Βιβλίο Δεκαεπτά κλωστές 
Συγγραφέας Πάνος Δημάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάπα Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα αρχίζει μ’ έναν εντυπωσιακό πρόλογο, στον οποίο το γεφύρι στην Ξεροσοβάλα μας αφηγείται πόσοι και πόσοι το διέσχισαν ανά τους αιώνες, κάτι που το γεμίζει με την πείρα και τη γνώση τού να ξέρει ποιος αλαφροπατάει, ποιος έχει έγνοιες και ποιος είναι δαίμονας σωστός, να, σαν αυτόν τον άντρα που κοχλάζει από θυμό: «Στέναζε κάτω από το βάρος του οδοιπόρου και της δαιμονικής συντροφιάς του και παρακαλούσε να περάσει γρήγορα και να εξαφανιστεί… ας μην ξαναπερνούσε από δω, να μην υπέμενε άλλη μια φορά το γεφύρι το φορτίο της ψυχής αυτού του περαστικού, γιατί έτρεμε ότι θα διαλυθεί» (σελ. 14). Κι η γέφυρα εμφανίζεται ξανά απρόσμενα στη συνέχεια: «Οι γέφυρες είναι σοφές. Όλες έχουν τη σοφία της πέτρας, ακόμα και οι φρεσκοχτισμένες, γιατί έχουν δει χιλιάδες ανθρώπους μες στους αιώνες και ξέρουν ότι θα δουν άλλους τόσους. Η πέτρα γνωρίζει τα πάντα γιατί υπήρχε εδώ πριν τους ανθρώπους» (σελ. 91-92). Ο Καστελάνης λοιπόν: «Άφηνε τη μία όχθη για να φτάσει στην άλλη με όλο και λιγότερη λογική» (σελ. 14). Ποιος είναι λοιπόν αυτός ο άνθρωπος (ή μήπως θηρίο; ) και πού πάει, τι τον έκανε να γεμίσει θυμό και αποφασιστικότητα; «Η φιγούρα του Καστελάνη ήταν πλέον σαν ένα μαύρο νήμα που κρεμόταν από τον ουρανό, μια κλωστή που έτρεμε σαν να καίγεται» (σελ. 16). Κι η ιστορία ξεκινάει, γυρνώντας μας πίσω στο 1907.

Ο Αντώνης Γερακίτης ή Καστελάνης καταγόταν από οικογένεια αρχοντάνθρωπων που δεν είχαν αίμα ευγενών αλλά θύμιζαν ιδιοκτήτες μεσαιωνικών κάστρων, εξ ου και το παρατσούκλι, όλοι τους μια γενιά σαν κλωστή που τους ενώνει με τους αιώνες «φτιαγμένη από χιλιάδες ίνες ανεπιτήδευτης ευγένειας» (σελ. 23). Ζούσε στα Αρωνιάδικα με πατέρα τσαγκάρη, σε μια εποχή που το νησί, με την Ενετοκρατία ακόμη να επηρεάζει γλώσσα, ήθη, ρούχα και εικόνες, ζει την belle epoque του, οπότε, θέλοντας να βελτιωθεί στην τέχνη του τσαγκάρη, πηγαίνει στη Χώρα για να μαθητέψει δίπλα στον αξεπέραστο τεχνίτη Δέρκο. Αδρά σκιαγραφημένοι είναι και οι γονείς του, με τη μητέρα προσγειωμένη και ρεαλίστρια, αλλά με φιλοδοξίες για καλύτερη ζωή, χωρίς ωστόσο να προβαίνει σε ακρότητες («αυτή η τύχη μου έλαχε, με αυτήν θα πορευτώ»), και με τον πατέρα δουλευταρά και λίγο πιο αισιόδοξο. Θέλουν κι οι δυο τους να φύγει το παιδί από κοντά τους, να αντρειωθεί, να προκόψει, να κάνει την οικογένειά του και τον στηρίζουν σε αποφάσεις κι επιλογές που κάνει, κάτι πρωτόγνωρο ή έστω δύσκολο για την αγροτική κοινωνία της εποχής. Ταυτόχρονα, στα Φράτσια, ζει η Άννα Καμπίτη με την εντελώς αντίθετη φυσιογνωμικά και συμπεριφορικά αδερφή της, Ρόζα, σα να είναι από άλλες γενιές η κάθε μια. Η μεγαλύτερη Ρόζα με κορμί και ομορφιά νέας κοπέλας αλλά μυαλό σαραντάρας, με έμφυτη τάση να κοιτάζει διερευνητικά και με ευθύτητα, να πετάει αιχμές και ανήλεα σχόλια, κάτι που της δημιούργησε κακό όνομα στην τοπική κοινωνία, έχει στο μυαλό της ένα σωρό ξεπερασμένες ιδέες, απόρροια της οπισθοδρομικής μητέρας τους. Από την άλλη, η Άννα είναι προσεκτική κι ενάρετη, συμμορφώνεται με τις νουθεσίες και τις διαταγές των γονιών της και να που συναντάει τον Αντώνη σ’ ένα πανηγύρι κι ερωτεύονται. Η Ρόζα βλέπει ότι σπάει η σειρά παντρειάς, καταλαβαίνει πως θα μείνει στο ράφι κι έτσι γεμίζει θυμό, μίσος, κακία και δηλητήριο για την τύχη της αδερφής της,

Δεν έχουμε όμως μόνο τις οικογένειες των δύο νέων αλλά και χαρακτήρες που προχωράνε την πλοκή παρακάτω, με την ιδιαίτερη προσωπικότητά τους, όπως ο Τζώρτζης Σκαλέρης που ζει στο Κατούνι, έμπορος με παντοπωλείο στο κέντρο του χωριού, επιχειρηματίας που έχει επεκτείνει το εμπόρευμα σε τέτοιο βαθμό που η ποικιλία του να απειλεί τα άλλα μαγαζιά αλλά δεν τον νοιάζει, έχει γίνει πλέον άπληστος. Είναι παντρεμένος με την Αντζολέτα, μια γυναίκα που γεννήθηκε φτωχή αλλά τώρα έχει οικονομική άνεση και φυσικά λατρεύει το χρήμα και μαζί θα αποτελέσουν και την αρχή του τέλους. Έχουμε επίσης την καθημερινότητα του Βρετού και της Ανθής Βιλάνου, ενός ζευγαριού που ζει με τα πεθερικά της Ανθής και τα τρία τους παιδιά, χωράφι και μαντρί εκείνος, το νοικοκυριό εκείνη, τι γλυκός ο μικρόκοσμος που ζωντανεύει κυρίως σε αυτές τις σελίδες, πόσο διεισδυτική η ματιά του συγγραφέα και πόσο προσεγμένη η γραφή του, πόσες όμορφες εικόνες φέρνει στο φως, πώς στήνει ένα νοικοκυριό που είναι χαρούμενο κι ευτυχισμένο με όσα έχει: «Μια τυπική μέρα είχε φτάσει στο τέλος της. Με την τέρψη των μικρών στιγμών που αθροίζονται στο τέλος της μέρας και σχηματίζουν αυτό που λένε ευτυχία, αφού πρώτα σπρώξουν την εξάντληση και τις μικροστενοχώριες και τις θάψουν στο μαλακό έδαφος» (σελ. 166). Κι αυτή η ομορφιά χάνεται σχεδόν αυτόματα όταν διαπιστώνεις πως ο ρόλος των Βιλάνων είναι άκρως τραγικός στο κείμενο!

Όλα ξεκινάνε λοιπόν σα μια κλασική ιστορία αγάπης που τρανώνεται όπως παντού εκείνη την εποχή κι έχουμε διαβάσει σε όλα τα σχετικά μυθιστορήματα. Προκομένοι νέοι, σεβαστικές οικογένειες, κρυφές ματιές στον χορό, προξενιά… Μόνο που η μοίρα φέρνει τούμπα τη ζωή όλων και συνεπακόλουθα το μυθιστόρημα, οπότε συνέχιζα να διαβάζω με κομμένη ανάσα, μαθαίνοντας για πλεκτάνες, για την κακή δύναμη του κουτσομπολιού, για όλα αυτά τα κύματα που πήγαν κι έπνιξαν τον Αντώνη, για τον Πειραιά, για τις ατυχίες που εξακολουθούσαν να τον κυνηγούν, για τον θυμό που μάζευε μέσα του κάθε φορά που κάτι του συνέβαινε. Και πόση ανατριχίλα αναδύεται από το σημείο-μηδέν που ξεκινάει το καθαυτό δράμα, που σπάει η ψυχή, που λυγίζει, που μεταμορφώνεται το πρόβατο σε αιμοβόρο τέρας! Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο από χαρακτήρες, κάποιοι εκ των οποίων δε διστάζουν να καταστρέψουν τη φήμη και τη ζωή όποιου βάλουν στο μάτι μεταδίδοντας ακρίτως όσα κουτσομπολιά σκορπίζουν τεχνηέντως άλλοι φυσιολογικοί άνθρωποι σαν αυτούς, νοικοκύρηδες και ηθικοί. Τι τραγικότητα να χάνεται αυτή η ομορφιά μέσα στην κακοδαιμονία και τον φθόνο κι εξαιτίας όλων αυτών μια ψυχή να μαυρίζει όλο και περισσότερο! Προς τιμήν του, ο συγγραφέας δεν ξεφεύγει από τον στενό κύκλο του δράστη ούτε εξαπλώνει το κείμενό του τήδε κακείσε, παρά επικεντρώνεται στην καθαυτή ιστορία και στους παράγοντες που έφεραν το ειδεχθές τέλος. Καλοκαιρινές, Φράτσια, Κατούνι, Αρωνιάδικα, Πιτσινιάνικα, Αλοϊζιάνικα, ένας δοκιμασμένος τόπος, με τις γυναίκες, αχ, πάντα οι γυναίκες, να είναι οι ηρωίδες του καθημερινού μόχθου («Οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή ωχριούσαν μπροστά στα κατορθώματα αυτών των ηρωίδων στο περιβόλι, τον αργαλειό και την κουζίνα», σελ. 164) γιατί: «Αυτές είχαν πιο πολλούς περιορισμούς και περισσότερους ρόλους να εκπληρώσουν:  κόρες, σύζυγοι, μητέρες» (σελ. 51).

Η συγγραφική τέχνη του Πάνου Δημάκη δίνει αφειδώς λυρικές και προσεγμένες περιγραφές του τόπου, των χωριών, των σπιτιών, των δρόμων, των πλατειών, των κατοίκων: «..όσο οι κοκκινωπές σφαίρες της χαράς κυλούσαν μέσα στα καλάθια των χωριατισσών κι ύστερα συνθλίβονταν για να σταλάξουν το δώρο του γλεντιού…» (σελ. 41). Όλη η γεωγραφία του νησιού των Κυθήρων είναι στολισμένη με προσεγμένα καλολογικά αλλά και ρεαλιστικά στοιχεία. Ο συγγραφέας εντρυφεί ακόμη και στις γενικότερες κοινωνικές αντιλήψεις περί γάμου, αμωμίας κλπ. οι οποίες και φυσικά καταστρατηγούνται από κάποια ασυγκράτητα νιάτα, άλλωστε το νησί είναι της Αφροδίτης, όπως και η Κύπρος, μόνο που: «Αυτόν τον [αγνό] έρωτα αδημονούσαν οι νεαρές Κυθήριες δεσποινίδες να νιώσουν, παρόλο που η Κύπρια ξαδέρφη της δικιάς τους Αφροδίτης όλο και τους ψιθύριζε στ’ αυτί λάγνες υποσχέσεις και τις έκανε να ξεστρατίζουν στα απόμερα δασωμένα μέρη…» (σελ. 46). Με εντυπωσίασε επίσης η φροντισμένη έκδοση του βιβλίου, με την ωραία του γραμματοσειρά και το ελαφρύ χαρτί, με μια πρωτότυπη σελιδοποίηση, όπου το μαύρο κυριαρχεί στις πρώτες σελίδες, κάτι που εισάγει τον αναγνώστη από την αρχή στη σκοτεινιά της πλοκής, αλλά κι ενδιάμεσα στα κεφάλαια, τονίζοντας το ασφυκτικό περιβάλλον του δράστη και το αναπόφευκτο τέλος.

Πώς γίνεται λοιπόν αυτός ο φιλόδοξος νεαρός με τη φυσική συστολή και το μεγάλο ταλέντο της υποδηματοποιίας, ο σεβαστικός γιος, να μεταμορφωθεί σε τέρας διψασμένο για εκδίκηση; Ποιος τα έβαλε με την τιμή του και με ποιον τρόπο; Πώς μπορεί ένα σκάνδαλο να ατιμάσει για χρόνια και γενιές ολόκληρες ένα νησί; Πώς γίνεται να χειρίζεται κανείς τόσο καλά το κουτσομπολιό και τις φήμες που όχι μόνο να αναδειχθεί ήρωας αλλά να αυξήσει και τα έσοδά του; Τελικά τον πρώτο ρόλο στη ζωή μας τον έχει η μοίρα ή ο άνθρωπος; Πού σταματάει η δύναμη της μοίρας και πού αρχίζει η ανθρώπινη πρωτοβουλία; Ως πού μπορεί να φτάσει η κακεντρέχεια και ο φθόνος κάποιων για όποιον προοδεύει και δε δίνει ποτέ το παραμικρό δικαίωμα; Πόσα εγκλήματα κρύβουν άλλα εγκλήματα και πόσοι αργοπεθαίνουν παγιδευμένοι μακριά από τις επιθυμίες τους για τη φράση «τι θα πει ο κόσμος»; Να παίρνουμε τον νόμο στα χέρια μας; Ποιος πραγματικά οπλίζει το χέρι του θύτη; Τελείωσα το μυθιστόρημα μ’ ένα βάρος στην ψυχή και το μεγάλο ερώτημα να πλανιέται ακόμη μέσα μου: τελικά ποιος έφταιγε; Οι «Δεκαεπτά κλωστές» είναι ένα δυνατό και σκληρό κοινωνικό μυθιστόρημα με διεισδυτικά ψυχογραφήματα, διαχρονικά μηνύματα και μια πλήρη παράθεση γεγονότων, αίτιων και αιτιατών φωτισμένα από τη μυθιστορία και την αλήθεια αντάμα, γραμμένη με μετρημένο λυρισμό και προσεγμένη αντικειμενικότητα.

Βιβλίο Το ναυάγιο
Συγγραφέας Σπύρος Πετρουλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 2012 η Άρτεμις Πανοπούλου εγκατέλειψε την Αγγλία κι εγκαταστάθηκε στη γενέτειρά της, την Αθήνα. Είναι πολύ δεμένη με τη γιαγιά της, τη «γιαγιά γλυκούλα» όπως τη λέει, μια γυναίκα εσωστρεφή, εγκλωβισμένη στον κόσμο της, και η σχέση τους δίνεται με τρυφερότητα και χιούμορ. Η Άρτεμις αγωνίζεται να ξεκλειδώσει την πόρτα του παρελθόντος της ηλικιωμένης γυναίκας κι όταν τα καταφέρνει διαπιστώνει πως υπάρχει μια αλήθεια που καλό θα ήταν να παραμείνει κρυμμένη. Πίσω στα Κύθηρα του 1966, η Ειρήνη και ο Πέτρος Κασιμάτης ζουν τον απόλυτο έρωτα: «-Αν μπορούσα, θα έκανα άρωμα τη μυρωδιά σου. Θα την έκλεινα σε ένα μπουκαλάκι για να την κουβαλάω πάντα μαζί μου» (σελ. 35), λέει χαρακτηριστικά η Ειρήνη. Ασχολούνται με την οινοποιία με μεγάλη επιτυχία και για χόμπι έχουν τη δημιουργία αρωμάτων. Οι συναρπαστικές λεπτομέρειες της δημιουργίας κρασιού και αρωματικών εσάνς δίνονται με προσοχή και τεκμηριωμένα. Αιθέρια έλαια, απόσταξη, ευωδιές, παραφίνη δημιουργούν ένα μεθυστικό σύμπαν, ώσπου μια επαγγελματική πρόταση θα αναγκάσει το ζευγάρι να ταξιδέψει ως την Κρήτη.

Ο Σπύρος Πετρουλάκης, που είχε βιώσει σε μικρή ηλικία τον απόηχο του τραγικού ναυαγίου στην καθημερινότητα των Χανίων, έψαξε και μελέτησε εξονυχιστικά μαρτυρίες, πηγές και εφημερίδες και κατάφερε να αναπαραστήσει με ζωντάνια και αντικειμενικότητα τις τελευταίες στιγμές του «Ηράκλειον». Το αμπάρι με το επικίνδυνα παρκαρισμένο φορτηγό, οι ακαταχώρητοι επιβάτες, η ολιγωρία και αδιαφορία του καπετάνιου, η βιασύνη να φύγει το καράβι στην ώρα του για να μην γκρινιάζουν στον Πειραιά και πολλά άλλα συμμετέχουν σε ένα ταξίδι που θα σημαδέψει για πάντα τη ζωή των ηρώων του βιβλίου. Οι αιτιάσεις εμφανίζονται από την αρχή σχεδόν: «Αυτό το καράβι ταξιδεύει με όλους τους καιρούς, έλεγαν οι πάντες, γιατί έτσι ήταν. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβαινε επειδή το καράβι ήταν αξιοόπλοο αλλά διότι ο ανταγωνισμός των εταιρειών δεν άφηνε περιθώρια για διαφορετικές τακτικές» (σελ. 85). Χάρη στον τρόπο γραφής μπήκα στα βρώμικα αμπάρια, εστίασα στα τεχνικά προβλήματα και στα πασαλείμματα που αποκαλούσαν επισκευές και διορθώσεις, γνώρισα τους επιβάτες που θα έφευγαν για το ανεπίστρεπτο ταξίδι, με μια ανατριχίλα να με συνοδεύει σε κάθε σελίδα. Βιασύνες, πλαστογραφημένα πιστοποιητικά αξιοπλοΐας, απαρτίζουν ένα προδικασμένο αποτέλεσμα που στοίχισε πολλές ανθρώπινες ψυχές. Φυσικά και ξεδιπλώνονται προσωπικές ιστορίες αυτοθυσίας και αγάπης την ώρα του ναυαγίου, φυσικά υπάρχουν ωμές περιγραφές θανάτων και τραυματισμών, όμως σύντομα διαπιστώνουμε πως η τραγωδία δεν έλαβε χώρα μόνο εκείνο το βράδυ αλλά και αργότερα, στις ζωές των επιζώντων.

Με αφορμή αυτήν τη σκέψη, η ιστορία της Ειρήνης πλέκεται αξιοθαύμαστα με τη δικτατορία του 1967 και κλιμακώνεται με απρόσμενο τρόπο και αναπάντεχες περιπλοκές. Η Άρτεμις του σήμερα και η Ειρήνη του τότε θα μπλέξουν τις ιστορίες τους και θα δημιουργήσουν μια δυνατή ιστορία γεμάτη μυστικά, λάθη και ενοχές. Έβλεπα την αγωνία της Άρτεμης να φτάσει στην αλήθεια που αφορά την καταγωγή της γιαγιάς της και ταξίδευα πότε στο τότε και πότε στο τώρα, γεμάτος αγωνία για το πώς θα ολοκληρωθεί μια ιστορία εμποτισμένη με βιασμό και φόνο, πώς και αν θα δεθεί αυτή με την Άρτεμη ή την Ειρήνη και πώς θα δοθεί ένα τέλος λυτρωτικό για ενόχους και αθώους. Για τον λόγο αυτόν δε γράφω πολλά για τους χαρακτήρες που κινούνται γύρω από τις δύο αυτές γυναίκες (ανάμεσά τους ένας αξιωματικός του ναυτικού που δίνεται αρχικά με γκρίζες γραμμές κι όσο προχωράμε στο κείμενο τόσο σκουραίνει το φως γύρω του), χαρακτήρες που παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους ή κρύβουν πολύτιμες αποδείξεις ή εμποδίζουν την αλήθεια να έρθει στο φως ή αφαιρούν ανθρώπινες ζωές ή παρατάσσονται με το καθεστώς της Δικτατορίας του 1967, όλοι τους συμμέτοχοι σε ένα γαϊτανάκι αποκαλύψεων και ανατροπών. Ίσως η ιστορία από κάποιο σημείο και μετά να φαίνεται υπερβολική, ίσως κάποιες πράξεις να μη φαίνονται δικαιολογημένες αν τις δει κανείς ρεαλιστικά, πάντως συνολικά το κείμενο ούτε με ξένισε ούτε με απώθησε.

Η γραφή και το στυλ είναι το οικείο, αγαπημένο ύφος που συναντώ κάθε φορά και πιο βελτιωμένο στα μυθιστορήματα του συγγραφέα. Οι περιγραφές της θάλασσας είναι ολοζώντανες και με συναρπαστικές λεπτομέρειες ενώ η μελετημένη ορολογία δίνει ρεαλισμό στα γεγονότα. Γυναίκα είναι η θάλασσα και οι περιγραφές την αναπαριστούν ακριβοδίκαια, θέλει ξεκάθαρα σεβασμό και φροντίδα, όχι γητειές ούτε ψεύτικες προκλήσεις. Από κει και πέρα, κομψές παρομοιώσεις και άλλα καλολολογικά στοιχεία ομορφαίνουν το κείμενο: «Μια λεπτή κλωστή που κρατούσε την καρδιά της στη θέση της αιωρούνταν ανάμεσα στις λεπίδες ενός αόρατου και καλοακονισμένου ψαλιδιού» (σελ. 60). Και: «Οι ώρες, βουτηγμένες στο γλεντοκόπι, γλιστρούσαν γοργά στου χρόνου το λαήνι» (σελ. 88). Σε κάποια σημεία, παρατηρήσεις όπως ότι «δεν ξαναϊδωθήκαν έκτοτε» ή «οδηγήθηκαν στον θάνατο» επιβαρύνουν το συναισθηματικό φορτίο του κειμένου, ειδικά τη μοιραία νύχτα του ναυαγίου, ο σεβασμός όμως απέναντι στους νεκρούς της τραγωδίας είναι διάχυτος, μιας και το κείμενο δεν εμπλουτίστηκε με υπερβολικές περιγραφές ούτε εκβίασε το δάκρυ από τις τύχες των θυμάτων, αντίθετα, βασίστηκε στη νύχτα του Δεκεμβρίου του 1966 για να στήσει μια αξιοπρόσεκτη ιστορία γεμάτη αληθινούς χαρακτήρες, αποφάσεις και πρωτοβουλίες που επιφέρουν λάθη και κοστίζουν και για να τονίσει τη δύναμη της αγάπης, την ανάγκη της συγχώρεσης και την αυτοθυσία των ανθρώπων μπροστά στο άδικο και στο κακό.

«Το ναυάγιο» είναι μια σκληρή μα και τρυφερή ιστορία, με μια πλοκή που κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ενώ με τη χρήση του πρωθύστερου εμπλουτίζεται με ιστορίες και πορείες ζωής που θα αναμετρηθούν με το σήμερα. Αγάπη και πόνος, χαρά και προσμονή, ελπίδες και όνειρα πλαισιώνουν ένα μυθιστόρημα που στηρίζεται σε μια ναυτική τραγωδία για να ξετυλίξει μια ιστορία επικίνδυνων αναμετρήσεων και για να αναζητήσει μέσα από ρεαλιστικές εξελίξεις την αλήθεια και τη δικαίωση.

ΥΓ. Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων είναι από τη Βιβλιοθήκη του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (Ε.Λ.Ι.Α.-Μ.Ι.Ε.Τ.).

Βιβλίο Σιωπή σαν όρκος
Συγγραφέας Χριστίνα Πομόνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Έρρικα Όλσεν, βορειοευρωπαία στην καταγωγή, φτάνει στα Κύθηρα για διακοπές, καλεσμένη της κολλητής της φίλης, Βάσως, και γνωρίζει τον έρωτα στα μάτια του Πέτρου. Μετά τον γάμο και το πρώτο τους παιδί, τον Δημήτρη, η Έρρικα εξαφανίζεται στιγματίζοντας για πάντα τη ζωή της οικογένειάς της στο νησί. Η Βάσω, κρυφά ερωτευμένη με τον Πέτρο, θα σταθεί σα μάνα δίπλα στους δύο άντρες, προσδοκώντας κάποια στιγμή να βρει τον τρόπο να τρυπώσει στην καρδιά του Πέτρου. Χρόνια μετά ο Δημήτρης έχει γίνει καταξιωμένος φωτογράφος και δέχεται πρόταση από τη μυστηριώδη διάσημη χορεύτρια Τζέιν Καρνόφσκι να τη φωτογραφίσει στην Επίδαυρο μετά την παράστασή της αλλά και στα Κύθηρα! Ποια είναι η Τζέιν Καρνόφσκι και γιατί θέλει τόσο πολύ να μεταβεί στα Κύθηρα; Ποιο μυστικό τη συνδέει με την οικογένεια του Πέτρου και τη Δημήτρη; Τι αποκαλύψεις θα γίνουν; Πόσο πολύ θα αναστατωθεί η ζωή των πρωταγωνιστών;

Μου άρεσε πολύ το στυλ της συγγραφέως. Γρήγορη γραφή, κινηματογραφικοί διάλογοι, ωραίες περιγραφές, πολύ ωραία σκιαγράφηση χαρακτήρων και ειδικά των γυναικών, ακόμη και οι δευτεραγωνίστριες έχουν τον ρόλο τους στο κείμενο και την προσωπικότητά τους. Η συγγραφέας αγάπησε τους χαρακτήρες της και τους έντυσε με σκέψεις και συναισθήματα καθημερινά, αναγνώρισα συμπεριφορές και καταστάσεις που έχω βιώσει κατά καιρούς. Ωραίος ο τρόπος χειρισμού της πλοκής και η αγωνία που δημιουργείται γύρω από το γράμμα που άφησε πίσω της η Έρρικα στη Βάσω, παγιδεύοντάς την σε όρκο σιωπής τόσα χρόνια, να κουβαλάει ένα βάρος ασήκωτο. Τι γράφει αυτό το γράμμα; Γιατί πραγματικά έφυγε η Έρρικα τότε; Ήταν τόσο άκαρδη και σκληρή κι εγωίστρια ή υπήρξε κάτι άλλο, κάτι απρόσμενο που δεν το χωράει ανθρώπινος νους; Τελικά πόσο υπεύθυνοι είναι οι άνθρωποι για τις πράξεις τους;

Μεστό, αληθινό, ανθρώπινο, τραγικό, με ανατροπές κι ελπίδες, το «Σιωπή σαν όρκος» είναι ένα μυθιστόρημα που θα προβληματίσει τον αναγνώστη για το πόσο ο άνθρωπος κρατά στα χέρια του τη μοίρα του και πόσο λάθος αποδεικνύεται αυτή η άποψη έτσι κι η μοίρα πάρει το πάνω χέρι. Καλειδοσκόπιο χαρακτήρων που κινούνται γύρω από τη μυστηριώδη εγκατάλειψη σα σε παρατημένο γαϊτανάκι και κάθε στροφή γίνεται όλο και πιο γρήγορη, οδηγώντας στην τελική αποκάλυψη και τις συνέπειές της χωρίς αερόσακο!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Παράξενο πράγμα οι συμπτώσεις. Κάποιοι τις ονομάζουν μοίρα, άλλοι κάρμα ή πεπρωμένο. Σημασία έχει ότι η ζωή κάνει κύκλους κι άνθρωποι από χρόνια χαμένοι ξαναβρίσκονται και προχωρούν από κει όπου είχαν σταματήσει. Μα δεν ισχύει για όλους τους κύκλους αυτό. Αν δεν είναι ομόκεντροι, αν τα όνειρα δεν αγκαλιάζονται, τίποτα δεν αλλάζει…Όμως αυτά που συνειδητά κάνεις κι έχουν συνέπειες είναι ελεύθερη βούληση. Τα λάθη σου λοιπόν μην τα λες μοίρα, επιλογές να τα λες, για να μπορείς να τ’ αφήσεις πίσω σου προτού σε τιμωρήσουν. Και προτού τιμωρήσουν κι άλλους» (σελ. 158).

«Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι σαν το αιμοστατικό. Εκεί που αιμορραγείς, έρχεται το φιλί και η αγκαλιά να σε ισορροπήσουν. Μα συχνά συμβαίνει και το αντίθετο. Άμα ανοίγεις την πόρτα διάπλατα στο συναίσθημα και λες περάστε, φτάνει η μέρα που στο σαλόνι σου κάθεται ένας ξένος» (σελ. 224).

«Τίποτα δε γίνεται μάταια στη ζωή. Οτιδήποτε συμβαίνει μας μεταμορφώνει σε αυτό που οφείλουμε να είμαστε. Τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Και αν στην πορεία χάνονται πρόσωπα που αγαπήσαμε φωνάζοντας με κραυγαλέες πράξεις πως δεν αντέχουν τη μεταμόρφωση, είναι επειδή δε μας αγάπησαν το ίδιο δυνατά. Ανισόρροπη ισορροπία. Ώσπου έρχονται νέα πρόσωπα, που βαδίζουν στο πλάι μας έτσι απλά, όπως βράζει το νερό στο μπρίκι» (σελ. 279-280).

«Άκου λοιπόν τη διαφορά ανάμεσα στο γαζί και το τρύπωμα. Το τρύπωμα αφήνει αέρα, μπάζει κόσμο μέσα, γινόμαστε πολλλοί, καταλαβαίνεις; Αντιθέτως, το γαζί τσιτώνει τόσο πολύ το ύφασμα, που δεν χωράει ούτε κλωστούλα να περάσει. Άμα λοιπόν σου τελειώνει ο έρωτας, να πεις πως ήταν τρύπωμα και να πας παρακάτω. Και να μην πιεις, ούτε να μεθύσεις. Κράτα τον πόνο σου για έναν έρωτα που θα σε γαζώσει, για έναν έρωτα σαν τον δικό μας…» (σελ. 296).