Βιβλίο Η ματωμένη αρχόντισσα
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ανδρέας Παππάς, εκπρόσωπος της Φιλικής Εταιρείας, στρατολογεί νέα μέλη ψάχνοντας για τη χαρακτηριστική σπίθα στο βλέμμα του συνομιλητή του, η Δροσή και η Αϊσέ καταφέρνουν να το σκάσουν από το χαρέμι του Αλή Πασά λίγο πριν τον θάνατό του, ο τυπογράφος Λούκας Ένγκερ έρχεται να διαδώσει εντύπως τις ιδέες του Διαφωτισμού και της Επανάστασης στο Ναύπλιο, το κλεφτόπουλο Παναγής, πρωτοπαλίκαρο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, αντρώνεται μέσα από τις μάχες, η Αμαλία αφήνει στις στάχτες της σφαγής της Χίου την οικογένειά της και καταφεύγει στην Ύδρα ενώ ο αδερφός της, Φώτος, ακολουθεί τον στόλο του Μιαούλη κατά των Τούρκων. Με αφορμή λοιπόν αυτά τα πρόσωπα ξεδιπλώνονται οι λαμπρές αλλά και οι κατασκότεινες σελίδες του Αγώνα, οι οποίες παρατίθενται χωρίς ωραιοποίηση ή δικαιολόγηση. Καταγράφονται οι έριδες μεταξύ των κοτζαμπάσηδων και των ναυτικών και όχι μόνο, οι προστριβές στις Εθνοσυνελεύσεις, το μίσος των προκρίτων όταν ο Καποδίστριας θέλησε να μοιράσει τη γη στους φτωχούς, η δίψα για εξουσία που κυριεύει τη θέληση για απελευθέρωση και ενότητα. Και δίπλα σε αυτές τις κατάπτυστες συμπεριφορές αστράφτουν η γενναιότητα του Κολοκοτρώνη, ο ηρωισμός του Μιαούλη, η αθυροστομία του Καραϊσκάκη, η πνευματική εξέγερση του ελληνισμού, η μεταστροφή της Ευρώπης απέναντι στο σχέδιο γέννησης ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους μετά την ηρωική και ματωμένη Έξοδο του Μεσολογγίου και πολλά άλλα.

Πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ανθρώπινες αντιδράσεις και πράξεις, τα μαύρα και τα λευκά πλακάκια στη σκακιέρα της διπλωματίας, η σταδιακή γνωριμία των πρωταγωνιστών μεταξύ τους με αληθοφανέστατο και καθόλου τραβηγμένο τρόπο, οι έρωτες που γεννιούνται, η σμίλευση του χαρακτήρα από τα γεγονότα που διαδραματίζονται, είναι κάποια από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος που με τράβηξε από την πρώτη σελίδα. Οι συγγραφείς αυτήν τη φορά δε χρησιμοποίησαν έναν μεγάλο έρωτα βάσει του οποίου να ξεδιπλώσουν μια μελετημένη και καλογραμμένη ιστορική και κοινωνική τοιχογραφία, αντιθέτως, με σύντομα και εύληπτα κεφάλαια που μας μεταφέρουν από τη μια σκηνή στην άλλη, απέδωσαν άξια την ιστορική γέννηση του έθνους μας και ενέταξαν σε αυτήν υπέροχες, συγκινητικές και ταυτόχρονα σκληρές ιστορίες αληθινών ανθρώπων, με τις ανατροπές τους, την αγωνία και το απροσδόκητο φινάλε!

Οδησσός, Βιέννη, Γενεύη, Χίος, Μεσολόγγι, Ναύπλιο, Αθήνα, Σούλι, Κέρκυρα, Τριπολιτσά και τόσα άλλα μέρη που ποτίστηκαν από το αίμα του ιδεώδους της ελευθερίας βρήκαν εδώ την καλύτερη εκπροσώπησή τους, με μια πένα αντικειμενική, λυρική, σε ένα μυθιστόρημα με όμορφες και λιτές παρομοιώσεις και ευρηματικότητα. Οι συγγραφείς μελέτησαν καλά τις πηγές τους και τις ενέταξαν αρμονικά σε ένα λογοτεχνικό κείμενο. Μου άρεσε πολύ η αναμέτρηση του Ανδρέα Παππά με τον ανθέλληνα Ύπατο Αρμοστή των Ιονίων νήσων, Θωμά Μαίτλαντ, που παρά την έντονη γραμμή του ανωτέρου του Υπουργού Εξωτερικών, Τζωρτζ Κάνινγκ, εκείνος παρέμενε αυστηρός και άρχοντας των πάντων, οπότε οι διαξιφισμοί που ακολούθησαν με τον εκπρόσωπο της Φιλικής Εταιρείας ήταν ουσιώδεις και χαρακτηριστικοί των δύο διαφορετικών αντιλήψεων. Εξίσου καλογραμμένος ήταν και ο χαρακτήρας του Καραϊσκάκη, που με την ωμότητα της γλώσσας του έδωσε το απαραίτητο κωμικοτραγικό πνεύμα των μαχών στις οποίες πολέμησε σα λιοντάρι.

Θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά ακόμη αλλά δε θέλω να κουράσω ή να αποπροσανατολίσω τον αναγνώστη. «Η ματωμένη αρχόντισσα» είναι η ιδανική αφετηρία για να κατανοήσει κανείς τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Ελλάδας, στη δολοφονία του Καποδίστρια και στην έλευση του Όθωνα, χωρίς πολλές κουραστικές λεπτομέρειες. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ιστορικό μυθιστόρημα, γραμμένο με λυρισμό, πόνο και χαρά ενώ οι άνθρωποι που μας συστήνονται ως πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές σφυρηλατούνται από τα γεγονότα της μοίρας και από τα πάθη της ψυχής τους. Έρωτες στη σκιά της μάχης, εμφύλιος σπαραγμός («αυτή η σκύλας γέννα») και ηρωικές σκηνές συγκροτούν ένα καλογραμμένο κείμενο που συναρπάζει από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Μεταξένια αγάπη 
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία ξεκινάει λίγο πριν το 1922 και τελειώνει στη σημερινή εποχή. Με συγγραφική δεινότητα και εμβριθή μελέτη, το συγγραφικό δίδυμο Ζώτου-Καραγεωργίου στήνει έναν υπέροχο ιστορικό καμβά και χτίζει το Σουφλί από τα θεμέλιά του. Από τη Φιλιππούπολη στο Σουφλί κι από κει στην ιταλική πρωτεύουσα της μόδας, ένας έρωτας ψάχνει ανταπόκριση, ξεφεύγοντας από τις κακές συμπτώσεις. Η Αργυρώ εν όψει της βουλγαρικής καταπάτησης των εδαφών της ανατολικής Θράκης φτάνει εσπευσμένα στο πατρικό της μητέρας της με τον πατέρα της και τη μεγαλώνουν οι ανύπαντρες ηλικιωμένες θείες της ενώ ο μπαμπάς καταφεύγει στην Αμερική. Ο ατίθασος και ανυπότακτος χαρακτήρας της έρχεται σε σύγκρουση με την έλλειψη παιδείας και επαρκών γνώσεων για ανατροφή των δύο γυναικών. Ταυτόχρονα, ο Άγγελος μεγαλώνει σε μια οικογένεια σηροτρόφων και έρχεται η πολυπόθητη στιγμή που το εμπόριο και η παραγωγή περνάει στα δικά του χέρια. Οι δύο νέοι θα ανταμωθούν και έτσι ξεκινάει η ιστορία μας.

Το μυθιστόρημα είναι μια εξαιρετικά καλογραμμένη ρομαντική, ερωτική ιστορία, που χειρίζεται με μεγάλη προσοχή τους χαρακτήρες της, αποφεύγοντας τις κακοτοπιές της υπερβολής και της αναληθοφάνειας. Το ιστορικό υπόβαθρο είναι σφιχτοδεμένο και επηρεάζει τις ζωές των ηρώων του βιβλίου χωρίς να κουράζει ή να διακόπτει τη ροή της αφήγησης. Οι συγγραφείς έκαναν κτήμα τους την ιστορία της χερσονήσου του Αίμου από τους Βαλκανικούς και εντεύθεν και τη μετέφεραν με σεβασμό και οξύνοια στο χαρτί. Επιπλέον, η σηροτροφία είναι κάτι μαγικό ως παραγωγή και διαδικασία, κάτι που κατέδειξαν επάξια και με έκαναν να νιώσω δίπλα στις εργάτριες στο σηροτροφείο, κοντά στους ανθρώπους που ανοίγουν τα σπίτια τους για να τραφεί ο μεταξοσκώληκας μόλις βγει από το αυγό του, πάνω από το κουκούλι που τυλίγεται με το πολύτιμο νήμα. Ένιωσα αγωνία για τις επιτυχείς εκβάσεις των νέων κουκουλιών (θα ακολουθηθούν όλα τα στάδια του μεγαλώματος; Θα πάνε όλα καλά;), χάρηκα με την ποιότητα και την υψηλή τιμή του νήματος στο εμπόριο, λυτρώθηκα από την κούραση και το ξενύχτι των σηροτρόφων όταν πέρναγε το απαιτητικό διάστημα, στενοχωριόμουν για την άνοδο και την πτώση της σηροπαραγωγής στο Σουφλί, μιας και σταδιακά το μετάξι αντικαταστάθηκε από το συνθετικό υποκατάστατό του.

Υπέροχο λοιπόν το φόντο, καλοδουλεμένο, σωστά επεξεργασμένο και λεπτομερές όσο πρέπει. Ας πάμε και στην πλοκή τώρα. Ουσιαστικά είναι μια ρομαντική ιστορία, με ανατροπές και χωρίς πολλά πρόσωπα να μπλέκονται στις ζωές των χαρακτήρων. Περιγράφεται ένα μεγάλο χρονικό διάστημα από τις ζωές τους, χωρίς όμως να είναι υπερβολικό ή να καλύπτεται από ανούσιες στιγμές ή σκηνές. Κατ’ εμέ, μόνη εξαίρεση σε αυτόν τον «κανόνα» ήταν η πολυσέλιδη αναζήτηση του Άγγελου στα βάθη της Ασίας για υγιή κουκούλια. Ναι, ήταν απαραίτητη για να καταλάβω την αγωνία του, μιας και αν σταματήσει η σηροτροφία και το εμπόριο ο Άγγελος θα πεινάσει. Ήταν όμως υπερβολικά πολλές οι σελίδες, αν και καλογραμμένες με τον γνωστό αγαπημένο τρόπο που γράφει το υπέροχο δίδυμο.

Η επόμενη ένστασή μου αφορά τις πολλές παρεξηγήσεις και τις επαναλαμβανόμενες ομοιόμορφες ανατροπές. Όποτε υπερνικούσαν ο Άγγελος και η Αργυρώ τα εμπόδια, κάτι συνέβαινε που πάλι τους χώριζε. Και δεν ήταν κάποιο ιστορικό ή κοινωνικό γεγονός αλλά μια λάθος στιγμή, μια λάθος σκέψη ή λέξη κλπ. Στην αρχή έκανα υπομονή, στη συνέχεια όμως, γεμάτος αγάπη για τις παράλληλες πορείες των δύο χαρακτήρων, ήθελα να τους βάλω τις φωνές, να σταματήσουν να κάνουν ή να σκέφτονται ή να λένε βλακείες και να δουν την αλήθεια όπως είναι, χωρίς εγωισμούς και βιασύνες. Αλήθεια, γιατί δεν αναφέρθηκε πουθενά τι απέγινε ο πατέρας της Αργυρώς;

Μου άρεσε ιδιαίτερα η Μπιάνκα, η μόνη φίλη που έκανε η Αργυρώ στο Μιλάνο, το πώς γνωρίστηκαν και πώς μεγάλωσαν μαζί. Θεώρησα έξυπνη κίνηση να μην υπάρξουν γεγονότα λεπτομερή κατά τη διάρκεια του πολέμου, γιατί θα το κούραζαν και θα το φόρτωναν υπερβολικά. Αντίθετα, δάκρυσα με τις συμπτώσεις που δημιουργεί ο πόλεμος και εξέθεσαν οι συγγραφείς. Επίσης, μου άρεσε η ανέλιξη της Αργυρώς ως Σύλβια Ακουάρτι και ο τρόπος που επιβλήθηκε στις ψηλομύτες κυρίες και στους μόδιστρους του Μιλάνο αρχικά και του κόσμου ολόκληρου αργότερα. Και προς το τέλος με κούρασε η εξέλιξη στην ιστορία της εγγονής της Αργυρώς, γιατί το κορίτσι, έχοντας μάθει τόσα πράγματα για το παρελθόν της, θέλησε να τα εφαρμόσει και στη δική της ζωή.

Η «Μεταξένια αγάπη» είναι ένα δυνατό love story που με παρέσυρε στις σελίδες του. Ακριβώς όπως ο μεταξοσκώληκας όταν ξεκινήσει να τρώει φύλλα μουριάς δε σταματάει μέχρι να χορτάσει, έτσι κι εγώ σαν αναγνώστης, μασούσα αχόρταγα τις σελίδες-φύλλα μέχρι να τελειώσουν! Απόλαυσα κάθε λέξη, κάθε παράγραφο και κλείνοντας το βιβλίο ένιωσα ανακούφιση για το τέλος που περίμενε όλους τους χαρακτήρες. Τι απέγιναν τελικά η Αργυρώ και ο Άγγελος; Κατάφεραν επιτέλους να ζήσουν μαζί; Τι απέγινε η πνευματική, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη του Σουφλίου στη σημερινή εποχή; Πώς θα επηρεάσουν όλα αυτά τα γεγονότα την Αντζέλικα;

Βιβλίο Σαν τα φύλλα του καπνού
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλαος Αρώνης κατέφυγε με την οικογένειά του πρόσφυγας σε χωριό έξω από την Καβάλα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και δουλεύει στα καπνά του μεγαλοβιομήχανου Απόστολου Δρένιου. Το 1929, που ο Δρένιος εγκαινιάζει το εξοχικό του στο χωριό, ο Νικόλαος γνωρίζει κι ερωτεύεται την Αρετή, τη μοναχοκόρη του καπνοβιομήχανου. Ο άδολος παιδικός έρωτας μετατρέπεται με τα χρόνια σε αγάπη και πόθο, ώσπου η μοίρα και οι κοινωνικές διαφορές μπαίνουν ανάμεσά τους και αναγκάζονται να ακολουθήσουν χωριστούς δρόμους. Αυτή είναι η αρχή του μυθιστορήματος, το οποίο είναι γεμάτο αλήθεια, χαρακτήρες, ανατροπές και δυσκολίες. Είναι καλογραμμένο, καλά μελετημένο ως προς τις διαδικασίες της καπνοπαραγωγής και τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του τόπου και της εποχής, με πολύ ωραίες εικόνες και λογοτεχνική χροιά και χαίρομαι που οι συγγραφείς με το δεύτερο μόλις βιβλίο τους βελτιώθηκαν κατά πολύ.

Για κάποιον που δεν έχει διαβάσει πολλά μυθιστορήματα, το βιβλίο αυτό είναι πολύ καλή επιλογή. Ας μου επιτραπεί όμως να σημειώσω εδώ ότι δε με κέντρισε ως υπόθεση. Δε με κούρασε φυσικά, δε βρήκα ψεγάδι στον χειρισμό της πλοκής, τουλάχιστον στο πρώτο μέρος, και σε αυτό βοήθησε η πολύ καλή πένα των συγγραφέων. Παρ’ όλ’ αυτά, έχοντας διαβάσει αρκετά βιβλία, η ιστορία δεν είναι καθόλου πρωτότυπη κι επιπλέον, θέλοντας οι συγγραφείς να καλύψουν όλο τον 20ό αιώνα, πιάνουν την πλοκή και την τραβούν σε μάκρος. Ο Νικόλαος και η Αρετή ζουν τον έρωτά τους, η σχέση αυτή είναι απαγορευμένη όμως για τον κοινωνικό περίγυρο κι έτσι ζουν διάφορα περιστατικά που δε θα τα αποκαλύψω για να μη χαθεί η μαγεία. Ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους, παίρνουν διάφορες αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον τους και σε όλη τη ροή διέκρινα υπερβολή και εκβεβιασμένο χειρισμό των ιστοριών. Αυτό το ένιωσα όταν τα κεφάλαια άρχισαν να γίνονται λιγότερο περιγραφικά και περισσότερο «σεναριακά», δηλαδή σα να διαβάζεις την περίληψη μιας υπόθεσης. Αυτό το κατάλαβα κι από το μέγεθος των κεφαλαίων που κάπου κάπου μειώνονταν δραστικά σε έκταση. Οι πρωταγωνιστές απέκτησαν απογόνους κι αυτοί οι απόγονοι συγκρότησαν κάποιους χαρακτήρες και όλα έκλεισαν γύρω από το σημείο του 2001, οπότε και ξεκίνησε το βιβλίο. Σα να φάνηκε ότι οι συγγραφείς έψαχναν έναν τρόπο να καλύψουν πάνω από ογδόντα χρόνια για να δικαιολογήσουν έτσι την εξέλιξη της πλοκής.

Στα θετικά της περίπτωσης αυτής, το ότι τα ιστορικά γεγονότα (πλην της πυρκαγιάς της Σμύρνης, η οποία αποδίδεται με απαράμιλλη μαεστρία και ανατριχιαστική αληθοφάνεια) εκτυλίσσονται κάπου στο βάθος και τα απόνερά τους ταράζουν το σκαρί των χαρακτήρων (π. χ. η Κατοχή, όπου δεν έχουμε περιστατικά αλλά η αφήγηση σταματά πριν τον πόλεμο και συνεχίζεται με τον Εμφύλιο, δίνοντας εν συντομία το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκαν οι ήρωες αυτό το διάστημα). Κρίμα γιατί αν η ιστορία, με τα πρώτα χρόνια, την παιδική αγάπη και στη συνέχεια την ωρίμανση, εξελισσόταν με άλλο, συνοπτικότερο τρόπο, το βιβλίο θα ήταν ανυπέρβλητο και ακόμη καλύτερο. Αυτή είναι μια καθαρά υποκειμενική άποψη από κάποιον που έχει ξανασυναντήσει την κεντρική ιδέα σε πολλά βιβλία και ειδικά την αφήγηση ιστοριών που καλύπτουν μεγάλο χρονικό εύρος και δυστυχώς κανένα από αυτά δεν απέφυγε την «κοιλιά». Αυτό όμως σε τίποτα δε με επηρέασε από το να απολαύσω το γράψιμο, τις περιγραφές, το λεξιλόγιο και τις ολοκληρωμένες εικόνες που μας χαρίζουν οι σελίδες του μυθιστορήματος. Δε θα διστάσω να διαβάσω με αγάπη και ανυπομονησία το επόμενο δημιούργημά τους.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Σαν τα φύλλα του καπνού είναι ο άτιμος ο έρωτας, παιδί μου! ψέλλισε. Κολλάει στην ψυχή όπως η μαύρη κόλλα τους στα χέρια»! (σελ. 300).

Βιβλίο Αγώνες κυριών
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι «Αγώνες κυριών» διαδραματίζονται κυρίως σε Κρήτη και Αθήνα, οι περιστάσεις όμως το φέρνουν έτσι που ταξιδεύουμε μέχρι και το Παρίσι αλλά και το μέτωπο του Πρώτου Παγκόσμιου πολέμου στη Γαλλία. Για άλλη μια φορά, το ζεύγος Ζώτου-Καραγεωργίου φωτίζουν σημεία του παρελθόντος που κανείς δεν έχει ασχοληθεί ως τώρα και δίνουν διάσπαρτα ψήγματα πληροφοριών για μικρά και μεγάλα περιστατικά: από το καλαμάκι του αναψυκτικού που ήρθε στην Αθήνα ως καινοτομία του ζαχαροπλαστείου «Γιαννάκη» μέχρι το «θαύμα του Μάρνη» το 1914 (με τη νικηφόρα μάχη των Συμμάχων έναντι των γερμανικών στρατευμάτων) και από το πλημμυρισμένο Παρίσι του 1910 και την «Ανταρσία της Ανακωχής» τα Χριστούγεννα του 1914 (από τις πιο συγκινητικές στιγμές του βιβλίου, μιας και τα πρώτα Χριστούγεννα του πολέμου οι Γάλλοι και οι Γερμανοί στρατιώτες αυθόρμητα ανέπτυξαν στενές σχέσεις μεταξύ τους, αψηφώντας τις διαφορές τους) ως τη δράση της Καλλιρρόης Παρέν, στα ταραγμένα απόνερα της οποίας δρουν η Καλλιόπη και η Μυρτώ.

Ακολουθώ και πάντα θα ακολουθώ τους αγαπημένους μου αυτούς συγγραφείς σε κάθε νέο τους πόνημα, γιατί αγκαλιάζουν την ιστορία τους, την ξεψαχνίζουν, την τεκμηριώνουν, τη γεμίζουν ρεαλισμό, σέβονται τον αναγνώστη τους και δεν παύουν να είναι φιλέρευνοι και φιλομαθείς. Θα ομολογήσω λοιπόν ότι σε αυτό το βιβλίο με κράτησε ως το τέλος ακριβώς αυτό το στυλ που έχουν στα κείμενά τους και η ικανότητά τους να πλάθουν τρισδιάστατους χαρακτήρες, αληθινούς, απόλυτα ρεαλιστικούς και να τους βάζουν να δρουν σε στιγμές και εποχές που επηρεάζουν τον χαρακτήρα τους, τις αποφάσεις τους και τη στάση ζωής γενικότερα. Δυστυχώς, στους «Αγώνες γυναικών» δε μου άρεσε καθόλου η κεντρική ιδέα, η οποία από την αρχή ως το τέλος μου θύμιζε καταστάσεις και περιστατικά που έχω ξαναδιαβάσει.

Η αλλαγή στη ζωή της Μυρτώς μου θύμισε έντονα γνωστή παιδική σειρά δεκαετίας του 1980 για την οποία ακόμη συζητάνε οι fans (ανάμεσά τους κι εγώ, αν και άρρεν θεατής) ενώ οι συνθήκες που βίωσε από την ώρα που άλλαξαν τα πάντα στη ζωή της ήταν ακριβώς οι καταστάσεις και η συναισθηματική φόρτιση που αντιμετώπιζε ο χαρακτήρας της σειράς. Επίσης, η Μυρτώ γνώρισε τον έρωτα στα μάτια του Αυγούστου Μπαλσάν,  Γάλλου γιατρού και η συνέχεια της ιστορίας τους μου φάνηκε πολύ ρομαντική για μένα ενώ από το σημείο που γίνεται μια ακόμη μεγαλύτερη ανατροπή έμεινα άφωνος γιατί αυτό είναι το κεντρικό θέμα πολλών ελληνικών μελοδραματικών ταινιών της δεκαετίας του 1960! Δυστυχώς αυτή η «απογοήτευση» (γιατί κανένα κείμενο των Ζώτου-Καραγεωργίου δεν είναι χάσιμο χρόνου, όσο τετριμμένες ιστορίες κι αν ζωντανεύουν με τη δική τους ανυπέρβλητη γραφή) εντάθηκε στο φινάλε του βιβλίου, γιατί πέρασαν όλοι από σαράντα κύματα και ξαφνικά, λες και ως δια μαγείας, αρχίζουν σταδιακά να δίνονται λύσεις σχετικά προβλεπόμενες.

Από την άλλη, οι σελίδες με τις μάχες και τις περιπέτειες του Μπαλσάν στο μέτωπο, αν και πολύ έντονες, συγκινητικές και ανθρώπινες, καθυστερούσαν τις εξελίξεις στη ζωή των δύο κοριτσιών, μιας και υπήρχαν πάμπολλες αναφορές στην καθημερινότητα των στρατιωτών του μετώπου. Μου άρεσε όμως που τίποτα δεν ήταν όπως φάνηκε στην αρχή και οι εκπλήξεις δε σταμάτησαν για τους χαρακτήρες από τη μέση του βιβλίου και εφεξής, απότοκο αυτών των γεγονότων στο μέτωπο. Θα σταθώ για άλλη μια φορά στον ρεαλισμό που χαρακτηρίζει τη γραφή των αγαπημένων μου συγγραφέων και στον σεβασμό τους απέναντι στο κοινό που τους διαβάζει, γιατί, κι ας ήταν παρένθετες οι αφηγήσεις στο μέτωπο, δε φάνηκαν ούτε μία φορά ως περιττά τοποθετημένες ώστε να γεμίζουμε άσκοπα σελίδες επί σελίδων.

Οι «Αγώνες κυριών» είναι ένα εξαίρετο, καλοδουλεμένο μυθιστόρημα, γεμάτο περιστατικά και αληθινούς χαρακτήρες που το συνιστώ σε οποιονδήποτε θέλει να διαβάζει αργά και σταδιακά για να του γεννιούνται συνέχεια ιδέες και συναισθήματα ή θέλει να σταματά για να ψάξει περαιτέρω ή να αφομοιώσει τις αντιδράσεις των ηρώων στο περιβάλλον που καλούνται να ζήσουν. Το γεγονός ότι μου θύμισε άλλες ιστορίες ή ότι δεν είναι τόσο γρήγορο όσο εγώ θα το ήθελα επ’ ουδενί δε μειώνει την αξία του κειμένου ή τον κόπο του συγγραφικού ζεύγους. Κάθε νέο βιβλίο των Ζώτου-Καραγεωργίου είναι ένα μαγικό ταξίδι σε μέρη άγνωστα, σε εποχές με σημαντική ιστορική βαρύτητα, μια συντροφιά με ανθρώπους που σίγουρα έζησαν κάπου κοντά μας πριν από εμάς και εμπιστεύτηκαν τις ζωές τους, τον χαρακτήρα τους και τα συναισθήματά τους στη στιβαρή πένα αυτών των δύο ταλαντούχων συγγραφέων. Αφεθείτε στους «Αγώνες κυριών» και ζήστε τις δυσκολίες, τον αγώνα και την υπομονή της Μυρτώς και της Καλλιόπης για μια καλύτερη κοινωνική και οικογενειακή ζωή.

Βιβλίο Το δάκρυ του έρωτα
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα με κράτησε σφιχτά από την αρχή ως το τέλος. Οι συγγραφείς έχουν την ικανότητα να ξεδιπλώνουν μια ιστορία με μαεστρία, χωρίς να γεμίζουν ούτε μία σελίδα με περιττολογίες ή παρατραβηγμένα περιστατικά. Κείμενο μεστό, γεμάτο, με ωραίες λέξεις, σκηνές καθαρογραμμένες, δυνατές, αληθινές. Έμαθα για τη ζωή του Αριστείδη στον Πόντο, την καθημερινότητά τους, την ιδιόλεκτό τους, τις αγωνίες τους εν όψει του λεπιδιού που θα έσκιζε τον ελληνισμό, τον πόνο ψυχής όταν αφήνεις πίσω σου ξαφνικά και αναίτια οικογένεια και πατρίδα. Στην Πελοπόννησο, κανάκεψα στα πόδια μου τα εγγόνια του Αριστείδη, γέλασα με τις κουτουράδες τους και θύμωσα με τη σκληρότητα του Άρη. Απαράμιλλη δεξιοτεχνία στον χειρισμό των ζωών των δύο αγοριών και επιδέξιος χειρισμός της πλοκής. Μικρά και μεγάλα περιστατικά δημιούργησαν έναν ολοζώντανο πίνακα που ένιωθα να μου περιγράφει τη ζωή του ένας κοντινός μου άνθρωπος. Πήρα το μέρος του Αλέξανδρου για την επιλογή που έκανε, επικροτώντας την απόφασή του να ταχτεί ενάντια στον θεσμό του προξενιού και να ακολουθήσει την καρδιά του. Ο Άρης και ο Αλέξανδρος, σαν άλλοι Κάιν και Άβελ, κονταροχτυπιούνται και ματοστηθοδέρνονται στην αρένα της ζωής κυρίως λόγω του Άρη που θέλει να αποδείξει στον εαυτό του και στον κόσμο πόσο καλύτερος σε όλα από τον αδερφό του είναι.

Δεν έχω συναντήσει άλλο άνθρωπο τόσο καιροσκόπο, απελπισμένο, επίμονο και οπορτουνιστή όσο τον Άρη. Μια άγρια, τραχιά μορφή που σκιάζει την ευτυχία και πέφτει πάνω της σα σίφουνας. Η δεξιότητα των Ζώτου και Καραγεωργίου με οδήγησε δύο φορές σε όλο το μυθιστόρημα να μη θέλω να διαβάσω παρακάτω, υπερβολικά συγκινημένος από το βάρος της τραγικής ειρωνείας. Τη στιγμή που εκτυλίσσονταν μπροστά μου γεγονότα που ήξερα την τραγική τους σημασία έκλεινα το βιβλίο για να μη ζήσω τις συνέπειες. Τέτοια συναισθήματα πολύ σπάνια συναντώ σε μυθιστορήματα. Εξαιρετική η ανατροπή που αφορά το σκηνικό της περιβόητης δολοφονίας, μια πράξη που στιγματίζει κάποια αθώα ψυχή και ζει με το βάρος αυτό για χρόνια.

Γύρω από όλους αυτούς τους χαρακτήρες ρέει και κυλάει το κρασί, κόκκινο, μεθυστικό, έντονο, γευστικό, ένα ποτό που δακρύζει σαν τον άνθρωπο, που θέλει κανάκεμα και φροντίδα για να αναπτυχθεί σωστά και να σου πει το δικό του «ευχαριστώ» με τον κατάλληλο τρόπο. Το μυστικό του Αριστείδη για καλό κρασί πάει από γενιά σε γενιά (φυσικά δεν αποκαλύπτεται, κάτι που με εκνεύρισε, όμως από την άλλη μυθιστόρημα καλογραμμένο διαβάζω, όχι εγχειρίδιο οινολογίας). Δε με νοιάζει αν είναι κάποια χημική αντίδραση, δε με νοιάζει αν είναι η δύναμη της προσευχής, με ενδιαφέρει που το κρασί καλυτερεύει και γίνεται περιζήτητο. Ενδελεχής μελέτη και έρευνα απέδωσαν καρπούς μεστότατους. Υπέροχες λεπτομέρειες, καθόλου κουραστική ανάλυση της διαδικασίας της οινοποίησης, κόντρες, μυστικά και αποτυχίες, όλα εδώ. Αγάπησα την επίπονη διαδικασία της μετατροπής του σταφυλιού σε κρασί, μου κίνησε την περιέργεια για πολλά πράγματα, έμαθα πολλά! Και φυσικά χάρηκα που το μυστικό του Αριστείδη χρησιμοποιούνταν μόνο όταν υπήρχε πραγματική ανάγκη για να ξελασπώσουν από δυσμενείς συνθήκες ενώ όταν άρχισε να χρησιμοποιείται σωρηδόν είτε υπήρχε είτε όχι η ανάγκη ο ένοχος τιμωρήθηκε με κάθαρσι.

Θα το ξαναγράψω ότι το «Δάκρυ του έρωτα» είναι τόσο καλογραμμένο που δεν μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου. Μεστό και ώριμο, προϊόν της σωστής ζύμωσης στο μυαλό των συγγραφέων, μου χάρισε μοναδικές στιγμές και μου ήγειρε αξεπέραστα συναισθήματα. Δεν είναι ρομαντικό κι ας μιλάει για τον έρωτα, δεν είναι άρλεκιν κι ας ξεγελάει ο τίτλος τον αναγνώστη, αντίθετα είναι ένα υπέροχο δείγμα σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας που με περηφάνια συστήνω γιατί κάθε νέο μυθιστόρημα από αυτό το υπέροχο ζεύγος δείχνει ότι σέβεται τον αναγνώστη του και ότι γράφει για να τον κάνει να περάσει καλά, όχι για να τον κοροϊδέψει. Αν δεν υπήρχε η πένα αυτών των ανθρώπων, τα χρονικά κενά που απαιτούνται για να συμπληρωθεί μια καλή σοδειά που θα επηρεάσει τις ζωές των χαρακτήρων ίσως και να με έκαναν να βαριέμαι αφόρητα. Ξέρουν όμως πώς να ξεδιπλώσουν την ιστορία τους χωρίς χάσματα και χασμουρητά, οπότε με τη σειρά μου απλώς υποκλίνομαι. Τα περιστατικά που εκτυλίσσονται κατά τη διάρκεια του τρύγου, των ζυμώσεων κλπ. προχωρούν την πλοκή ένα βήμα παραπέρα, χωρίς πουθενά να κουραστώ ή να νυστάξω.

Η συγκομιδή της γέννας, η θραύση της εφηβείας, η ζύμωση της καθημερινής ζωής, η οξείδωση από το μίσος, η ωρίμανση των γηρατειών είναι στάδια που συγκροτούν το καλύτερο κρασί της ζωής μας, τον άνθρωπο, αρκεί να χρησιμοποιούνται σωστά τα στοιχεία που τον αποτελούν και οι συνθήκες παραγωγής, φύλαξης και παλαίωσης να είναι οι ιδανικές.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Βλέπεις τα δάκρυά τους, αγόρι μου; Κοίταξέ τα πώς τρέχουν… Είναι δάκρυα χαράς τούτα εδώ, είναι δάκρυα ελπίδας, είναι δάκρυα ζωής! Αν δε δακρύσει το αμπέλι τούτη την εποχή, σημαίνει πως πάει, χάθηκε η ζωή από μέσα του, σημαίνει πως νέκρωσε για πάντα…Έτσι δεν είμαστε όμως και εμείς οι άνθρωποι; Ξέρεις κανέναν που να έζησε πραγματικά τη ζωή του δίχως να δακρύσει, είτε από πόνο, είτε από χαρά, είτε από αγάπη κι έρωτα; Εγώ πάντως δεν ξέρω, γιατί αληθινή ζωή δίχως δάκρυ δεν υπάρχει» (σελ. 195).

«Δεν το φοβάμαι το δάκρυ του έρωτα, όσο πικρό κι αν είναι. Γιατί όποιος δε δάκρυσε για κάτι που πόθησε απελπισμένα δεν έχει νιώσει την καρδιά του να χτυπά αληθινά, δεν έχει ζήσει!» (σελ. 242).

Βιβλίο Η εξαφάνιση
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κυβέλη είναι 14 ετών και μεγάλωσε στη σκιά της εξαφάνισης του μικρού της αδερφού, Ζαφείρη. Ήταν μωρό ακόμη όταν ο μικρός Ζαφείρης εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη πίσω του. Η τοπική κοινωνία της Έδεσσας αναστατώθηκε αλλά με τον καιρό η υπόθεση μπήκε στο αρχείο. Από ένα τυχαίο περιστατικό ο κολλητός της φίλος, Χάρης, της δίνει μια ακλόνητη ένδειξη ότι ο αδερφός της δολοφονήθηκε: της δείχνει το βίντεο της δολοφονίας του που ανακάλυψε σε μια κασέτα πεταμένη στα σκουπίδια. Η Κυβέλη αρχίζει να ψάχνει τους δολοφόνους που τότε ήταν παιδιά και τώρα ενήλικες, με διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά.

Ο Πέτρος ζει μόνιμα με τους γονείς του στη Θεσσαλονίκη μετά από ένα περιστατικό που σημάδεψε ανεξίτηλα την παιδική του ηλικία τότε, στην Έδεσσα. Πιστεύει ότι το παρελθόν είναι καλά κρυμμένο στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας ώσπου ένα τηλεφώνημα ξυπνά τους εφιάλτες του παρελθόντος: η κασέτα χάθηκε!

Ο Νεκτάριος είναι εθισμένος στην ηρωίνη και η ζωή του είναι κατεστραμμένη. Δεν μπορεί να δουλέψει, δεν μπορεί να κοιμηθεί, δεν μπορεί να ζήσει. Η κατατονική και μανιοκαταθλιπτική μητέρα του δεν μπορεί να του προσφέρει καμία βοήθεια. Ο Νεκτάριος ανακαλύπτει ότι η κασέτα με τη δολοφονία του παιδιού εξαφανίστηκε και οι εφιάλτες του μόλις άρχισαν!

Το βιβλίο είναι γεμάτο ανατροπές: από τον τρόπο με τον οποίο ενώνονται οι τρεις ανωτέρω περιπτώσεις και πώς ταιριάζουν έτσι ώστε να καταλάβεις τι συνδέει αυτούς τους διαφορετικούς ανθρώπους μέχρι την εξέλιξη της πλοκής που δεν αφήνει τον αναγνώστη σε ησυχία. Ουσιαστικά το μυθιστόρημα είναι μια βουτιά σε πολύ βαθιά νερά και χωρίς ανάσα, δεν μπορείς να το αφήσεις από τα χέρια σου, οι εκπλήξεις διαδέχονται η μία την άλλη και όταν το παζλ αρχίζει να συμπληρώνεται δεν υπάρχει περίπτωση να σταματήσετε το διάβασμα!

Μου άρεσαν πάρα πολύ οι ζωές και το οικογενειακό υπόβαθρο των κεντρικών χαρακτήρων, ο καθένας με το δικό του παρελθόν, τη δική του ανατροφή, τα δικά του οικογενειακά προβλήματα: η Κυβέλη μισεί τον πατέρα της γιατί εξαιτίας του χωρίσανε και μαράζωσε η μητέρα της και τώρα παλεύει με τον καρκίνο, ο Νεκτάριος έχει μια κατατονική και μανιοκαταθλιπτική μάνα και είχε έναν πατέρα μέθυσο που τους χτυπούσε και τους έβριζε και τους δύο, ο Πέτρος μεγάλωσε με δυο γονείς που θέλανε μόνο την τελειότητα από το παιδί τους, καβγαδίζανε συνέχεια για τους δικούς τους ακατανόητους λόγους, χώρισαν και τώρα είναι ξανά μαζί, ο Χάρης δυσκολεύεται στα μαθήματα και οι γονείς του είναι αυστηροί μαζί του κλπ. Την Κυβέλη θα μπορούσα να τη χαρακτηρίσω και μικρομέγαλη γιατί αν και 14 ετών είναι σκληρή, αποφασιστική, αυτάρκης κλπ. όμως ας μην ξεχνάμε σε τι περιβάλλον μεγάλωσε και πόση ανάγκη την είχαν η μεγάλη της αδελφή Ελεονώρα και η γιαγιά Ευθαλία. Ένα περιστατικό μου έμεινε χαραγμένο: η Κυβέλη όταν ήταν μικρή πήγε σε πανηγύρι, μια τσιγγάνα της είπε το χέρι (στο οποίο εντόπισε τον θάνατο του Ζαφείρη) και η Κυβέλη, που αρνιόταν να παραδεχτεί (όπως κι όλοι) ότι το παιδί είναι νεκρό, όταν επέστρεψε σπίτι κράτησε στη χούφτα της ένα πυρωμένο κάρβουνο για να σβηστεί το παρελθόν!

Μου άρεσε πάρα πολύ το γεγονός ότι η εξέλιξη της υπόθεσης είναι κλιμακωτή, δε χωλαίνει πουθενά, οι διάλογοι και οι σκέψεις είναι όσο και όπου πρέπει και το καλύτερο όλων: το τρίτο μέρος, όπου μετά την ανατροπάρα του βιβλίου, η αφήγηση σταματά και οι συγγραφείς φωτίζουν τον κάθε χαρακτήρα χωριστά και τον παρακολουθούν από εκείνο το σημείο μέχρι το τέλος της ζωής του. Δεν περιττολογούν, μέσα από την εκάστοτε αφήγηση συμπληρώνεται σιγά σιγά η συνολική εικόνα του σημείου στο οποίο διακόπηκε η πλοκή και το βιβλίο κλείνει με μια ωραιότατη και πρωτότυπη λύση.

Μου άρεσε που δεν έχουμε άλλο ένα κλασικό αστυνομικό: η υπόθεση, οι ένοχοι, η τιμωρία τους. Ίσως αυτό ακριβώς να ξενίσει κάποιους αλλά είναι τόσο διαφορετικό από ό,τι έχω διαβάσει ως τώρα που προσωπικά με εξέπληξε ευχάριστα. Ο κάθε χαρακτήρας παίρνει κάποιες αποφάσεις και υφίσταται κάποιες συνέπειες σε βάθος χρόνου, αποδίδεται μιας άλλης μορφής δικαιοσύνη: αυτοχειρία, συγχώρεση, εξιλέωση, Θεία Δίκη; Διαλέγετε και παίρνετε, εγώ δεν μπορώ να πω περισσότερα.

Ένα καταπληκτικό βιβλίο, ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που θα σας κάνει πιο απαιτητικούς αναγνώστες! Μόνο που έχω να απευθύνω μια παράκληση στον εκδοτικό οίκο: το βιβλίο για μένα ΔΕΝ είναι νεανική λογοτεχνία, είναι ένα σκληρό, ωμό, αληθινό, ρεαλιστικό, ανατρεπτικό, καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα. Τι εννοούμε νεανική λογοτεχνία τότε, θα ρωτήσετε και δικαίως. Δεν είμαι θεωρητικός και δε θα σας ζαλίσω, θα σας αναφέρω όμως πετυχημένα βιβλία εφηβικού και νεανικού κοινού για να καταλάβετε πόσο μεγάλη είναι η διαφορά ανάμεσα στο νεανικό βιβλίο και τη λογοτεχνία ενηλίκων: Θέλεις να κάνουμε chat (του ίδιου οίκου και αστυνομικού ενδιαφέροντος), Χνότα στο τζάμι του Βασίλη Παπαθεοδώρου κ. ά. Προς Θεού, τα νεανικά βιβλία δεν είναι γλυκανάλατα ή / και ηθικοπλαστικά, ούτε στο βιβλίο υπάρχουν πράγματα που θα τρομάξουν τον έφηβο αναγνώστη ή θα τον κρατήσουν ξάγρυπνο, απλά τονίζω εδώ το γεγονός ότι ο ενήλικος αναγνώστης ίσως προσπεράσει ακρίτως και άμεσα οτιδήποτε γράφει νεανική λογοτεχνία αν ψάχνει να διαβάσει ένα μυθιστόρημα ενηλίκων κι ίσως αυτό ακριβώς στερήσει από αυτό το βιβλίο ένα μεγαλύτερο αριθμητικά κοινό.

Στο βιβλίο υπάρχουν διάσπαρτα qr codes που αν τα σκανάρετε με το κινητό σας θα δείτε όμορφα τοπία, ωραίες εικόνες, αντικείμενα και φωτογραφίες που συνοδεύουν ευχάριστα το κείμενο (και δε συμβάλλουν στη λύση του γρίφου, οπότε μην αγχώνεστε!).