Βιβλίο Τα πτώματα δεν πληρώνουν 
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι η πρώτη περιπέτεια του «ντετέκτιβ» Νετούνο και είναι γεμάτο σκοτωμούς, παγίδες, αίματα και εκπλήξεις ενώ η αγωνία κορυφώνεται από σελίδα σε σελίδα κι ειδικά όσο πλησιάζουμε στο τέλος, όπου πλέον τίποτα δεν πάει κατ’ ευχήν. Δεν έχουμε να κάνουμε μ’ ένα βιβλίο μυστηρίου, μιας και ξέρουμε από την αρχή τους ενόχους, τους μπράβους, τα εκτελεστικά όργανα και τους θύτες αλλά για μια κούρσα ενάντια στον χρόνο ώσπου να βρεθούν τα χρήματα που απαιτούνται για την απαγωγή και να ζήσει το άτυχο παιδί. Το μυθιστόρημα περιέχει σύντομες, κοφτές φράσεις, ρεαλισμό και καταιγιστικούς ρυθμούς, σασπένς και αγωνία, κάπου κάπου και διακριτικά καλολογικά στοιχεία («ηλιοψημένος δρόμος»), ακόμη και κυνικό χιούμορ: «Η ζέστη έλιωνε τα πάντα, η πόλη έβραζε, ελάχιστοι κυκλοφορούσαν. Ιδανική μέρα να πάθεις αμόκ και να βγεις με μαχαίρι στους δρόμους σφάζοντας όποιον έβλεπες μπροστά σου» (σελ. 72).

Ο Νετούνο ζει στου Παπάγου και ανεβαίνει συχνά στον Υμηττό για άσκηση, μιας κι είναι διακεκριμένος δρομέας με μεγάλες αντοχές «Η μοναξιά του δρομέα, σε συνδυασμό με την ερημιά του βουνού τη νύχτα, τον συνέπαιρνε» (σελ. 18). Για τον κόσμο ιδιωτικός ντετέκτιβ, στην πραγματικότητα όμως ασκεί βιομηχανική κατασκοπεία χακάροντας τα πάντα. Δεν κάνει μεγάλες δουλειές γιατί δε θέλει να συλληφθεί, του αρέσει ο μικρόκοσμός του και η μοναχική του ζωή. Φανατικός του Τεν Τεν και του Hergé, ακούει μουσική (Chet Baker, Paolo Conte, Miles Davies) και συλλέγει σπάνια αυτοκίνητα. Έχει και μια περίεργη ικανότητα: ενώ έχει ξεχάσει ολόκληρες περιόδους από το παρελθόν του ταυτόχρονα τον πιάνουν κρίσεις, κατά τη διάρκεια των οποίων ανασύρονται εικόνες από το θρυμματισμένο αυτό παρελθόν ή, ακόμη χειρότερα, στιγμιότυπα από το μέλλον!

Ποιος απήγαγε λοιπόν τον γιο του «Κόφτη» και τι του ζητάει; Η Σάντι ή Κυριακή, γυναίκα του και μητέρα του παιδιού, αποφασίζει να καλέσει τον Νετούνο, που αναγκάζεται να δεχτεί κι ας μην είναι στην πραγματικότητα ντετέκτιβ, οπότε η υπόθεση μεταφέρεται στη Λάρισα. Έχουμε ελάχιστη εμβάθυνση σε χαρακτήρες αλλά άφθονο πιστολίδι και καταδιώξεις, κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό, μιας και η καταιγιστική δράση και η καλοσχεδιασμένη πλοκή με αποζημίωσαν. Ο Δημοσθένης ή «Φώρος», εκ του «Αυτοφωράκιας», μιας και, ως ο πιο έμπιστος άνθρωπος, συχνάζει στο αυτόφωρο όποτε η αστυνομία εφαρμόζει τον νόμο στα νυχτερινά κέντρα, ο Μπιλ και ο Χίκοκ, κοντός και μυώδης ο πρώτος, ψηλός, σωστό βουνό ο δεύτερος που δουλεύουν για το Γραφείο, χωρίς ερωτήσεις, χωρίς λεπτομέρειες, ο Γάλλος στον οποίο τους στέλνει το Γραφείο τους για να κάνουν την απαγωγή, ο Γιάννης με τον συνονόματο ξάδελφό του και λίγα ακόμη πρόσωπα αποτελούν τους πρωταγωνιστές ενός μυθιστορήματος με απρόβλεπτες εξελίξεις και λουτρό αίματος, όλοι τους «Χαμένοι στην ελληνική επαρχία μια ζεστή αυγουστιάτικη νύχτα».

«Τα πτώματα δεν πληρώνουν» κι από αυτά βρίθει η πρώτη περιπέτεια του ντετέκτιβ Νετούνο που είναι γεμάτη από πιστολίδι, ανθρώπους του υποκόσμου και μια αθώα ψυχή που αργοσβήνει μέχρι να πληρωθούν τα λύτρα και να εντοπιστεί η κρυψώνα όπου τον κρατούν. Γρήγοροι ρυθμοί, ανατροπές, ανθρωποκυνηγητό και μια καυτή θεσσαλική γη έτοιμη να δεχτεί με λαχτάρα οτιδήποτε την ξεδιψάσει, ας είναι και αίμα.

Βιβλίο Κωδικό όνομα Ιαπετός
Συγγραφέας Αντώνης Καράς
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο ένταση, εκπλήξεις και αληθοφάνεια που δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου πριν το τελειώσω. Δεν είναι μόνο ο κινηματογραφικός τρόπος της αφήγησης ή οι απανωτές ανατροπές αλλά και η ικανότητα του συγγραφέα να πλάθει χαρακτήρες με σάρκα και οστά, να περιγράφει σκηνές και γεγονότα που όλοι είδαμε στα δελτία ειδήσεων αλλά κανείς δεν έζησε από κοντά, να συστήνει στον αναγνώστη ήρωες με προσωπικότητα που δε μένουν ίδιοι ή χωρίς εξέλιξη παρά μέσα από σοκαριστικά γεγονότα και σκληρές στιγμές αρχίζουν να αναθεωρούν πολλές απόψεις και να μεταφέρουν με τις πράξεις τους το μυθιστόρημα σε άλλο επίπεδο εξελίξεων.

Η πλοκή εκτυλίσσεται σε τρέχοντα χρόνο, με κάποιες αναφορές στο παρελθόν, κυρίως της ζωής του Μηνά Ασλανίδη, και  υπάρχει κλιμακούμενη εξέλιξη, μιας και κανείς από τους χαρακτήρες δεν ξέρει τι θα συναντήσει παρακάτω στον δρόμο που διάλεξε ή του επέβαλαν να αναλάβει. Από το κείμενο ξεπηδάνε σημαντικά διαχρονικά πανανθρώπινα μηνύματα ενώ τα πρόσωπα είναι επιλεγμένα ένα προς ένα και δημιουργούν ένα καλομελετημένο παζλ, με άριστη απεικόνιση και ρεαλιστικές εξελίξεις. Η Σαΐντα και ο Αμίρ είναι δύο παραδείγματα προσφύγων διαφορετικά απ’ όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Δεν είναι δηλαδή «απλώς» αυτοί που θέλουν να φύγουν από τον ρημαγμένο τόπο τους αλλά έχοντας προδώσει μια πολύ σημαντική προσωπικότητα, υπό τη στέγη του οποίου ζούσαν, αναγκάζονται να δραπετεύσουν στην Ελλάδα, βιώνοντας φυσικά τις κακουχίες, την αγωνία και την εξάντληση, έχουν όμως ξοπίσω τους και δολοφόνους να τους κυνηγάνε.

Ο συγγραφέας αποτυπώνει έτσι με την ακριβοδίκαιη ματιά του τον φόβο, την απελπισία και τις απάνθρωπες συνθήκες που εξασφαλίζουν οι δουλέμποροι, καπηλευόμενοι την ανάγκη των ανθρώπων να φύγουν από τις εμπόλεμες ζώνες και να κάνουν μια νέα αρχή στην Ευρώπη χωρίς να ξέρουν τι τους περιμένει αν γλυτώσουν από τον πνιγμό. Ο Αμίρ είναι ερωτευμένος με τη Σαΐντα και για χάρη της δέχτηκε να ζήσει ακριβώς ό,τι φοβόταν, αρκεί να φύγουν μακριά από τον Ισκαντέρ, έναν τρομακτικό βαρόνο του Αφγανιστάν, που έχει διπλωματικά ανορθόδοξες σχέσεις με τους Μουτζαχεντίν αλλά και την αμερικανική κυβέρνηση! Έμπλεος αγωνίας παρακολουθούσα τα βήματά τους από τη Μυτιλήνη στην Αθήνα κι από κει στην Ειδομένη, με όλα τα προβλήματα και τα εμπόδια που έχει ένα τέτοιο σχέδιο και προς τιμήν του συγγραφέα όλα γίνονταν γρήγορα, απανωτά, με περιεκτικά κεφάλαια και απολύτως απαραίτητες σκηνές. Θα καταφέρουν λοιπόν να φτάσουν όλοι μαζί στα σύνορα; Τι θα συμβεί στις ζωές τους όσο είναι κυνηγημένοι και καταδιώκονται;

Μου έκανε εντύπωση ο φαύλος κύκλος επιβίωσης των προσφύγων: ο συγγραφέας δίνει κάθε δίκιο στους ανθρώπους που ρημάζεται η ζωή τους και θέλουν να φύγουν και υποστηρίζει πως αυτή είναι η σωστή λύση, ταυτόχρονα όμως κάθε χώρα έχει τους δικούς της όρους και προϋποθέσεις και το κύμα των προσφύγων δεν είναι ευρέως καλοδεχούμενο, πόσο μάλλον στην Ελλάδα και με τον τρόπο που εξαπλώνεται. Δεν είναι ειρωνική η στάση του κυρίου Καρά αλλά βαθιά ανθρώπινη και μάλιστα δείχνει πολλές φορές πως αισθάνεται κι ο ίδιος ανήμπορος μπροστά στο αδιέξοδο της καταφυγής στην Ελλάδα. Είναι σα να τονίζει: φύγετε από κει, προσπαθήστε να μπείτε στην Ευρώπη αλλά αν δεν τα καταφέρετε υπάρχουν άνθρωποι στην Ελλάδα που θα ανακουφίσουν τον πόνο σας (απλοί πολίτες από το υστέρημά τους και μέλη ΜΚΟ). Δυστυχώς όμως για το απώτερο μέλλον δεν υπάρχει ούτε λύση ούτε πρόταση.

Η φράση αυτή μου χαράχτηκε στο μυαλό και την καρδιά: «Η ίδια η γη στην οποία ο άνθρωπος καλείται να επιστρέψει, στέκεται εμπόδιο στην πορεία του» (σελ. 196), όπως και η παρομοίωση της λαοθάλασσας των προσφύγων προς την Ειδομένη με την Έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο για τη Γη της Επαγγελίας. Ποια Γη; Ποια Επαγγελία; Αυτήν ακριβώς την απελπισία θέλησε να αποτυπώσει ο συγγραφέας, που ακόμη δεν μπορεί να δεχτεί το παράλογο του φράχτη στα σύνορα της Ειδομένης το 2016 και τη χρήση χημικών απέναντι σε ανθρώπους που ήθελαν μια νέα αρχή, μια καινούργια πατρίδα. Γι’ αυτό ακριβώς κι έγραψε αυτήν την εκπληκτική σε σύλληψη ιστορία, με έρεισμα ένα «ρεπορτάζ» που σχεδόν έχει ξεχαστεί πια κι ας είναι ακόμη στη χώρα μας οι άνθρωποι εκείνοι που αγωνίζονται να στεριώσουν, να ξεκινήσουν από το μηδέν και να ξεχάσουν τον θάνατο που αντιμετώπισαν ερχόμενοι.

Μέσα σε όλη αυτήν τη δυστυχία και τη μιζέρια, νότα αισιοδοξίας είναι τα παιδιά που κάνουν φίλους στους καταυλισμούς και παίζουν με όλη τους τη λαχτάρα, αγνοώντας πως τα σύνορα θα είναι κλειστά ή πως ίσως μείνουν για πάντα στην Ελλάδα. Ένα συγκινητικό μήνυμα που ο συγγραφέας το τονίζει με όμορφο τρόπο αρκετές φορές. «Ακόμα και μέσα στα μεγαλύτερες κακουχίες, ακόμα και μέσα στη λάσπη, το κρύο ή τη ζέστη και την ξηρασία της ερήμου, τα μικρά παιδιά έβρισκαν πάντα έναν λόγο για να χαμογελάσουν» (σελ. 197).

Το μυθιστόρημα όμως δεν αφορά μόνο τους πρόσφυγες αλλά και την εμφάνιση του νεοναζισμού τα τελευταία χρόνια. Και πάλι ο συγγραφέας ξεφεύγει από την παγίδα των κλισέ, αποφεύγοντας να τονίσει τον ρατσισμό που γιγαντώνεται με την αύξηση των προσφύγων και τις αναπάντεχες συνέπειές του στην ελληνική κοινωνία και οικονομία. Αντιθέτως, φροντίζει να περιορίσει τις επιρροές της νεοναζιστικής οργάνωσης στη νοοτροπία του Έλληνα που θα παρασυρθεί από προσεκτικά διατυπωμένα λόγια και κάποιες ευκαιριακές και εποχικές συγκυρίες, οπότε το νεοστρατολογηθέν μέλος θα εμπλακεί σταδιακά σε καταστάσεις που δεν αφορούν και τόσο την πατρίδα του, ατιμάζοντας έτσι το όνομα της οικογένειάς του. Ο πατέρας του Ιαπετού, ναυτεργάτης στο Πέραμα, είναι καταπέλτης όταν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στη ζωή του γιου του. Χωρίς λέξεις που αποσκοπούν στο εκβιαστικό συναίσθημα αλλά με στέρεες φράσεις, απόλυτα αληθινές και ρεαλιστικές, καταγράφονται με αληθοφάνεια οι πραγματικές διαστάσεις τέτοιου είδους οργανώσεων, μία εκ των οποίων εξαρθρώθηκε από την Αστυνομία δέκα χρόνια πριν την ιστορία μας.

Ο ανθυπαστυνόμος Μηνάς Ασλανίδης, που υπηρετεί στην Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος και Εμπορίας Ανθρώπων, καλείται από τον ταξίαρχο Καραγιαννίδη να βοηθήσει τον πράκτορα Τζορτζ Ντάλας στον εντοπισμό του σημαντικού παιδιού. Πρόκειται για έναν αστυνομικό με σκοτεινό παρελθόν και μια από τις αγαπημένες μου προσωπικότητες σε μυθιστόρημα. Ολοκληρωμένος χαρακτήρας, με γκρίζες αποχρώσεις, μιας και δε σταματά στιγμή να εξελίσσεται και να αλλάζει στάση, απόψεις και αντιλήψεις, προς το τέλος του μυθιστορήματος έρχεται σε τόσο έντονη αντίθεση με τα πιστεύω του και τις κατευθύνσεις του πατέρα του που βγάζει μια κραυγή, την οποία κυριολεκτικά ένιωσα να ξεπηδά μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Ναι, αυτός ο άνθρωπος ταυτόχρονα δρα και στον υπόκοσμο, στον οποίο έχει βγάλει φήμη μπεσαλή και ξεκάθαρου τύπου, οπότε όποιον προστατεύει κανείς δεν τον αγγίζει. Προς έκπληξή του, βρίσκει στον δρόμο του τον Μοϊκανό, έναν θανάσιμο εχθρό του, με τον οποίο θα υπάρξει μια μεγάλη ανατροπή και ένα ευρηματικό φινάλε της υπόθεσης. Μακάρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα αλλά δε θέλω να χαθεί η μαγεία της αποκάλυψης και η ατμόσφαιρα που ξέρει ο κύριος Καράς να ζωντανεύει με ιδανικό τρόπο στο μυθιστόρημα.

Στο βιβλίο υπάρχουν κι άλλα πρόσωπα, όπως ο πράκτορας Τζορτζ Ντάλας, μέσω του οποίου ο συγγραφέας δίνει μια μουντή εικόνα της Αθήνας και ταυτόχρονα καταγράφει με «ξένο μάτι» κομμάτια της ελληνικής νοοτροπίας που σε κάνουν να σταματήσεις κάποιες φορές για να σκεφτείς. Υπάρχει και ο ταξίαρχος Καραγιαννίδης, με ηθικές αρχές που δεν τις άλλαξε ποτέ κατά τη διάρκεια της καριέρας του γι’ αυτό και παρέμεινε στάσιμος στη ΓΑΔΑ, αλλά είναι πολύ αποτελεσματικός και γι’ αυτό καμία πολιτική ηγεσία δεν τον έχει κουνήσει από τη θέση του. Θα έλεγα πως τον είχα συμπαθήσει αν δεν έπαιζε ξαφνικά ένα βρώμικο παιχνίδι εις βάρος του Ασλανίδη. Τέλος, δε γίνεται να μην αναφερθώ φυσικά στον Γιώργο Σαλτσίδη και στην Αλίνα. Ο πρώτος, γνωστός με το όνομα «Άρχοντας του Σκότους», είναι μπλεγμένος σε κυκλώματα σωματεμπορίας και ναρκωτικών, ενώ χάρη στις γνωριμίες του τελικά εξελίχθηκε στον υπ’ αριθμόν 1 διακινητή προσφύγων προς τα ελληνικά σύνορα. Φυσικό κι επόμενο λοιπόν, κάποια στιγμή ο Ασλανίδης (ανεπίσημα πάντα) να ζητήσει τη βοήθειά του κι έτσι η σκηνή των δυο τους, οι συμφωνίες που κανόνισαν και το βαρύ κλίμα ανάμεσά τους ήταν κινηματογραφική και απίστευτα ρεαλιστική! Τέλος, η Αλίνα, Ρουμάνα πόρνη, αγέρωχη, μαθημένη στον πόνο, αυτάρκης, έχει μια άκρως συγκινητική και ρεαλιστική σκηνή πρώτης γνωριμίας, στην οποία μαθαίνουμε για τη ζωή της και αποτελεί έτσι το ιδανικότερο παράδειγμα για να γνωρίσει ο αναγνώστης το μέγεθος της φήμης που έχει το όνομα του Μηνά στον υπόκοσμο και στα ύποπτα στέκια.

Πλατεία Βικτωρίας, Ομόνοια, Καλλιθέα, Πειραιάς, Εξάρχεια, Θησείο, αλλά και Λάρισα και Ειδομένη είναι τα μέρη από τα οποία περνάνε οι ήρωες του καλογραμμένου βιβλίου του κυρίου Αντώνη Καρά, φορτωμένοι όνειρα, ελπίδες, στόχους, μίσος, αγωνία. Ένα συναρπαστικό ανθρωποκυνηγητό, μια άκρως ρεαλιστική ιστορία, ένα κείμενο με χαρακτήρες που σίγουρα θα αγαπηθούν (ή και όχι!) από τον αναγνώστη και ταυτόχρονα μια δυνατή φωνή για την παύση των όπου γης εχθροπραξιών και τη δημιουργία ενός καλύτερου μέλλοντος για τα αθώα πλάσματα που εξαναγκάζονται σε προσφυγιά.

Βιβλίο Ο κάμπος με τις κούκλες
Συγγραφέας Γιώτα Στεφάνου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στην αρχή το βιβλίο μού φάνηκε ελαφρύ, απλώς έρεε με το ερωτηματικό ποια είναι η πραγματική ζωή της Νίνας και αν κάποιος επίτηδες χάλασε τα φρένα του αυτοκινήτου της ώστε να τη βγάλει από τη μέση (νιάου, νιάου). Όταν όμως επανέρχονται οι θύμησες, η ιστορία αλλάζει ριζικά. Η ξαδέλφη Νταίζη, ένας κισσός που λατρεύει το χρήμα και μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γοητεία της για να κάνει τα πάντα, κόρη πλούσιας γαιοκτήμονος από την Αρλ που παντρεύτηκε τον θείο της Νίνας, παρκαρισμένη από τον πατριό της στην οικογένεια της Νίνας, κάνει ό,τι μπορεί για να καλοπεράσει. Δε διστάζει να κάνει εραστή της ακόμη και τον θετό της θείο και η Νίνα πρέπει να κάνει κάτι για να το εμποδίσει. Έλα όμως που την προλαβαίνει το τροχαίο! Και ο άχρωμος Ορέστης; Ο γοητευτικός, πρώην εραστής της, ο Μάριος, που τώρα έγινε αστυνομικός διευθυντής; Τι ρόλο παίζουν στη ζωή της Νίνας; Για ποιο πράγμα θα ζητήσει τη βοήθειά τους;

Η ανατροπή της πλοκής είναι πραγματικά μεγάλη! Με επιδέξιο και πανέξυπνο χειρισμό, η συγγραφέας φωτίζει διαφορετικά την ιστορία, μας δείχνει τον πραγματικό πρωταγωνιστή του βιβλίου κι από κει και μετά έχασα τον λογαριασμό με τις εκπλήξεις και τα μυστικά! Ποτέ δεν περίμενα ότι πρόσωπα που αγάπησα στην αρχή και τα συμπάθησα θα έκαναν τέτοια πράγματα, οπότε έμεινα άφωνος να αναρωτιέμαι γιατί δεν το πήρα χαμπάρι! Οπότε το μυθιστόρημα εξελίσσεται σε καλογραμμένο αστυνομικό από ένα απλό κοινωνικό που το θεώρησα στην αρχή και μάλιστα τόσο καλογραμμένο σα σενάριο κινηματογραφικής ταινίας. Μοναδικές επιλογές χαρακτήρων, πρωτότυπες εκπλήξεις, μια ιστορία που με παρέσυρε ως το τέλος! Το συνιστώ για μια διαφορετική άποψη πάνω στο αστυνομικό μυθιστόρημα!

Βιβλίο Ο ζητιάνος
Συγγραφέας Ανδρέας Καρκαβίτσας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εστία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα δημοσιεύτηκε σε συνέχειες από το 1896 έως το 1898 στο περιοδικό «Εστία» και κυκλοφόρησε σε βιβλίο το 1897. Είναι γραμμένο στη δημοτική, αν και στους διαλόγους ακολουθείται η ντοπιολαλιά των κατοίκων, και πρόκειται για ένα από τα πιο ρεαλιστικά και σκληρά μυθιστορήματα της ελληνικής λογοτεχνίας της εποχής. Εκτός από τη συναρπαστική δράση και την εξαιρετική ψυχογράφηση των χαρακτήρων, υπάρχουν ανατροπές στην πλοκή και εκπληκτικά πραγματολογικά στοιχεία που δίνονται απλά και στηρίζουν ακόμη περισσότερο την αληθοφάνεια των γεγονότων.

Ο Τζιριτόκωστας είναι ένας από τους διασημότερους αντι-ήρωες των νεοελληνικών κειμένων, γόνος και συνέχεια μιας κοινότητας βασισμένης στην επαιτεία, αντίστοιχης των κύκλων που δημιούργησε ο «Φαγκίνος» του Καρόλου Ντίκενς στον «Όλιβερ Τουίστ». Οι περιγραφές ανατροφής είναι σκληρές, με τους πατεράδες να ακρωτηριάζουν αρτιμελή παιδιά ώστε να συνεχίσουν την παράδοση της ζητιανιάς: «Τι άλλο καλύτερο ευτύχημα, παρά να είναι κανείς πατέρας τριών-τεσσάρων σακατεμένων παιδιών; Με αυτά ημπορούσε, χωρίς να κινηθεί από τον τόπο του, χωρίς το δαχτυλάκι του να σηκώσει, να γίνει πλούσιος». Τέτοιος άνθρωπος είναι και ο Τζιριτόκωστας που φτάνει στο Νυχτερέμι με το ζητιανόπουλό του, τον Μουντζούρη. Μια ανελέητη μορφή που θα κάνει τα πάντα για να κλέψει, να φάει, ακόμη και να σκοτώσει! Ζητιάνος επαγγελματίας και απατεώνας, δεν επαιτούσε μόνο αλλά εκμεταλλευόταν την αδυναμία του καθενός που συναντούσε, εξαπατούσε με ψεύτικα βοτάνια και άλλες αγυρτείες: «Αν δεν ήταν ο κουτόκοσμος, οι ζητιάνοι θα εψοφούσαν της πείνας μέσα στα ξεροβούνια της πατρίδας τους, σαν το μεταξοσκούληκο μέσα στο καρύκι του» (κεφ. 3).

Η ιστορία διαδραματίζεται την εποχή που προσαρτήθηκε η Θεσσαλία στο ελληνικό κράτος (1881) και οι Τούρκοι πουλούσαν τα τσιφλίκια τους. Το ζήτημα που απασχολεί τους προύχοντες του χωριού όταν φτάνει ο ζητιάνος είναι η νομική υπόσταση του χωριού, με τη νέα τάξη πραγμάτων. Με την Ελλάδα υπόδουλη στον οθωμανικό ζυγό είχαμε από τη μια τα τσιφλίκια, τεράστιες εκτάσεις που ανήκανε στον μπέη ή στον αγά κι όπου δουλεύανε οι κολίγοι και απ’ την άλλη τα κεφαλοχώρια, ορεινές δηλαδή και άγονες περιοχές, όπου δούλευαν οι καλλιεργητές, με δικαίωμα κτήσης στην προσωπική τους περιουσία εν αντιθέσει με τα τσιφλίκια όπου τα πάντα ανήκαν στον άρχοντα. Τα πράγματα στην περίπτωση του Νυχτερεμιού είναι χειρότερα, μιας και οι προεστοί με παραχωρητήρια είχαν δώσει τα κτήματά τους στον γιο του Αλή Πασά, τον Βελή. Και τώρα τι γίνεται; «Τώρα με την Προσάρτηση ο μπέης θέλει να τα κάμει τέλεια τσιφλίκια… Φυσικά οι χωριάτες αντιστάθηκαν… έτρεξαν στα δικαστήρια να δικαιωθούν. Αλλά οι δίκες… δεν είναι κρασί να το τελειώσει κανείς σε μια ημέρα… Τώρα το λέγουν Ελλάδα, έχουμε Σύνταγμα»! Από την αρχή λοιπόν καταλαβαίνει κανείς πως ο συγγραφέας δε θα χαρίσει κάστανα σε κανέναν, μέσω της κοινωνικής του κριτικής και της καλυμμένης πολιτικής καταγγελίας.

Ο άτυπος εμφύλιος μεταξύ των χωριανών δίνεται παραστατικότατα: «Ο μπέης, ο κύριος του χωριού, είχε καταντήσει λυδία λίθος, όπου εδοκίμασαν οι χωριάτες την πολιτική δύναμη όλων των κομματαρχών. Από την ημέρα που άρχισαν, επιτήδεια συνδαυλισμένοι από άεργους της Λάρισας δικηγόρους, τη διαφορά τους με τον μπέη, εκείνος ωπλίσθηκε με τα χρήματα και την παντοδύναμη υποστήριξη του προξένου του και αυτοί με τη βαρύτητα των πολιτικών της επαρχίας». Όλοι όμως οι πολιτευόμενοι ήταν λόγια κι υποσχέσεις κι έτσι «απελπισμένοι και απαιδαγώγητοι στις πολιτικές ελευθερίες» οι χωριανοί «άφησαν τις κοινοτικές υποθέσεις στου πεπρωμένου τη διάκριση κ’ εκοίταξαν τ’ ατομικά τους. Καθένας έκαμε πολιτικό του φίλο εκείνον που κ’ επί τουρκοκρατίας ήξευρε πως είχε δύναμην αναγνωρισμένην». Ο Καρκαβίτσας είναι ωμότατος: «Κουτοπόνηροι, ήθελαν μόνον να πεισμώνουν και να εξευτελίζουν τον αντίπαλον εμπρός στους συντοπίτες τους με της μικροπολιτικής τα καμώματα πάντοτε στο νουν».

Το χωριό είναι ένα σύνολο χαρακτηριστικών τύπων που συναντούσε κανείς σε αυτές τις περιοχές. Υπάρχουν ο ιερέας Παπαρρίζος, ο πάρεδρος Ραντζάκος, ο μπακάλης Μαγουλάς, ο επιστάτης του χωριού Ντεμίς αγάς κ ά. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο τελωνοφύλακας Πέτρος Βαλαχάς, που μετατέθηκε λόγω κακής διαγωγής στο κοντινό στα σύνορα αλλά μακριά από το τελωνείο Νυχτερέμι. Ο κακός του χαρακτήρας θα τον οδηγήσει να ξυλοφορτώσει τον ζητιάνο και να αποτελέσει τον κινητήριο μοχλό για μια σειρά ασύλληπτων γεγονότων.

Η γλώσσα όπως έγραψα και πριν είναι δημοτική, με διαλόγους δοσμένους με την ντοπιολαλιά της περιοχής. Η πένα και η ματιά του συγγραφέα, ειδικά όταν στρέφεται στη φύση, είναι αξεπέραστη. Μεταφορές και παρομοιώσεις, σύνθετες και ταυτόχρονα πρωτότυπες λέξεις είναι πραγματικά αριστουργήματα: «…είπε με χοντρή φωνή, σαν κατρακύλισμα χαλάρων, ο Μπιρμπίλης…», «Παρεμπρός άλλη εμπάλωνε τα ρούχα του αντρός της κ’ εμουρμούριζε παραπονιάρικο τραγούδι, τραγούδι ντόπιο, στον κάμπον εκεί γεννημένο, φτωχό και άχαρο σαν τη φωνή της και σαν την ίδια βάναυσο», «λαθροκρυμμένη παιζογελάστρα πονηρία τους», «αργυροκυκλωμένο από τα ψαρά μαλλόγενα» κ. ά.

Να ένα αγαπημένο μου απόσπασμα: «Ο ήλιος, βασιλεμένος πίσω από τα στενά των Τεμπών, μόλις ετίναζε στα ακροβούνια του Ολύμπου τα χιονισμένα χρυσορόδινες αχτίνες, διαμάντι ακριβό επάνω στο βασιλικό στέμμα του. Γαλάζια ομίχλη ανέβαινεν από την ποταμιά και ολίγο κατ’ ολίγον εγλιστρούσε προς το χωριό ανάλαφρη, έως τις ρίζες του Κισσάβου, να τυλίξει όλα θέλοντας μέσα σε πάναγνη αγκαλιά».

Προσέξτε την ποιητική σύνταξη στις προτάσεις: «Αλλά το φως χύνεται τώρα κάτασπρο στα μαυριδερά κουρέλια της φορεσιάς… έως το πρόσωπον απάνω και το κεφάλι του ζητιάνου, σαν να θέλει περίεργον να ιδεί, αν άφησε με τον ύπνο την ψευτιά ή την κρατεί πολυάκριβη επάνω του, όπως και τη φορεσιά του» (κεφ. 3). Δε λείπει όμως και το χιούμορ: «-Δεν βαστάω, έλεγε, βαρέθηκα πια, κάθε χρόνο και παιδί! –Σα δε βαστάς, κλείδωσέ το, είπεν η παπαδιά» και παρακάτω: «Δεν θυμάστε τι απάντησεν η γριά, η εκατοχρονίτρα, στα λόγια του σαραβαλιασμένου γέροντά της; -Ε, καημένε μύλο, είπεν εκείνος στενάζοντας, πόσες φορές εγριγριλίσαμ’ ευτού μέσα! Και η γριά η εκατοχρονίτρα εμουρμούρισεν: -Ανάθεμα την κρέμαση κι απέ ο μύλος ακόμη γριγριλίζει» (κεφ. 3)!

Και ναι, υπάρχουν και οι γυναίκες του χωριού, μεροκαματιάρες, μάνες και σύζυγοι και νοικοκυρές, που δουλεύουν ήλιο με ήλιο για να τα έχουν όλα έτοιμα για τα παιδιά και τους άντρες τους, κουτοπόνηρες, ελαφρόμυαλες, αυστηρές, σεβαστικές σε άγραφους κανόνες, δεισιδαίμονες, εύπιστες και πρόσφορο πεδίο εκμετάλλευσης. Όλα τα καταγράφει ο συγγραφέας: η κάθε μία χωριστά θέλει να σταματήσει να γεννοβολά μετά από δώδεκα παιδιά, να γεννήσει επιτέλους αρσενικό κι όχι άλλα κορίτσια, να ξανακερδίσει τον αγαπημένο που την παράτησε «για λίγα άχυρα παραπάνω». Παρατίθενται χαρακτηριστικά παραδείγματα ευπιστίας και εξαπάτησης, οπότε εμμέσως τονίζεται η ανάγκη της παιδείας, της μάθησης, της γνώσης. «Όλες οι γυναίκες, η μια με την άλλη, εζητούσαν με τον νουν επιμόνως κ’ εύρισκαν τέλος κάτι τι στη ζωή τους άρρωστο, κάτι στην ψυχή τους παθιασμένο, που εμπόδιζε ν’ απολάψουν αθάνατη τη χαρά και τη γαλήνη του κόσμου».

Με εξαιρετική γλαφυρότητα και ποιητικότητα περιγράφονται τα πάντα από τη ζωή στο χωριό: η επιστροφή των αντρών από τον κάματο, τα βάρη και ο μόχθος των γυναικών, η γλυκιά μυρωδιά της ζύμης, το λιτό φαγητό και τόσα άλλα! Το (άτυπο) κεφάλαιο 3 κλείνει τόσο όμορφα και γλαφυρά: «Και, όταν σε λίγο εξαπλώθηκε [η ομίχλη] πέρα-πέρα κ’ επυκνώθηκε μυστηριώδης και μεγαλοπρεπής, όταν έλαμψαν επάνω στον ουρανό τα’ αστέρια και κάτω ησύχασαν οι άνεμοι, μέσα στο δουλωμένο χωριό όλα εξανάπεσαν στη νέκρα και την σιγή. Ούτε φως πουθενά, ούτε λαλιά. Τα κατακουρασμένα κορμιά, παραδομένα πρώτα στις ανάγκες της ζωής κ’ έπειτα στα βρόχια του ύπνου, δεν έχουν ούτε πόθους ούτε όνειρο κανένα».

Αυτή η τόσο πρωτότυπη για την εποχή και όχι μόνο ιστορία θα τελειώσει με την επιβίωση του κακού, με την ατιμωρησία του ζητιάνου, με ένα φινάλε ασύλληπτο και ταυτόχρονα απόλυτα λογοτεχνικό: «Ο Τζιριτόκωστας, ήσυχος τώρα, επροχώρησε βαθύτερα. Είχεν εξασφαλίση το παράλλαγμα και δεν εσυλλογιζόταν πλέον παρά νέο ταξίδι και νέα τρόπαια. Τα κλαριά των πλατάνων μ’ ένα φύσημα του ανέμου έρριξαν καταπέτασμα πράσινο και πυκνό πίσω του, λες κι εφρόντιζαν να τον ασφαλίσουν από κάθε κυνήγημα. Η κοιλάδα επρόθυμη εδέχθηκε τον ζητιάνο στους υγρούς και μαλθακούς κρυψώνες της, όπως δέχεται τόσα κακούργα ερπετά και παράσιτα». Είναι ένα μυθιστόρημα λοιπόν τόσο διαφορετικό και ξεχωριστό, που το συνιστώ ανεπιφύλακτα παρά την ωμότητα των περιγραφών, τη βαρβαρότητα της θεματολογίας και την ατιμωρησία ενός από τους πρώτους αντι-ήρωες της ελληνικής λογοτεχνίας. Το στυλ γραφής, το πλούσιο λεξιλόγιο, τα πάμπολλα κωμικοτραγικά περιστατικά είναι ελάχιστα από τα προτερήματα ενός μυθιστορήματος που θα καθηλώσει τον αναγνώστη ως την τελευταία κυριολεκτικά σελίδα.

Βιβλίο Κωδικό όνομα: Ιαπετός
Συγγραφέας Αντώνης Καράς
Κατηγορία Περιπέτεια / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο ένταση, εκπλήξεις και αληθοφάνεια που δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου πριν το τελειώσω. Δεν είναι μόνο ο κινηματογραφικός τρόπος της αφήγησης ή οι απανωτές ανατροπές αλλά και η ικανότητα του συγγραφέα να πλάθει χαρακτήρες με σάρκα και οστά, να περιγράφει σκηνές και γεγονότα που όλοι είδαμε στα δελτία ειδήσεων αλλά κανείς δεν έζησε από κοντά, να συστήνει στον αναγνώστη ήρωες με προσωπικότητα που δε μένουν ίδιοι ή χωρίς εξέλιξη παρά μέσα από σοκαριστικά γεγονότα και σκληρές στιγμές αρχίζουν να αναθεωρούν πολλές απόψεις και να μεταφέρουν με τις πράξεις τους το μυθιστόρημα σε άλλο επίπεδο εξελίξεων.

Η πλοκή εκτυλίσσεται σε τρέχοντα χρόνο, με κάποιες αναφορές στο παρελθόν, κυρίως της ζωής του Μηνά Ασλανίδη, και υπάρχει κλιμακούμενη εξέλιξη, μιας και κανείς από τους χαρακτήρες δεν ξέρει τι θα συναντήσει παρακάτω στον δρόμο που διάλεξε ή του επέβαλαν να αναλάβει. Από το κείμενο ξεπηδάνε σημαντικά διαχρονικά πανανθρώπινα μηνύματα ενώ τα πρόσωπα είναι επιλεγμένα ένα προς ένα και δημιουργούν ένα καλομελετημένο παζλ, με άριστη απεικόνιση και ρεαλιστικές εξελίξεις. Η Σαΐντα και ο Αμίρ είναι δύο παραδείγματα μεταναστών διαφορετικά απ’ όσα έχω διαβάσει ως τώρα. Δεν είναι δηλαδή «απλώς» οι πρόσφυγες που θέλουν να φύγουν από τον ρημαγμένο τόπο τους αλλά έχοντας προδώσει μια πολύ σημαντική προσωπικότητα, υπό τη στέγη του οποίου ζούσαν, αναγκάζονται να δραπετεύσουν στην Ελλάδα, βιώνοντας φυσικά τις κακουχίες, την αγωνία και την εξάντληση, έχουν όμως ξοπίσω τους και δολοφόνους να τους κυνηγάνε.

Ο συγγραφέας αποτυπώνει έτσι με την ακριβοδίκαιη ματιά του τον φόβο, την απελπισία και τις απάνθρωπες συνθήκες που εξασφαλίζουν οι δουλέμποροι, καπηλευόμενοι την ανάγκη των ανθρώπων να φύγουν από τις εμπόλεμες ζώνες και να κάνουν μια νέα αρχή στην Ευρώπη χωρίς να ξέρουν τι τους περιμένει αν γλυτώσουν από τον πνιγμό. Ο Αμίρ είναι ερωτευμένος με τη Σαΐντα και για χάρη της δέχτηκε να ζήσει ακριβώς ό,τι φοβόταν, αρκεί να φύγουν μακριά από τον Ισκαντέρ, έναν τρομακτικό βαρόνο του Αφγανιστάν, που έχει διπλωματικά ανορθόδοξες σχέσεις με τους Μουτζαχεντίν αλλά και την αμερικανική κυβέρνηση! Έμπλεος αγωνίας παρακολουθούσα τα βήματά τους από τη Μυτιλήνη στην Αθήνα κι από κει στην Ειδομένη, με όλα τα προβλήματα και τα εμπόδια που έχει ένα τέτοιο σχέδιο και προς τιμήν του συγγραφέα όλα γίνονταν γρήγορα, απανωτά, με περιεκτικά κεφάλαια και απολύτως απαραίτητες σκηνές. Θα καταφέρουν λοιπόν να φτάσουν όλοι μαζί στα σύνορα; Τι θα συμβεί στις ζωές τους όσο είναι κυνηγημένοι και καταδιώκονται;

Μου έκανε εντύπωση ο φαύλος κύκλος επιβίωσης των προσφύγων: ο συγγραφέας δίνει κάθε δίκιο στους ανθρώπους που ρημάζεται η ζωή τους και θέλουν να φύγουν και υποστηρίζει πως αυτή είναι η σωστή λύση, ταυτόχρονα όμως κάθε χώρα έχει τους δικούς της όρους και προϋποθέσεις και το κύμα των προσφύγων δεν είναι ευρέως καλοδεχούμενο, πόσο μάλλον στην Ελλάδα και με τον τρόπο που εξαπλώνεται. Δεν είναι ειρωνική η στάση του κυρίου Καρά αλλά βαθιά ανθρώπινη και μάλιστα δείχνει πολλές φορές πως αισθάνεται κι ο ίδιος ανήμπορος μπροστά στο αδιέξοδο της καταφυγής στην Ελλάδα. Είναι σα να τονίζει στους μετανάστες: φύγετε από κει, προσπαθήστε να μπείτε στην Ευρώπη αλλά αν δεν τα καταφέρετε υπάρχουν άνθρωποι στην Ελλάδα που θα ανακουφίσουν τον πόνο σας (απλοί πολίτες από το υστέρημά τους και μέλη ΜΚΟ). Δυστυχώς όμως για το απώτερο μέλλον δεν υπάρχει ούτε λύση ούτε πρόταση.

Η φράση αυτή μου χαράχτηκε στο μυαλό και την καρδιά: «Η ίδια η γη στην οποία ο άνθρωπος καλείται να επιστρέψει, στέκεται εμπόδιο στην πορεία του» (σελ. 196), όπως και η παρομοίωση της λαοθάλασσας των προσφύγων προς την Ειδομένη με την Έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο για τη Γη της Επαγγελίας. Ποια Γη; Ποια Επαγγελία; Αυτήν ακριβώς την απελπισία θέλησε να αποτυπώσει ο συγγραφέας, που ακόμη δεν μπορεί να δεχτεί το παράλογο του φράχτη στα σύνορα της Ειδομένης το 2016 και τη χρήση χημικών απέναντι σε ανθρώπους που ήθελαν μια νέα αρχή, μια καινούργια πατρίδα. Γι’ αυτό ακριβώς κι έγραψε αυτήν την εκπληκτική σε σύλληψη ιστορία, με έρεισμα ένα «ρεπορτάζ» που σχεδόν έχει ξεχαστεί πια κι ας είναι ακόμη στη χώρα μας οι άνθρωποι εκείνοι που αγωνίζονται να στεριώσουν, να ξεκινήσουν από το μηδέν και να ξεχάσουν τον θάνατο που αντιμετώπισαν ερχόμενοι.

Μέσα σε όλη αυτήν τη δυστυχία και τη μιζέρια, νότα αισιοδοξίας είναι τα παιδιά που κάνουν φίλους στους καταυλισμούς και παίζουν με όλη τους τη λαχτάρα, αγνοώντας πως τα σύνορα θα είναι κλειστά ή πως ίσως μείνουν για πάντα στην Ελλάδα. Ένα συγκινητικό μήνυμα που ο συγγραφέας το τονίζει με όμορφο τρόπο αρκετές φορές. «Ακόμα και μέσα στα μεγαλύτερες κακουχίες, ακόμα και μέσα στη λάσπη, το κρύο ή τη ζέστη και την ξηρασία της ερήμου, τα μικρά παιδιά έβρισκαν πάντα έναν λόγο για να χαμογελάσουν» (σελ. 197).

Το μυθιστόρημα όμως δεν αφορά μόνο τους πρόσφυγες αλλά και την εμφάνιση του νεοναζισμού τα τελευταία χρόνια. Και πάλι ο συγγραφέας ξεφεύγει από την παγίδα των κλισέ, αποφεύγοντας να τονίσει τον ρατσισμό που γιγαντώνεται με την αύξηση των προσφύγων και τις αναπάντεχες συνέπειές του στην ελληνική κοινωνία και οικονομία. Αντιθέτως, φροντίζει να περιορίσει τις επιρροές της νεοναζιστικής οργάνωσης στη νοοτροπία του Έλληνα που θα παρασυρθεί από προσεκτικά διατυπωμένα λόγια και κάποιες ευκαιριακές και εποχικές συγκυρίες, οπότε το νεοστρατολογηθέν μέλος θα εμπλακεί σταδιακά σε καταστάσεις που δεν αφορούν και τόσο την πατρίδα του, ατιμάζοντας έτσι το όνομα της οικογένειάς του. Ο πατέρας του Ιαπετού, ναυτεργάτης στο Πέραμα, είναι καταπέλτης όταν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει στη ζωή του γιου του. Χωρίς λέξεις που αποσκοπούν στο εκβιαστικό συναίσθημα αλλά με στέρεες φράσεις, απόλυτα αληθινές και ρεαλιστικές, καταγράφονται με αληθοφάνεια οι πραγματικές διαστάσεις τέτοιου είδους οργανώσεων, μία εκ των οποίων εξαρθρώθηκε από την Αστυνομία δέκα χρόνια πριν την ιστορία μας.

Ο ανθυπαστυνόμος Μηνάς Ασλανίδης, που υπηρετεί στην Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος και Εμπορίας Ανθρώπων, καλείται από τον ταξίαρχο Καραγιαννίδη να βοηθήσει τον πράκτορα Τζορτζ Ντάλας στον εντοπισμό του σημαντικού παιδιού. Πρόκειται για έναν αστυνομικό με σκοτεινό παρελθόν και μια από τις αγαπημένες μου προσωπικότητες σε μυθιστόρημα. Ολοκληρωμένος χαρακτήρας, με γκρίζες αποχρώσεις, μιας και δε σταματά στιγμή να εξελίσσεται και να αλλάζει στάση, απόψεις και αντιλήψεις, προς το τέλος του μυθιστορήματος έρχεται σε τόσο έντονη αντίθεση με τα πιστεύω του και τις κατευθύνσεις του πατέρα του που βγάζει μια κραυγή, την οποία κυριολεκτικά ένιωσα να ξεπηδά μέσα από τις σελίδες του βιβλίου. Ναι, αυτός ο άνθρωπος ταυτόχρονα δρα και στον υπόκοσμο, στον οποίο έχει βγάλει φήμη μπεσαλή και ξεκάθαρου τύπου, οπότε όποιον προστατεύει κανείς δεν τον αγγίζει. Προς έκπληξή του, βρίσκει στον δρόμο του τον Μοϊκανό, έναν θανάσιμο εχθρό του, με τον οποίο θα υπάρξει μια μεγάλη ανατροπή και ένα ευρηματικό φινάλε της υπόθεσης. Μακάρι να μπορούσα να γράψω περισσότερα αλλά δε θέλω να χαθεί η μαγεία της αποκάλυψης και η ατμόσφαιρα που ξέρει ο κύριος Καράς να ζωντανεύει με ιδανικό τρόπο στο μυθιστόρημα.

Στο βιβλίο υπάρχουν κι άλλα πρόσωπα, όπως ο πράκτορας Τζορτζ Ντάλας, μέσω του οποίου ο συγγραφέας δίνει μια μουντή εικόνα της Αθήνας και ταυτόχρονα καταγράφει με «ξένο μάτι» κομμάτια της ελληνικής νοοτροπίας που σε κάνουν να σταματήσεις κάποιες φορές για να σκεφτείς. Υπάρχει και ο ταξίαρχος Καραγιαννίδης, με ηθικές αρχές που δεν τις άλλαξε ποτέ κατά τη διάρκεια της καριέρας του γι’ αυτό και παρέμεινε στάσιμος στη ΓΑΔΑ, αλλά είναι πολύ αποτελεσματικός και γι’ αυτό καμία πολιτική ηγεσία δεν τον έχει κουνήσει από τη θέση του. Θα έλεγα πως τον είχα συμπαθήσει αν δεν έπαιζε ξαφνικά ένα βρώμικο παιχνίδι εις βάρος του Ασλανίδη. Τέλος, δε γίνεται να μην αναφερθώ φυσικά στον Γιώργο Σαλτσίδη και στην Αλίνα. Ο πρώτος, γνωστός με το όνομα «Άρχοντας του Σκότους», είναι μπλεγμένος σε κυκλώματα σωματεμπορίας και ναρκωτικών, ενώ χάρη στις γνωριμίες του τελικά εξελίχθηκε στον υπ’ αριθμόν 1 διακινητή προσφύγων προς τα ελληνικά σύνορα. Φυσικό κι επόμενο λοιπόν, κάποια στιγμή ο Ασλανίδης (ανεπίσημα πάντα) να ζητήσει τη βοήθειά του κι έτσι η σκηνή των δυο τους, οι συμφωνίες που κανόνισαν και το βαρύ κλίμα ανάμεσά τους ήταν κινηματογραφική και απίστευτα ρεαλιστική! Τέλος, η Αλίνα, Ρουμάνα πόρνη, αγέρωχη, μαθημένη στον πόνο, αυτάρκης, έχει μια άκρως συγκινητική και ρεαλιστική σκηνή πρώτης γνωριμίας, στην οποία μαθαίνουμε για τη ζωή της και αποτελεί έτσι το ιδανικότερο παράδειγμα για να γνωρίσει ο αναγνώστης το μέγεθος της φήμης που έχει το όνομα του Μηνά στον υπόκοσμο και στα ύποπτα στέκια.

Πλατεία Βικτωρίας, Ομόνοια, Καλλιθέα, Πειραιάς, Εξάρχεια, Θησείο, αλλά και Λάρισα και Ειδομένη είναι τα μέρη από τα οποία περνάνε οι ήρωες του καλογραμμένου βιβλίου του κυρίου Αντώνη Καρά, φορτωμένοι όνειρα, ελπίδες, στόχους, μίσος, αγωνία. Ένα συναρπαστικό ανθρωποκυνηγητό, μια άκρως ρεαλιστική ιστορία, ένα κείμενο με χαρακτήρες που σίγουρα θα αγαπηθούν (ή και όχι!) από τον αναγνώστη και ταυτόχρονα μια δυνατή φωνή για την παύση των όπου γης εχθροπραξιών και τη δημιουργία ενός καλύτερου μέλλοντος για τα αθώα πλάσματα που εξαναγκάζονται σε προσφυγιά.