Βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου-Περιπέτεια στο Πόρτο Ράφτη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χιλιάδες ερωτηματικά, κλιμακούμενη αγωνία, έξυπνη και απολαυστική αναπαράσταση της πόλης και της περιοχής του Πόρτο Ράφτη, με πολλά ιστορικά στοιχεία που δύσκολα θα βρουν οι μικροί αναγνώστες στα σχολικά βιβλία. Η κούπα του Πτολεμαίου είναι μια υπέροχη, καλογραμμένη, ανατρεπτική περιπέτεια για μεγάλα παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να το τελειώσω. Δε γνώριζα τη γραφή του κυρίου Στοφόρου και πλέον θα είμαι φανατικός θαυμαστής του. Ωραίο λεξιλόγιο, ολοζώντανες αναπαραστάσεις σκηνών και περιστατικών, αληθινοί και καθημερινοί διαλόγοι, ευρηματικές ανατροπές και δεξιοτεχνία στην αφήγηση είναι λίγες από τις αρετές του συγγραφέα. Στα συν είναι και η σκέψη, εκτός από την αναφορά στην ιστορία του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου και της εποχής του, με αφορμή τον παππού που αγαπάει την παρέα των εγγονιών του, να ξεδιπλωθεί η ιστορία των εξορίστων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας στη Λέρο, μεταξύ των οποίων  και ο Γιάννης Ρίτσος. Με όσο γίνεται πιο αντικειμενική ματιά και ευσύνοπτα, ο κύριος Στοφόρος ανέπτυξε τις απόψεις του και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πληροφορίες για την εποχή του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (309-246 π. Χ.), ιδρυτή του Φάρου και της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, για την κούπα του, έναν κάνθαρο από όνυχα, για το Πόρτο Ράφτη και την Κορώνη και για τις αρχαιοκαπηλείες που παρατηρούνται αυξημένα σε καιρό πολέμου. Η ιστορία εξελίσσεται άνετα, αβίαστα, με πολύ ωραίο λόγο, χωρίς τα ιστορικά στοιχεία να κουράζουν ή να απομονώνουν την πλοκή, με τα παιδιά να έχουν το καθένα τη δική του ψυχολογία, συμπεριφορά και αντιδράσεις, μικρά παιδιά που θα παίξουν, θα τσακωθούν, θα ψάξουν στο Διαδίκτυο για στοιχεία κλπ.

Ατμοσφαιρικό, γεμάτο αγωνία και μυστικά, πλούσιο σε πληροφορίες, έξυπνο και συναρπαστικό ως προς την πλοκή, το βιβλίο «Η κούπα του Πτολεμαίου» μυρίζει το χώμα του Πόρτο Ράφτη, αναδίδει τη σαπίλα της αρχαιοκαπηλίας («έγκλημα πολιτιστικόν» κατά τον Γ. Α. Μαγκάκη) και καλωσορίζει τον μικρό αναγνώστη σε μια διαφορετική περιπέτεια! Η Κατερίνα, η Ζωή, η Αντιγόνη, η Άννα, η Βιργινία, ο Μίσα, η Ζηνοβία, ο Δημήτρης, ο Γιάννης και ο Βαγγέλης σας περιμένουν!

Βιβλίο Το τέλος του παιχνιδιού;
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Αυτήν τη φορά θα ριχτούν σ’ έναν αγώνα επιβίωσης πάνω σε αφιλόξενες βραχονησίδες και σε αγριεμένες θάλασσες. Ποιος θα καταφέρει να γλυτώσει και ποιος όχι; Ο Γιάννης, η Ζηνοβία, η Αντιγόνη, ο Δημήτρης, ο Σάββας και ο Ιάσονας, διασκορπισμένοι στην Ελλάδα ή και στο εξωτερικό ακόμη, φτάνουν με τους γονείς τους στη Λέρο όπου τους υποδέχονται η Κατερίνα και η Ζωή. Αυτήν τη φορά, το αγαπημένο τραγούδι της παρέας, «Η μπαλάντα του Αντρίκου», που είχε γίνει η αρχή μιας πολύ δυνατής φιλίας, μοιάζει δυσοίωνα προφητικό: «Ήρθ’ ο χειμώνας ο κακός / και σκόρπισε η τρελή παρέα»! Τα παιδιά αγνοούνται έξω από τους Λειψούς και οι γονείς τους και άλλοι συγγενείς αγωνιούν για την τύχη τους αλλά μέσα στα δεινά υπάρχει κι ένα αναπάντεχα ευχάριστο νέο που ανατρέπει την πλοκή! Η θλιβερή περιπέτεια «Στον ιστό της αράχνης» ξανάρχεται στο προσκήνιο με τον πιο αναπάντεχο τρόπο.

Το νέο μυθιστόρημα της παρέας του Πόρτο-Ράφτη κλείνει τους ανοιχτούς λογαριασμούς που υπάρχουν από τις προηγούμενες ιστορίες, ενώνει τους κακούς εναντίον των καλών και όλα οδηγούν φαινομενικά στο τέλος του παιχνιδιού. Ο συγγραφέας, όπως παραδέχεται και στο τέλος της ιστορίας, θέλησε με αυτόν τον τρόπο να αποχαιρετήσει τους ήρωες που όλοι αγαπήσαμε, να όμως που απέκτησαν δική τους φωνή και υπόσταση και τον ανάγκασαν να ετοιμάζει την επόμενη ιστορία! Η παρέα έχει αυξηθεί κατά πολύ και χρειάζεσαι πλέον σημειώσεις για να τους παρακολουθείς, για να παρατηρείς πως καλλιεργούνται και πώς αλλάζουν οι μεταξύ τους σχέσεις, το ενδιαφέρον όμως δε μειώνεται! Κάποιοι ερωτεύτηκαν, κάποιοι απογοητεύτηκαν, κάποιοι προσμένουν, κάποιοι είναι ανοιχτόκαρδοι και κάποιοι εσωστρεφείς, οι διαπροσωπικές τους σχέσεις επηρεάζουν και τις εξελίξεις κι όλα αυτά εμπλουτίζονται με την παρουσία του Κάρελ Βίντερ, που πρωτογνωρίσαμε στη «Σπηλιά του Δράκου».

Ο γιος λοιπόν του Κουρτ Βίντερ ζει πλουσιοπάροχα εδώ και τρία χρόνια σε φυλακές στις Βρυξέλλες. Ο όμιλος που διοικεί επεκτάθηκε και στον τομέα της υγείας, οπότε οι σφαίρες επιρροής του αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Μαζεύει πλούτο και δύναμη για να εκδικηθεί την παρέα του Πόρτο-Ράφτη για τον θάνατο του πατέρα του, τον οποίο έχασε εξαιτίας τους κι όταν επιτέλους αποφυλακίζεται, σύντομα χάρη στις γνωριμίες του, επιστρέφει στην Ελλάδα. Έχει λοιπόν σχέση με το ναυάγιο ανοιχτά της Λέρου; Επίσης, στο νησί υπάρχει κέντρο φιλοξενίας προσφύγων που μπαίνει στο στόχαστρο της ΜΚΟ «Ανοιχτή Αγκαλιά», με σκοπό να εντοπίσει ασυνόδευτα παιδιά για τους καλύτερούς πελάτες του ομίλου Βίντερ, δικαστές, επιχειρηματίες, βουλευτές και όχι μόνο. Η οργάνωση μάς είναι γνωστή από την «Πέμπτη πόλη των Δωριέων» και συνεργάζεται στενά με τον Βίντερ. Θα αποδώσει αυτή η συμμαχία καρπούς τώρα που τα παιδιά βγήκαν εκτός μάχης;

Στον αντίποδα του κακού υπάρχει το καλό, με τη μορφή του αστυνόμου Παπαγεωργίου που έχει γίνει φύλακας άγγελος πια της παρέας. Ο Παπαγεωργίου, εμμονικός με τον Βίντερ, δεν πιστεύει πως είναι τυχαίο που τα παιδιά χάθηκαν την περίοδο που ο Γερμανός επιχειρηματίας βρέθηκε στην Ελλάδα! Ταυτόχρονα, ο νέος υπουργός πίνει νερό στο όνομα του Βίντερ ενώ φήμες υποστηρίζουν πως δημιουργήθηκε ένα λογισμικό παρακολούθησης των εργαζομένων στη ΓΑΔΑ με την ονομασία Predator! Στο πλάι του Παπαγεωργίου βρίσκεται η υπαστυνόμος πλέον Μελίνα με την οποία θα προσπαθήσουν να κόψουν τα κεφάλια της οργάνωσης του Βίντερ. Η αφήγηση είναι γρήγορη και κλιμακούμενη, με την ένταση και το σασπένς να έχουν τον πρώτο λόγο ενώ διαρκή πρωθύστερα δε με άφησαν σε ησυχία, αφού τα γεγονότα που οδήγησαν στο ναυάγιο εναλλάσσονταν με όσα προηγήθηκαν και έστησαν τις βάσεις ώστε να φτάσουμε σε αυτό το απρόσμενο συμβάν και να καρδιοχτυπούμε για τα θύματα.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου
Συγγραφέας Βασιλική Μακρή
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bookoo
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βασιλική Μακρή έγραψε μια ιστορία που με ξάφνιασε από την αρχή με τον τρόπο γραφής, τον χειρισμό και τον πυκνό καμβά πάνω στον οποίο ξεδίπλωσε τις ζωές των χαρακτήρων της. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ επιστρέφει στο νησί της Κρήτης για να βρει το κρυμμένο άγαλμα που ξέθαψε στα ανοιχτά της Ντίας και να το παραδώσει στο ελληνικό κράτος, γεμάτος τύψεις για όσα έκανε τις ημέρες της γερμανικής κατοχής. Μόνο που η άνοια δεν τον αφήνει να θυμηθεί και αναθέτει στον διευθυντή του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου Ματθαίο Ηλιοπετρίτη και στην αρχαιολόγο Ναυσικά Αργυρίου να διαβάσουν το ημερολόγιό του, όπου κάπου ανάμεσα στις λέξεις κρύβει το μέρος όπου έθαψε το άγαλμα καθώς και μια πινακίδα με γραμμική γραφή Β. Η εμφάνιση της Ναυσικάς θα του ξυπνήσει άσχημες μνήμες και θα τον οδηγήσει σ’ ένα ταξίδι ενδοσκόπησης και αναπολήσεων, αυξάνοντας τη λαχτάρα του για συγχώρεση. Στον δρόμο τους εμφανίζεται ξανά και ο ψαράς ενώ ταυτόχρονα η Ναυσικά αρχίζει να βρίσκει σε αυτήν την ιστορία σκόρπια κομμάτια που τη φέρνουν αντιμέτωπη με τα παιδικά της βιώματα και αναστατώνουν την οικογένειά της που είχε καταφύγει στη Λέρο μετά την Κατοχή και κρύβει βαθιά μέσα της ένα περιστατικό στο ψυχιατρείο του νησιού. Η ιστορία ξεδιπλώνεται με πρωθύστερα, με παραστατικούς διαλόγους και με επιλεγμένες αποκαλύψεις που φέρνουν στο φως μόνο όσα κομμάτια θέλει εκείνη τη στιγμή η συγγραφέας, οπότε η αγωνία αυξάνεται και η ανάγνωση προχωράει με πυρετώδεις ρυθμούς. Η καθαυτή ιστορία δεν είναι απλή ούτε μονοδιάστατη αλλά έχει θύτες και θύματα, δυσκολίες και μυστικά οπότε τα πάντα είναι ρευστά μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Οι χαρακτήρες έχουν ρεαλισμό και είναι ολοκληρωμένοι, οι σκέψεις τους, οι αντιδράσεις τους, οι πράξεις τους έχουν άμεση σχέση με το παρελθόν τους και υπάρχει συνέχεια και συνέπεια. Ο Γλεντούσης είναι γιος σφουγγαρά που υπέκυψε τελικά στη νόσο των δυτών, άλλωστε αυτόν τον πατέρα δεν τον χόρτασε, πιο πολύ μια αντίστροφη μέτρηση ήταν ως την εκάστοτε επιστροφή του αφού το μεροκάματο τον έβγαζε συνέχεια για μπάρκο. Ο ψαράς λατρεύει την απόκοσμη ησυχία του βυθού, είναι προσεκτικός όταν βουτάει κι η ζωή του δυσκόλεψε κι άλλο όταν ξέσπασε ο πόλεμος, οπότε άρχισε να κάνει τον ψαρά για λογαριασμό των κατακτητών ώστε να επιβιώσει. Ο Γερμανός αξιωματικός Γκούσταβ Ράινχαρντ που τον πλήρωνε για τα μαθήματα κατάδυσης έχει ένα σωματικό ελάττωμα που τον έκανε συχνά θύμα εκφοβισμού στα σχολικά του χρόνια. Είναι πιστός στο καθήκον του, σκοτώνει και εκτελεί, κατά βάθος όμως έχει κάποιες στιγμές ανθρωπιάς που δε βρίσκουν χώρο και χρόνο να βγουν στο φως παρά μόνο μετά τον πόλεμο, όπου ήδη η ψυχολογία του είναι βεβαρημένη απ’ όσα έκανε. Η γνωριμία του με μια ντόπια κοπέλα στην κατακτημένη Κρήτη θα δυσχεράνει πολύ τα πράγματα και θα τον οδηγήσει σε ακρότητες και απονενοημένες πράξεις που θα βρουν τις συνέπειές τους σαράντα χρόνια μετά με απροσδόκητο τρόπο.

Η αρχαιολόγος Ναυσικά Αργυρίου προσελήφθη στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, τον τόπο καταγωγής της μητέρας της με την οποία ζούνε τώρα στη Λέρο αλλά δεν παύει να σκέφτεται το Βερολίνο όπου σπούδασε, την καθημερινότητά του, το Τείχος, την ιστορία του και περπατάει στην πόλη του Ηρακλείου, την οποία γνωρίζουμε κι εμείς μαζί της. Τα τοπόσημα και τα μνημεία έχουν σημαντική ιστορική και αρχαιολογική αξία και η συγγραφέας καταφέρνει να τα κάνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των χαρακτήρων της, παρέχοντάς μας γνώσεις και πληροφορίες με τρόπο που δεν κουράζει ούτε βαραίνει την πορεία της ανάγνωσης. Πότε ταξιδεύουμε στη μινωική εποχή μέσα από ντοκουμέντα και κτερίσματα, πότε αποκωδικοποιούμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες την πινακίδα με τη γραμμική γραφή Β κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τις εξελίξεις που τρέχουν! Η σημαντική πινακίδα που έχει θαφτεί μαζί με το άγαλμα είναι μια επιστημονική πρόκληση που αναγκάζει την κοπέλα να αγνοήσει το ναζιστικό παρελθόν του Γερμανού αξιωματικού και να ξεχάσει για λίγο τις δύσκολες στιγμές που βίωσε η οικογένειά της στην Κατοχή. Στο πλάι της Ναυσικάς είναι ο επίσης αρχαιολόγος Ματθαίος Ηλιοπετρίτης, με ειδίκευση στη γραμμική γραφή Β, μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δείχνει διαφορετική στάση και συμπεριφορά ανάλογα με τις συνθήκες. Η επαγγελματική τους σχέση αρχικά θα μπει εμπόδιο στον ρομαντισμό που υποφώσκει ανάμεσά τους, θα έρθει όμως η στιγμή που θα υποχρεωθούν να παραδεχτούν αισθήματα και θα υποστούν τις αντίστοιχες συνέπειες.

Απόλαυσα τη στρωτή γραφή που είναι γεμάτη από ολοζώντανες εικόνες και εναλλαγές αφήγησης, αφού στην καταγραφή των εξελίξεων παρεμβάλλονται αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Γερμανού αξιωματικού, στίχοι του ποιήματος του Βιτσέντζου Κορνάρου και επιστολές. Μετρημένοι διάλογοι, πλούσιο λεξιλόγιο, δύναμη παραστατικότητας, ιστορικά, λαογραφικά και γεωγραφικά στοιχεία που περνάνε ανάμεσα από τις γραμμές και μου χάριζαν γνώσεις, χωρίς να το καταλάβω και χωρίς να κουράζουν (αξέχαστη θα μου μείνει η αποκωδικοποίηση της γραμμικής γραφής Β σύμβολο προς σύμβολο) ενώ ταυτόχρονα τα σύντομα πρωθύστερα φωτίζουν σημαντικές στιγμές του χτες και δεν είναι περιττά. Με τον τρόπο της η συγγραφέας μου έδειξε πως τα εκθέματα διαχέουν τη μαγεία τους με το πρώτο φως της μέρας και χωρίς τους τουρίστες, οι μορφές στις τοιχογραφίες ανασαλεύουν, οι γαλάζιες κυρίες ψιθυρίζουν μεταξύ τους κι όλα αυτά όσο ο Μίνως Καλοκαιρινός, ο Άρθουρ Έβανς, ο Νικόλαος Πλάτων, σημαντικές προσωπικότητες της αρχαιολογίας και όχι μόνο, είναι σα να αγωνιούν μαζί με τον αναγνώστη για το αν θα καταφέρει η Ναυσικά να βρει το άγαλμα και να το φέρει στο φως.

Τι θυμίζουν στην αρχαιολόγο οι ζωγραφιές του Γερμανού; Πού βρίσκεται το άγαλμα; Πώς θα συνδεθεί η ζωή της με αυτόν τον άγνωστο άντρα; Πώς μπορεί η αναζήτηση ενός αρχαίου αγάλματος να κουμπώσει με τους προραφαηλίτες ζωγράφους αλλά και με την ίδια τη Ναυσικά; Τι έχει συμβεί στη ζωή του Γκούσταβ που έχει ανάγκη από συγχώρεση; Τι σταυρό κουβαλάει για τόσα χρόνια και πώς θα καταφέρει να εξιλεωθεί μετά από τόσο καιρό; Ποια είναι η Αρετούσα στην οποία απευθύνεται και γιατί της εξομολογείται τη ζωή του, προσπαθώντας να την πείσει πως δεν είναι ένα τέρας όπως οι συμπατριώτες του; «Το αίνιγμα του Ερωτόκριτου» είναι μια ανατρεπτική πολυεπίπεδη ιστορία που αγγίζει πολλά θέματα και περιγράφει τις περιπέτειες και τις συγκρούσεις διαμετρικά αντίθετων χαρακτήρων με αφορμή μια σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη.

Βιβλίο  Έγκλημα στον Γαλατά και άλλες μαύρες ιστορίες
Συγγραφέας Χρύσα Σπυροπούλου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τη συλλογή διηγημάτων της Χρύσας Σπυροπούλου ξεχωρίζω τη «Θανάσιμη παγίδα στη Λέρο», όπου ένας συγγραφέας και η γυναίκα του κάνουν διακοπές στη Λέρο, ένα νησί στο οποίο ο γνωστός του πρωταγωνιστή από τα φοιτητικά τους χρόνια Κάρλο και η γυναίκα του, Τζουλιάνα, έχουν οινοποιείο, αμπέλια και έναν πύργο κτισμένο με τέτοιο τρόπο που θυμίζει την πατρίδα τους, την Τοσκάνη, την οποία άφησαν πίσω τους για να επιδοθούν στην αμπελοκαλλιέργεια. Τα σχέδια του ζευγαριού να προχωρήσουν το μυθιστόρημά του αυτός, την εργασία της, εκείνη δεν ευοδώνονται αφού ο Κάρλο δολοφονείται. Την υπόθεση αναλαμβάνει η αστυνόμος Γεωργίου, που γνωρίσαμε στο μυθιστόρημα «Ταραγμένα νερά» κι έτσι ταξιδεύουμε στον βασανισμένο τόπο της Λέρου, που αποτελεί το ιδανικό σκηνικό δράσης ενός εγκλήματος. Η ιστορία έχει υπόπτους και ποικίλα κίνητρα αλλά μου φάνηκε ρηχή και βιαστική, χωρίς ψυχογραφήματα, χωρίς ιδιαίτερη δράση. Ίσως φταίει και το γεγονός πως είχε δημοσιευτεί σε συνέχειες και τώρα δεν υπήρξε φροντίδα για τη συνοχή του κειμένου, όπως για παράδειγμα στη σελίδα 25 όπου ο Αναγνώστου ετοιμάζεται να γράψει τα ονόματα των συμμετεχόντων σ’ ένα δείπνο σ’ ένα μπλοκάκι κι αμέσως μετά υπάρχει η φράση «Λοιπόν, αυτοί ήταν εδώ εκείνο το βράδυ» χωρίς να έχουν προηγηθεί τα ονόματα. Από τη μια σκηνή περνάμε στην άλλη, η δράση είναι καταιγιστική αλλά η τελική αποκάλυψη έρχεται γρήγορα κι απότομα. Τα υπόλοιπα διηγήματα έχουν κι αυτά μερικά θετικά γνωρίσματα, ο τρόπος γραφής όμως σύντομα κουράζει ή αποθαρρύνει. Στα «Παιχνίδια ταυτότητας» η λύση έρχεται ακριβώς στη μέση του κειμένου σαν από μηχανής θεός, αποδυναμώνοντας την ατμόσφαιρα που έχει δημιουργηθεί, στο «Με δόλο από το Κολωνάκι» επίσης δεν υπάρχει καμία έκπληξη, όπως και στο «Θύμα», όπου ο Αναγνώστου που εμφανίζεται στο πρώτο και στο ομότιτλο της συλλογής διήγημα απλώς μαθαίνει για ένα λυπηρό συμβάν με αρχή, μέση και τέλος χωρίς καμία έκπληξη. Ακόμα και το «Υπάρχουν και χειρότεροι θάνατοι» μου άρεσε πολύ ως ιδέα και είχε μια ενδιαφέρουσα ανατροπή, υπάρχουν λέξεις όμως όπως «πόρτα», «πορτοφόλι», «χόμπι» και άλλες που εμφανίζονται είτε στην πορεία της αφήγησης είτε από τη Φανώ, την ηρωίδα του κειμένου, που όμως δεν υπήρχαν στην εποχή που περιγράφεται κι έτσι αποδυναμώνεται η ιστορία.

Βιβλίο Μικρές παράξενες ιστορίες
Συγγραφέας Θάνος Ζαράγκαλης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα κείμενα του Θάνου Ζαράγκαλη από την άλλη αναμιγνύουν με ευφάνταστο τρόπο σουρεαλισμό και πραγματικότητα και καταφέρνουν στον πολύ περιορισμένο χώρο των ολιγοσέλιδων κειμένων να δημιουργήσουν σκοτεινή και ανατρεπτική ατμόσφαιρα, με θέματα «μαύρα», gothic, ανατριχιαστικά και απροσδόκητα. Γελωτοποιοί, πολεμιστές, μαγικά χαλιά δημιουργούν ένα σύμπαν εντελώς διαφορετικό απ’ όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Πολλές φορές έμεινα με ανοιχτό στόμα λόγω των απροσδόκητων τροπών των ιστοριών και πάντα ήθελα να έχει η κάθε μια τους και λίγο κείμενο ακόμη, να μη διακοπεί η μαγεία της ανάγνωσης τόσο νωρίς! Η θεία δίκη στο «Φαράγγι», το μαγικό χαλί στον «Ηθοποιό», ο γελωτοποιός στο «Μουσείο», το ανατριχιαστικό περιστατικό στον «Ζωγράφο», ο εμπνευσμένος «Αντικαθεστωτικός» που περιγράφει με ανατριχιαστικό τρόπο τον Σατανά είναι μερικές μόνο από τις έξυπνες ιστορίες της συλλογής που με παρέσυραν σ’ ένα σκοτεινό, «παράξενο» σύμπαν που έστησε ο ευφάνταστος συγγραφέας. Πολλά και διαφορετικά περιστατικά, διαφορετικά αφηγηματικά μοτίβα, ποικίλες κεντρικές ιδέες που, ακόμη κι αν στρέφονται γύρω από τον ίδιο περίπου θεματικό άξονα, δημιουργούν μια ξεχωριστή και ιδιαίτερη συλλογή μικρών κειμένων, την οποία συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Τότε που τραγουδούσαν οι θεοί
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ομολογώ ότι διαβάζοντας αυτό το μυθιστόρημα είχα πολλές διακυμάνσεις: από τη βαρεμάρα και το ξεφύλλισμα των πρώτων σελίδων ως την ένταση και τα πλούσια συναισθήματα και εικόνες που μου χάρισε το ημερολόγιο του Πέρσαλφ και ως την αγωνία για το αν θα καταφέρουν τελικά η Λένα και ο Φίλιππος να ξανασμίξουν και να ζήσουν τον έρωτά τους. Όποτε περιγράφει η συγγραφέας τα ερωτικά σμιξίματα των δύο νέων, έχουμε πολλές περιττές σκέψεις και εσωτερικές αναζητήσεις, ερωτικές περιγραφές που εμένα δε με κράτησαν και κάποιες παρατραβηγμένες συμπτώσεις. Το ημερολόγιο όμως του Πέρσαλφ ανατρέπει ευχάριστα αυτό το σκηνικό, γιατί περιγράφει με αμεσότητα και παρατηρητικό βλέμμα την καθημερινή ζωή των τσιγγάνων, τις περιπλανήσεις τους, τη φτώχεια, τις κλεψιές, την αποπομπή τους από τον πολιτισμό και τα χωριά, τις αναποδιές τους, τις δύσκολες καιρικές συνθήκες που έχουν να αντιμετωπίσουν τον χειμώνα, τις γιορτές και τα πανηγύρια που στήνονται με την ελάχιστη αφορμή και πολλά άλλα. Και η ιστορία είναι δυνατή: ο Πέρσαλφ ερωτεύεται μια μπαλαμή σε ένα από τα χωριά που κατασκηνώνουν, κόρη ενός πλούσιου αργυροχόου, κι ο έρωτάς τους συναντάει πάρα πολλά εμπόδια και απρόσμενες ανατροπές που κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο.

Η συγγραφέας δεν ακολουθεί μονοδιάστατη, επίπεδη αφήγηση, αλλά διαλέγει με προσοχή το πώς θα ξετυλίξει κάθε μέρος της ιστορίας της. Στην αρχή έχουμε τη γνωριμία των πρωταγωνιστών, μετά το ημερολόγιο, που σταματά σε καίριο σημείο, οπότε την αφήγηση τη συνεχίζουν οι ίδιοι οι γονείς της Λένας και στη συνέχεια ψάχνουμε να βρούμε τα ίχνη του Φίλιππου, που έχει παραιτηθεί από το νοσοκομείο. Αυτό το μέρος της πλοκής εκτυλίσσεται με πολύ πυκνογραμμένο τρόπο και εξαπλώνεται σε αρκετές σελίδες, κάτι που δείχνει την επαρκή εξισορρόπηση των επιμέρους κομματιών της ιστορίας (εδώ είναι η πιο παρατραβηγμένη σύμπτωση κατ’ εμέ: ο άνεργος, πεινασμένος Φίλιππος άγεται και φέρεται στην αφιλόξενη Αθήνα και λιποθυμά από την εξάντληση μπροστά σε γκαλερί έργων τέχνης, της οποίας οι ιδιοκτήτες ανακαλύπτουν το κρυφό του ταλέντο, του ζωγράφου, και τον κάνουν όνομα στον χώρο της τέχνης).

Σε γενικές γραμμές ένα κατά τόπους καλογραμμένο κείμενο, ένας έρωτας δοσμένος με πρωτότυπο τρόπο κι ένα καλογραμμένο κείμενο που θα κρατήσει συντροφιά με τον πλούτο του λεξιλογίου και τον επιδέξιο χειρισμό της πλοκής. Πολύ όμορφα τα λουλούδια που στολίζουν την αρχή κάθε κεφαλαίου. Μου έδειξαν μια πολύ φροντισμένη επιμέλεια, κάτι που χαρακτηρίζει κάθε μυθιστόρημα των εκδόσεων Διόπτρα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ο τσιγγάνος δεν λογαριάζει τα λεφτά, κι αν τα ‘χει, δεν τα κρατάει για πολύ. Ξέρει καλά πως είναι άχρηστα και περιττά. Ο τσιγγάνος νοιάζεται μόνο για το σήμερα. Το αύριο δεν το ξέρει, περιμένει να ξημερώσει για να το παλέψει, κάθε φορά κι ένας καινούργιος αγώνας. Αν βγει χαμένος ή κερδισμένος, δεν τον νοιάζει, αρκεί να προλάβει τη νύχτα… Η ελπιδα κάθε μέρας είναι μία ακόμα νύχτα, τότε ακουμπά την καρδιά του και νιώθει πως η ζωή είναι εκεί και τον περιμένει. Μόνο αυτό έχει σημασία. Αυτό το ξέρει πολύ καλά» (σελ. 162).

«Οι άλλοι κι εμείς… Αυτή ήταν πάντα η ζωή μας κι έπρεπε να το δεχτούμε αυτό. Ένα βήμα μπροστά, δέκα πίσω και πάλι μπροστά και πάλι…και πάλι… Ο τσιγγάνος και ο δρόμος, η απόλυτη ευτυχία!» (σελ. 280).

«Αποφάσισε λοιπόν κι έβαλε ελάχιστες σκιές εδώ κι εκεί, χωρίς όμως να δείχνει τη θέση του ήλιου. Μόνο ένας που κοίταζε προσεκτικά τον πίνακα θα μπορούσε να καταλάβει ότι ήταν μεσημέρι. Μια ώρα που αφήνει ελπίδες και προσδοκίες, που αφήνει το περιθώριο να το σκεφτείς και ν’ αλλάξεις γνώμη, να τρέξεις και να προλάβεις ή να γυρίσεις την πλάτη και να ξεκινήσεις κάτι καινούριο. Ακριβώς η μέση της μέρας» (σελ. 418).

Βιβλίο Η αποικία της λήθης
Συγγραφέας Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα ασχολείται με την περίπτωση της «Αποικίας» στη Λέρο και με αφορμή μια άκρως τραγική και ασύλληπτη σε βαρβαρότητα ιστορία αναλύει και εξετάζει τις συνθήκες κράτησης και πρόνοιας στο Νοσοκομείο, την καθημερινότητα των εγκλείστων, τη βαρεμάρα των επικεφαλής ιατρών και την ανοχή των κατοίκων που εργάζονταν εκεί, προσβλέποντας μόνο στη μισθολογική τους ικανοποίηση. Η ιστορία του Άλκη, εκτός του ότι είναι απάνθρωπη ως γενεσιουργός αιτία και πραγματικά εύχομαι να μην είναι πραγματική, είναι λεπτομερής, ρεαλιστική και τη συστήνω μόνο σε όσους έχουν γερά νεύρα. Η κυρία Θεοδώρου δε χρειάζεται να καταφύγει σε λεκτικές ή περιγραφικές ακρότητες, οι ίδιες οι συνθήκες είναι ανατριχιαστικές. Και δεν έχει διαλέξει πολλές περιπτώσεις να αφηγηθεί, οπότε αποφεύγει τον σκόπελο της εκμετάλλευσης του θέματος για να προκαλέσει την ευαισθητοποίηση του αναγνώστη. Έχει καταλήξει στον πυρήνα της ιστορίας της, έχει σχεδιάσει αδρά τους χαρακτήρες που θα την αφηγηθούν και τους τοποθετεί σε ένα απάνθρωπο κολαστήριο που μέχρι και σήμερα, παρά την επέμβαση της Ευρώπης, έχει ουσιαστικά προβλήματα.

Σε γενικές γραμμές, το μυθιστόρημα μου φάνηκε αργόσυρτο, με εκτεταμένες περιγραφές των σκηνικών και των πρωταγωνιστών και μακροσκελείς παραγράφους. Δραστηριότητες και κινήσεις των χαρακτήρων που θα μπορούσαν να αποδοθούν λιτά και δωρικά μακραίνουν και αποδυναμώνουν το δέσιμο του βιβλίου. Το μυθιστόρημα κινείται σε τρεις άξονες: στη ζωή του Άλκη στο νοσοκομείο, στην καθημερινότητα της Έλλης που ανατρέπεται ριζικά και βήμα το βήμα προσεγγίζει όλο και περισσότερο την αλήθεια και στο παρελθόν του Δημοσθένη με τη γυναίκα του, Σοφία, η οποία από ένα σημείο και μετά αποκόπτεται και ζει τη δική της κόλαση. Από αυτά τα τρία σημεία αναμφισβήτητα θεωρώ πιο σφιχτό, ρεαλιστικό και διδακτικό το κομμάτι του Άλκη. Η Έλλη έχει να ψάξει για το χτες της οικογένειάς της, οπότε της δίνεται άφθονος χώρος για να καθυστερήσει την εξέλιξη της πλοκής (εσωτερικοί μονόλογοι, έρευνες κλπ.) ενώ η Σοφία που καταφεύγει στον Πειραιά μπλέκεται σε κάτι που έχω διαβάσει χιλιάδες φορές και δυστυχώς οι κοινοτοπίες έρχονται η μία πίσω από την άλλη.

Θα επικεντρωθώ λοιπόν στον Άλκη, γιατί εκεί πιστεύω πως έχει βάλει τα δυνατά της η κυρία Θεοδώρου. Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, ο Άλκης είναι υγιής κι όμως ζει κάθε μέρα έναν θάνατο και με τη δική του αντικειμενική ματιά ξετυλίγεται η ιστορία του Νοσοκομείου της Λέρου. Με εύληπτο τρόπο, καθόλου κουραστικό, παρεισφρέουν στο κείμενο εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το νησί και το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο, ζωντανεύουν με τραγικό τρόπο οι συνθήκες εγκλεισμού και κράτησης (αυτή η πτέρυγα γυμνών με στοιχειώνει πολλές νύχτες τώρα) και σταδιακά, σχεδόν με ντοστογιεφσκικό τρόπο, ο Άλκης κατεβαίνει σκαλοπάτι σκαλοπάτι το δικό του Υπόγειο. Για να κάνει τα πράγματα χειρότερα, η συγγραφέας επέλεξε την ιστορία του Στάθη και της Φωτεινής για να τεκμηριώσει την τραγικότητα των καταστάσεων. Ο Στάθης ήταν κι αυτός θύμα των δικών του ανθρώπων, τυχαία γνωρίστηκε με τον Άλκη κι ένωσαν τις ζωές τους. Δυστυχώς όμως η άφιξη της σχιζοφρενούς Φωτεινής διέλυσε για πάντα τις ψυχικές αντοχές του Στάθη, εξαιτίας του έρωτα. Η κλιμάκωση αυτής της ιστορίας με το προσδοκώμενο τέλος είναι από αυτές που μόνο ένας καλός συγγραφέας μπορεί να αναπαραστήσει χωρίς να καταφύγει σε κλισέ ή να παγιδευτεί σε ψευτοσυναισθηματισμούς.

Άλλο ένα δυνατό κομμάτι του μυθιστορήματος είναι η συνάντηση του Άλκη με τον άνθρωπο που τον πέταξε στο Νοσοκομείο, πολλά χρόνια αργότερα. Η συνάντηση γίνεται ξαφνικά, απόλυτα δικαιολογημένα αλλά με έπιασε απροετοίμαστο. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνταν, τα συναισθήματα που περιγράφονταν, οι καταστάσεις αμηχανίας που ήταν σχεδόν ανάγλυφες, έχτισαν μια από τις δυνατότερες σκηνές του μυθιστορήματος, αναγκάζοντάς με να κλείσω το βιβλίο για λίγο αμέσως μετά, ώστε να πάρω μια βαθιά ανάσα και να μπορέσω να συνεχίσω.

Η «Αποικία της λήθης» είναι ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που επικεντρώνεται στις συνθήκες κράτησης των ψυχοπαθών στο νησί της Λέρου και τις ανθρώπινες ιστορίες που μπορούν να τυλιχτούν γύρω από αυτούς ασφυκτικά. Αν εξαιρέσουμε κάποιες μακρόσυρτες αφηγήσεις, το κείμενο έχει δυνατές, αληθινές και συγκινητικές σκηνές, διαχρονικές αλήθειες και διεισδυτική ματιά σε κάτι στο οποίο όλοι ελαφρά (;) τη καρδία γυρνάμε την πλάτη.

Βιβλίο Ο κώδικας της Λέρου
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια υπέροχη, καλογραμμένη, ανατρεπτική περιπέτεια για μεγάλα παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να το τελειώσω. Ο κύριος Στοφόρος ξέρει να γράφει και να εξισορροπεί τα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία με το σασπένς. Ωραίο λεξιλόγιο, ολοζώντανες αναπαραστάσεις σκηνών και περιστατικών, αληθινοί και καθημερινοί διάλογοι, ευρηματικές ανατροπές και δεξιοτεχνία στην αφήγηση είναι λίγες από τις αρετές του συγγραφέα. Θα τολμούσα να πω ότι το στυλ του είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Ο Κώδικας της Λέρου είναι ένα χειρόγραφο που περιγράφει την ιστορία, τα ήθη και τα έθιμα της νήσου Λέρου ως τον 19ο αιώνα, όμως «Του χειρογράφου αυτού η συνέχεια έχει αποκοπή βαναύσως δια χειρός γνωριζούσης την αξίαν της συνεχείας». Κι εδώ έρχεται να συμπληρώσει την Ιστορία η δημιουργική φαντασία του συγγραφέα, που αποδίδει στο σκισμένο απόσπασμα κομμάτια από τη χαμένη Ιστορία του αρχαίου ιστορικού Φερεκύδη, ένα χαμένο χειρόγραφο που κανένας πουθενά δεν εντόπισε και περιέχει σημαντικές πληροφορίες για τη Λέρο κατά την αρχαιότητα. Έτσι λοιπόν κάποιοι ψάχνουν το σκισμένο κομμάτι από τον Κώδικα της Λέρου. Πού το έχουν κρύψει και γιατί; Τι δουλειά έχει ο «Μαύρος Κύκνος», το καράβι του πανίσχυρου Κουρτ Βίντερ, στη Λέρο; Τι ψάχνει πάλι ο πάμπλουτος επιχειρηματίας που έχασε μέσα από τα χέρια του την Κούπα του Πυθαγόρα;

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πληροφορίες για το νησί, από την εποχή της Άρτεμης και την Ιταλοκρατία ως την Απελευθέρωση και την προσάρτησή του στην Ελλάδα, καθώς και για τις άσχημες συνθήκες που ζούσαν όσοι εκτοπίζονταν κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας. Αρχαιολογία, Ιστορία, λαογραφία, αγωνία, ανατροπές είναι ένα αρκετά ισχυρό αμάλγαμα για μια ευχάριστη ανάγνωση. Η ιστορία εξελίσσεται άνετα, αβίαστα, με πολύ ωραίο λόγο, χωρίς τα ιστορικά στοιχεία να κουράζουν ή να απομονώνουν την πλοκή, με τα παιδιά να έχουν το καθένα τη δική του ψυχολογία, συμπεριφορά και αντιδράσεις: θα παίξουν, θα τσακωθούν, θα ψάξουν στο Διαδίκτυο για στοιχεία κλπ.

Χωρίς να επηρεάζει ιδιαίτερα την εξέλιξη της πλοκής ή να συμμετέχει ενεργά σε αυτήν είναι η ιστορία του πρόσφυγα Ελίας, που δίνει το περιθώριο στον κύριο Στοφόρο να δείξει με δυνατές, συγκινητικές σκηνές το δράμα των προσφύγων που αγωνίζονται να ξεφύγουν από το θανατικό που απλώθηκε στη χώρα τους και να βρουν μια καλύτερη ζωή μακριά από τα ερείπια, πέφτοντας έτσι σε επιτήδειους που τους τρώνε τα λεφτά και τους παρατάνε στο πέλαγος. Είναι μια ωραία αντιδιαστολή συγκριτικά με την ασφαλισμένη, ήρεμη και ξένοιαστη, όσο γίνεται, ζωή των αγαπημένων μας πρωταγωνιστών, που δεν έχουν γνωρίσει πόλεμο και ανασφάλειες, οπότε ο μικρός αναγνώστης καταλαβαίνει πόσο δύσκολες και τραγικές συνθήκες ζουν άλλα συνομήλικα και μεγαλύτερα παιδιά και με τη βοήθεια του συγγραφέα νιώθει την ανάγκη να βοηθήσει κι αυτός όσο και όπως μπορεί.

Γεμάτο αγωνία και μυστικά, πλούσιο σε πληροφορίες, έξυπνο και συναρπαστικό ως προς την πλοκή, με όλους τους χαρακτήρες που γνώρισα και αγάπησα από το πρώτο βιβλίο της σειράς, «Ο Κώδικας της Λέρου» καλωσορίζει τον μικρό αναγνώστη σε μια νέα, εξίσου συγκλονιστική περιπέτεια! Η Κατερίνα, η Ζηνοβία, η Ζωή, η Αντιγόνη, ο Δημήτρης, ο Γιάννης και ο Ελίας σας περιμένουν!