρατιωτικές αποθήκες με την αύξηση δραστηριότητας στις εξτρεμιστικές ομάδες της αριστεράς;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που αντιμετωπίζει στις έρευνές του ο πεισματάρης Γιούνα Λίννα, αστυνομικός επιθεωρητής της Δίωξης Εγκλήματος, το μοναδικό αστυνομικό σώμα της Σουηδίας με επιχειρησιακή δράση και με την ευθύνη για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Είναι γιος αστυνομικού που σκοτώθηκε στο καθήκον κι έχει διαγράψει σημαντική πορεία ως τώρα, με αποτέλεσμα να ανεβαίνει στην ιεραρχία, χωρίς ωστόσο να είναι αυτός ο σκοπός του. Έχει μια αναλυτική σκέψη που τον οδηγεί σε συμπεράσματα βάσει των στοιχείων που κρατά στα χέρια του κάθε φορά, δεν ακολουθεί την πεπατημένη, ξεχωρίζει τα στοιχεία που γνωρίζει από αυτά που υποθέτει, θέλει ησυχία για να σκεφτεί, διαβλέπει κάτι που άλλα μάτια δεν παρατηρούν. Σε αυτό το βιβλίο μαθαίνουμε λίγα ακόμη πράγματα για το ερωτικό του παρελθόν, κάποιο ψυχολογικό φορτίο που τον ταλανίζει ακόμη και στο τέλος γίνεται μια μεγάλη προσωπική αποκάλυψη που εξηγεί πολλά. Ο Λίννα προσπαθεί να εξιχνιάσει την υπόθεση με τη βοήθεια της Σάγκα Μπάουερ, επικεφαλής επιθεωρήτριας της Αντιτρομοκρατικής, παρά τις αντιρρήσεις του διοικητή της Γενικής Διεύθυνσης Ασφάλειας Βέρνερ Ζαντίεν που νοιάζεται για κείνη. Ομολογώ πως βαρέθηκα να την ακούω να κλαίγεται «είναι δική μου η έρευνα» και «είναι δική μου η έρευνα» αλλά είναι μια πολύτιμη συνεργάτις και της το συγχωρώ. Την πορεία των ερευνών παρακολουθεί η Εθνική Επιτροπή Εγκληματολογικών Ερευνών, μια επιτροπή από έξι άντρες που συνεργάζονται σε υποθέσεις ανθρωποκτονιών σε όλη τη Σουηδία, με κολοσσιαίο έργο και περιζήτητα μέλη. Υπάρχει φυσικά η πρόταση στον Λίννα να προστεθεί στην ομάδα αλλά εκείνος θεωρεί τη μέθοδο που ακολουθούν για τη διερεύνηση δύσκαμπτη για κείνον και αρνείται. Οικεία πρόσωπα από το προηγούμενο βιβλίο εμφανίζονται κι εδώ, προσθέτοντας το λιθαράκι τους στις εξελίξεις: ο διοικητής Κάρλος Ελίασσον, ο επιθεωρητής και προϊστάμενος Πέττερ Νέσλουντ, η βοηθός του Γιούνα, Άννια Λάρσον, ο ιατροδικαστής Νιλς Ολέν κ. ά.

Η ακτιβίστρια Πενέλοπε Φερνάντες, πρόεδρος της SFSF, της σουηδικής οργάνωσης για την ειρήνη και τη διαιτησία, διώκεται μαζί με τον σύντροφό της, Μπιορν Άλμσκογκ, από έναν επαγγελματία εκτελεστή που ήδη κατάφερε να σκοτώσει την αδελφή της, Βιόλα. Ο Καρλ Παλμκρόνα, γενικός διευθυντής της Επιθεώρησης Στρατηγικών Προϊόντων, που επικυρώνει τα συμβόλαια εξοπλισμών της Σουηδίας και είναι υπεύθυνος για τις εξαγωγές σουηδικού πολεμικού υλικού, βρίσκεται κρεμασμένος σ’ ένα άδειο δωμάτιο. Το πτώμα αιωρείται από το ταβάνι και δεν υπάρχουν άλλα έπιπλα στο δωμάτιο. Δολοφονία ή αυτοκτονία; Τι σημαίνουν τα τελευταία του λόγια σε μια γενική συνέλευση «το μόνο που μας μένει είναι να μιμηθούμε τον Άλγκερνον  για να μην έρθουμε αντιμέτωποι με τον εφιάλτη μας»; Ο Άξελ Ρίεσσεν, ύστερα από είκοσι χρόνια αδιάκοπης κατανάλωσης υπνωτικών χαπιών και αλκοόλ κατέστρεψε το ήπαρ του, τα πάντα απαγορεύτηκαν και κατάντησε να κοιμάται μια ώρα κάθε βράδυ. Διαλογισμός, ύπνωση και αυθυποβολή δεν έφεραν αποτελέσματα, ώσπου σε μια ψυχιατρική κλινική γνώρισε τη 14χρονη Μπέβερλι που πάσχει από οριακή διαταραχή προσωπικότητα και συνάπτει παρορμητικές σχέσεις, δεν ξέρει να βάζει όρια και δεν έχει φυσιολογικό ένστικτο αυτοσυντήρηση. Ο Άξελ προσπαθεί να κρύψει τη σχέση τους γιατί έχει ανάγκη να κοιμηθεί κι εκείνη τον χρειάζεται για να είναι ήρεμη κι ευτυχισμένη.

«Το συμβόλαιο του Παγκανίνι» είναι ένα ταξίδι στον σκοτεινό κόσμο του λαθρεμπορίου όπλων, όπου ο θάνατος δε χαρίζεται και η τρομοκρατία είναι αγκαλιά με τον εκβιασμό για να επιτευχθούν τα σκοτεινά συμφέροντα όσων κρύβονται πίσω από τον λαβύρινθο που προσπαθεί να φωτίσει ο Λίννα. Μυστικές προμήθειες, σιωπηρές συμφωνίες, συμβόλαια με τον διάβολο, εκμετάλλευση εμφύλιων καταστάσεων είναι μερικά μόνο από τα εμπόδια που θα συναντήσει στην προσπάθειά του να ενώσει τα κομμάτια ενός αταίριαστου φαινομενικά παζλ. Το κτήριο της Γενικής Διοίκησης της Αστυνομίας, το πανεπιστημιακό νοσοκομείο, τα εξοχικά σπίτια, οι αποθήκες, όλα περιγράφονται με ρεαλισμό και οι λέξεις χρησιμοποιούνται με τέτοιο τρόπο που δίνουν ατμοσφαιρικότητα στο κείμενο και μια γοητεία στην πόλη της Στοκχόλμης. Η υπόθεση προχωράει σχετικά γρήγορα, μέσα από ανακρίσεις και έρευνες, με την αγωνία για το ποιος σκότωσε τη Βιόλα και κυνηγάει την Πενέλοπε και τον Μπιορν να μεγαλώνει, ειδικά όταν βλέπουμε τι είναι ικανός να κάνει για να ξαναπάρει κάτι που έχουν. Σε αυτό το βιβλίο επιπλέον έχουμε πολλές σκηνές ανάλυσης και έρευνας των τόπων του εγκλήματος, με όρους και πρωτόκολλο που μου θύμισε πολύ τις σειρές CSI, έχουμε άφθονες πληροφορίες για τον τρόπο σύνθεσης του Παγκανίνι, για τις νότες και τη θεωρία της μουσικής, για το πώς εκμεταλλεύονται κάποιες χώρες τις εμφύλιες διαμάχες για να πλουτίσουν πουλώντας όπλα και πολλά άλλα. Ταυτόχρονα οι φλυαρίες και οι υπερβολικές περιγραφές μειώθηκαν αρκετά, δεν εξαλείφθηκαν όμως. Για παράδειγμα, υπάρχουν πολλά και εκτενή κεφάλαια γύρω από τις περιπέτειες της Πενέλοπε και του Μπιορν που τους κυνηγάει ένας εκτελεστής και κρύβονται σ’ ένα νησί. Σε γενικές γραμμές, ένα μυθιστόρημα με λίγη περισσότερη δράση από τον «Υπνωτιστή», με άσχετες με την κεντρική πλοκή εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, με σκηνές και κεφάλαια που θα μπορούσαν να κοπούν ή και να περιοριστούν, με κλιμακωτή δράση από ύποπτο σε ένοχο, οπότε εξακολουθώ να μην έχω αποφασίσει αν μου αρέσει ή όχι αυτή η σειρά βιβλίων. Ας πάμε και στο επόμενο.

Βιβλίο Το Χέρι του Νεκρού 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Drifter είναι στα αγγλικά ο άσκοπα περιφερόμενος αλλά και το όνομα του μπαρ που θ’ ανοίξει ο Φούσκας, ο φίλος του Μαύρου! Με αφήγηση που εναλλάσσεται μεταξύ πρώτου και τρίτου προσώπου, ξεδιπλώνεται μια ανατρεπτική, αποκαλυπτική, ρεαλιστική ιστορία γεμάτη τύπους του υποκόσμου, προδομένους έρωτες, παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες, λαθρεμπόριο και πορνεία, με κύριο τόπο δράσης την περιοχή του Ζωγράφου, με την καθημερινότητά της και τους κατοίκους της, τους φοιτητές και τα μαγαζιά, με τις ανηφόρες της που δεν αστειεύονται, με τα γνωστά της λεωφορεία που αγκομαχούν. Περίεργες συμφωνίες, κακόφημα στέκια, μυστικές αποθήκες, μπαράκια και μπιλιαρδάδικα, μπράβοι και προστασία συγκροτούν έναν σαγηνευτικό κόσμο της νύχτας που ξεδιπλώνεται σε όλη του την έκταση, δημιουργώντας μια υποβλητική και ρεαλιστική ατμόσφαιρα, ποτισμένη απ’ τη δυσοσμία από τα τσιγάρα και τους ιδρωμένους παίχτες που χάνουν περιουσίες ή κατεβάζουν μονοκοπανιά το ποτό τους. Τα γεγονότα διαδραματίζονται σε μια καυτή Αθήνα, μες στον Αύγουστο των υψηλών θερμοκρασιών («Η καλοκαιρινή νύχτα είχε βυθίσει την πόλη σ’ έναν ιδρωμένο ύπνο…», σελ. 244) ενώ η ιστορία ξεδιπλώνεται με ενδιαφέρουσα κλιμακωτή πλοκή και με πρωθύστερα που μπερδεύουν τις καταστάσεις από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μέχρι την τελική αποκάλυψη.

Στα 25 του ο Στράτος Μαύρος, που μόλις απολύθηκε από φαντάρος, είναι άφραγκος και αδρανής, χρωστάει νοίκια και ΔΕΗ από την γκαρσονιέρα στου Ζωγράφου όπου μένει και περιμένει πώς και πώς να ξεκινήσει να δουλεύει στο μπαράκι του Φούσκα ή Σέργιου Ραφαηλίδη, πρώην νταλικέρη που κέρδισε πολλά χρήματα σε καζίνο της Βουλγαρίας και απέκτησε μυστηριωδώς τον χώρο του μπαρ, ένα μαγαζί περιβόητο για τα μπιλιάρδα του αλλά και για τις κρυφές παρτίδες πόκερ κάθε Τρίτη. Το μαγαζί άνηκε σ’ έναν καλά δικτυωμένο Ζωγραφιώτη, του οποίου τον θρύλο συνεχίζει ο γιος του, με βλέψεις για την τοπική πολιτική σκηνή, στην οποία ήδη δραστηριοποιείται, ακολουθώντας τα χνάρια του πατέρα του. Πώς λοιπόν αυτό το μέρος κατέληξε στα χέρια του Φούσκα; Ο Στράτος έχει κι έναν αδερφό, με τον οποίο απομακρύνθηκαν μετά τον θάνατο του πατέρα τους σε τροχαίο, γιατί κατ’ εκείνον δεν προσπάθησε όσο θα έπρεπε για να βρεθεί ο ένοχος αλλά ο αδερφός του είχε κάνει τα πάντα πριν παραιτηθεί οριστικά από αυτό το κυνήγι της χίμαιρας. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν εμφανίζεται η Ξένια Παπαγεωργίου, μια γυναίκα από το παρελθόν του Στράτου («Η γυναίκα που με είχε κάνει άντρα. Η μέγαιρα που με παράτησε», σελ. 33), πρώην στρίπερ, η οποία του άφησε τραυματικά κατάλοιπα από την τότε σχέση τους. Η Ξένια έχει μπλέξει άσχημα κι επανεμφανίζεται για να ζητήσει βοήθεια:  «Τα γραμμωμένα πόδια της λικνίζονταν σε κάθε βήμα, με μια αναίδεια που ισοπέδωνε ζωές» (σελ. 86). Ο Στράτος είναι αποφασισμένος να μην υποχωρήσει στην ομορφιά της και στα παρακάλια της μετά από όσα του είχε κάνει, όταν όμως μαθαίνει πως ο σκληροτράχηλος Μάνος Αντωνίου βρέθηκε νεκρός στην αποθήκη του, εκεί απ’ όπου απολύθηκε ο Στράτος μετά τη σχέση του με την Ξένια, κι ενώ όλοι ισχυρίζονται πως πρόκειται για αυτοκτονία εκείνη επιμένει πως δολοφονήθηκε, καταλαβαίνει πως ετοιμάζεται να μπλέξει σε κάτι πάρα πολύ ριψοκίνδυνο. Το κωδικοποιημένο μήνυμα που βρήκε η Ξένια στο αμάξι της θα τους οδηγήσει σ’ ένα κυνήγι με παράδοξο έπαθλο όσο στα χνάρια τους αρχίζουν να τρέχουν άνθρωποι αδίστακτοι και αποφασισμένοι.

Σε αυτό το άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα συναντούμε κι άλλους χαρακτήρες που μπλέκουν ή προσπαθούν να επιλύσουν τις δυσχερείς καταστάσεις, όπως ο επιχειρηματίας Φραγκίσκος Φόκαρης, με μετοχές σε κατασκευαστικές κυρίως εταιρείες, που συνδέεται με ύποπτα κυκλώματα, η μπαργούμαν Ματίνα, ο ζόρικος δημοσιογράφος στην Αττική Φωνή Ορέστης Λάμπρου, μια ημίγυμνη γειτόνισσα, μια γριά που βασανίζει ένα βιολοντσέλο αλλά και αστυνομικοί της ΓΑΔΑ, όπως ο επικεφαλής της έρευνας αστυνομικός Στέφανος Ρήγας, ο βετεράνος αρχιφύλακας Γεωργίου, ο αστυνόμος Κώστας Πρίαμος που βρίσκεται σε διαρκή πόλεμο με τον Λάμπρου λόγων των πύρινων και γεμάτων υπόνοιες άρθρων του κ. ά. Ανθρωποκυνηγητό, παιχνίδι γάτας και ποντικιού, δολοπλοκίες, ξεκαθαρίσματα λογαριασμών στήνουν μια πολύ καλά σχεδιασμένη ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις, στην οποία κεντρικό ρόλο παίζει η παρτίδα του πόκερ κατά την οποία δολοφονήθηκε ο Μάνος Αντωνίου, ο οποίος κρατούσε στα χέρια του το Χέρι του Νεκρού. Έτσι αποκαλούνται στα σημερινά παιχνίδια τα συγκεκριμένα φύλλα που κρατούσε ο περιβόητος Άγριος Μπιλ όταν δολοφονήθηκε κατά τη διάρκεια μιας παρτίδας πόκερ στα τέλη του 18^ου αιώνα στην Άγρια Δύση.

Το »Χέρι του Νεκρού» είναι το πρώτο βιβλίο της τριλογίας Drifter και καταγράφει τις περιπέτειες που ζει ένας μέσος άνθρωπος με αφορμή την επανεμφάνιση μιας κοπέλας από το παρελθόν του και τη δολοφονία ενός ανθρώπου της νύχτας. Απανωτές εξελίξεις τον φέρνουν αντιμέτωπο με γεγονότα που δεν περίμενε, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, αποδιοπομπαίος τράγος, φλογερός εραστής και αγωνίζεται να βρει την αλήθεια σ’ ένα καλά στημένο παιχνίδι. Όπως λέει και ο συγγραφέας, είναι: «Μια συναρπαστική ιστορία για έναν απερίσκεπτο οδηγό που προοριζόταν για αντιδήμαρχος, για έναν πατέρα που με τις διασυνδέσεις του έκανε τη δικαιοσύνη να σφυρίζει αδιάφορα, για έναν μεθυσμένο που ξεψύχησε σε μα κολόνα της ΔΕΗ και για έναν δημοσιογράφο που εκμεταλλεύτηκε την αλήθεια και πούλησε την ψυχή του στον διάβολο»! Με κομμένη ανάσα παρακολουθούσα τις εξελίξεις, περπατούσα στα στενά της σκοτεινής Αθήνας, γνώριζα ανθρώπους που καλύτερα να μην ερχόμουν σ’ επαφή μαζί τους και φτάνοντας στο τέλος διαπίστωσα πως ο πρωταγωνιστής έχει πια μεταμορφωθεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό κι ετοιμάζει την εκδίκησή του, την οποία θα απολαύσουμε στο δεύτερο βιβλίο!

Βιβλίο Η τυχερή Δάφνη
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Γαβριήλ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Key Books
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα διαφορετικό και πρωτότυπο σύγχρονο ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα με ενδιαφέροντες χαρακτήρες και κλιμακωτή πλοκή, με διεισδυτικά ψυχογραφήματα και ρεαλιστικές καταστάσεις που χωρίζεται σε δύο μέρη και καταγράφει με κάθε δυνατή λεπτομέρεια τις περιπέτειες που βιώνει μια παρέα ανθρώπων πριν και μετά το ευχάριστο γεγονός. Η Δάφνη, δικηγόρος και πρώην πρωταθλήτρια κολύμβησης που παντρεύεται σύντομα, ο Πέτρος, αποτυχημένος επιχειρηματίας με ανάγκη για χρήματα, ο Γιάννης που έχει πέσει σε κατάθλιψη μετά την αυτοκτονία του αδερφού του και ο Ανδρέας ξεκινούν ένα ταξίδι αναψυχής με ιστιοφόρο και καταλύουν ανοιχτά της Φαλκονέρας. Πώς και γιατί ξαναβρέθηκαν, ποιες ήταν οι σχέσεις μεταξύ τους πριν, γιατί χάθηκαν όσοι ήδη γνωρίζονταν από παλιά, γιατί ο Πέτρος δέχτηκε την πρόταση του Γιάννη να ταξιδέψει με αγνώστους, μιας και το ταξίδι με ιστιοπλοϊκό δεν είναι κάτι απλό ούτε εύκολο αν δε γνωρίζεις την παρέα, είναι ερωτήματα που απαντώνται κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, χτίζοντας τις σχέσεις μεταξύ των επιβατών και αδίστακτα καταστρέφοντάς τες όταν μπαίνει στη μέση το φθονερό κίνητρο.

Τέσσερις άνθρωποι σ’ έναν κλειστό χώρο όπου σχεδόν ποτέ τίποτα δε συμβαίνει παρά μπάνιο, ψιλοκουβέντες κάτω από τ’ αστέρια, βράδια με μαργαρίτες και καϊπιρίνιες κι όμως ο συγγραφέας καταφέρνει με τη γραφή του και τις εκπλήξεις στην ιστορία να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον μου χωρίς να προσπεράσω ούτε μία λέξη. Ναυτική ορολογία, σωστοί διάλογοι, εκπληκτικά ψυχογραφήματα, σωστές αλλαγές χαρακτήρων, μετρημένα καλολογικά στοιχεία, λιτές αλλά περιεκτικές περιγραφές ανθρώπων, σκηνών και τόπων, με τις ομορφιές της θάλασσας, των ακτών, του έναστρου ουρανού, της ίδιας της φύσης να εξαίρονται και να αποτυπώνονται σα να έχεις έναν χρωστήρα μπροστά σου που στήνει απαράμιλλες και αξέχαστες εικόνες όσο μεταφορές και παρομοιώσεις στολίζουν το κείμενο: «Χωρίς καμιά προειδοποίηση, το μελανό σακούλι της παράνοιας έσπασε πλημμυρίζοντας το μυαλό μου» (σελ. 75). Κι ακόμη πιο ανατριχιαστικό είναι το γεγονός πως όλα αυτά τα αφηγούνται εναλλάξ σε πρώτο πρόσωπο ο Πέτρος κι ο Γιάννης «χρόνια αργότερα», οπότε η αγωνία κορυφώνεται: πέτυχε το σχέδιο;

Μπορεί οι επιβάτες να ξεκινάνε με τελικό προορισμό τη Μύκονο αλλά στην Κύθνο αποφασίζουν να μείνουν σ’ ένα ερημονήσι, για να ξεφύγουν εντελώς από τη βαβούρα και τον «πολιτισμό». Κάποιες περίεργες συμπεριφορές και η θρυαλλίδα που θα εκκινήσει μια σειρά από αθέμιτες ενέργειες αρχίζουν να δείχνουν πως η εκδρομή αυτή κάθε άλλο παρά χαρούμενη και διασκεδαστική είναι! Μετά το μοιραίο συμβάν οι ισορροπίες αλλάζουν, συμμαχίες δημιουργούνται, κάποιος χύνει τεχνηέντως δηλητήριο και δυναμιτίζει την παρέα, κάποιος φοβάται για τη ζωή του, κάποιος θυμίζει στον συνομιλητή του μια παλιά χάρη, το παρελθόν βγαίνει απ’ τα σκοτάδια φωτίζοντας καλά κρυμμένες πλευρές κι όλα αυτά στο κλειστοφοβικό περιβάλλον ενός ιστιοφόρου και ενός έρημου νησιού. Μία γυναίκα, τρεις άντρες, ένα ζητούμενο: ποιος θα επιβιώσει και για τι άλλαξε η όλη ατμόσφαιρα; Με πόσο συναρπαστικό τρόπο χαράζονται οι γραμμές που τέμνονται γύρω από τον άξονα του προσώπου που μπαίνει στο στόχαστρο, πόσο έξυπνα αναδιαμορφώνονται οι σχέσεις μεταξύ αυτών των τεσσάρων ανθρώπων, πώς εμφανίζονται τα κίνητρα που βοηθάνε να τελεστεί κάτι φρικιαστικό (κάποιος θέλει αλλά δεν μπορεί, κάποιος δε θέλει αλλά μπορεί κάποιος ούτε θέλει ούτε μπορεί αλλά εκβιάζεται)!

«-Βλέπεις τι κάνει η ιστιοπλοΐα; Δένει φιλίες, αγαπητή μου. Μια μέρα στη θάλασσα ισοδυναμεί με δέκα στη στεριά» (σελ. 194). Αν είναι έτσι οι φίλοι, τι να τους κάνω τους εχθρούς; Υπόσχομαι να μην κάνω ποτέ μου ιστιοπλοΐα ύστερα απ’ όλα αυτά που διάβασα και από τα τραγικά γεγονότα που ξετυλίχτηκαν μπροστά στα μάτια μου με αφορμή ένα τέτοιο ταξίδι. Σασπένς και ένταση, κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, ρεαλισμός, παραστατική αφήγηση και απανωτές ανατροπές μου χάρισαν άφθονες στιγμές αγωνίας και ο χειρισμός της πλοκής είναι υποδειγματικός, μιας και χαράζει μονοπάτια μακριά από κάθε αφηγηματικό στερεότυπο.

Βιβλίο Ο τυπογράφος
Συγγραφέας Τάκης Γεράρδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τάκης Γεράρδης μέσα από μια συναρπαστική ιστορία μας γνωρίζει μια Αθήνα που μεταμορφώνεται με τα χρόνια κι από το 1982 φτάνουμε στο 1994 και στο 2006, έτη-σταθμούς στην εξέλιξη των χαρακτήρων του μυθιστορήματος, με τον κοινωνικό και πολιτικό ιστό γύρω τους να αλλάζει όχι πάντα προς το καλύτερο, με τις συνέπειες των πρώτων επιλογών να τους κυνηγούν κι όλα αυτά να προετοιμάζουν για μια μεγάλη ανατροπή. Το κείμενο είναι ένα αείροο ποτάμι που παρασύρει όνειρα, σχέδια και προγραμματισμούς, παρασύρει τους πάντες στο δικό του πέρασμα και τους φέρνει αντιμέτωπους με απρόβλεπτες καταστάσεις. Κάθε μέρος, κάθε σημείο, κάθε τομέας που απασχολεί τον συγγραφέα αναλύεται διεξοδικά μέσα από παραστατικούς διαλόγους και ενδιαφέρουσες σκηνές, συγκροτώντας έτσι μια ποικιλόμορφη βεντάλια γεγονότων που θα μπορούσαν να έχουν γίνει και στην πραγματικότητα, αν δεν έχουν ήδη γίνει, όπως ο πόλεμος συμμοριών για τη νυχτερινή Αθήνα, οι υψηλές διασυνδέσεις που προασπίζουν κυριολεκτικά με κάθε τρόπο τα συμφέροντα των πολυεθνικών και πολλά άλλα.

Ο νεαρός Χριστόφορος εργάζεται στη λαχαναγορά του Ρέντη, μια αεικίνητη κυψέλη, παλεύει για ένα μεροκάματο. Το βιβλίο ξεκινάει με προσεγμένη καταγραφή αυτού του χώρου, με τις διαδικασίες φορτώματος και ξεφορτώματος, ποια μαγαζιά υπάρχουν γύρω, με την άγρια ερημιά της περιοχής μες στη νύχτα, με τους μεγαλέμπορους με τα πολλά χρήματα, που κλείνουν τις σοδειές προκαταβολικά και στηρίζουν τους παρατημένους από το κράτος αγρότες, επωφελούνται όμως από τις τιμές που οι ίδιοι καθορίζουν, με τον σκληρό αγώνα για επιβίωση στον χώρο, χωρίς προοπτικές όμως όλα αυτά για τον Χριστόφορο, ο οποίος δε θεωρεί τον εαυτό του ικανό στον χώρο του εμπορίου, που θέλει κυνικότητα και σκληρότητα. Γι’ αυτό, με τη γυναίκα του, Λεμονιά, να εργάζεται σε φαρμακευτική εταιρία που χρειάζεται διαρκώς φυλλάδια και άλλο έντυπο υλικό, ο Χριστόφορος έχει την ιδέα να μαθητέψει δίπλα σ’ έναν τυπογράφο και σταδιακά να αποκτήσει το δικό του μαγαζί για να ξεφύγει από τη λαχαναγορά, αφού κατ’ εκείνον η τυπογραφία είναι τέχνη δύσκολη και απαιτητική, εξ ου και τον ελκύει περισσότερο.

Ο Χριστόφορος δεν είναι εύπιστος, αγαπάει όμως τη γυναίκα του και το παιδί του και προσπαθεί μεν να επιβιώσει, χωρίς να μπλέξει πουθενά και με κανέναν τρόπο δε. Σώζοντας τη ζωή του θηριώδους Αχιλλέα η ζωή του αλλάζει για πάντα, μόνο που έχει το σθένος και την προνοητικότητα να θέσει τη σχέση τους σε άλλα επίπεδα. Ο Αχιλλέας είναι μπράβος της νύχτας, μαδάει λέσχες, πουλάει προστασία σε νυχτερινά μαγαζιά, έχει και κοπέλες για πορνεία κι όλα αυτά την περίοδο που το Περιστέρι έχει ανοίξει πόλεμο με την Ηλιούπολη ενώ ο Πειραιάς ακουμπάει σε γερές πολιτικές πλάτες αλλά δε διστάζει να κάνει τον διαιτητή στις άλλες φαγωμάρες. Ο Αχιλλέας είναι το μαντρόσκυλο του Πειραιά και δεσμεύεται να βοηθήσει τον νεαρό όποτε του το ζητήσει. Το 1994 ο Χριστόφορος έχει πλέον μεγαλουργήσει με το τυπογραφείο κι ετοιμάζεται να κάνει ένα μεγάλο άνοιγμα, θέλοντας να βελτιώσει τη ζωή των παιδιών του, να μη μεγαλώσουν μες στη φτώχεια όπως αυτός, όπου η οικογένειά του μόνο τη στέρηση είχαν γνωρίσει. Αγοράζει λοιπόν ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο στη Μεταμόρφωση κι έρχεται η στιγμή που θα ζητήσει τη βοήθεια του Αχιλλέα.

Όσο προχωράμε στα χρόνια, όσο αυξάνονται οι δραματικές εξελίξεις, τόσο περισσότερα πρόσωπα προστίθενται, χωρίς όμως να με μπερδέψουν στιγμή ούτε να χαθώ μες στην αφήγηση, αφού ο καθένας έχει συγκεκριμένο ρόλο και επηρεάζει εμ τον δικό του τρόπο τις εξελίξεις ενώ αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους χωρίς υπερβολές και περιττές σκηνές. Για παράδειγμα ο Περικλής Τσιότρας θα βοηθήσει τον εκπρόσωπο μεγάλης φαρμακευτικής εταιρείας να αυξηθεί η αποδοχή του αγοραστικού κοινού στα σκευάσματα που παράγει, εξαλείφοντας το εμπόδιο που ονομάζεται καρδιολόγος Γιώργος Λουκέζης. Καχυποψία («σύμπτωμα μιας υποβαθμισμένης αγοράς όπως η ελληνική») και συμφέροντα άλλων εταιρειών δυσχεραίνουν τη διάδοση των φαρμάκων, οπότε η εταιρεία υπόσχεται στον Τσιότρα οποιαδήποτε βοήθεια χρειαστεί σε τυχόν επιχειρηματικές του ιδέες. Ο Φάνης Μπαλασόπουλος, σημαντικό και αμετακίνητο γρανάζι στο Υπουργείο Υγείας, ο Ιάσονας, χορευτής του μπαλέτου, ο Τζίμης που παίζει τζαζ τα βράδια στα μπαράκια των Εξαρχείων, η κομμώτρια Ντίνα που δεν αντέχει τον ανύπαρκτο ναυτικό σύζυγό της, η μηχανή του σεξ Κατερίνα, ο Σπύρος με τις παράνομες ιδέες, ο Νώντας με το καθαρό κούτελο και άλλοι δημιουργούν έναν μικρόκοσμο που κινείται δίπλα και κοντά στους ανθρώπους που τρέχουν για τον καθημερινό τους επιούσιο και συγκροτούν ένα άρτιο, αντιπροσωπευτικό της εποχής σύνολο καλών και κακών ανθρώπων. Φυσικά δε γίνεται ο συγγραφέας να μην κλείσει το μάτι στον αναγνώστη χώνοντας και τον εαυτό του ως Τάκη Βερνάρδο, εκδότη του περιοδικού «Καφές» (χμ….). Μυθιστόρημα πάντως για την τυπογραφία χωρίς ποιητή που εκδίδει τα έργα του για να τα μοιράζει σε φίλους και κριτικούς δε γίνεται, έτσι, ο Πέρης Αρχάγγελος, με τη φιλοσοφία του και τη στάση ζωής του κερδίζει ένα μεγάλο κομμάτι της αγάπης μου για τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος. «Ζούσε για μια καλή κριτική και μόνο. Μια καλή κριτική και μια όμορφη συντροφιά. Οι γυναίκες ήταν το άλλο του πάθος» (σελ. 144). Μαρούσι, Κολωνός, Εξάρχεια, Δραπετσώνα είναι οι κύριοι τόποι δράσης που συνάδουν απόλυτα με το «λαϊκό» περιεχόμενο του κειμένου και στους οποίους δρουν άνθρωποι μεσαίου επιπέδου, απόλυτα αληθινοί, ευθείς ή αδίστακτοι, οικογενειάρχες ή μοναχικοί λύκοι.

Πρόκειται για ένα ντρέτο και ευθύ μυθιστόρημα, γεμάτο αλήθειες που πονάνε, τιμή και φιλότιμο, που ασχολείται με τις δυσκολίες και την καθημερινή ζωή ανθρώπων απλών, αγωνιστών, που τα όνειρά τους δεν αγγίζουν τα μεγαλεία και τα πλούτη αλλά το καλύτερο μέλλον των παιδιών τους. Ο κόσμος της νύχτας γυρίζει γύρω από τη ζωή του Χριστόφορου κι απλώνει τα δίχτυα του όσο τον αφήνει ο Αχιλλέας. Μια παράδοξη φιλία καταγράφεται στο μυθιστόρημα μ’ έναν συγκινητικό και απλό τρόπο, χωρίς υπερβολές και ακρότητες. Η ιστορία προχωράει στρωτά, με κάποιες εκπλήξεις, ο συγγραφέας σε κάποια σημεία δείχνει τις δικές του αντιλήψεις για τη ζωή, για τις φιλίες, για τις ηθικές αξίες, απόλυτα ενστερνισμένες όμως με τους χαρακτήρες κι έτσι το κείμενο κυλάει σα νερό, καθαρό και διαυγές, γεμάτο διαχρονικές αλήθειες. Με κράτησε και ήθελα να δω τι θα γίνει παρακάτω, μιας και η πλοκή δεν είναι προδιαγεγραμμένη κι έβλεπα τους χαρακτήρες να εξελίσσονται, να έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα και καταστάσεις που πήγαιναν κόντρα στις αντιλήψεις τους, επομένως τι θα κάνουν και πώς θα αντιδράσουν; Όλοι αλλάζουν, άλλοι προς το καλύτερο κι άλλοι προς το χειρότερο αλλά με μέτρο και χωρίς υπερβολές.

Στο κείμενο που διαδραματίζεται κυρίως τη δεκαετία του 1990 αποτυπώνονται ανάγλυφα τα συμφέροντα και ο έλεγχος που ασκούν οι φαρμακευτικές εταιρείες, πολλές φορές με κρατικές «πλάτες» («Όπου λειτουργεί το κράτος, παράγεται κι ένας μεγάλος τζίρος», σελ. 87), ο τρόπος οργάνωσης και λειτουργίας των μασονικών στοών, τα μηχανήματα και οι διαδικασίες εκτύπωσης και τυπώματος, οι αλλαγές στην ποίηση που ίσως να έχουν να κάνουν και με τη γενικότερη άνοδο της πνευματικής στάθμης του κόσμου που διαβάζει ή και από αδιέξοδο και άλλα κομμάτια που συνδέουν αναπόσπαστα το σήμερα με τη δεκαετία του 1980, που ξεκίνησε ευνοϊκά αλλά τυχοδιώκτες και καριερίστες οδήγησαν σ’ ένα ντόμινο εξελίξεων που μοίρασαν εκατομμύρια σε ημέτερους και νέα τζάκια εκτόπισαν τα παλιά με έπαρση και ταχύτητα. Ενδιαφέρουσες απόψεις όπως η ακόλουθη μου έδωσαν μια διαφορετική απάντηση στο ερώτημα πώς φτάσαμε ως εδώ σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο: «Οι εργάτες παρ’ όλες τις ατέλειες και το άγχος τους είναι αυθεντικοί και κατά κανόνα ντόμπροι. Έχουν μικρό ορίζοντα αλλά έχουν ορίζοντα, προορισμό και στόχους συγκεκριμένους. Οι αστοί δεν βιάζονται, δεν τρέχουν πίσω από τα πράγματα, γιατί έχουν τη βεβαιότητα πως τα πράγματα θα έρθουν στα πόδια τους κάποτε… Οι μικροαστοί είναι άστα να πάνε… δεν έχουν μια σταθερή ταυτότητα, παρά συνεχώς αναζητούν κάποια άλλη που δεν τους ανήκει» (σελ. 98). Εκτός απ’ την τυπογραφία και τα μυστικά της (ποιότητες χαρτιού, μέθοδοι εκτύπωσης, γραμματοσειρές, μελάνι, στοιχειοθεσία), το μυθιστόρημα αγγίζει πεδία της παλαιογραφίας, των παλαιών εκδόσεων, ακόμη και της παραχάραξης παλαίτυπων για διψασμένους συλλέκτες που ξεγελιούνται όμως εύκολα. Λεπτομέρειες και ιστορικό φόντο που ελάχιστοι γνωρίζουν, περιορισμένες και εύληπτες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ενταγμένες ομαλά στη ροή του κειμένου και όχι εις βάρος της πλοκής συγκροτούν το κατάλληλο πραγματολογικό υπόβαθρο.

«Ο τυπογράφος» είναι ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται «σε μια Ελλάδα που τα τελευταία χρόνια κατεδαφίζεται χωρίς πλάνο, χωρίς σκοπό. Απλώς κατεδαφίζεται» (σελ. 336) και καταγράφει τις εξελίξεις και τις αλλαγές σε ανθρώπους καθημερινούς, συνηθισμένους, οι οποίοι όμως έρχονται αντιμέτωποι με σημαντικές προκλήσεις και πρέπει να ανταποκριθούν. Ποιοι θα υπερβούν τα εσκαμμένα; Ποιοι θα παραμείνουν πιστοί στις αρχές και στα ιδεώδη τους; Πότε σταματάς να ζεις για ένα καλύτερο αύριο και γίνεσαι άπληστος; Πόσο σκοτεινός είναι ο κόσμος της νύχτας; Αυτά και άλλα πολλά καταγράφονται με οξυδέρκεια, ενάργεια και αντικειμενικότητα σ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο εκπλήξεις που, παρά το κάπως περίεργο, λίγο απότομο και ίσως όχι ταιριαστό με την υπόλοιπη ροή του κειμένου τέλος, με κέρδισε και μου σύστησε ανθρώπους αληθινούς και ολοκληρωμένους.