Βιβλίο Παράλληλοι κύκλοι 
Συγγραφέας Γιώτα Βασιλείου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα ξεκινήσω με το πιο «ανάλαφρο» διήγημα, τη «Συμμορία ηλιθίων», ένα ξεκαρδιστικό και ταυτόχρονα τραγικό μες στην κωμικότητά του κείμενο για δύο διαρρήκτες, που ο ένας είναι χειρότερος από τον άλλον σε χαζομάρα ή μάλλον ατυχία. Η Γιώτα Βασιλείου κατάφερε να γράψει μια περιπέτεια που, κατά βάση, θα μπορούσε να ολοκληρωθεί σε μόλις μια παράγραφο. Να όμως που με το ταλέντο της και τα ευρήματα που ανακαλύπτει ζωντανεύει μια νυχτερινή διάρρηξη με σπαρταριστό χιούμορ, κινηματογραφικότητα και μια αναπάντεχη έκπληξη στο τέλος, δημιουργώντας αξέχαστες σκηνές. Ο Μπόλεκ κι ο Λόλεκ….συγνώμη, το αφεντικό κι ο βοηθός του, προσπαθούν να μπουκάρουν σ’ ένα σπίτι, με τις βλακείες τους να ακολουθούν κολλητά η μία την άλλη. Ο πλαδαρός και ψηλός βοηθός τρώει συνέχεια φάπες που ακούγονται σα βροντές μες στην ησυχία της νύχτας, μάλιστα μία εξ αυτών «είχε άσχημο εξαγόμενο για τον χοντρό. Η μασέλα του ξεκόλλησε από τα ούλα κι εκσφενδονίστηκε ίσαμε δυο μέτρα μακριά», οπότε ακολούθησε ένας μικρός χαμός. Διασκέδασα με την εκφορά του λόγου του και με τον τρόπο που τραβάει τα σύμφωνα, ξεκαρδίστηκα από το πώς προσέχει μόνο ο ένας όσο ο άλλος πέφτει σε λάθη και τότε γίνεται η ανατροπή: πέφτουν σε μαύρη γάτα! Ο βοηθός παραλύει: «Γάτα! Μαύρη! Γρουσσσσουσσζιά, αφεντικό». Θα τους πιάσουν λοιπόν ή θα κλέψουν και θα φύγουν ανενόχλητοι;

Σε άλλο κλίμα μα εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η «Εκδίκηση στη νιοστή», όπου μια ψυχοθεραπεύτρια δουλεύει ως ψυχολόγος υποστήριξης σε γραμμή για κακοποιημένες γυναίκες και παιδιά. Έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα με ιδιαίτερες ικανότητες κι ένα όχι και τόσο νόμιμο χόμπι, που όμως την έχει βοηθήσει σημαντικά στη δουλειά της. Ακούει και συμβουλεύει γυναίκες γεμάτες ανασφάλεια, φόβο και ντροπή, που πολλές φορές καλούν για να πετάξουν απλώς από πάνω τους το φορτίο, να νιώσουν για λίγο απελευθερωμένες. Δεν είναι όλες έτοιμες να συζητήσουν το πρόβλημά τους ούτε να ακούσουν τι έχει να τους πει ο συνομιλητής στην άλλη άκρη της γραμμής. Το τηλεφώνημα μιας αποφασισμένης γυναίκας θα βάλει σε υποψίες την ψυχολόγο και χάρη στην παρατηρητικότητά της θα ανοίξει ξανά ένας φάκελος που έχει κλείσει από τριετίας. Μια φωνή από το παρελθόν, ένα καρτοκινητό από το εξωτερικό και ο βόμβος ενός κλιματιστικού είναι τρία ασύνδετα χαρακτηριστικά που όμως συγκροτούν μια ανατριχιαστική ιστορία γεμάτη ένταση και σασπένς. Πρόκειται για ένα από τα πιο συμπυκνωμένα διηγήματα της συλλογής και καταγράφει ένα συναρπαστικό παιχνίδι γάτας και ποντικιού που με συνεπήρε ως την τελευταία λέξη.

Επίσης μου άρεσαν «Η σιωπηλή ώρα» και «Τα μεταξωτά βρακιά». Στο πρώτο, μια σαρανταδυάχρονη γυναίκα που ζούσε μόνη της βρέθηκε δολοφονημένη στο σπίτι της. Κάποτε ήταν μαζεμένη, αθόρυβη, μοναχική αλλά τελευταία  έβριζε και τσακωνόταν με όλους. Υπάρχουν τρεις μάρτυρες, άλλοι τόσοι ύποπτοι και όλοι είναι μπλεγμένοι σε μια σκληρή ιστορία εκδίκησης που με συγκίνησε. Το δεύτερο, είναι μια συναρπαστική ιστορία που μ’ έβαλε κατευθείαν σε μια κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του υπόκοσμου και ξεδιπλώνει μια περιπέτεια με πολύ ξύλο, κλάμα και αποχωρισμούς. Με κλιμακούμενη δράση και ανατροπές, η δεκασέλιδη αυτή ιστορία με αποχαιρέτησε με αναπάντεχο τρόπο, αφήνοντάς με μ’ ένα λοξό χαμόγελο έκπληξης μα και ικανοποίησης στα χείλη. Μια από τις καλύτερες μορφές εκδίκησης.

Γλώσσα του υποκόσμου, αν και πιο «λαϊκή» έχουμε και στο «Σόλο καπίκι», όπου παρακολουθούμε τι συμβαίνει στον καφενέ του Βρασίδα του Κουλού στο Μενίδι. Ένα καταγώγιο που στην πραγματικότητα φιλοξενεί πρέφα, πόκα, ζάρια, στοιχήματα, «Φίσκα στο ρεμάλι και τον χασίκλα ο καφενές». Ένα βράδυ, μια πανέμορφη γυναίκα θα ζητήσει να κάνει ένα τηλεφώνημα κι αυτό θα φέρει τα πάνω κάτω στο μαγαζί, με αποτέλεσμα… Το ιδιαίτερο και προσεγμένο λεξιλόγιο της πιάτσας δίνει μια αυθεντικότητα στο κείμενο και θυμίζει πολύ Νίκο Τσιφόρο. Το απολαυστικό χιούμορ είναι καλοδεχούμενο: «Καμιά ώρα, ή τόσο, μετά, αφού το μαγαζί είχε γίνει υπόλοιπο εκπτώσεων κι οι θαμώνες ρετάλια που παρέμειναν απούλητα…» (σελ. 23). Σε εντελώς άλλη θεματολογία μας μεταφέρουν τα «Λουλούδια στην άβυσσο», ένα συγκινητικό, ανατριχιαστικό κείμενο, για μια γυναίκα εγκλωβισμένη κάτω από ερείπια μετά από σεισμό και πώς προσπαθεί να βγει από τον τάφο με τη βοήθεια και την εμψύχωση της μητέρας της. Το τέλος μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, απόλυτα αληθινή.

Μια γλυκόπικρη ιστορία διαβάζουμε στην «Πρόσκληση σε γεύμα», η οποία μας ταξιδεύει πίσω στο 1930, σε ένα χωριό της Ηπείρου, χειμώνα καιρό. Η Λένη και ο Παναγής δείχνουν ευτυχισμένο ζευγάρι αλλά εκείνος δε χάνει ευκαιρία να τη μειώνει και να την κακοποιεί με κάθε πιθανό τρόπο. Τελικά, ο Παναής εντοπίζεται νεκρός και η Λένη καλεί τον χωροφύλακα που της το ανακοινώνει σε γεύμα. Η προσεγμένη χρήση ντοπιολαλιάς δίνει αληθοφάνεια στα γεγονότα ενώ το γεύμα στήνει ένα γλυκόπικρο σκηνικό, μιας ο χωροφύλακας με τη χήρα γευματίζουν στη σκιά ενός τραγικού γεγονότος με τρόπο που δείχνει την ανάγκη του ανθρώπου για επαφή, για επικοινωνία. Απότομο τέλος έχει το «Πίσω από το τζάμι», όπου ένας άντρας παρακολουθεί μια κοπέλα που τη θαύμαζε από τα σχολικά τους ακόμη χρόνια, τότε που ή δεν του έδινε σημασία ή τον κοίταζε με οίκτο ή τον εκμεταλλευόταν. Είναι ανατριχιαστικός ο τρόπος που μαθαίνουμε τις αλλαγές στη ζωή της κοπέλας μέσα από τα μάτια του διώκτη της που ξέρει και βλέπει τα πάντα από τη ζωή της τόσα χρόνια μετά. Παραμένει όμως αόρατος για κείνη, ζει πίσω από ένα τζάμι και στο παγκάκι απέναντι από το σπίτι της χαράζει μια γραμμή για κάθε μέρα που δεν την έχει αγγίξει.. «Το αίμα στάζει ήσυχα όταν δεν το κοιτάς» (σελ. 114).

Με το μυαλό και την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα παίζει και το «Τα μάτια του άλλου», όπου ένας ψυχίατρος συζητά μ’ έναν δολοφόνο τριών ανθρώπων και σύντομα το παιχνίδι αλλάζει κανόνες. Γιατρός και ασθενής αρχίζουν να γίνονται ένα, να αλλάζουν θέσεις, να παίζει ο ένας με το μυαλό του άλλου, στην προσπάθειά του να κυριαρχήσει σε αυτό το προκλητικό παιχνίδι «ανάκρισης». Ωμή η παραδοχή του δολοφόνου: «Όταν κάποιος με κοιτάζει και βλέπω πίσω του τον εαυτό μου -στραβό, λειψό, μικρό- τότε ξέρω πως πρέπει να τον σβήσω από τον χάρτη. Δεν αντέχω να καθρεφτίζομαι σε μάτια που με ακυρώνουν» (σελ. 134). Το τέλος με άφησε χωρίς ανάσα. Ιδιαίτερη μνεία θα κάνω στο «Μαχαίρι», μιας και η ιστορία ξεδιπλώνεται εν είδει πρακτικών ανάκρισης και η συγγραφέας προσέχει την κάθε λεπτομέρεια για καλύτερη πιστότητα και αληθοφάνεια. Το ακόμη πιο πρωτότυπο όμως είναι που  ανακρίνεται το μαχαίρι που χρησιμοποιήθηκε ως φονικό όπλο! «-Τον σκότωσες εσύ; -Εγώ απλώς υπάκουσα. Το χέρι είναι που αποφασίζει να σκοτώσει» (σελ. 129). Ενδιαφέρουσες διαχρονικές αλήθειες και απόψεις: «Μα το αίμα δεν φεύγει. Μένει κάτω απ’ τη λάμα. Όπως η θύμηση αυτού που έκαναν μένει κάτω από το πετσί τους» (σελ. 129).

Κεντρικός άξονας σε αυτά και στα υπόλοιπα διηγήματα της συλλογής είναι η εκδίκηση, «αρχαία όσο και ο άνθρωπος», που γεννήθηκε από την ανάγκη, από την ώθηση να αποκατασταθεί μια ισορροπία που κάποιος τη χάλασε. Έχει διάφορες μορφές και γεννιέται με διαφορετικές αφορμές. Είτε ξεσπάει γρήγορα είτε είναι υπομονετική, στοχεύει στην καταστροφή αλλά είναι και μάθημα επιβίωσης, προχωράς δηλαδή αντέχοντας όσα προσπαθούν να σε λυγίσουν. «Για κάποιους είναι όπλο, για άλλους καταφύγιο», όπως λέει χαρακτηριστικά η συγγραφέας. Πολλές φορές όμως είναι και η επιστροφή των πράξεών μας: «Ό,τι σπέρνεις, στο τέλος βρίσκει τρόπο να γυρίσει πίσω». Κάθε διήγημα λοιπόν της συλλογής είναι και μια διαφορετική πλευρά της εκδίκησης, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Κάθε τέλος μια επιστροφή, κάθε κείμενο και μια διαφορετική αναγνωστική εμπειρία.

Βιβλίο Οδός Ήβης Αθανασιάδου 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιωάννης και ο Σίμος, που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», αποφασίζουν μια μέρα να κάνουν κοπάνα από το σχολείο και παρακολουθούν μια ξενάγηση στο Παλαιό Φάληρο όπου μένουν. Εκεί γνωρίζουν τη Μαρία Ιωάννα και τον Ελληνοδανό Μάρκο και μαθαίνουν για την τραγική ιστορία της Ήβης Αθανασιάδου. Έτσι, αρχίζουν να ψάχνουν περισσότερες πληροφορίες και ο Ιωάννης βάζει σκοπό να ανακαλύψει τι απέγινε ο δολοφόνος της κοπέλας, ο Αυστριακός Gohfried Keller. Αυτή θα είναι η αρχή μιας σειράς αποκαλύψεων που θα τους οδηγήσει σε έναν αρχαίο θησαυρό για τον οποίο κανείς δεν ήξερε τίποτα! Κοντά τους έρχεται, εν όψει των χριστουγεννιάτικων διακοπών, η φίλη των παιδιών, Τσάρλι, με την αρχαιολόγο μητέρα της, Αντρέα Ρίτερ, της οποίας ζητάνε τη βοήθεια για τον εντοπισμό του Keller. Ο δόλιος ο Ερμής αναγκάστηκε ν’ ακολουθήσει τους γονείς του στην Κομοτηνή κι έτσι χάνει όλη την περιπέτεια!

Ο Κώστας Στοφόρος έγραψε άλλη μια υπέροχη, συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και σημαντικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που αναβιώνει το κατοχικό Φάληρο, τις συνθήκες δολοφονίας της Ήβης Αθανασιάδου και τη ζωή του Gohfried Keller τότε. Μαθαίνουμε για τον Βασίλη Λάσκο, για την επίταξη και για την καθημερινότητα επί Κατοχής, για το θωρηκτό Αβέρωφ, για τα υδροπλάνα και τον τρελο-Καμπέρο, για τον Αριστοτέλη Κουτσουμάρη και το αρχείο του που φυλάσσεται στο ΕΛΙΑ του ΜΙΕΤ αλλά και για σημαντικά κτερίσματα από το αρχαίο φαληρικό νεκροταφείο και πολλά άλλα. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με έξυπνο τρόπο το περιεχόμενο σημαντικών μονογραφιών για την εποχή και τον τόπο και δείχνει πόσο σημαντική είναι η αναγραφή των πηγών σε ένα κείμενο ενώ τονίζει πως σε μια έρευνα ποτέ δεν ξέρεις τι θα προκύψει, αφού άλλοτε αποτυγχάνεις κι άλλοτε βρίσκεις ανέλπιστα στοιχεία. Μου άρεσαν πολύ η επίσκεψη των παιδιών στα αρχεία του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, μιας και οι πρωτογενείς πηγές είναι πολύτιμες και σημαντικές και ο ευφάνταστος τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν πραγματικά πρόσωπα, όπως ο δήμαρχος του Φαλήρου, με τους φανταστικούς χαρακτήρες του βιβλίου.

Μέσα από πρωθύστερα, επιστρέφουμε στις μέρες της Κατοχής και παρακολουθούμε τη ζωή του Gohfried Keller, πού έμενε, πώς ζούσε, με ποιους συναναστρεφόταν, ποια ήταν η σχέση του με τον Αντώνη Μαρίνη, με τον οποίο επιδίδονταν σε παράνομες ανασκαφές και μ’ ένα τρίτο, υπεράνω υποψίας πρόσωπο, πώς διέφυγαν χωρίς να τους ενοχλήσει κανείς και ατιμώρητοι. Χρόνια αργότερα, η λύση του μυστηρίου θα γεμίσει οργή τον εγγονό του και θα τον φέρει αντιμέτωπο μ’ ένα ηθικό δίλημμα, κάτι που θα δώσει στον συγγραφέα την αφορμή να τονίσει πόσο σημαντική είναι η αγάπη προς την πολιτιστική κληρονομιά του εκάστοτε τόπου και πόσο άδικη είναι η υφαρπαγή πολύτιμων αρχαιοτήτων.

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», μαζί με νέους φίλους κι έναν πανέξυπνο σκύλο Αγίου Βερνάρδου, τον Λεωνίδα, θα λύσουν ένα καινούργιο μυστήριο, με το χιούμορ να εμφανίζεται αναπάντεχα σε σκηνές όπως αυτή στο βιβλιοπωλείο «Λογοπαίγνια» και να ελαφραίνει την ατμόσφαιρα: «-Κοίτα, έχει μια σειρά «Τόποι Μυστηρίου», καλή φαίνεται…-Σιγά, φαντασίες. Εμείς λύνουμε πραγματικά μυστήρια» (σελ. 80). Για άλλη μια φορά μαθαίνουμε σημαντικά και κάπως αφανή γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας μέσα από μια έξυπνη πλοκή ενώ οι ανατροπές, οι εκπλήξεις και οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων με κράτησαν με κομμένη ανάσα ως το τέλος.

Βιβλίο Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιώ Τσοκώνα δοκιμάζεται με επιτυχία στο παιδικό μυθιστόρημα και γράφει μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη μυστικά, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, ανατροπές, αγωνία και ανθρωποκυνηγητό. Η πλοκή ξεδιπλώνεται σταδιακά, οι χαρακτήρες παίρνουν θέση, τα πρώτα ερωτήματα εμφανίζονται και στο ταξίδι αρχίζει η περιπέτεια! Τα δίδυμα Σοφία και Μανώλης είναι ενθουσιασμένα που η τάξη τους θα κάνει μια ολιγοήμερη εκπαιδευτική εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη. Ένα μέρος που: «Είναι σημαντικότατο κομμάτι της ιστορίας μας και πρέπει να το γνωρίζουμε όχι μόνο μέσα από τα βιβλία αλλά και από κοντά». Οι πληροφορίες που συλλέγουμε είτε από βιβλία και διαδίκτυο είτε από μαρτυρίες ανθρώπων είναι πολύτιμες και μοναδικές κι έτσι η δασκάλα των παιδιών τα βάζει να συγκεντρώσουν ό,τι μπορούν ώστε να ετοιμάσουν μια συλλογική εργασία για την πόλη, να την έχουν μαζί τους στο ταξίδι, «σαν ένα αυτοσχέδιο ταξιδιωτικό βιβλιαράκι» κι εκεί θα κρατήσουν σημειώσεις, θα μιλήσουν με ανθρώπους της ομογένειας και θα καταγράψουν τα πάντα.

Η Σοφούλα με τον Μανώλη είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι γιατί μεγάλωσαν με την Πολίτισσα γιαγιά τους που δεν έπαψε να του μιλάει για την πατρίδα της που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει. Έτσι με τα λόγια της ταξιδεύουν στην πιο όμορφη πόλη του κόσμου, όπου έζησε ευτυχισμένα χρόνια και σπούδασε σε σημαντικά σχολεία. Μέσα από την αφήγησή της ταξιδεύουμε σε μια άλλη εποχή, όπου το Πέρα ήταν το κεντρικότερο σημείο της πόλης, γεμάτο θέατρα και νυχτερινή ζωή, το κτήριο του Ζάππειου Παρθεναγωγείου που ακόμη θυμίζει παλάτι ήταν γεμάτο παιδιά, η Αγία Τριάδα, με τρούλο μεγαλύτερο αμέσως μετά από αυτόν της Αγίας Σοφίας, που φιλοξενούσε στους κόλπους της το ελληνικό στοιχείο κ. π. ά. Και τι να πει κανείς για τα καταπράσινα Πριγκηπόννησα, όπου ήταν το εξοχικό της σπίτι, ο παράδεισος επί γης, με αρχοντικά και άμαξες…

Μόνο που η γιαγιά άλλαξε διάθεση όταν κατάλαβε πού θα μείνουν τα εγγόνια της, γέμισε βαριές σκέψεις και κακοκεφιά. Η παιδόπολη που θα τους φιλοξενήσει ήταν κάποτε μοναστηριακό συγκρότημα κι εκεί πήρε όρκο βαρύ με τρεις φίλες της να μην αποκαλύψει το μυστικό της αδελφής Ευπραξίας που τις εμπιστεύτηκε λίγο πριν χωρίσουν λόγω των απελάσεων. Τα δυο εγγόνια λοιπόν αναλαμβάνουν διπλή αποστολή: από τη μια να ψάξουν για τον θησαυρό στο μέρος όπου θα μείνουν, με τη βοήθεια των φίλων τους, Δήμητρας, Σπύρου και Άρη και από την άλλη, με τη βοήθεια του μικρού ντετέκτιβ Ιωάννη από «Το άγαλμα του Πραξιτέλη», να εντοπίσουν τις φίλες της γιαγιάς, Αλίκη και Καίτη, μια διαδικασία αρκετά δύσκολη παρά το ίντερνετ και τα μέσα δικτύωσης. Ερωτήσεις, επαφές, γνωριμίες, συμπτώσεις, όλα τίθενται στην υπηρεσία των παιδιών για να βγάλουν άκρη από αυτό το μπερδεμένο κουβάρι. Στην αναζήτηση όμως του χαμένου θησαυρού θα συμμετάσχουν και δύο κλέφτες που θα δυσκολέψουν την κατάσταση αρκετά. Πώς έμαθαν για τον θησαυρό; Πώς καταφέρνουν και παρακολουθούν στενά τα παιδιά; Τι σχέση έχουν με την όλη ιστορία και ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά;

Με αφορμή την ξενάγηση των παιδιών από τον κύριο Σωκράτη και τον οδηγό τους, Αχμέτ Μπέη, ταξιδεύουμε κι εμείς στη μαγευτική Κωνσταντινούπολη, με τα χωριά του Βοσπόρου, τον Πύργο της Κόρης, τον Κεράτιο κόλπο με τις τέσσερις γέφυρές του, το Φανάρι, το Εγιούπ, τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και πολλά άλλα σημεία. Μάλιστα, η συγγραφέας, με ένα έξυπνο συγγραφικό τέχνασμα, αποφεύγει τα πολύ τουριστικά μνημεία, όπως την Αγία Σοφία, την Κινστέρνα και το Τοπ Καπί κι επικεντρώνεται σε λιγότερα γνωστά μέρη, ώστε να δείξει την ατόφια Κωνσταντινούπολη που ο κάθε επισκέπτης οφείλει να γνωρίσει. Μέχρι και στο καφέ του Πιέρ Λοτί ανεβαίνουμε! Πλήθος πληροφοριών από την αρχαία, τη βυζαντινή και τη σύγχρονη Ιστορία συμπληρώνουν το παζλ των γνώσεων που αποκομίζουμε από αυτήν την περιπέτεια και αναβιώνουν το μεγαλείο της Πόλης και των Πριγκηπόννησων. Έμφαση δίνεται φυσικά στην προσωπικότητα του Ρωμανού Διογένη, που εξορίστηκε στο μέρος όπου τώρα φιλοξενούνται τα παιδιά και στη μάχη του Ματζικέρτ ενώ πολλά παραδείγματα δείχνουν το μέγεθος της συρρίκνωσης του ελληνικού στοιχείου στην Πόλη.

«Ο Ρωμανός Δ΄ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης» είναι μια συναρπαστική και ανατρεπτική περιπέτεια, γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και σασπένς. Αν και το τέλος ολοκληρώνει σωστά και όπως πρέπει την ιστορία, μου φάνηκε κάπως απότομο ενώ θα ήθελα κι ένα κεφάλαιο όπου οι τρεις φίλες να ξανασυναντιούνται ύστερα από τόσα χρόνια (αν και Ιώ Τσοκώνα είναι αυτή, ίσως μας επιφυλάσσει καμιά έκπληξη σε επόμενο βιβλίο). Η Κωνσταντινούπολη ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο, έλκοντας μικρούς και μεγάλους αναγνώστες, και η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και αντικειμενικότητα τη δική της πατρίδα.

Βιβλίο Αναζητώντας την Κυρά της Φυλακωπής 
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη ανατροπές και πολύτιμα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για τον τόπο δράσης και όχι μόνο. Με κλιμακούμενη πλοκή, δράση και σασπένς παρακολουθούμε τις περιπέτειες τριών παιδιών που ψάχνουν ένα πολύτιμο άγαλμα στο ηφαιστειογενές νησί της Μήλου, ακολουθώντας τα ίχνη από κάποια μυστηριώδη σημάδια που βρίσκουν τυχαία σε διάφορα σημεία. Όλα ξεκινάνε όταν ο πατέρας του Φραγκίσκου και του Αβέρκη έρχεται με τους γιους του στο νησί για λογαριασμό της εταιρείας όπου δουλεύει ώστε να διορθώσει μια βλάβη. Ο δεκάχρονος Φραγκίσκος είναι μες στην γκρίνια: δεν ήθελε να έρθει, τον ενοχλούν το σπίτι του θείου Ευγένιου με τις παλιατσαρίες και τα αρχαία του, η υγρασία, ο μεγαλύτερος αδελφός του που παριστάνει την κινητή εγκυκλοπαίδεια. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ο θείος τούς ξεναγεί στο νησί κάνοντας μάθημα ιστορίας, η εγγονή του όμως, η Αφροδίτη, κερδίζει την καρδιά του παιδιού! Από την άλλη, ο  Αβέρκης έχει εκπληκτική μνήμη και πολλές γνώσεις ποικίλης ύλης, παρατηρεί και καταγράφει στο μυαλό του κάθε λεπτομέρεια, μέχρι και τις αναχωρήσεις-αφίξεις των καϊκιών στο λιμάνι, αναστατώνεται όταν αλλάζει το πρόγραμμά του και στο τέλος κάνει μια σημαντική ανακάλυψη που θα βοηθήσει σημαντικά στην περιπέτεια των παιδιών.

Μέσα από απανωτές ανατροπές, λιτούς διαλόγους και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού ξεδιπλώνεται ένα παιχνίδι συνωμοσίας με θύμα τον θείο Ευγένιο που ήταν ο διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου της Μήλου. Δεν παύει στιγμή να κατηγορεί τον Κυριάκο που πήρε τη θέση του ότι εκείνος έκλεψε το πολύτιμο άγαλμα, την Κυρά της Φυλακωπής, γιατί κατάφερε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση και να γίνει διευθυντής. Τι συνέβη όμως πραγματικά την ημέρα της ληστείας; Τι συμβολίζουν τα γράμματα γύρω από τα κυκλαδικά ειδώλια που βρίσκουν χαραγμένα ή ζωγραφισμένα τα παιδιά σε διάφορα σημεία του νησιού; Ποιοι είναι οι μυστηριώδεις Ιταλοί που πέφτουν πάνω τους, κρατώντας ένα μυστηριώδες κουτί, γιατί μιλούν χαμηλόφωνα και τι σχέση έχουν με την ιστορία; Ο συγγραφέας διανθίζει το κείμενο με ενδιαφέρουσες σκέψεις σχετικές με την αρχαιοκαπηλία και τον σεβασμό στο παρελθόν μιας χώρας και θέτει ένα δίλημμα: οι αρχαιότητες πρέπει να μεταφέρονται από δω κι από κει για να τις θαυμάζει ο κόσμος ή να εκτίθενται μόνο στον τόπο που δημιουργήθηκαν;

Η δράση, όπως αναφέρθηκε, διαδραματίζεται στη Μήλο, η οποία ζωντανεύει παραστατικότατα. Χαιρετάμε τον πέτρινο σχηματισμό στην είσοδο του λιμανιού της που θυμίζει αρκούδες, γευόμαστε τη λαδένια, την καρπουζόπιτα, τα πιταράκια και την ξινομυζήθρα της, περπατάμε στις κατακόμβες, κολυμπάμε στην ηφαιστειακή παραλία του Παλαιοχωρίου με το γεωθερμικό της πεδίο, γνωρίζουμε την Τρυπητή, τον Αδάμαντα, το Κλέφτικο, τα Πολλώνια, τις Θειάφες όπου σταμάτησε ο χρόνος στα ορυχεία όπου εξόρυσσαν θειάφι κι είχε στηθεί μια μικρή αυτόνομη σχεδόν πολιτεία κ. π. ά. Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι περιγραφές της υποβρύχιας κατάδυσης και πόσο παραστατικά ζωντανεύει ο συγγραφέας τον κόσμο του βυθού και τη μαγεία μιας τέτοιας εμπειρίας.

Τρία παιδιά, «Αναζητώντας την κυρά της Φυλακωπής», θα ζήσουν μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια που κλιμακώνεται σταδιακά, με έξυπνους γρίφους, ρεαλιστικές περιγραφές, σοβαρούς κινδύνους και φυσικά σασπένς. Θα καταφέρουν να βρουν τη λύση του μυστηρίου και να αποκαταστήσουν την τιμή και την αξιοπρέπεια του θείου Ευγένιου;

Βιβλίο Το τεσσάρι της Λυκαβηττού 
Συγγραφέας Γιώργος Μαχαιρίτσας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας έγραψε μια δυνατή, πρωτότυπα δοσμένη νουβέλα αφιερωμένη στα απόνερα των τοξικών σχέσεων, στα φαντάσματα που ο καθένας μας κουβαλάει μέσα του, στα όνειρα και στις προσδοκίες των γονιών για μας που εμείς δεν καταφέραμε να υλοποιήσουμε. Από την αρχή μάλιστα μου πήρε την ανάσα: «Σήμερα είναι η έκτη νύχτα που κοιμάμαι δίπλα στο νερό σώμα της μητέρας μου. Αύριο νωρίς το πρωί πρέπει να καλέσω το γραφείο τελετών να την παραλάβουν. Δεν χωράει άλλη αναβολή»! Και ο φόβος της αποδοκιμασίας εξακολουθεί να είναι παρών: «…ακόμα και την ύστατη αυτή στιγμή θα περίμενε μάλλον κάτι διαφορετικό από μένα»! Έτσι ξεκινάει η ιστορία του Αίμονα Εαυτού που μεγάλωσε σ’ ένα αρχοντικό διαμέρισμα στην οδό Λυκαβηττού, με μια μάνα που είτε δυσανασχετούσε με τις επιλογές του είτε αναθεμάτιζε την ώρα και τη στιγμή που τον έκανε, στοιχεία που τον εμπόδισαν σταδιακά να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Η μητέρα του τελικά αυτοκτόνησε και ο Αίμων Εαυτού το αντιμετωπίζει κυνικά: «…η προχωρημένη ηλικία της και τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια δεν θα ήταν ποτέ αρκετά να την αποθαρρύνουν από την αγέρωχη πορεία της» (σελ. 10). Ανατριχιαστικές οι διαπιστώσεις ενός ανθρώπου που έζησε στην απαξιωτική σκιά της: «Μοιάζει λες και ο θάνατος ξερίζωσε όπως όπως το πάντα παγερό και δύσθυμο προσωπείο της και στη θέση του κάρφωσε ένα ξένο, ανοίκειο, που με δυσκολία όμως μπορείς να αντισταθείς στη γοητεία του» (σελ. 9).

Μέσα σε περίπου είκοσι κεφάλαια κι όσο ο ήρωας του βιβλίου σουλατσάρει σε μια Αθήνα οικεία και γνώριμη ανακαλύπτουμε το οικογενειακό του παρελθόν, τις αντιρρήσεις του δικηγόρου παππού του για την επιλογή της μοναχοκόρης του να παντρευτεί έναν εστέτ ζωγράφο, τον τρόπο που ο Αίμονας μεγάλωσε σ’ ένα δύσκολο, σκληρό, επικριτικό περιβάλλον, τη σχέση που κατάφερε να αναπτύξει με την Αθηνά, με την οποία απέκτησε οικογένεια αλλά διαλύθηκε («…σε μια άλλη ζωή μπορεί να τα καταφέρναμε καλύτερα με τη γυναίκα μου…», παραδέχεται) κ. π. ά. Πότε ήρθαν τα πρώτα σύννεφα στη σχέση των γονιών του Αίμονα και πότε άφησε η μητέρα του τον συντηρητισμό και την υποκρισία της οικογένειάς της να τη χωρίσει από τον έρωτα της ζωής της; «Το αποτέλεσμα ήταν να τραβήξει καθένας τον δρόμο του, αφήνοντας και οι δύο πίσω τους εμένα» (σελ.98), παραδέχεται ο Αίμονας που δεν κατάφερε ποτέ να ενσωματωθεί σε αυτήν την οικογένεια. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας μπερδεμένος χαρακτήρας που πραγματοποίησε τα όνειρα της οικογένειάς του και όχι τα δικά του, μιας και σπούδασε νομική εγκαταλείποντας την αρχαιολογία, με τις εξόφθαλμες και προκλητικές παρεμβάσεις της μάνας του να τον γαλουχούν με ατολμία, υποχωρητικότητα, ψυχοσυναισθηματικό ευνουχισμό, με αποτέλεσμα να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις. «…σκέφτομαι πού ακριβώς έχασα τον δρόμο και κατέληξα σαν ξένος μέσα στην ίδια τη ζωή μου» (σελ. 95). Εκτός από τον παππού, τους γονείς και την πρώην σύζυγο όμως γνωρίζουμε και τον μοναδικό φίλο του Αίμονα, τον αγχώδη και διακριτικό ψυχολόγο Ιάκωβο, που συνηθίζει να λέει: «Είμαστε ο αντίλαλος των προγόνων μας και η προοικονομία του ίδιου μας του θανάτου».

Μαζί περπατούν στη Νεάπολη, στο Κολωνάκι και στα Εξάρχεια, αναγνωρίσιμα τοπόσημα δοσμένα με μια γλυκιά τρυφερότητα και ταυτόχρονα με απόλυτο ρεαλισμό. Οι οδοί Λυκαβηττού, Σκουφά (που «δεν ενώνει μόνο τις διάφορες φάσεις της ζωής μου αλλά παράλληλα έχει τη μοναδική ιδιότητα να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους μιας ολόκληρης κοινωνίας…ο ρόλος της…να αναδείξει τις αντιθέσεις με έναν τρόπο διαλεκτικό και να κατορθώσει να εξοικειώσει όλα τα ενδιαφέροντα μέρη με τις αντιφάσεις…»), Ξενοκράτους, Ναυαρίνου, Χαριλάου Τρικούπη, Μαυρομματαίων βοηθάνε στις μάταιες επαναλήψεις μηχανικών κινήσεων, να γεννηθεί μια σκέψη, να παρθεί μιαν απόφαση. Το Πειραματικό σχολείο, το Φίλιον, ο Άγιος Διονύσιος, το εστιατόριο Φιλίππου, το Αυτοδιαχειριζόμενο Πάρκο στη Ναυαρίνου, η πλατεία Αιγύπτου, το Ιντεάλ αλλά και το Galaxy στη Σταδίου είναι μερικά μόνο από τα μέρη που διασχίζει ή επισκέπτεται ο Αίμονας κατά τη διάρκεια της συναισθηματικής του περιπέτειας με μουσικά ακούσματα τους Etta James, Ornella Vanoni, Matt Elliott, Tom Waits κ. ά. Πόσο συναρπαστική και διεσδυτική είναι η ματιά του συγγραφέα σε αυτούς τους δρόμους! Καταγράφει την καθημερινή ζωή σε μια περιοχή γεμάτη κίνηση και ανθρώπουυς, με ματιά που σκανάρει τα πάντα και ζωντανεύει στο χαρτί με κινηματογραφικό τρόπο τα όσα συμβαίνουν δίπλα και ταυτόχρονα με τη ζωή του Αίμονα: παιδιά που παίζουν, ηλικιωμένοι που κουβεντιάζουν στα παγκάκια, νέοι που τσουγκρίζουν στα καφενεία, «ξορκίζουν όλα τα κακά και τα άσχημα που επιφυλάσσει το μέλλον»!

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας ακροβατεί ανάμεσα στην ειρωνεία και το υποδόριο μαύρο χιούμορ από τη μια και στον σκληρό ρεαλισμό από την άλλη, διαλέγοντας να ζωντανέψει χαρακτήρες που μόνο κακό έχουν μάθει να κάνουν στον εαυτό τους και στους γύρω τους, διαιωνίζοντας μια ιδιότυπη κληρονομιά τοξικότητας από γενιά σε γενιά. Μικρά και μεγάλα περιστατικά οδηγούν τον Αίμονα παρακάτω, στην προσπάθειά του να σταθεί επιτέλους στα δικά του πόδια, έχοντας πλέον απαγκιστρωθεί από τη νοσηρή παρουσία της μητέρας του, σύντομα όμως διαπιστώνει πως ίσως δεν έμαθε ή δεν είναι ικανός να τα καταφέρει. Και τότε μια μυστηριώδης γυναίκα θα τον οδηγήσει σ’ ένα τέλος που το βρήκα βεβιασμένο αλλά το αναγνωστικό ταξίδι ως εκείνο το σημείο ήταν απολαυστικό και δε με ενόχλησε τόσο. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως στην αφήγηση παρεμβάλλονται πρωτότυπα κεφάλαια γραμμένα σαν θεατρικό έργο, τα οποία εστιάζουν σε νοερές ή και υπαρκτές συζητήσεις μεταξύ διαφορετικών κάθε φορά προσώπων του βιβλίου επί παντός επιστητού: Ιάσονας και Αίμονας περί φιλοσοφίας, Αίμων και Αθηνά για τη σχέση τους, Αίμων παππούς και η κόρη του για τις επιλογές της δεύτερης και για τις συνέπειές τους που μαγαρίζουν την οικογένεια, Αίμων και μητέρα για το μέγεθος ευθύνης του παππού για τις ψυχικές τους πληγές και για το σημείο κάμψης της οικογενειακής πορείας («Για να είσαι σε θέση να κρίνεις, πρέπει να ξέρεις τις μικρές εκείνες λεπτομέρειες που κάνουν πάντα τη διαφορά. Δεν αρκεί να γνωρίζεις τα γεγονότα, πρέπει να ξέρεις ακριβώς πώς οι άνθρωποι στάθηκαν απέναντι σε αυτά», σελ. 78) και πολλά άλλα μας φέρνουν ακόμη πιο κοντά σε μια οικογένεια διαλυμένη, κατεστραμμένη, προβληματική. Επίσης υπάρχουν διακριτικά καλολογικά στοιχεία: «…μια αύρα καλοκαιρινής νύχτας έχει αρχίσει να κυριεύει τα πάντα στον χώρο και να τα μεταμορφώνει» (σελ. 84). Και φυσικά αφθονούν οι διαχρονικές αλήθειες και οι προβληματισμοί που όλους μάς έχουν απασχολήσει κατά καιρούς σε διάφορα θέματα της καθημερινότητάς μας.

«Το τεσσάρι της Λυκαβηττού» είναι μια κραυγή για τις άσχημες ψυχολογικές και συναισθηματικές συνέπειες από τις τοξικές οικογενειακές σχέσεις. Το κείμενο στηλιτεύει τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια μάνα που δεν ξέρει την επιδοκιμασία και πάντα προτιμάει να επιβάλλει τα δικά της «θέλω» στο παιδί της, που κι αυτή όμως με τη σειρά της και χωρίς να το καταλαβαίνει διαιωνίζει τις απαιτήσεις της δικής της οικογένειας. Μέσα από ενδιαφέροντα περιστατικά και τη σχετικά μοναχική περιπλάνηση του Αίμονα γύρω του και μέσα του διαπιστώνουμε πόσο δύσκολες είναι οι συνέπειες του θανάτου των γονιών στην πορεία της ζωής των παιδιών τους και πόσο εύθραυστες είναι οι ισορροπίες ανάμεσά τους. «Οι σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά κρύβουν πάντα την ύψιστη ιδιοτέλεια. Οι γονείς πασχίζουν για τη συνέχιση του είναι τους, όταν τα παιδιά ονειρεύονται μια αυτούσια αρχή και είναι αυτή η σκληρή πραγματικότητα που τους οδηγεί στην αίσθηση της αποξένωσης» (σελ. 11). Ο συγγραφέας τονίζει πως: «Είναι σχεδόν αποτρόπαιο να καταλήγουμε οι γονείς μας αλλά ίσως είναι και αναπόφευκτο» (σελ. 25). Ποιος έχει τελικά τη μεγαλύτερη ευθύνη για τις αδυναμίες μας και πώς μπορούμε να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς δεκανίκια; Πόσο δύσκολο είναι να καταφέρουμε να αποτινάξουμε τη σκιά των γονιών μας και να συνεχίσουμε ελεύθεροι στη δική μας ζωή;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ο χρόνος έχει ην ιδιότητα να παίρνει το σχήμα που του δίνουν τα συναισθήματα…» (σελ. 19).

«Έρωτας σημαίνει ανυπακοή αλλά και αποστέρηση, γεγονός που δεν συνάδει με την εποχή αυτή της αγελοποίησης και την ίδια στιγμή της απόλυτης απομόνωσης, που τα θέλει όλα εδώ και τώρα, χωρίς κόπο και περιττές θυσίες» (σελ. 71).

«Δεν ωφελεί κανέναν τόση σκληρότητα. Απέναντι στον εαυτό μας οφείλουμε να είμαστε έντιμοι και επιεικείς. Στο τέλος της ημέρας είμαστε μονάχα άνθρωποι. Τίποτα παραπάνω» (σελ. 95).

«Οι άνθρωποι δεν γερνούν όταν τα χρόνια περάσουν αλλά όταν σταματήσουν να στέκονται με απλότητα και ανυπομονησία απέναντι στη ζωή και στον έρωτα» (σελ. 122).

Βιβλίο Ερασιτέχνες δολοφόνοι 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το »Ποιος μίλησε;» αγγίζει σχεδόν τη νουβέλα και περιγράφει τις καλοκαιρινές διακοπές του Στράτου στη Λευκάδα, όπου θα γνωρίσει την Ανδρονίκη. Θα ζήσουν στιγμές πάθους κι εκείνος θα μείνει μαζί της όλο τον Αύγουστο, μόνο που η παράξενη, ψυχρή Ναυσικά θα είναι πάντα ανάμεσά τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Μια σχέση που ξεκίνησε γλυκά και ξένοιαστα αλλά εξελίχθηκε στον πιο παράξενο εφιάλτη. Ο Στράτος παραδέχεται πως θυμάται τα πάντα συγκεχυμένα χάρη στο «συνεχόμενο, γλυκό και ταξιδιάρικο μεθύσι του» επί πέντε μέρες, αφού μόνο η γεύση του αλκοόλ είναι ξεκάθαρη. Η σκοτεινή ατμόσφαιρα του σπιτιού και η κλιμάκωση της πλοκής ισοσταθμίζονται με λιτά καλολογικά στοιχεία («αδύναμα δάκρυα που στη θέα τους σκεφτόμουν την υγρασία των φύλλων στην πρώτη ανοιξιάτικη αυγή») που ζωντανεύουν ρεαλιστικά το τοπίο του νησιού, με τη θάλασσα, τα βουνά της Ιθάκης απέναντι, τη θερινή ραστώνη του Αυγούστου. Ταυτόχρονα, τα όσα βιώνει στο παράξενο σπίτι ο Στράτος φέρνουν στο φως τις τύψεις και τις ενοχές για όσα έκανε στο παρελθόν και τον οδήγησαν στο αλκοόλ. Όσα βίωσε τον οδήγησαν να πίνει όσο μπορεί τα βράδια, να φεύγει από τον εαυτό του και να πέφτει σε ύπνους δίχως όνειρα. Μήπως όμως η ιστορία με την Ανδρονίκη τον βοηθήσει να ηρεμήσει από τις τύψεις; Ναι αλλά με τι κόστος; Γρήγορη κινηματογραφική αφήγηση, πλοκή που κορυφώνεται, άψογος χειρισμός του τρόμου, ισορροπία ανάμεσα στον ρεαλισμό και στο υπερφυσικό με ξενύχτησαν και με ανατρίχιασαν. Ποια είναι η μυστηριώδης Ναυσικά και τι ρόλο παίζει στη ζωή της Ανδρονίκης; Πώς τη βοήθησε να επιβιώσει από την κακοποίηση που βίωνε από τον πατέρα της; Τι παιχνίδι παίζουν εις βάρος του Στράτου; Πώς επηρέασε την Ανδρονίκη το οικογενειακό της παρελθόν που είναι γεμάτο αλλόκοτους και πρόωρους θανάτους;

Στον «Αιρετικό» γυρνάμε στη Βενετία του 1591 μ. Χ., όπου ο Αουρέλιο επισκέπτεται στη φυλακή κάποιον που έχει περάσει σκληρά βασανιστήρια στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης. Ο κρατούμενος νιώθει δειλός και αδύναμος να φωνάξει την αλήθεια και να στηρίξει τις πραγματικές ιδέες του ως το τέλος και μετάνιωσε που ομολόγησε ιδέες που δεν είχε, που μαρτύρησε ποταπές και βλάσφημες σκέψεις μετά από φριχτά βασανιστήρια. Παλεύει ενάντια στις αναχρονιστικές αντιλήψεις της εποχής του, όπου όσο η επιστήμη προχωράει τόσο πληθαίνουν και οργίζονται οι φωνές που θέλουν να την καταπνίξουν. Μέσα από τις νουθεσίες του αφηγητή προς τον Αουρέλιο (ευρηματική η δύσκολη χρήση του β΄ ενικού προσώπου στην αφήγηση) και το σχέδιο που του αναθέτει ζωντανεύει με ενάργεια η εποχή του Μεσαίωνα και καταγράφονται οι διαφορές μεταξύ της θρησκείας και της Εκκλησίας από τη μια και της ανερχόμενης επιστήμης και του ορθολογισμού από την άλλη. Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας που απευθύνεται στον Αουρέλιο μπορεί να είναι υποστηρικτής της νέας επιστημονικής τάξης που αναδύεται στον κόσμο παρά τις αντιρρήσεις των καθολικών, ταυτόχρονα όμως πιστεύει στον Θεό και στη δική Του παρέμβαση σε δυσεπίλυτα ζητήματα, νιώθοντας πως ο Θεός της Εκκλησίας αντιβαίνει στην πραγματική φύση του παντοδύναμου πλάσματος που μας παρακολουθεί. Μια σύντομη και συναρπαστική ιστορία που μας ταξιδεύει σ’ έναν φωτεινό κόσμο που παλεύει ενάντια στην επερχόμενη ανατολή του πνεύματος. «Ο άνθρωπος του βάλτου» είναι μια ιστορία τόσο φρικτή και ανατριχιαστική που μπορεί να οδηγήσει στην παράνοια. Ο αφηγητής γράφει μια επιστολή προς τους συγχωριανούς του, στην οποία εκθέτει τα γεγονότα που συνέβησαν στον τόπο τους. Επέστρεψε μετά από δέκα χρόνια στο πατρικό του και βρήκε τον αδερφό του εντελώς διαφορετικό και αλλαγμένο. Μας αφηγείται εν συντομία όλη του τη ζωή ώστε να κατανοήσουμε τα αίτια και τα κίνητρα που τον οδήγησαν να κάνει κάτι που τον απομάκρυνε από το χωριό του, ένα μέρος που το στοίχειωναν ο θρύλος του ανθρώπου του βάλτου, μια φιγούρα που τρόμαζε τα μικρά παιδιά κι έκανε τους μεγάλους να γελάνε και η οικογένεια των καταραμένων, με δυο παιδιά που λες και τα κυνηγάει μια κατάρα. Διαρκή πισωγυρίσματα, σωστή χρήση του φόβου από μια δεισιδαιμονία, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, καλοστρωμένη πλοκή, ένα ανατρεπτικό τέλος που θα οδηγήσει τον αφηγητή να γυρίσει ξανά στο μηδέν είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Ο «Μικέλε» είναι ένα παιδί που θέλει να το αποκαλούν Μικέλε και όχι Μιχάλη, επηρεασμένο από τη ληστεία στην Αθήνα με τους νεκρούς αστυνομικούς. Εδώ το συγγραφικό ταλέντο του Λευτέρη Μπούρου δίνει εξαίσια δείγματα γραφής: «Είχε σκοτεινιάσει, στα χαμόσπιτα μούγκριζαν οι μηχανές αρμαθιάσματος, η μάνα της Αλέκας στο κουζινάκι τηγάνιζε αυγά, ο άντρες της οικογένειας στην αποθήκη, ένας έφτιαχνε τα καπνόφυλλα ματσάκια, ένας βελόνιαζε τις αρμάθες. Εμείς βολοδέρναμε» (σελ. 134). Μέσα σε λίγες και απλές προτάσεις δηλαδή μαθαίνουμε πού και πότε βρισκόμαστε και στήνεται το πλαίσιο της ιστορίας, απλά, λιτά και παραστατικά. Με τη φαντασία των παιδιών τα σημεία του χωριού γίνονται το σκηνικό των παιχνιδιών τους όπου «ληστεύουν τράπεζες», με πρωταγωνιστή τον σβέλτο και ριψοκίνδυνο Μιχάλη, που έχει με μια μόνιμη κοκκινίλα στο μάτι από τον πατέρα του που γυρνάει πάντα μεθυσμένος σπίτι. Τι συνέβη όμως και «οι παιδικοί ρόλοι επιστρέφουν για να μας ισοπεδώσουν σαν σκουριασμένες ερπύστριες»; Μια σκληρή ιστορία για τη διαιώνιση της κακοποίησης που μεταμορφώνει την αθωότητα των παιδικών παιχνιδιών σε μια σκληρή καθημερινότητα που πονάει όταν τυλίγεται στη σιωπή. Η «Λυδία» είναι από τα πιο ανατρεπτικά κείμενα της συλλογής. Ένας άντρας και μια γυναίκα παντρεύονται και ζουν τον έρωτά τους ώσπου σ’ έναν σταθμό του μετρό κάτι θα συμβεί. Ναι αλλά αυτό που θα γίνει το βλέπουμε αποσπασματικά όσο παρακολουθούμε στιγμές από τη ζωή του ζευγαριού ενώ τα πρόσωπα που υπάρχουν γύρω τους στην αποβάθρα μπαίνουν απρόσμενα σε θέσεις-κλειδιά στην πρωθύστερη αφήγηση, γυρνώντας μας ξανά και ξανά στη μοιραία μέρα. Άφθαστος ρεαλισμός και υποδειγματικός χειρισμός πλοκής και επαναλαμβανόμενου μοτίβου, με ένα τέλος που μου έφερε δάκρυα λύτρωσης και ανακούφισης στα μάτια. Εξ ίσου ξεχωριστή είναι και η «Ασύμμετρη διχοτόμηση», όπου όλα τα οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα και γραφής του Λευτέρη Μπούρου συνδυάζονται με τη δυστοπία και την επιστημονική φαντασία.

Με την τρέλα και τον φόβο παίζουν τα υπόλοιπα διηγήματα. «Ο μίμος» είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται μέσα από επιστολές που γράφει ο Μίλτος στη μητέρα του, ο οποίος ξαναζεί έτσι τον έρωτά του με την Ηλέκτρα και τον τρόμο που βιώνει όποτε αντικρίζει τον μίμο, έναν άντρα που τον στοιχειώνει, ακολουθώντας τον από το περίπτερό του ως το χωριό όπου πηγαίνει με την Ηλέκτρα για να γνωρίσει τον πατέρα της. Ένα έξυπνο καθρέφτισμα και άλλη μια υποδειγματική μίξη ρεαλισμού και φαντασίας που μπλέκουν εξίσου αριστοτεχνικά και τελειώνουν με δυο άρθρα εφημερίδων που ρίχνουν φως στο τι πραγματικά συνέβη, αφήνοντάς με και πάλι άφωνο. Από την άλλη, στην «Άγια Νύχτα», η ιστορία εκτυλίσσεται σ’ ένα φυλάκιο, όπου οκτώ φαντάροι φυλάνε έναν τεράστιο και άδειο χώρο, με κάτι αρχαία Στάγιερ από τη δεκαετία του 1970 και δυο χαλασμένες κεραίες εκπομπής: «Αλλά, εντάξει, έτσι είναι ο στρατός. Ο ορισμός του παραδόξου». Το περιβάλλον εμπνέει φόβο με την ομίχλη, τη σκοτεινιά, τους ύποπτους θορύβους, που δεν είναι πάντα αποτέλεσμα φάρσας. Μια πεθαμένη γριά που ζούσε κοντά στο στρατόπεδο λένε ότι έχει στοιχειώσει το στρατόπεδο κι όσοι, ελάχιστοι, την έχουν δει, έχουν βιώσει ανείπωτες συνέπειες. Με βάση αυτόν τον «αστικό μύθο» ζωντανεύει μια ανατριχιαστική ιστορία με απρόσμενες συνέπειες.

Κυκλοφορούν άραγε βασανισμένες ψυχές γύρω μας; Αν υπάρχουν πνεύματα, πότε κατακτούν τη γαλήνη που αποζητούν; Ή μήπως οι νεκροί ζητούν κάτι πολύ χειρότερο; Ποια είναι τα προτερήματα του εσωτερικού διαλόγου, που κάνουμε με τον εαυτό μας και πόσο διαφέρει από την τρέλα και την παράνοια μια τέτοια κίνηση; Πόσο εύκολα μπορούμε να περάσουμε τα όρια της λογικής και να δημιουργήσουμε εικόνες κι εντυπώσεις που συγκροτούν μια δική μας πραγματικότητα; Είναι αλήθεια ή ψέματα οι «αστικοί μύθοι» της παιδικής μας ηλικίας; Τι θα συμβεί όταν η φρίκη και ο τρόμος γίνουν πραγματικότητα και παίξουν με το μυαλό του ανθρώπου; Οι «Ερασιτέχνες δολοφόνοι» είναι μια συλλογή δυνατών, ατμοσφαιρικών, ανατριχιαστικών και ανατρεπτικών ιστοριών τρόμου και μυστηρίου, σαν αυτές «που λέγονται μόνο τις βροχερές νύχτες πάνω σε κουνιστές πολυθρόνες, μπροστά από κούτσουρα που καίγονται».

Βιβλίο Σκιές πάνω από το Όρος 
Συγγραφέας Άγγελος Χαριάτης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άγγελος Χαριάτης επέλεξε για πρωταγωνιστή του έναν διαφορετικό ήρωα, που αντιβαίνει στα συνηθισμένα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αστυνομικής λογοτεχνίας, όπου συναντάμε κυρίως έξυπνους, εύστροφους και γοητευτικούς αστυνομικούς ή άτομα με ψυχολογικά προβλήματα και εξαρτήσεις. Εδώ όμως έχουμε να κάνουμε με ένα γεροντάκι που τρίζουν τα κόκαλά του, που φοράει μασέλα, που περιμένει τη λύτρωση του θανάτου όχι τόσο για να βρει τη γυναίκα του ξανά όσο για να ολοκληρωθεί νομοτελειακά ο κύκλος της ζωής του. Ο Ιούλιος Φέρτης είναι απαισιόδοξος: «Αυτή ήταν η ζωή. Μια θάλασσα θλίψης, μια φουρτουνιασμένη θάλασσα με μικρά διαστήματα νηνεμίας. Αν η ζωή είχε γεύση, αυτή θα ήταν στιφή» (σελ. 10). Κι όμως: «Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το είχε περάσει προσπαθώντας να αποκρυπτογραφήσει τον άνθρωπο και τις πράξεις, τα αίτια και τα αιτιατά που οδηγούσαν στην πράξη, στην όποια πράξη, καλή ή κακή» (σελ. 14). Μετά τον θάνατο της γυναίκας του: «Είχε αρχίσει να συνηθίζει στην ιδέα… ότι ο χρόνος του είχε τελειώσει, ότι κάθε ημέρα που ξημέρωνε ήταν ακόμη μια πρόβα θανάτου» (σελ. 71). Μόνιμη συντροφιά του η σιωπή του και η μοναξιά, μια καθημερινή ρουτίνα (ψωμί και φαγητό απ’ έξω, ένα περιοδικό μυστηρίου από το περίπτερο), κι όμως κάποτε στην καριέρα του είχε διαλευκάνει πολλές και σημαντικές υποθέσεις. Ο συγγραφέας μάς βάζει για τα καλά στη ζωή και στην ψυχοσύνθεση ενός ηλικιωμένου ανθρώπου, με περιγραφές και λεπτομέρειες που δίνουν αυθεντικότητα και ρεαλισμό και βοηθάνε στην καλύτερη σκιαγράφηση του χαρακτήρα του.

Κάποια στιγμή βλέπει τη γυναίκα του στον ύπνο του να του ζητάει ν’ ανάψει ένα κερί για κείνη στο Άγιο Όρος κι αρχίζει ένα δύσκολο για τη σωματική του κατάσταση ταξίδι. Δεν είναι θρησκευόμενος ούτε θρησκόληπτος, δεν είναι αγνωστικιστής ούτε και άθεος αλλά καταλαβαίνει πως πρέπει να πάει: «Είχε μάθει να ακολουθεί και να πιστεύει τα σημάδια… ως επακόλουθο του πεπρωμένου». Στο μοναστήρι όπου καταλύει, αποφασισμένος να μείνει μόνο ένα βράδυ και να ξεμπερδεύει, αρχίζει μια σειρά από φόνους που αναστατώνουν τους μοναχούς. Καλόγεροι αρχίζουν να δολοφονούνται ένας ένας και να εντοπίζονται σε διάφορες θέσεις θανάτου ενώ σε όλους λείπουν το κουκούλι και το καμηλαύκι κι ένα κομμάτι από το εξώρασο. Ποιος τους βγάζει από τη μέση και γιατί; Ο ένοχος κρύβεται στη μονή ή είναι επισκέπτης; Τι υπάρχει στα ρούχα που λείπουν; Ο δολοφόνος δεν φαίνεται να είναι serial killer, δεν ακολουθεί συγκεκριμένο μοτίβο δολοφονιών αλλά κάτι ψάχνει, έχει ένα σχέδιο στο μυαλό του και προσπαθεί να το φέρει εις πέρας, επομένως ποιος είναι ο σκοπός του και γιατί πρέπει να βγάζει από τη μέση ανθρώπους που ουσιαστικά δεν έβλαψαν κανέναν;

Η πλοκή ξετυλίγεται κυρίως από φόνο σε φόνο και με τα στοιχεία που καταφέρνει να συγκεντρώσει ο Ιούλιος σταδιακά για να εντοπίσει τον ένοχο, οπότε δεν έχουμε ιδιαίτερες γνωριμίες με τους καλογέρους παρά μόνο κάποιων το παρελθόν και πώς έφτασαν στην απόφαση του μοναχισμού. Ο αρχοντάρης Σωφρόνιος, ο ήρεμος, καλοσυνάτος και ψύχραιμος Εφραίμ, ο ηγούμενος Ακάκιος, με βλέμμα που συγκεντρώνει όλη την αγάπη που κρύβει μέσα του και ταυτόχρονα τη διοχετεύει γύρω του απλόχερα, ο οποίος μάλιστα δέχεται την παρουσία του Ιούλιου ως σημάδι από την Παναγία, εξ ου και του αναθέτει τις έρευνες και ο ψύχραιμος και κυνικός, ετοιμόλογος και γλωσσάς, Παχούμιος, ένα πλάσμα σχεδόν ξεκάρφωτο από τον συνολικό περίγυρο, με μειωμένο δείκτη ευφυίας, «σαλός εν Χριστώ», «ένα πρόβατο χαμένο και μπερδεμένο μέσα στην ασφάλεια του μαντριού», που θα αποτελέσει και τον άτυπο βοηθό στις έρευνες, είναι κυρίως οι ήρωες του βιβλίου. Βρήκα πολύ καλές και παραστατικές τις περιγραφές του Αγίου Όρους για τον τρόπο άφιξης, μετάβασης και μετακίνησης στο Περιβόλι της Παναγίας, για την καθημερινότητα στις μονές, με τις λειτουργίες, το λιτό φαγητό, το αυστηρό πρόγραμμα, και ωραίες τις περιγραφές της γαλήνης που βρίσκει κανείς στο μέρος εκείνο ενώ πραγματολογικά και εγκυκλοπαιδικά στοιχεία δείχνουν τη μελέτη του συγγραφέα πάνω στον τόπο και στους ανθρώπους του. Τέλος, συχνή αλλά προσεγμένη χρήση παράδοξων και πρωτότυπων μεταφορών χαρίζουν μια προσωπική ταυτότητα στη γραφή: «σαν τρομαγμένοι τζίτζικες που συνειδητοποιούσαν αργά τον ερχομό του χειμώνα κι έτρεχαν να προλάβουν ό,τι μπορούσαν» (σελ. 28), «κουνούπια-αμφορείς αίματος» (σελ. 37), «είχαν κρεμάσει τα μούτρα τους σαν ώριμα σταφύλια σε κληματαριά τέλος Σεπτεμβρίου» (σελ. 113) κ. ά.

«Σκιές πάνω από το Όρος» αναστατώνουν τα μέλη μιας ήσυχης κοινότητας που είναι αφιερωμένη στον Θεό. Ποιος θέλει να κάνει κακό σε ανθρώπους που κατέφυγαν στο Άγιο Όρος για να γαληνέψει η ψυχή τους και ν’ αφήσουν πίσω τους τα εγκόσμια; Ποιο μυστικό κρύβεται βαθιά στα έγκατα του μοναστηριού και δεν πρέπει να βγει στο φως; Υπάρχει τρόπος να λυθεί το άβατο; Κι αν ναι ποιος θα εμποδίσει κάτι τέτοιο με κάθε κόστος; Ο Ιούλιος Φέρτης θα προσπαθήσει όσο και όπως μπορεί να ρίξει φως στο μυστήριο.

Βιβλίο Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει
Συγγραφέας Γιάννης Πανούσης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια μυστηριώδης έκρηξη στη βραχονησίδα απέναντι από το Νησί των Αναθεμάτων, όπου ο μόνος επισκέπτης είναι ο κυρ-Πάνος ο ψαράς με τη βάρκα του, ένας άνθρωπος πηγαίνει στην Τήνο και μπλέκεται σε μια αυτοκτονία που δείχνει δολοφονία, τρία σχεδιάσματα για νέους αστυνομικούς συγγραφείς που αρέσει στον Κρέμο να γράφει, μια δολοφονία στο δημαρχείο Χολαργού λίγο πριν ξεκινήσουν τρεις διαφορετικές εκδηλώσεις στον χώρο, ένα μυστηριώδες μπουκάλι στη θάλασσα που βάζει έναν ψαρά να δολοφονήσει αγαπημένους του ανθρώπους ώστε να πραγματοποιηθεί μία ευχή του, ένας επίδοξος αστυνομικός συγγραφέας που μπλέκεται σε βανδαλισμό δημόσιας περιουσίας, ένα πτώμα θαμμένο από χρόνια που φέρνει στο φως μια εταιρεία αγροτουριστικών επενδύσεων και τις ανορθόδοξες μεθόδους της για απόκτηση γης και άλλες περιπέτειες δημιουργούν την ιδανική συντροφιά για όσους θέλουν να διαβάζουν μικρά κείμενα και να μη χάνονται σε αναλύσεις και κίνητρα για ένα έγκλημα. Ο εγκληματολόγος δεν πρωταγωνιστεί σε όλα, είναι όμως πάντα εκεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και συμβάλλει στη λύση των αινιγμάτων ή στον εμπλουτισμό των στοιχείων με την οξυδερκή του ματιά.

Στη συλλογή, οι κλασικές δομές του αστυνομικού διηγήματος εναλλάσσονται με αλληγορίες και σουρεαλιστικά κείμενα, ακόμη και με δείγματα επιστημονικής φαντασίας, και συμπληρώνονται από μερικές σκέψεις του συγγραφέα πάω στο είδος εν είδει επίμετρου. Σε όλα έχουμε σασπένς και εκπλήξεις, κάποια μου φάνηκαν ενδιαφέροντα, κάποια απότομα, βεβιασμένα ή και ημιτελή ενώ τα περισσότερα δεν είχαν εμβάθυνση στους χαρακτήρες, κάτι αναμενόμενο λόγω της μικρής τους έκτασης. Γρήγορα, ανατρεπτικά, σύντομα, κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και κάθε φορά μπλέκουμε σε μια διαφορετική περιπέτεια. Μου άρεσε πολύ «Η συνωμοσία του 17», όπου ένα έγκλημα διαπράττεται στο δημαρχείο Χολαργού την ώρα ενός πολιτικού γάμου, μιας παρουσίασης βιβλίου αστυνομικής λογοτεχνίας και μιας εκδήλωσης αριστερίστικης οργάνωσης. Ο συγγραφέας αναλύει παράλληλα τους εμπλεκόμενους από κάθε γεγονός, βρίσκει κοινά στοιχεία κι ενώ στην αρχή δείχνουν άσχετες αυτές οι εκδηλώσεις μεταξύ τους αρχίζουν να διαφαίνονται κάποιοι συνδετικοί κρίκοι. Από την άλλη, με συγκίνησε το «Στο μπουκάλι κρύβεται η μοίρα…», όπου ένας ψαράς σκοτώνει αγαπημένα του πρόσωπα με την ελπίδα να πραγματοποιηθεί μια κρυφή του ευχή. Με συντομία, δωρικότητα και κοφτές φράσεις, ένας ήσυχος, αταύτιστος άνθρωπος μετατρέπεται σε εγκληματία προσμένοντας κάτι που τελικά δε θα του βγει σε καλό. Ποιος στέλνει τα μηνύματα και σε τι αποσκοπεί; Ένα διήγημα που τονίζει με μαεστρία το «Πρόσεξε τι εύχεσαι».

«Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει» είναι μια ενδιαφέρουσα συλλογή αστυνομικών διηγημάτων που ποικίλουν σε περιεχόμενο, πλοκή, στυλ και έκφραση. Το μικρό τους μέγεθος και οι ανατρεπτικές εξελίξεις που περιέχουν κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου και ομολογώ πως δε σταμάτησα να διαβάζω μέχρι να φτάσω στο τελευταίο κείμενο!

Βιβλίο Η σονάτα της άνοιξης 
Συγγραφέας Ελένη Σίντου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα της Ελένης Σίντου είναι μια αξιόλογη προσπάθεια γραφής, γεμάτη σασπένς και αγωνία και με ταξίδεψε στα αγαπημένα Γιάννενα μέσα από μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και γρήγορο ρυθμό εξελίξεων. Από την αρχή έχουμε καλά συστατικά του είδους: σωστές περιγραφές θυμάτων, λιτούς διαλόγους, παραστατικότητα, διαρκή και αναπάντητα ερωτήματα και μια ποικιλία θανάτων με βασικό μοτίβο τα καψίματα στα χέρια από τσιγάρο. Όσο η αστυνόμος Μιχαέλα Θεοδότου προσπαθεί να εξιχνιάσει την υπόθεση, τόσο τα πράγματα περιπλέκονται κι επιπλέον αρχίζει κι η προσωπική της ζωή να διαλύεται με μια σειρά από λάθη που διαπράττει επηρεασμένη από την ένταση της υπόθεσης. Η Θεοδότου, διευθύντρια στην Υποδιεύθυνση Ασφάλειας Ιωαννίνων, με προϋπηρεσία στο Εγκληματολογικό Θεσσαλονίκης και στο Τμήμα Εγκλημάτων Κατά Ζωής, είναι «ένας ψυχρός και μόνος άνθρωπος», σκιαγραφεί με επιτυχία τα προφίλ των δραστών, προσπαθεί να μην μπλέξει τη δουλειά με τα προσωπικά της, σύντομα όμως θα βρεθεί στον κυκεώνα λάθος αποφάσεων. Έχει ήδη στην πλάτη της ένα δύσκολο παρελθόν και στην πορεία θα διαπιστώσει πως ό,τι ήξερε για την οικογένειά της θα πρέπει να το ξαναπιάσει από την αρχή.

Στο πλάι της, είναι ο Ιγνάτιος Παπασταύρου, υποδιευθυντής και συνεργάτης της, που από την αρχή την υποδέχτηκε με θέρμη και ανιδιοτέλεια. Γιατί λοιπόν εγκατέλειψε τη Θεσσαλονίκη η Θεοδότου και γιατί προσπαθεί ν’ απομακρύνει από κοντά της τον Παπασταύρου; Μήπως κι αυτός έχει κρυμμένα μυστικά; Γιατί ζήτησε διαζύγιο από τη Μαρία μετά από επτά υπέροχα χρόνια; Ταυτόχρονα, φτάνουν στην πόλη με εντολή υπουργού για να μην εκτροχιαστούν τα πράγματα, ο διευθυντής του Εγκληματολογικού Κωνσταντίνος Μαρκάκης και ο Αντώνης, με τον οποίο η Μιχαέλα έχει ένα παρελθόν από το οποίο αγωνίζεται να ξεφύγει. Και το κυνήγι αρχίζει! Τα πτώματα είναι ξαπλωμένα ειρηνικά αλλά με έναν ψυχαναγκαστικό τρόπο τελειότητας και ποικίλουν. Το κάθε θύμα έχει κάτι πάνω του που οδηγεί στο επόμενο αλλά όχι με φανερό τρόπο. Ταυτόχρονα ο δολοφόνος αλλάζει συμπεριφορά και μοτίβο αλλά παραμένει οργανωμένος. Είναι αλαζόνας, χειριστικός και μεγαλομανής, δε νιώθει ενοχές για τις πράξεις του και εναποθέτει στα θύματά του διάφορα αντικείμενα για την επίτευξη της καλλιτεχνικής δημιουργία που επιδιώκει. Από την αρχή σχεδόν στοχοποιεί τη Θεοδότου, την ειρωνεύεται ότι δε θα τον πιάσει ποτέ και ότι το έργο του θα μείνει στην αιωνιότητα. Αυτό την ανησυχεί, γιατί πριν λίγο καιρό μετατέθηκε στα Γιάννενα, δεν την ξέρουν ακόμη τόσο καλά. Πώς και πότε γνωρίστηκαν λοιπόν και τι τους συνδέει;

Μου άρεσε πολύ η υποβλητική ατμόσφαιρα και το πόσο παραστατικά ζωντανεύει η πόλη. Οι οδοί Αβέρωφ, Αγίας Μαρίνας, 28^ης Οκτωβρίου, το πάρκο Λιθαρίτσια, το κάστρο με την παλιά πόλη, το Δικαστικό Μέγαρο, το Ιτς Καλέ, η μαρτυρική λίμνη, η καμπάνα του εμβληματικού ρολογιού της πόλης και πολλά άλλα σημεία είναι το ιδανικό φόντο για ένα ανθρωποκυνηγητό που δείχνει να μην τελειώνει ποτέ. Οι χαρακτήρες κινούνται σε μια πόλη που η συγγραφέας έχει βιώσει και μελετήσει πολύ καλά ενώ κάπου στη μέση υπάρχει κι ένα ταξίδι στη Βαρσοβία. Εκεί η Μιχαέλα προσπαθεί να βρει τον εαυτό της, οπότε η συγγραφέας μιας παραθέτει αρκετές τουριστικές πληροφορίες κι εκεί που αναρωτιόμουν γιατί αφήσαμε την υπόθεση στη μέση και ζούμε ρομαντικές στιγμές μ’ ένα πρόσωπο που ενδιαφέρει την ηρωίδα μας, σκάει η μεγάλη βόμβα της ανατροπής. Η λυρικότητα είναι περιορισμένη και δε βαραίνει τα όσα διαδραματίζονται κι έτσι έχουμε κομψές περιγραφές που ακροβατούν ανάμεσα στον λυρισμό και στον ρεαλισμό: «Ο ήλιος άρχισε να αγκαλιάζει το θολό τοπίο που ανοιγότανε μπροστά του…Το απαλό σώμα της ομίχλης αγκάλιαζε στοργικά όλο το λεκανοπέδιο, σκεπάζοντας κάθε τι τριγύρω» (σελ. 12). Από την άλλη, έχουμε αρκετές επαναλήψεις κινήσεων από τους χαρακτήρες, για παράδειγμα η Μιχαέλα έπρεπε να κατεβαίνει συνέχεια έξω για τσιγάρο στη Βαρσοβία ή να καπνίζει πολύ στα Γιάννενα. Κι ενώ ήταν έξυπνη η επιλογή να φωτιστεί συγκεκριμένο πρόσωπο ως ένοχο μόνο και μόνο για να επέλθει η μεγάλη ανατροπή κοντά στο τέλος, μου φάνηκε βιαστική και σχεδόν ανεδαφική η επιλογή του πραγματικού ενόχου. Το γεγονός μάλιστα πως όλα αυτά είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου αλλά αυτό μένει μετέωρο ως το επόμενο (σίγουρα) βιβλίο δε μου φάνηκε σωστή επιλογή. Παρ’ όλ’ αυτά, η αποκάλυψη του μοτίβου στο οποίο βασίζονται οι δολοφονίες μου τράβηξε την προσοχή και με έβαλε να ψάχνω και για άλλες λεπτομέρειες!

«Η σονάτα της άνοιξης» είναι μια κραυγή διαμαρτυρίας για τις «κλειστές πόρτες», τις «κλειστές κοινωνίες», για όσα ξέρουμε ότι γίνονται αλλά (νομίζουμε πως) δε μας αφορούν, είναι οι συνέπειες της εγκατάλειψης και της κακοποίησης, είναι ένα σουλάτσο στα υποβλητικά Γιάννενα με τα μυστικά τους, με τις κρυψώνες τους, με τη μαγευτική λίμνη τους. Μια ανατρεπτική ιστορία γεμάτη μυστικά και αρκετά θετικά χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Βιβλίο Ο θεριστής τη νύχτα 
Συγγραφέας Γιώτα Βασιλείου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Βασιλείου έγραψε ένα ανατρεπτικό, υποβλητικό και ανατριχιαστικά ρεαλιστικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει την ιστορία και τον μύθο του Τζακ του Αντεροβγάλτη με μια διαφορετική οπτική ματιά ενώ ταυτόχρονα δείχνει την κοινωνική θέση της γυναίκας σε μια εποχή που όφειλε να καταπνίγει τα όνειρά της και να μην εμφανίζεται σε ανδροκρατούμενους κύκλους. Είμαστε στο 1888 και η δράση εκτυλίσσεται στα σκοτεινά και ρυπαρά στενά του Γουαϊτσάπελ, όπου βρίσκει ο Αντεροβγάλτης τα θύματά του, και σε μια αριστοκρατική συνοικία του Λονδίνου όπου μια γυναίκα κατάφερε να σπουδάσει νοσοκόμα και προσπαθεί να γίνει επιτυχημένη χειρουργός, θέλοντας να συμβάλλει στην πρόοδο της επιστήμης. Το κείμενο έχει μια συναρπαστική κεντρική ιδέα κι επιπλέον οι ποικίλες αφηγηματικές μέθοδοι που ακολουθούνται κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο. Ξεκινάμε με αναδρομική αφήγηση, όπου στην αρχή δίνεται η τελευταία σκηνή χωρίς spoiler κι αμέσως μετά παρακολουθούμε με πρωτοπρόσωπη και τριτοπρόσωπη αφήγηση την τρυφηλή ζωή της πρωταγωνίστριας, τις δυσκολίες της, τη μάχη της μ’ έναν μυστηριώδη πυρετό που ηρεμεί μόνο όταν βγαίνει τη νύχτα. Η ροή διακόπτεται σε καίρια σημεία είτε με αυθεντικές (πλην μίας) ιδιόχειρες επιστολές του δολοφόνου είτε με ρεπορτάζ από τις εφημερίδες της εποχής (προϊόντα φαντασίας αλλά τόσο ταιριαστά με την εποχή και με τις εξελίξεις). Επιπλέον, πραγματικά πρόσωπα όπως ο αστυνομικός επίτροπος Sir Charles Warren που δέχτηκε έντονη κριτική για την αποτυχία του να συλλάβει τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη, η πόρνη Φίλις Τσάπμαν που κατάφερε να ξεφύγει την πρώτη φορά αλλά τελικά δολοφονήθηκε, ο Επιθεωρητής Frederick Abberline και άλλοι αναμιγνύονται υποδειγματικά με τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος, δημιουργώντας ένα σωστό ρεαλιστικό φόντο.

Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου είναι μια κοπέλα ατίθαση και άτακτη, που δε δέχεται τον ψεύτικο καθωσπρεπισμό της πλούσιας οικογένειάς της και νιώθει παγιδευμένη αλλά προχωράει την ιατρική έρευνά της με πείσμα και επιμονή. Θέλει να γίνει χειρουργός αλλά είναι γυναίκα σε αντροκρατούμενο κόσμο, εξ ου και φτάνει μόνο μέχρι τη νοσηλευτική, δε σταματά όμως να ψάχνει να ανακαλύπτει το ανθρώπινο σώμα. Βιώνει παράξενα συμπτώματα, ψήνεται από τον πυρετό, κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι έχει κι έτσι οι γονείς της την αφήνουν να ζει απομονωμένη στον ψηλότερο όροφο του σπιτιού και δεν ασχολούνται πλέον με τις τρέλες της. Σημειώσεις, σχέδια, εικόνες από ιατρικά συγγράμματα προσπαθεί να τα ταιριάξει με τα συμπτώματά της και δε διστάζει να βγαίνει μες στη νύχτα παρά τον κίνδυνο. Πού πηγαίνει και τι σκοπούς έχει; Γιατί παθαίνει κρίσεις πανικού και άλλα ψυχωσικά επεισόδια όποτε διαβάζει για τα κατορθώματα του Τζακ του Αντεροβγάλτη; Σ’ ένα σπίτι με έναν πατέρα ουσιαστικά απόντα, καταγράφεται με ενάργεια η σχέση της ηρωίδας με τη μητέρα της, Έλινορ, η οποία, παρά το αυστηρό βλέμμα και την επικριτική ηθική της εποχής, αναγνώρισε το ταλέντο της κόρης της και ζητά συχνά την ιατρική βοήθειά της, παρ’ όλ’ αυτά όμως προτίμησε να απομακρυνθεί από το παιδί της παρά να το στηρίξει εναντίον του άντρα της, κάτι που γέμισε θυμό την κόρη της και περιφρόνηση.

Η κοπέλα βρήκε τη μητρική αγκαλιά και την ασφάλεια στη Μάριον, μια γυναίκα που τη στηρίζει και την παρακολουθεί όταν τη βλέπει να καταλαμβάνεται από τον πυρετό και να βγαίνει στους επικίνδυνους λόγω του Αντεροβγάλτη δρόμους. Ήρθε πολλά χρόνια πριν για παρακόρη της μαγείρισσας από ορφανοτροφείο και μεγάλωσε σε αυτό το σπίτι μαζί με την κοπέλα, έγινε νταντά της, την πρόσεχε, υπήρξε δασκάλα και στήριγμα στις δυσκολίες. Σταδιακά διαπιστώνει πως η υγεία της κοπέλας έχει κλονιστεί σε άσχημο βαθμό κι αρχίζει να μπαίνει σε δίλημμα για το αν πρέπει να μιλήσει γ’ αυτά που ξέρει και είδες ή όχι, να κοιτάξει το καλό της ή να σιωπήσει. Μήπως όμως η παρέμβασή της κάνει τα πράγματα χειρότερα; Μια ιδιότυπη και περίεργη σχέση ξεδιπλώνεται ανάμεσα στις δυο γυναίκες σαν ένα παιχνίδι με αμφιλεγόμενες ισορροπίες. Ως πού μπορεί να φτάσει η μεγαλύτερη για να προστατέψει τη μικρότερη; Οι εναλλακτικές μορφές αφήγησης των δύο γυναικών κρατούν το ενδιαφέρον και με γέμιζαν απορίες ως το τελικό ξεκαθάρισμα της ιστορίας και την πλήρη ανάδυση ολόκληρης ης εικόνας που ήθελε η συγγραφέας να αποτυπώσει. Ο ενεστώτας διαρκείας που επελέγη για την αφήγηση δίνει ταχύτητα και παλμό κι ένιωθα σα να διαδραματίζονται τα γεγονότα μπροστά μου. Στα θετικά του μυθιστορήματος είναι και η παραστατική ατμόσφαιρα του Λονδίνου των τελών του 19^ου αιώνα, η οποία αποτυπώνεται χωρίς πολλές λεπτομέρειες αλλά με λέξεις-κλειδιά, οπότε επικεντρωνόμαστε στην καθαυτή ιστορία. Είναι μάλιστα τόσο παραστατική που την ένιωθα πάνω από τον ώμο μου όσο διάβαζα. Η τελική πράξη του έργου δίνεται με άφθαστο ρεαλισμό και θεατρικότητα ενώ υπάρχουν σε παράρτημα αρκετά πραγματολογικά στοιχεία για τον Τζακ τον Αντεροβγάλτη και τον μύθο του για όσους ενδιαφέρονται να ψάξουν την ιστορία λίγο περισσότερο.

«Ο θεριστής τη νύχτα» είναι μια διαφορετική οπτική πάνω στον μύθο του Τζακ του Αντεροβγάλτη και ταυτόχρονα ένα ιδιαίτερο κείμενο-φόρος τιμής στη βαθιά, ανιδιοτελή, πηγαία αγάπη προς τον συνάνθρωπο. Κεντρικό πρόσωπο είναι μια σταυροφόρος που πιστεύει πως κάνει καλό στην επιστήμη με τις επιλογές της και ταυτόχρονα συγκρούεται με τις απάνθρωπες δολοφονίες ενός κτήνους, οπότε αυτή η άνιση μάχη θα την επηρεάσει ψυχοσυναισθηματικά. Πρόκειται για μια διαφορετική και πολύ ενδιαφέρουσα νουβέλα μυστηρίου που καταγράφει το χρονικό των δολοφονιών του Τζακ του Αντεροβγάλτη στο Λονδίνο στα τέλη του 19^ου αιώνα μέσα από τα μάτια μιας γυναίκας που σπούδασε νοσηλευτική και προσπαθεί να κατανοήσει τα κίνητρά του, ένας αγώνας στον οποίο αποδύεται χωρίς να υπολογίζει σωματικό και ψυχικό κόστος. Το κείμενο δίνει άλλο ένα λιθαράκι στις εικασίες και στις υποψίες γύρω από την ταυτότητα του Τζακ του Αντεροβγάλτη μέσα από μια ιστορία ανατριχιαστική και ανατρεπτική. Ταχύτητα που αυξάνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, παλμοί που κορυφώνονται με κάθε ανατροπή και μια ιστορία που με καθήλωσε ως το ανατρεπτικό τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του βιβλίου.