Βιβλίο Δυτικά της Σαντορίνης
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου έγραψε ένα τρυφερό, γλυκό και γεμάτο αισιοδοξία μυθιστόρημα που παίζει με τον ρεαλισμό και το υπερφυσικό, ισορροπώντας υποδειγματικά ανάμεσα σε αυτά τα είδη. Οι περιγραφές του νησιού το ζωντανεύουν ολοκάθαρα και παραστατικά και δημιουργούν την κατάλληλη ατμόσφαιρα για τις εξελίξεις. Ένας τόπος άνυδρος, παραδομένος στους ανέμους, όπου ο χρόνος σταμάτησε τη δεκαετία του 1950, αφήνοντας τα πάντα ανέγγιχτα, έχει από μόνος του μια μαγεία, μια υποβλητικότητα και δημιουργεί μια ακαθόριστη θλίψη για τη μικρότητα της ζωής, πόσο μάλλον όταν σε αυτόν κατοικεί μια γυναίκα-θαύμα, για την ποιότητα ζωής και για την υγεία της οποίας η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά.

Στη Θηρασιά λοιπόν φτάνει ο γεροντολόγος Ντάνιελ Μπεργκ, που ανέλαβε μια νέα έρευνα με υποκείμενο μελέτης την Αθανασία. Είναι ψυχρός, απόμακρος και υπερόπτης αλλά λαμπρός επιστήμονας, «σφιχτός σαν μπάλα από κανόνι, έτοιμος να εκτοξευτεί». Κάτι όμως η δύναμη και η ενέργεια του τόπου και της πρωταγωνίστριας, κάτι ο απρόσμενος έρωτας, σύντομα θα τον αλλάξουν. Μαζί του φτάνει στο νησί και ο διερμηνέας του, Νικόλαος Καλογιάννης, που δεν τον συμπαθεί λόγω της υπεροψίας του. Ο ταπεινός τόπος τον έχει συνεπάρει, νιώθει πως μεταφέρθηκε σ’ έναν άλλο χωροχρόνο, δυτικά της Εδέμ και σταδιακά αρχίζει να νιώθει μια περίεργη αγάπη για την Αθανασία. Είναι πολύ χαρούμενος με το νησί αλλά στενοχωριέται που δεν μπορεί να μοιραστεί τα αισθήματά του με τον κατηφή Γερμανό, μιας και η στάση του επιστήμονα του ξυπνάει έναν φουσκωμένο εγωισμό και πεισμώνει να αποδείξει την αξία του.

Με φόντο τα νυσταγμένα φώτα της Σαντορίνης τα βράδια και τους απέραντους κυματισμούς της θάλασσας γύροθεν, η Αθανασία Ζάννου, μια γυναίκα με μια σπάνια μορφή γήρανσης, έχει δημιουργήσει έναν ζεστό και φιλικό κύκλο γύρω της από ανθρώπους που τη φροντίζουν και την προσέχουν, όχι ότι τους έχει ανάγκη. Ακούει, βλέπει, συνομιλεί με διαύγεια και ισχυρίζεται πως την ξέχασε ο Χάρος. Δε σταματάει να χαμογελάει και να είναι αισιόδοξη ενώ ταυτόχρονα ασκεί μια παράξενη επιρροή στους ανθρώπους που την τριγυρίζουν, τον Λάζο που ξέρει τον τόπο του σπιθαμή προς σπιθαμή και ξεπετάχτηκε από τα υπόσκαφα εγκαταλελειμμένα σπίτια σαν αναστημένος Λάζαρος, τον ζωγράφο Άντζελο, το «φίδι» του νησιού Στέντορα, την κολλητή της φίλη Αργυρώ, τη μυστηριώδη Βαλεντίνη με τον γιο της τον Ερμή κ. ά.

Γελαστή, σοφή («σοφία που δεν ήταν εμφανής, όμως την εισέπραττες στις μικρές ασήμαντες στιγμές μαζί της, όταν το μεγαλειώδες παρουσιαζόταν ντυμένο μέσα στην απόλυτη καθαρότητα και στην απλότητά του», σελ. 143), έχει μάθει να ζει με όσα έχει, χωρίς άγχος κι όσο προχωράει το μυθιστόρημα επιστρέφουμε αποσπασματικά στη νεότερη ζωή της, γνωρίζουμε τους ανθρώπους που έχασε, μαθαίνουμε για τις τραγικές ιστορίες στις οποίες γύρισε την πλάτη ώσπου ο Νικόλαος κάνει ένα μοιραίο λάθος. Η Αθανασία είναι μια κοσμοπολίτισσα γυναίκα που όμως διάλεξε την εξορία και την απομόνωση, έζησε ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί, έχοντας δραπετεύσει στην Αθήνα του μεσοπολέμου για να ξεφύγει από τη μητριά της και γνωρίζοντας έτσι την αρτίστα Λίλα, μια γυναίκα που την κατέστρεψε. Η ηρωίδα του βιβλίου γλέντησε, γέλασε, απόλαυσε, κούρσεψε τη ζωή ως το μεδούλι και πλέον η θετική της πλευρά υπερισχύει σε σχέση με οτιδήποτε αρνητικό. Είναι μια παρουσία που έδωσε ζωή στο νησί, «τους είχε μαζέψει όλους σαν μια γροθιά, τους είχε κάνει μια παρέα».

Το μυθιστόρημα «Δυτικά της Σαντορίνης» μας ταξιδεύει σ’ έναν άνυδρο τόπο γεμάτο άγρια και αυθεντική ομορφιά και μας συστήνει έναν κύκλο ανθρώπων που περιτριγυρίζουν μια υπέργηρη γυναίκα. Λιτές και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού, με τη μυρωδιά των ελάχιστων θάμνων και το κελάηδημα του καλόγιαννου να ξεχύνονται από τις σελίδες, με το απέραντο γαλάζιο και τη θέα της Σαντορίνης να αποτελούν το ιδανικό σκηνικό για ένα λογοτεχνικό ταξίδι που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και στον σουρεαλισμό. Λιτά καλολογικά στοιχεία και περιγραφές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και η τελική αποκάλυψη δείχνουν τον σεβασμό της συγγραφέως απέναντι στον αναγνώστη ενώ διάφορες σκέψεις γύρω από τη ζωή, το εφήμερο και τη διάρκειά της, δεν αποτελούν αμπελοφιλοσοφίες αλλά σωστή καταγραφή των βασικών φόβων του ανθρώπου, με ερμηνείες που αντιστοιχούν στο επίπεδο του κάθε χαρακτήρα. Δυτικά της Σαντορίνης ή αλλιώς δυτικά της ζωής, έρχεται ένας απολογισμός γεμάτος ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα που ζωντανεύει μια γεμάτη ζωή μέσα σε λίγες σελίδες, χαρίζοντας πολλές νότες αισιοδοξίας και συστήνοντάς μας μια γυναίκα απλή, λιτή, ικανοποιημένη και σαρκαστική: «Σιγά τον πολυέλαιο. Ήρθαμε, φεύγουμε» (σελ. 197).

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Να δίνεις… γιατί μονάχα έτσι είσαι γεμάτος: όταν αδειάζεις» (σελ. 32).

«Ένα απ’ τα μυστικά της μακροζωίας είναι να μη χάνεις μέρα δίχως φίλους… Μονάχα έτσι θα έχεις μια υγιή ζωή, πνευματικά τουλάχιστον» (σελ. 60).

«Το σμίξιμο και το νοιάξιμο, το γέλιο και η χαρά του να δίνεις και να σκορπιέσαι άφοβα και άφθονα ήταν… ίσως το μυστικό μιας εφήμερης αθανασίας» (σελ. 125).

«Η ζωή είναι πολύ μικρή, Νικόλα, πίστεψέ με. Αλλά αξίζει περισσότερο απ’ την αθανασία» (σελ. 89).

«Το παρελθόν μάς βαραίνει αβάσταχτα. Σαπίζουμε μαζί του καθώς περνάνε τα χρόνια. Γεμίζουμε από αναμνήσεις κι αυτές μας χτίζουνε μέχρι πάνω με πέτρα και μας κλειδώνουν μέσα τους» (σελ. 162).

Βιβλίο Μέρσι 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου συνεχίζει με αμείωτο κέφι και με σεβασμό προς τον αναγνώστη να γράφει ιστορίες με τον ντετέκτιβ που μασάει μαστίχες Χίου και μπλέκει σε κωμικοτραγικά περιστατικά. Η συγγραφέας καταστρώνει και πάλι μια άψογη και υποδειγματική πλοκή με αναπάντεχες αποκαλύψεις, χαρακτήρες με διττούς ρόλους, προδοσίες, απάτες και παράλληλες πορείες που διασταυρώνονται ευφάνταστα, μόνο και μόνο για να αλλάξουν δρόμο πριν ανταμώσουν ξανά. Η νέα υπόθεση κλιμακώνεται σταδιακά, η ζωή του ζωγράφου είναι πιο μπερδεμένη απ’ όσο δείχνει, μυστηριώδη κλειδιά εμφανίζονται και δεν ξέρουμε τι ανοίγουν, ένα πτώμα δεν είναι αυτό που φαίνεται (όχι, πτώμα είναι αλλά ποιανού είναι), παράνομες κόντρες αυτοκινήτων αναστατώνουν το Κερατσίνι ενώ σαφέστατες υπόνοιες για χοντρό παιχνίδι πλαστογράφησης έργων ζωγραφικής παραμένουν φήμες αφού δεν μπορεί κανείς να βρει τις αποδείξεις και τον βαθμό εμπλοκής του Μπόνταλη. Οι σοφιστείες του εικαστικού, η προσπάθειά του να αποτυπώσει το χρώμα της ρωγμής στους πίνακές του, ο αγώνας του να δείξει την απόσταση ανάμεσα στους ανθρώπους στα έργα του προκαλούν θυμηδία ή ακόμη και ακράτητα γέλια, τα οποία κόβονται με το μαχαίρι όσο προχωράει η υπόθεση και βυθιζόμαστε όλο και περισσότερο στην ιστορία και στις τραγικές για κάποιους συνέπειές της. Από την άλλη, η Μερσέδες Αλόνσο ή Μέρσι είναι μια αδίστακτη γυναίκα που από pole dancer στην Αγγλία κατέληξε συνοδός πολυτελείας στη Βαρκελώνη και τώρα, με βάση τη Μύκονο, υπάρχουν φήμες πως έχει στήσει δίκτυο πωλήσεων πλαστών πινάκων ζωγραφικής μεγάλης αξίας μαζί με τον κομμωτή της, Γιώργο Λακωνιάτη: «Χτενίζει του φαλακρού το κεφάλι και ξυρίζει του σπανού τα γένια» (σελ. 32), έτσι λένε στην πιάτσα, όταν βέβαια δεν κουτσομπολεύουν για τις υποτιθέμενες ή και όχι ερωτικές του σχέσεις με τη Μέρσι.

Μια βεντάλια χαρακτήρων δρα και σε αυτό το βιβλίο, κάνοντας τα πράγματα πιο δύσκολα και περίπλοκα ως προς τον αριθμό των ενόχων και των υπόπτων. Ανάμεσά τους ξεχώρισα την Άντα, μοντέλο του Μπόνταλη, η οποία χαλαρώνει επίσης με μαστίχες Χίου και ο ρόλος της στην ιστορία είναι άρτια ισορροπημένος ανάμεσα στην προδοσία και στην υποστήριξη. Επίσης, αγάπησα πολύ τον «Μόγλη», ένα παιδί που ζει στις ερημιές, παραμελημένο ακόμη κι απ’ την Πρόνοια, ένας μικρός ήρωας που παίζει έναν απρόσμενο μα καταλυτικό ρόλο στην ιστορία. Ισορροπεί ανάμεσα στην αλητεία και στην αθωότητα της ηλικίας του, εκβιάζει αλλά και βοηθάει, κρύβει πράγματα, ψάχνει για αγάπη. «Το αγόρι ήταν πεινασμένο, βρόμικο, μοναχικό, το ποδήλατό του παμπάλαιο και ταλαιπωρημένο αλλά εκείνο έτρεχε κι είχε όλο τον κόσμο στα χέρια του…δεν είχε τίποτε παρά μόνο τη ζωή του» (σελ. 155). Έχουμε και μια ψυχίατρο, την πιο κωμική απ’ όλες τις νότες του βιβλίου, την Ιουλία Τσατάλου, η οποία καταφέρνει να χρεώσει τον Παντελιά εν είδει ψυχοθεραπείας την ώρα που εκείνος την επισκέφθηκε για μια ανάκριση! Φυσικό ήταν λοιπόν ο τελευταίος να ανταποδώσει με μια ειρωνεία που σπάει κόκαλα: «Τσατάλου; Μήπως από την έκφραση «τσατάλια τα νεύρα»;

Στο «Μέρσι», η υπόθεση ξεδιπλώνεται alla prima, που λένε και στη ζωγραφική, όπου κάθε στρώση ψέματος ή αλήθειας σκεπάζεται επιδέξια με επόμενη στρώση, προτού φανερωθεί το λάθος ή το σωστό! «…όλες οι υποθέσεις έχουν αρχικά λάθος εκτιμήσεις» (σελ. 166), καταλήγει κάποια στιγμή ο ντετέκτιβ, ο οποίος, από ένα σημείο και μετά, μπλέκεται σ’ ένα παιχνίδι ψεμάτων και απάτης όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και κανένας δεν είναι αυτό που δείχνει, με αποτέλεσμα να εξοργιστεί με το παιχνίδι που παίζεται στην πλάτη του και να ακολουθήσει χαμούλης. «Σαν μια παρτίδα σκάκι όπου υποψιάζεσαι την κίνηση του αντιπάλου αλλά δεν έχει έρθει ακόμα η ώρα εκείνος να την κάνει κι αυτό τα ανατρέπει όλα» (σελ. 216). Η Κωνσταντίνα Μόσχου επέστρεψε με ένα έξυπνο και ισορροπημένο αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ανατροπές, κωμικές σκηνές, εκπλήξεις και ολοζώντανους καθημερινούς διαλόγους. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει την ψυχοσύνθεση του ντετέκτιβ και να γνωριστεί καλύτερα με το επαγγελματικό και το προσωπικό του περιβάλλον. Η σχέση του με την Τζέσυ Καραπιπέρη, που θεωρεί τον εαυτό της τραγουδίστρια υψηλών προδιαγραφών και άγεται και φέρεται για μια καριέρα, εξακολουθεί να τον ταλαιπωρεί, μόνο που επιτέλους αρχίζει να βλέπει σοβαρά τη σχέση τους, παρόλο που αποφεύγει να το δείξει για να μη χάσει τη σκληράδα του. Είναι πιστός στο καθήκον, πολέμιος του άδικου, επιμένει να βρει τη λύση στις δουλειές που αναλαμβάνει και σκέφτεται πολύ απλά. Τώρα βυθίζεται στον κόσμο της τέχνης, έναν χώρο που δε γνωρίζει καθόλου και προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει: εκβιασμός, απαγωγή, δίκτυο πώλησης πλαστών πινάκων όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται αρχικά;

Στο πλάι του ντετέκτιβ συναντάμε παλιούς γνώριμους από προηγούμενες περιπέτειές του, εκ των οποίων ο καθένας βάζει κι από ένα λιθαράκι στην εξιχνίαση της υπόθεσης ενώ κάποιοι αλλάζουν στάση και χαρακτήρα, σβήνοντας διαμιάς το παρελθόν τους: τον ανυπέρβλητο καφετζή Σωτήρη με τις καλλιτεχνικές πορτοκαλάδες του, με ένα εύστροφο μυαλό που παίρνει μπρος σε ακανόνιστα διαστήματα, τον αστυνόμο Χαραλάμπους που εργάζεται στην αγαπημένη μου θέση των πληροφοριών, όπου βρίσκεις παντού χαρτιά, στοιβαγμένα ή απλωμένα, ντοσιέ και σκόνη, τον αρχηγό Γεώργιο Παπαμιχαήλ, που δε θέλει τον Παντελιά στα πόδια του ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να δικαιολογήσει τον μισθό του εν όψει των άλυτων κατά συρροή εγκλημάτων, τον Χάρη Νικολάκη, γνωστό δικηγόρο που ανακατεύεται με διασημότητες, τον ιατροδικαστή Πελοπίδα Αλιάκμονα που πάντα δίνει την πιο τρελή αλλά ίσως και την πιο σοφή συμβουλή και μαζί με τον Παντελιά αναπολούν τα σχολικά παιδικά τους χρόνια που τους έδεσαν με αυτήν τη γερή φιλία, την κοπέλα του Πελοπίδα πλέον Μαίρη Καστοριάδου, αστυνομικό-μοντέλο και ανιψιά του Παπαμιχαήλ, τον πιστό, άτεγκτο και απρόσιτο αστυνόμο Λευτέρη Σιγανό, δεξί χέρι του αρχηγού και φυσικά την Αθηνά, ένα ιγκουάνα που χάρισε η Τζέσυ στον αγαπημένο της και που, παρ’ όλο που κάθεται ακίνητο, καταβροχθίζει ό,τι υπάρχει στο γραφείο του.

Το «Μέρσι» είναι ένα μυθιστόρημα που μπλέκει αριστοτεχνικά την αλήθεια με το ψέμα, αλλάζει θέσεις στους υπόπτους και πότε τους φέρνει προς το φως και πότε προς το σκοτάδι, ξεκινάει με μια απαγωγή κι ένα πτώμα που εξαφανίζεται για να συνεχίσει με σταδιακά βήματα που θα μας οδηγήσουν στην καρδιά ενός δικτύου πλαστογραφίας και στη συνέχεια βάζει τα πιόνια του παιχνιδιού στη σωστή τους θέση. Πρόκειται για ένα κείμενο που δεν έχει αίματα ούτε σκληρές εικόνες ενώ ταυτόχρονα η κωμικότητα που ενυπάρχει ανάμεσα στις σελίδες είναι έτσι τοποθετημένη που να μην υποβαθμίζει τη «σοβαρότητα» των περιστατικών. Επιπλέον, το γέλιο προκαλείται αβίαστα όχι τόσο από ατάκες όσο από την αλληλουχία των γεγονότων ή την τραγική ειρωνεία που εμφανίζεται κάπου κάπου.  Η συγγραφέας ξέρει να παίζει καλά με το μυαλό του αναγνώστη και τον προ(σ)καλεί σε μια περιπέτεια διαφορετική από τις άλλες. Επιπλέον, η νέα υπόθεση που θα αναλάβει ο Παντελιάς θα τον φέρει κοντά στον θάνατο και θα του αλλάξει τον τρόπο σκέψης. Θα βρεθεί σε μεγάλο κίνδυνο και θα καταλάβει πως η ζωή πρέπει να είναι γεμάτη και όχι εύθραυστη και στερεοτυπική. Μήπως ήρθε η στιγμή να αλλάξει σελίδα και να τ’ αφήσει όλα πίσω του; Αλήθεια, το ιγκουάνα Αθηνά τι γνώμη έχει επ’ αυτού;

Βιβλίο Ραντεβού στου Μπο
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου συνεχίζει με αμείωτο κέφι και με σεβασμό προς τον αναγνώστη να γράφει ιστορίες με τον ντετέκτιβ που μασάει μαστίχες Χίου και μπλέκει σε κωμικοτραγικά περιστατικά. Αυτήν τη φορά η συγγραφέας καταστρώνει μια άψογη και υποδειγματική πλοκή, γεμάτη από κύκλους που μπαίνουν ο ένας μέσα στον άλλον κι από παράλληλες πορείες που διασταυρώνονται ευφάνταστα, μόνο και μόνο για να αλλάξουν δρόμο πριν ανταμώσουν ξανά. Η νέα υπόθεση είναι αρκετά περίπλοκη, δε χάθηκα όμως ούτε στιγμή γιατί τα μικρά κεφάλαια, οι απαραίτητες επαναλήψεις, οι χαρακτήρες ήταν εκεί για να με βοηθήσουν και να με κατευθύνουν στις σωστές απαντήσεις των ερωτημάτων που δε σταματούσαν να δημιουργούνται. Η υπόθεση στην αρχή προχωράει και δεν προχωράει, κάνουμε ένα βήμα μπροστά και δύο πίσω, σε σημείο που κι ο ίδιος ο Παντελιάς απηύδησε. Καταφέρνει να εκμαιεύσει από τη φλύαρη πελάτισσά του τον λόγο της επίσκεψής της, δέχεται την υπόθεση, όταν όμως επισκέπτεται το γραφείο του πρώην συζύγου της βρίσκει ένα πτώμα! Ουπς! Προσπαθούμε να καταλάβουμε ποιος σκότωσε τον άντρα στο γραφείο του Πέτρου Πλατινέα, τι κρύβει ο ίδιος ο Πλατινέας και γιατί πραγματικά τον πυροβόλησε η Κωνσταντίνα. Ανακρίσεις, παγίδες, απόπειρες φόνων, καλά κρυμμένα μυστικά αποπροσανατολίζουν τον Παντελιά που προσπαθεί να βρει την άκρη ενός νήματος που σταδιακά οδηγεί σε παράνομα στοιχήματα στημένων αγώνων κι ένα καλά στημένο σχέδιο ξεπλύματος χρημάτων.

Η Κωνσταντίνα Μόσχου επέστρεψε με ένα έξυπνο και ισορροπημένο αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ανατροπές, κωμικές σκηνές, εκπλήξεις και ολοζώντανους καθημερινούς διαλόγους. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει την ψυχοσύνθεση του Παντελιά και να γνωριστεί καλύτερα με το επαγγελματικό και το προσωπικό του περιβάλλον. Ο Στάθης Παντελιάς λοιπόν είναι ένας σαραντάρης ιδιωτικός ερευνητής, με πολλές και σημαντικές γνωριμίες με το αστυνομικό σώμα, από το οποίο φυσικά ποτέ δεν έκοψε επαφές. Η σχέση του με την Τζέσυ Καραπιπέρη, που θεωρεί τον εαυτό της τραγουδίστρια υψηλών προδιαγραφών και άγεται και φέρεται για μια καριέρα, κυριαρχεί σε όλο το βιβλίο και τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν του χαρίζει την Αθηνά, ένα ιγκουάνα, το οποίο, παρ’ όλο που κάθεται ακίνητο, καταβροχθίζει ό,τι υπάρχει στο γραφείο του ντετέκτιβ. Η Τζέσυ και πάλι μπλέκεται στις υποθέσεις του συντρόφου της, δυσχεραίνοντας το έργο του, μιας και κανείς δεν μπορεί να πιστέψει πως κάποιος σημαντικός παράγοντας την καλεί στις Κάννες για τα φωνητικά της προσόντα. Μαζί με τις αγαπημένες του μαστίχες που τον ηρεμούν όταν τις μασάει, ο Παντελιάς προσπαθεί να ξεδιαλύνει ένα πραγματικά δύσκολο κουβάρι που με ξάφνιαζε σε κάθε του ανατροπή. Ο πρωταγωνιστής έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, είναι πιστός στο καθήκον, πολέμιος του άδικου, επιμένει να βρει τη λύση στις δουλειές που αναλαμβάνει και σκέφτεται πολύ απλά: «Να ξέρεις να ψυχολογείς τον άλλο και να είσαι βέβαιος ότι γνωρίζει ό,τι γνωρίζεις αλλά να προσποιείσαι ότι δε γνωρίζεις ό,τι αυτός γνωρίζει» (σελ. 259).

Μια βεντάλια χαρακτήρων δρα και εδώ, κάνοντας τα πράγματα πιο δύσκολα και περίπλοκα ως προς τον αριθμό των ενόχων και των υπόπτων. Υπάλληλοι της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού, ιδιοκτήτες σκαφών και φαγάδικων, καθαριστές, σωματοφύλακες, εκτελεστές έρχονται αντιμέτωποι με οικεία πρόσωπα που συνεργάζονται με τον Παντελιά: ο αρχηγός Γεώργιος Παπαμιχαήλ, που δε θέλει τον Παντελιά στα πόδια του ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να δικαιολογήσει τον μισθό του εν όψει των άλυτων κατά συρροή εγκλημάτων, δεύτερος τη τάξει όταν με το καλό επιστρέψει ο αρχηγός μετά την περιπέτεια της υγείας του που ακόμη τον τυραννάει, ο ιατροδικαστής Πελοπίδας Αλιάκμων, με τον νέο έρωτα να τον απασχολεί ακόμη, ο αστυνόμος Χαραλάμπους που εργάζεται στην αγαπημένη μου θέση των πληροφοριών, η Μαίρη Καστοριάδου, αστυνομικός-μοντέλο και ανιψιά του Παπαμιχαήλ, ο πιστός, άτεγκτος και απρόσιτος αστυνόμος Λευτέρης Σιγανός, δεξί χέρι του αρχηγού, ο ανυπέρβλητος Σωτήρης ο καφετζής με τις καλλιτεχνικές πορτοκαλάδες του, που στεγάζεται στο ίδιο κτήριο με το γραφείο του ντετέκτιβ, θυμόσοφος και απαραίτητη κωμική νότα στην αφήγηση, με ένα εύστροφο μυαλό που παίρνει μπρος σε ακανόνιστα διαστήματα και τόσοι άλλοι!

Πρόκειται για ένα κείμενο που δεν έχει αίματα ούτε σκληρές εικόνες ενώ ταυτόχρονα η κωμικότητα που ενυπάρχει ανάμεσα στις σελίδες είναι έτσι τοποθετημένη που να μην υποβαθμίζει τη «σοβαρότητα» των περιστατικών. Επιπλέον, το γέλιο προκαλείται αβίαστα όχι τόσο από ατάκες όσο από την αλληλουχία των γεγονότων ή την τραγική ειρωνεία που εμφανίζεται κάπου κάπου.  Η συγγραφέας ξέρει να παίζει καλά με το μυαλό του αναγνώστη και τον προ(σ)καλεί σε μια περιπέτεια διαφορετική από τις άλλες. Το μυθιστόρημα ούτε σοβαροφανές είναι ούτε εύπεπτο. Με την κωμική νότα μπορείς να περάσεις τις μεγαλύτερες αλήθειες, επομένως εδώ, χάρη στο γέλιο που έριχνα συχνά πυκνά, πέρασε υποδόρια ο σχολιασμός της σημερινής αθλητικής μέσω των παράνομων στοιχημάτων και των στημένων αγώνων πραγματικότητας, το πώς μπορεί εύκολα κάποιος φαντασμένος να παγιδευτεί με τις κολακείες προς το άτομό του και πολλά άλλα. «…πολλά ονόματα, πολλοί εμπλεκόμενοι, πολλά συμφέροντα, πολλές γυναίκες, πολύς υπόκοσμος, όλα στο πολύ. Μάλλον δε με ευχαριστούν οι μετριότητες» (σελ. 359). Αυτή είναι η ουσία του νέου μυθιστορήματος της Κωνσταντίνας Μόσχου με ήρωα τον Στάθη Παντελιά. Ήρθε η ώρα λοιπόν για ένα αναγνωστικό «Ραντεβού στου Μπο».

Βιβλίο Γεράκια στο κλουβί 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου επέστρεψε μ’ ένα μυθιστόρημα-έκπληξη, γεμάτο αγωνία, ανατροπές, μυστικά και περικλεισμένο χώρο δράσης. Πήρε την πραγματική ιστορία του ιστιοφόρου Νόρφοκ και τη μετέτρεψε σ’ ένα μυθιστόρημα γεμάτο πρωτοτυπία, φρεσκάδα, διεισδυτικότητα, πραγματολογικά και καλολογικά στοιχεία και με ταξίδεψε στις άγριες θάλασσες της Μεσογείου, του νότιου Ατλαντικού και του Ινδικού ωκεανού. Το πλοίο είχε ναυπηγηθεί το 1804 στην Αγγλία και χρησιμοποιούνταν ως εμπορικό, όμως το 1825 ξεκίνησε να μεταφέρει καταδίκους στην Αυστραλία ως τόπο εξορίας τους από την αγγλική κυβέρνηση. Το δεύτερο ταξίδι του έγινε το 1829 (αυτό αποτελεί και το φόντο της ιστορίας μας) και σε αυτό είχαν επιβιβαστεί εννιά Έλληνες ναυτικοί καταδικασμένοι για πειρατεία, με αποτέλεσμα να αποτελούν και τους πρώτους Έλληνες μετανάστες στη μακρινή ήπειρο! Ακολούθησαν κι άλλα τέτοια ταξίδια ως το 1837, οπότε και βυθίστηκε.

Παρ’ όλο το κλειστό και μονότονο σε πρώτη ματιά περιβάλλον συμβαίνουν συνταρακτικά γεγονότα και μεγάλες ανατροπές. Το καράβι τέμνεται με δεξιοτεχνία και η συγγραφέας με οδήγησε από τα αμπάρια ως την κουβέρτα και το κάσαρο, με έκανε να νιώσω τη δυσωδία από τις ανήλιαγες φυλακές, να αισθανθώ τον φόβο για τρικυμία και ανταρσία, καθώς την αβεβαιότητα που χαρίζει ο ατέλειωτος υδάτινος ορίζοντας. Πόσο παραστατικά δόθηκαν οι άσχημες συνθήκες που επικρατούν στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας, όπου συναντιούνται δύο ωκεανοί, δύο υδάτινες μάζες διαφορετικής θερμοκρασίας και τα ρεύματα έχουν τεράστια δύναμη! Περιορισμένη ναυτική ορολογία, οπότε δεν κουράστηκα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, που δημιουργούν απρόσμενες συμμαχίες ή έχθρες, ρεαλιστικές σκηνές, και προσεγμένη αναπαράσταση εποχής είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Προσέξτε πόσο διαφορετικά μιλάνε οι μορφωμένοι ελεύθεροι ταξιδιώτες από τους Έλληνες πειρατές και το πλήρωμα, χωρίς όμως να καταφεύγουμε σε ακρότητες και βερμπαλισμό. Υποδόρια, διακριτικά σχεδόν, διαπίστωσα τις αλλαγές μέσα από ανεπαίσθητες διαφορές σε σύνταξη, λεξιλόγιο και τρόπο σκέψης, κάτι που ξεχωρίζει τους χαρακτήρες και το υπόβαθρο του καθενός χωρίς να βροντοφωνάζει όμως τις διαφορές αυτές κι έτσι δεν αποσπάστηκε η προσοχή μου ούτε ξένισε η ποικιλία των εκφράσεων. Η συγγραφέας τα έδωσε όλα με μέτρο, φροντισμένα και προσεγμένα.

Το παρελθόν των χαρακτήρων εμφανίζεται όταν πρέπει και με όση έκταση χρειάζεται, ώστε να κουμπώσει σωστά πάνω στα γεγονότα του καραβιού και να αποδοθεί πιο ολοκληρωμένα η πλοκή. Στρεψοδικίες και κακοδικίες, ληστείες, αρπαγές, ακόμη και φόνοι είναι τα βάρη που κουβαλούν οι ήρωες του βιβλίου (μέχρι και η δυσαρέσκεια του ναυάρχου Κόδριγκτον για την κατάσταση με την πειρατεία στη Μεσόγειο έδωσε την πρώτη κίνηση στην ανέμη της πλοκής). Ένα καράβι που κουβαλά καταραμένες ψυχές δεν μπορεί παρά να αποτελέσει ένα ενδιαφέρον περιβάλλον δράσης και καταιγιστικών εξελίξεων. Και πώς να γίνει αλλιώς, όταν έχουμε τον κυβερνήτη, σερ Αλεξάντερ Γκρέιγκ, με ευγενικούς τρόπους και τιμή, κάτι που δεν του επιτρέπει να ρίξει στο αμπάρι την Καρμέλα μαζί με τους άλλους κατάδικους κι ο οποίος δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τους κινδύνους της θάλασσας αλλά και την ομαλή διαβίωση των επιβατών, οπότε αναγκάζεται να κρατά τις λεπτές και επικίνδυνες ισορροπίες βασισμένος στην εμπειρία και το ένστικτό του. Δίπλα του είναι ο λοχαγός Χένρι Χιλ, αρχηγός της φρουράς των καταδίκων, ο οποίος αυτήν τη φορά θα μείνει στη Νέα Νότια Ουαλία ώστε οι σκλάβοι που εγκαταστάθηκαν εκεί αλλά και οι ντόπιοι που έχουν αντιρρήσεις για τη βρετανική πολιτική επί του θέματος να τον έχουν πάνω από τα κεφάλια τους και να κάτσουν φρόνιμα. Είναι η προσωποποίηση της σκληρότητας και το άκρως αντίθετο του Γκρέιγκ: «Ο ένας γάβγιζε, ο άλλος επιβαλλόταν με ευγένεια» (σελ. 23).

Από την άλλη έχουμε την Καρμέλα, μια πανέξυπνη γυναίκα, που αγωνίζεται να κερδίσει τη συμπάθεια των επιβατών για να μην τη ρίξουν τελικά στο αμπάρι. Η μαγειρική της και οι φροντίδες της σε όσους έχουν τραυματιστεί από διάφορους λόγους αρχίζουν να δημιουργούν συμπάθειες και αγάπη μεταξύ κάποιων που δε θα έπρεπε να νιώσουν έτσι. Όταν το παιχνίδι χοντραίνει, η Καρμέλα πρέπει να παίξει πολύ καλά το παιχνίδι της, γιατί αν καταφέρουν οι κατάδικοι να προκαλέσουν ανταρσία η μοίρα της είναι προδιαγραμμένη. Ο Αντώνης Τουμανόλι, Έλληνας πειρατής, τυχοδιώκτης, υπερηφανεύεται πως είναι γραμματιζούμενος που σπούδασε στο Παρίσι, είναι όμως αυτό αλήθεια; Οι δικοί του άνθρωποι είναι όλοι Υδραίοι ναύτες που θα κάνουν τα πάντα για να απελευθερωθούν και να αποκτήσουν τον έλεγχο του πλοίου, θα τα καταφέρουν όμως με τόσα μέτρα ασφαλείας; Και γύρω τους εξίσου ενδιαφέροντες «δεύτεροι» ρόλοι που συμπληρώνουν άψογα τον καλοδουλεμένο και μελετημένο καμβά της πλοκής.

Τι γινόταν στη Μεσόγειο στις αρχές του 19^ου αιώνα; Πόσο σκληραγωγεί η θάλασσα τους ναυτικούς και πώς μπορεί κανείς να τους πείσει να δουλέψουν σε ένα τόσο μεγάλο και επικίνδυνο ταξίδι σαν αυτό του Νόρφοκ; Ποιος είναι ο πραγματικός ρόλος κάποιων από τους ήρωες του βιβλίου; Πώς θα καταφέρει να επιβιώσει η Καρμέλα μέσα σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον; Αναπάντεχες συμμαχίες, απρόσμενες εξελίξεις, μυστικά από το παρελθόν, λαχτάρα για ανταρσία, κρυφά σχέδια, άνθρωποι με διπλές ταυτότητες και μια αυτοκτονία (ή μήπως δολοφονία; ) συγκροτούν ένα διαφορετικό μυθιστόρημα «κλειστού δωματίου» που δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου.

Βιβλίο Οι κυρίες με τα τιρκουάζ 
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεύτερη υπόθεση του Στάθη Παντελιά είναι πρωτότυπη, φρέσκια και ευρηματική, με το γνωστό χιούμορ που αγάπησα στο πρώτο βιβλίο, αν και σε λιγότερες δόσεις. Πρόκειται για μια ιστορία γεμάτη εκπλήξεις και αναπάντεχους χαρακτήρες που δρουν με τα δικά τους μέτρα και σταθμά, είτε για να βρουν τα κλεμμένα χρήματα είτε για να εκδικηθούν είτε για να απαγάγουν κάποιον που (ίσως) να μην έχει σχέση με όλα αυτά (ουπς!). Και μόνο που η ιστορία ξεκινάει επειδή η σύντροφος του ντετέκτιβ είναι γειτόνισσα με μια ηλικιωμένη κυρία, δεν αναθέτει δηλαδή κάποια femme fatale τη δουλειά στον Παντελιά, έχει ήδη σπάσει τις νόρμες ενός μυθιστορήματος του είδους του, πόσο μάλλον που η πλοκή στη συνέχεια απογειώνεται, περιπλέκεται και κορυφώνεται απρόσμενα. Βρήκα μάλιστα και πολύ πρωτότυπο τον τρόπο αφήγησης, μιας και η ληστεία έχει ήδη γίνει και προσπαθούμε να την επανασυστήσουμε έξι μήνες μετά μέσα από μαρτυρίες, εικασίες, αναμνήσεις και αποδείξεις. Τα πρωθύστερα πάνε κι έρχονται χωρίς όμως να κουράζουν ούτε να αποπροσανατολίζουν, αντίθετα, αυτή η επιλογή μου κέντρισε το ενδιαφέρον γιατί απαντώνταν στην πορεία ερωτήματα που μου δημιουργούνταν στην αρχή, μόνο και μόνο για να με ρίξουν σε ακόμη πιο σκοτεινά νερά!

Ο Στάθης Παντελιάς λοιπόν είναι ένας σαραντάρης ιδιωτικός ερευνητής, με πολλές και σημαντικές γνωριμίες με το αστυνομικό σώμα, από το οποίο φυσικά ποτέ δεν έκοψε επαφές. Η σχέση του με την Τζέσυ, Καραπιπέρη που θεωρεί τον εαυτό της τραγουδίστρια υψηλών προδιαγραφών και άγεται και φέρεται για μια καριέρα, κυριαρχεί σε όλο το βιβλίο και δεν αφήνει σε ησυχία τον άνθρωπο να επιλύσει την υπόθεση. Μαζί με τις αγαπημένες του μαστίχες που τον ηρεμούν όταν τις μασάει προσπαθεί να ξεδιαλύνει ένα πραγματικά δύσκολο κουβάρι που με ξάφνιαζε σε κάθε του ανατροπή. Ο πρωταγωνιστής έχει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, είναι πιστός στο καθήκον, πολέμιος του άδικου, επιμένει να βρει τη λύση στις δουλειές που αναλαμβάνει, μπαίνει σε κίνδυνο χωρίς να το θέλει και διατυπώνει αρκετές σκέψεις που προβλημάτισαν κι εμένα. Για παράδειγμα, όταν επισκέπτεται ένα κοιμητήριο, παρασύρεται σε μαύρες ατραπούς: «…όλα ήταν ανάξια λόγου. Στη δική μου περίπτωση, να κυνηγώ μια ζωή τους απόκληρους της κοινωνίας, να παίζω τους κλέφτες και αστυνόμους, να κάνω τον δίκαιο και τον τιμωρό, ώσπου να δω ξαφνικά την αλήθεια: αυτό το μαρμαράκι μπροστά μου. Αυτή είναι η δικαιοσύνη;» (σελ. 80). Ή στη συνέχεια αναρωτιέται κάτι που οι περισσότεροι έχουμε σίγουρα σκεφτεί: «Το ύφος του Χαραλάμπους είχε γίνει τώρα γλαρό από τη γλύκα των αναμνήσεων κάποιων γεγονότων που όταν συνέβαιναν ήταν πικρά. Αυτό είναι το περίεργο: πώς καταφέρνουν και γίνονται με το πέρασμα του χρόνου ζαχαρωμένες μνήμες» (σελ. 119). Από την άλλη, έχουμε τρεις φίλες, την Έλλη, χωρισμένη από τον μαρμαρά Αρίστο που την έχει καταχρεώσει, την ηλικιωμένη χήρα Γερακίνα που ζει με τον γάτο της, Μαρή (ίσως φόρος τιμής στον πασίγνωστο Γιάννη Μαρή, μιας κι έχουμε να κάνουμε με αστυνομικό μυθιστόρημα) και τον ανεπρόκοπο γιο της, Μαρίνο, γειτόνισσα της Τζέσυς και τη δυναμική, ελεύθερη κι ωραία Μάχη. Πώς γνωρίστηκαν, γιατί δέθηκαν με φιλία παρά τις διαφορετικές ηλικίες, αντιλήψεις και νοοτροπίες τους και πόση σχέση έχουνε με την περιβόητη ληστεία που έχει αναστατώσει τον μισό υπόκοσμο είναι ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει ο Παντελιάς όταν τις συναντάει τυχαία.

Μια βεντάλια χαρακτήρων δρα και εδώ, κάνοντας τα πράγματα πιο δύσκολα και περίπλοκα ως προς τον αριθμό των ενόχων και των υπόπτων: ο soon-to-be-ex ξανά αρχηγός Γεώργιος Παπαμιχαήλ, που δε θέλει τον Παντελιά στα πόδια του ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να δικαιολογήσει τον μισθό του εν όψει των άλυτων κατά συρροή εγκλημάτων, δεύτερος τη τάξει όταν με το καλό επιστρέψει ο αρχηγός μετά την περιπέτεια της υγείας του, ο ιατροδικαστής Πελοπίδας Αλιάκμων, που αυτήν τη φορά εμφάνισε μια συμπεριφορά εντελώς παιδιάστικη ενόψει του έρωτα και δεν τον αγάπησα όσο στο πρώτο βιβλίο, ο αστυνόμος Χαραλάμπους που εργάζεται στην αγαπημένη μου θέση των πληροφοριών («Μπορεί να ξετρυπώσει οποιαδήποτε πληροφορία κι αν το ζητήσεις σε κλάσματα δευτερολέπτου. Είναι λες και έχει φακελώσει το σύμπαν. Είναι κι αυτό ένας λόγος που κανείς δεν έχει τολμήσει να τον κουνήσει απ’ αυτή τη θέση, θεωρώντας τον αναντικατάστατο. Όταν θα αλλάξει εκείνος πόστο, οι επόμενοι θα αναγκαστούν να περάσουν πληροφορίες δεκαετιών στο σύστημα», σελ. 119), ο πιστός, άτεγκτος και απρόσιτος αστυνόμος Λευτέρης Σιγανός που τώρα επέστρεψε στον προηγούμενο εαυτό του επιφανειακά, παραμένει όμως στο ίδιο μήκος κύματος με τον Παντελιά, ο ανυπέρβλητος Σωτήρης ο καφετζής με τις πορτοκαλάδες του, που στεγάζεται στο ίδιο κτήριο με το γραφείο του ντετέκτιβ, θυμόσοφος και απαραίτητη κωμική νότα στην αφήγηση, με ένα εύστροφο μυαλό που παίρνει μπρος σε ακανόνιστα διαστήματα και τόσοι άλλοι!

«Οι κυρίες με τα τιρκουάζ» είναι ένα κυριολεκτικό παιχνίδι γάτας και πολλών ποντικών. Πολλά πρόσωπα, πολλά αίτια και αιτιατά, πολλοί ύποπτοι, εξαφανισμένα χρήματα, πράξεις χωρίς λογική (σε πρώτο επίπεδο), ανείδωτοι συνδυασμοί αίτιων και αιτιατών, απολαυστικές καταστάσεις και δύσκολα αινίγματα είναι μερικά από τα συστατικά της επιτυχημένης συνταγής που συναντάμε και σε αυτό το βιβλίο. Ο συναρπαστικός, σκληρός και δύσκολος κόσμος της νύχτας πρωταγωνιστεί σε μια ιστορία γεμάτη ίντριγκα, σασπένς και ερωτήματα που με άφησε χωρίς ανάσα ως το αναπάντεχο τέλος και μου έδειξε πώς το όμορφο αυτό χρώμα μπορεί να εμπλακεί σε κάτι ύποπτο και καθόλου αθώο με έναν αφηγηματικό τρόπο που θέλει «καλή πάστα» συγγραφέα για να πετύχει, όπως γίνεται σε αυτό το βιβλίο.

Βιβλίο Σταχτόνερο
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου, με διακεκριμένη θέση στον χώρο της ιστορικής και της αστυνομικής λογοτεχνίας, αυτήν τη φορά αποφάσισε να χρησιμοποιήσει το βασικό μοτίβο ενός αστυνομικού μυθιστορήματος για να προσπαθήσει να υπεισέλθει στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής και να καταδείξει εκείνες τις λεπτές, ανεπαίσθητες διαφορές και τις μικρές ανατροπές που καθορίζουν το ποτάμι της ζωής όλων μας. Έχουμε μια δολοφονία και μια ομολογία κι έτσι αφήνεται άπλετος χώρος για μια σκιαγράφηση χαρακτήρων ακριβοδίκαιη, αντικειμενική και απόλυτα ρεαλιστική. Η συγγραφέας δεν παίρνει θέση πουθενά κι αφήνει μόνους τους πρωταγωνιστές να σκεφτούν, να πράξουν, να μετανιώσουν, να υποστηρίξουν, να κάνουν λάθη, να δικάσουν, να ξεγελάσουν, να εξαπατήσουν, να μισήσουν, να κλέψουν, να κρύψουν μυστικά. Δε χάνουμε όμως και το μέτρο, μιας και η πλοκή παραμένει πάντα σφιχτή και εξελίσσεται ανοδικά, με τις απαραίτητες ανατροπές και εκπλήξεις που θα κρατήσουν τον αναγνώστη σε εγρήγορση ενώ ταυτόχρονα η ενδοσκόπηση, το αίτιο και το αιτιατό παρατίθενται με γρήγορο και ρέοντα λόγο, κοφτές προτάσεις και διαλόγους μόνο με τις απαραίτητες λέξεις.

Παραδόξως, από την αρχή σχεδόν υπάρχει μια αρνητικότητα και μια προκατάληψη της Κωνσταντίνας Μόσχου απέναντι στις κλειστές, σχετικά απομονωμένες κοινωνίες της ελληνικής υπαίθρου, κάτι που υποσκελίζει την προηγούμενη παρατήρηση περί αμεροληψίας απέναντι στο κείμενό της, κεφάλαιο προς κεφάλαιο όμως αρχίζουν να αποκαλύπτονται τα σκοτεινά μυστικά των κατοίκων κι έτσι κατάλαβα κάποια στιγμή πως αυτή η στάση είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Οι περιγραφές είναι αδίστακτες και ωμές: «Τα πρόσωπά τους ήταν κατακόκκινα από το κρύο και τον καθαρό αέρα του υψόμετρου αλλά γεμάτα ρυτίδες της κακίας, ένα τεράστιο νι ανάμεσα στα φρύδια και μπόλικες χαρακιές ακτινωτά γύρω από τα σουφρωμένα χείλη» (σελ. 240). Η ελεύθερη βούληση και η ιδιωτικότητα καταστρατηγούνται: «Ζούμε σ’ έναν μικρό τόπο. Ό,τι και να πεις μεγαλόφωνα είναι σαν ν’ ακούς τη φωνή σου στο φαράγγι. Δεκάδες φωνές θα το επαναλάβουν σε ηχώ. Κάποιοι, στο τέλος της φράσης, θα χάσουν κάτι απ’ την αρχή και θα συμπληρώσουν αυτό που πιστεύουν ότι λείπει» (σελ. 76).

Λίγες ώρες συναναστροφής με τους κατοίκους του Λιθίου και ο καθένας θα έδινε δίκιο στην οργή της αφηγήτριας: «Λες και όλες οι σκέψεις είχαν μαζευτεί σαν μπλεγμένος καπνός στο κεφάλι μου, από κάτι που εκείνη την ώρα καιγόταν φριχτά. Και αυτό το κάτι ήταν πολύ σπουδαίο για μένα. Ήταν η εμπιστοσύνη μου στους ανθρώπους. Καψαλισμένες φρούδες ελπίδες για την ανωτερότητα του ανθρώπινου είδους, αυτού που μπορεί να κάνει στάχτη οποιονδήποτε πολιτισμό μπορεί να παράγει, όταν στην πλειονότητά του αποτελείται από κατώτερους, μίζερους, τοξικούς ανθρώπους» (σελ. 179). Και στη συνέχεια: «Όταν κάποιος κουβαλά τη θλίψη μέσα του, δεν μπορεί πια να προστατέψει τον εαυτό του. Φαγώνεται από μόνος του. Εσωτερικά, κανιβαλιστικά, απάνθρωπα» (σελ. 309).

Εκτός όμως από διεισδυτική παρατηρητικότητα και ανατριχιαστικά ρεαλιστικούς χαρακτήρες, έχουμε και ενδελεχή μελέτη συνηθειών και νοοτροπίας συνολικά των κατοίκων ενός χωριού. Μέσα από τα λόγια των συγγενών του Νάσου και των παριστάμενων στο καφενείο και τα χωράφια βγαίνουν αντιλήψεις παρωχημένες αλλά απόλυτα ταιριαστές σε μια κλειστή κοινωνία (υποτιμητική ματιά στη θέση της γυναίκας, η κλασική ερώτηση «τίνους είσι συ», η ολονυχτία στο πλάι του νεκρού στην οποία αναγκάζουν να παρίστανται και παιδιά, το προσωνύμιο της συζύγου από το όνομα του άντρα της, π. χ. η νεκρή αποκαλείται πλειστάκις και Νάσαινα κλπ.). Όλα αυτά προσιδιάζουν σ’ έναν κλειστό σωρό από ομόκεντρους κύκλους, που καταλήγουν στην Αντωνία Κασκούρη. Ποια ήταν πραγματικά αυτή η γυναίκα, πώς συμπεριφερόταν, πώς κινούνταν, γιατί έδινε λαβές για σχόλια αμφιβόλου ηθικής; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται τη στιγμή που πρέπει, συγκροτώντας μια ιδιαίτερη προσωπικότητα και μέσα απ’ αυτήν ανασυστήνοντας τη χωριάτικη αντίληψη μιας κοινωνίας συνηθισμένης στις ερημιές και τις δυσκολίες του βουνού.

Ο τρόπος με τον οποίο η Ξένια άρχισε να υποκύπτει στο φλερτ του Νάσου ήταν απόλυτα σωστός και είχε λογικές αιτίες και αφορμές. Ταυτόχρονα όμως ξεκίνησε κι ένα παιχνίδι με τον αναγνώστη, μιας και, μετά από «φιλικές συζητήσεις» με άτομα του κοντινού περιβάλλοντος της οικογένειας, η Ξένια κατάλαβε πως είχε πολλή δουλειά να ξεκαθαρίσει και πως η ήρα ήταν αυτοκόλλητη με το στάρι. Μέσα σ’ όλα, υπάρχει και η μαρτυρία του δολοφόνου που ίσως λέει την αλήθεια, ίσως εκδικείται με τον τρόπο του, ίσως ζηλεύει… «Μπορεί να νικήσει το μίσος την αγάπη; Ίσως. Προσωρινά. Γιατί το μίσος είναι ένα ξέσπασμα, ενώ η αγάπη έχει βάθος» (σελ. 242).

Ο Μπίλιος (εκ του Χαράλαμπος) είναι κατ’ εμέ μια εξίσου τραγική φιγούρα, μιας κι ενώ αρχικά εμφανίζεται ως ο «χαζός του χωριού», τελικά είναι μια προσωπικότητα που προσπαθεί να φυλαχτεί και να μην προκαλεί, αθώος και άδολος ως το μεδούλι. Αγάπησε όπως κι όλοι οι κάτοικοι την Αντωνία, την Ντόνα τους, θέλει να έρθει η αλήθεια στο φως, κάτι υπάρχει όμως στον αέρα που θα δυσκολέψει την Ξένια. Όσο πλησιάζουμε στο τέλος, οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, απαρτίζουν μια ατσάλινη ασπίδα, πίσω από την οποία έχει καλυφθεί ένα ολόκληρο χωριό, και η τελική αλήθεια, η λύτρωση, ίσως και η τίσις θα έρθει αρκετό καιρό μετά.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη και ακολουθεί το σχήμα του πρωθύστερου, μιας και το βιβλίο ξεκινάει με μια σημαντική για την Ξένια συνάντηση, που θα πυροδοτήσει τις αναμνήσεις της για όσα έγιναν είκοσι χρόνια πριν και συγκεκριμένα το 1998. Κι όταν έρθουν όλα κοντά στη λύση, επιστρέφουμε στο παρόν για τις τελευταίες πινελιές ενός σκούρου κατά βάσιν λογοτεχνικού πίνακα. Η ένταση που δημιουργείται από τον τρόπο αφήγησης και τις κοφτές προτάσεις διανθίζεται κατά τόπους από διακριτικό χιούμορ: «Δε θα καθόμουν ούτε λεπτό στις ερημιές, παρέα μ’ έναν τόσο περίεργο τύπο, κάποιον που σου έδινε την εντύπωση ότι τα έχει τετρακόσια αλλά του λείπουν τις περισσότερες φορές τα υπόλοιπα τριακόσια ενενήντα εννέα» (σελ. 92). Εξίσου υπέροχες και λυρικές οι παρομοιώσεις της συγγραφέως με δείγματα της ελληνικής μυθολογίας και τον τρόπο απόδοσης του ηπειρώτικου τραγουδιού. Μώρες και Ύπνος, ο γυριστής κι ο ρίχτης, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και του ηπειρώτικου μοιρολογιού συνυπάρχουν με τις συνθήκες που περιγράφονται στη σημερινή εποχή και βρίσκουν το ταιριαστό είδωλό τους στις καταστάσεις που ζουν η Ξένια και ο Νάσος.

Δύο είναι οι μεταφορικές έννοιες που χρησιμοποιεί η Κωνσταντίνα Μόσχου στο έργο της και γύρω από τις οποίες θα αναπτύξει την πλοκή της: οι ακρίδες και το σταχτόνερο. Με ακρίδες παρομοιάζει τους κατοίκους του Λιθίου και ευρύτερα κάθε καιροσκόπο και αδίστακτο άνθρωπο που καιροφυλακτεί για να επιτεθεί σε ανυποψίαστα θύματα, ακριβώς σαν τους συγχωριανούς της Αντωνίας: «Υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Που κάθονται έξω απ’ το παράθυρό σου και περιμένουν την κατάλληλη στιγμή. Είναι δύσμορφοι στην ψυχή σαν ακρίδες. Και λέω σαν ακρίδες γιατί αυτό είναι ένα είδος που ο καθένας μας απεχθάνεται και φοβάται ταυτόχρονα. Η ακρίδα κάθεται. Και περιμένει. Διαθέτει ανεξάντλητη υπομονή -όποτε βρίσκεται μόνη της, γιατί σε κοπάδι συμπεριφέρεται με θρασύτητα… Πέφτουν εκατοντάδες πάνω στη χλωρίδα και απομυζούν ζωή, ξεραίνοντας τα πάντα στο διάβα τους» (σελ. 12). Και από την άλλη έχουμε το σταχτόνερο, τη γνωστή αλισίβα, που μόνο τη μία της πλευρά μπορώ να σημειώσω εδώ, μιας και η άλλη είναι αναπόσπαστα δεμένη με μια σημαντική αποκάλυψη: «Κανείς δε θέλει να κουβαλά στάχτες στα όνειρά του. Εδώ είναι η ζωή. Νερό και στάχτη, ένα μυστηριώδες λίπασμα εμπειριών, που μας κάνει να είμαστε συνειδητοποιημένοι απέναντι στο κακό. Χωρίς να μας οχυρώνει, το περιμένουμε με λιγότερο τρόμο» (σελ. 259).

Το «Σταχτόνερο» λοιπόν είναι οι τραγικές συνέπειες των κλειστών στομάτων και της εχθρότητας σε κάθε τι αλλότριο κι αλλόκοτο, το αποτέλεσμα απρόβλεπτων συνεπειών, η απεικόνιση μιας κοινωνίας με δικούς της κανόνες, καθόλου αποδεκτή από τον όποιο «ξένο». Ταυτόχρονα όμως είναι η καταγραφή ενός έρωτα σε αντίξοες συνθήκες, αναπάντεχου και αδόκιμου, είναι η τιμωρία μιας αδικίας, είναι το τέλος της έπαρσης και της αλαζονείας. Ξεκινάει ως αστυνομικό είδος, όμως οι χαρακτήρες και οι πράξεις τους με τράβηξαν σ’ έναν κυκεώνα ανθρώπινων σχέσεων στις οποίες δε θα ήθελα να μετέχω λόγω του αδίστακτου των επιλογών τους και της απάνθρωπης εν όλω ή εν γένει συμπεριφοράς. Σκοτάδι, μίσος, αρνητισμός κι απ’ την άλλη αγάπη, ελπίδα, αγώνας για ένα καλύτερο ηθικά αύριο. «Μαθήματα μίσους είναι εύκολο να δίνεις. Το αντίθετο, να διδάσκεις αγάπη σε έναν κόσμο μίσους, είναι το ζητούμενο» (σελ. 198). Στάχτη και νερό, αγάπη και μίσος, προδοσία και έρωτας, ψέμα και αλήθεια, όλα εδώ, όλα στρωτά και έντονα γραμμένα.

Βιβλίο Όλα για τη ζωή μου
Συγγραφείς Κωνσταντίνα Μόσχου, Γεωργία Παπαλυμπέρη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία κλιμακώνεται σταδιακά, οι χαρακτήρες που περιβάλλουν τις δύο αιώνιες εχθρούς, σύζυγο και προγονή, σκιαγραφούνται υπέροχα, η υπόθεση είναι ασφυκτικά δεμένη, χωρίς τρύπες ή μπαλώματα. Η εξέλιξη της ιστορίας είναι σκηνοθετημένη με μαεστρία και πραγματικά η χημεία των συγγραφέων δίνεται άψογα από ένα κείμενο που δεν του λείπει τίποτα! Το παρελθόν είναι καταλύτης για όλους, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται και ο χρόνος κυλάει ανελέητα εις βάρος της Μάγδας αλλά και της Ζωής. Δυο γυναίκες που μισούν η μία την άλλη, χωρίς να ξέρουν τι τις περιμένει σε αυτήν την περιπέτεια. Ένα πτώμα χωρίς χέρια και με χαρακωμένο πρόσωπο εντοπίζεται στη Γαλλία. Ο ερωτικός σύντροφος της Ζωής δολοφονείται. Ποιος κρατάει το περίστροφο και ποιος του δίνει τις σφαίρες; Πώς κατάφερε ο Ιάσων να γίνει τόσο πλούσιος; Ποιος θέλει να τον εκδικηθεί;

Ένα χορταστικό, δυνατό, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα, ένα υπέροχο δείγμα γραφής από δυο ταλαντούχες συγγραφείς, οι οποίες ανελέητα χειρίζονται την υπόθεση φωτίζοντας μόνο αυτό που θέλουν την ώρα που πρέπει, μια υπόθεση που με ξενύχτησε!

Βιβλίο Λέμον πάι
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου επέστρεψε με ένα έξυπνο και ισορροπημένο αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ανατροπές, κωμικές σκηνές, εκπλήξεις και ολοζώντανους καθημερινούς διαλόγους. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση βοηθάει τον αναγνώστη να καταλάβει την ψυχοσύνθεση του Παντελιά και να γνωριστεί καλύτερα με το επαγγελματικό και το προσωπικό του περιβάλλον. Πρόκειται για ένα κείμενο που δεν έχει αίματα ή σκληρές εικόνες ενώ ταυτόχρονα η κωμικότητα που ενυπάρχει ανάμεσα στις σελίδες είναι έτσι τοποθετημένη που να μην υποβαθμίζει τη «σοβαρότητα» των περιστατικών. Επιπλέον, το γέλιο προκαλείται αβίαστα όχι τόσο από ατάκες όσο από την αλληλουχία των γεγονότων ή την τραγική ειρωνεία που εμφανίζεται κάπου κάπου.  Η συγγραφέας ξέρει να παίζει καλά με το μυαλό του αναγνώστη και τον προ(σ)καλεί σε μια περιπέτεια διαφορετική από τις άλλες.

Μια βεντάλια χαρακτήρων δρα στο «Λέμον πάι»: η κοπέλα του Παντελιά, Τζέσυ, που θεωρεί τον εαυτό της τραγουδίστρια υψηλών προδιαγραφών και άγεται και φέρεται για μια καριέρα, η Φιλίππα Κοροβέση, που αναθέτει στον Παντελιά να βρει ποιος έχει φτάσει στο σημείο να χαλάσει τα φρένα (του αυτοκινήτου, όχι τα δικά της), ο αρχηγός Γεώργιος Παπαμιχαήλ, που δε θέλει τον Παντελιά στα πόδια του ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να δικαιολογήσει τον μισθό του εν όψει των άλυτων κατά συρροή εγκλημάτων, ο αγαπημένος μου ιατροδικαστής Πελοπίδας Αλιάκμων, με το αστείρευτο χιούμορ του που αποτελεί ένα εξαιρετικό δίδυμο με τον πρωταγωνιστή («Τώρα δεν προλαβαίνω να σου μιλήσω άλλο, τρέχουν ζουμιά από τον τύπο. Απίστευτο. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο!», σελ. 54), ο πιστός, άτεγκτος και απρόσιτος αστυνόμος Σιγανός που τελικά αρχίζει να ραγίζει και να μιλάει για τη ζωή του με έναν συγκινητικό τρόπο, ο ανυπέρβλητος Σωτήρης ο καφετζής με τις πορτοκαλάδες του, που στεγάζεται στο ίδιο κτήριο με το γραφείο του ντετέκτιβ, θυμόσοφος και απαραίτητη κωμική νότα στην αφήγηση, με μια συγκινητική προσωπική ιστορία και ένα εύστροφο μυαλό που παίρνει μπρος σε ακανόνιστα διαστήματα, το μπιμπελόσκυλο στο αμάξι του Παντελιά και τόσοι άλλοι!

Η πλοκή είναι αριστοτεχνικά εξυφασμένη, μιας και όποιος αναλάβει να γράψει μια τέτοια ιστορία και δεν έχει την εγκράτεια και τις ικανότητες ενός συγγραφέα σαν την Κωνσταντίνα Μόσχου μπορεί εύκολα να την κάνει είτε άλυτο κουβάρι με άνευρο τέλος είτε βαρετή σε σημείο εκνευρισμού («Τι; Κι αυτός μπλέκεται στην υπόθεση; «Λάμψη» το κάναμε!»). Εδώ όμως κάθε νέο πρόσωπο που εμφανίζεται έχει τον λόγο του, την ατάκα του και τη θέση του ενώ θα εμφανιστεί ξανά αργότερα σε καίριο σημείο. Πραγματικά είναι προκλητικό και ταυτόχρονα δύσκολο να φτιαχτεί ένα τέτοιο παζλ χαρακτήρων και να τιθασευτεί η εξάπλωση τόσων χαρακτήρων μες στο βιβλίο. Η ίδια η συγγραφέας, με έναν υπέροχο αυτοσαρκασμό, διαπιστώνει σε κάποιο σημείο μέσα από τα λόγια του Παντελιά: «Όλη αυτή η επιχειρηματολογία μού θύμιζε το «Πού βαδίζουμε κύριοι» του Λουκιανού Κηλαηδόνη -τα ‘φτιαξε η Μαίρη ξαφνικά με το Λευτέρη, που γουστάριζε τη Νένα πριν γνωρίσει τη Γωγώ, που τα είχε με τον Άρη, πριν τα φτιάξει με τη Μαίρη, που κάποτε τη γούσταρα κι εγώ» (σελ. 257). Ακόμα και η πρωταγωνίστρια λέμον πάι δεν είναι αυτό που φαίνεται κι εκεί έχουμε άλλο ένα έξυπνο εύρημα για τη λύση τη υπόθεσης.

Το μυθιστόρημα ούτε σοβαροφανές είναι ούτε εύπεπτο. Με την κωμική νότα μπορείς να περάσεις τις μεγαλύτερες αλήθειες, επομένως εδώ, χάρη στο γέλιο που έριχνα συχνά πυκνά, πέρασε υποδόρια ο κοινωνικός σχολιασμός της σημερινής πραγματικότητας, με τη διαφθορά της αστυνομίας, τη λαχτάρα των ανθρώπων για χρήμα κι εξουσία, τα άκρα στα οποία μπορεί να φτάσει κάποιος για εκδίκηση, τις μηχανορραφίες που μπορούν να στηθούν για να κρύψουν βρώμικα κυκλώματα, ακόμη και τον τρόπο που πρέπει να βρει κάποιος να εξισορροπεί αρμονικά την προσωπική και επαγγελματική του ζωή. Πολλά πρόσωπα, πολλά αίτια και αιτιατά, πολλοί ύποπτοι, διπλοί ρόλοι, απολαυστικές καταστάσεις και δύσκολα αινίγματα είναι μερικά από τα συστατικά της επιτυχημένης συνταγής που ακολουθεί το βιβλίο. Ελπίζω σύντομα να ξαναβρεθώ με κάποιους από αυτούς χαρακτήρες!

Βιβλίο Όσο υπάρχει ανατολή
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ξανθιά δούλα Μαρτίνα ζει σε ένα σπίτι την εφηβεία της, μπαίνοντας στο μάτι πολλών αρσενικών που την ορέγονται. Η Ευδοκία, η κυρά του σπιτιού, σηκώνεται αχάραγα κάθε πρωί και κάπου πάει, κανείς δεν έμαθε ποτέ. Η κόρη της, Κοραλλία, και ο Σταυριανός, ο γαμπρός της, έφεραν στον κόσμο δίδυμα, την Ηλιοστάλακτη και τον Ακύλα. Στο ίδιο σπίτι μένει και ο γενικών καθηκόντων Αγαπητός ή Καλόγερος, εγκατελειμμένος από τη σύζυγό του χρόνια πριν ενώ στα περίχωρα του χωραφιού μένει και μια κακιά μάγισσα, η τρελο-Λαλένια. Όλοι αυτοί, με αφορμή ένα μικρο-ατύχημα του Αγαπητού, αρχίζουν να περπατούν μες στο βιβλίο, να πηγαίνουν κάπου συγκεκριμένα, να επιστρέφουν, να γνωρίζουν νέους ανθρώπους, καλούς και κακούς, οπότε ο αναγνώστης μαθαίνει και τη δική τους ιστορία, έχουν κι αυτοί τον δικό τους ρόλο στην αλληλεπίδραση με την οικογένεια της Ευδοκίας κι όλα αυτά πολύ χαλαρά, σα να πηγαίνεις για καφέ με έναν φίλο και δε σε νοιάζει πού θα λοξοδρομήσει η κουβέντα, αρκεί να περνάς καλά. Σταδιακά έμαθα για το παρελθόν τους, για τις συνέπειες των πράξεών τους, για την ολοκληρωμένη προσωπικότητά τους.

Η γραφή της κυρίας Μόσχου με μάγεψε. Δυνατή στην αναπαράσταση σκηνών, αληθινή στους διαλόγους, έξυπνη στον χειρισμό της πλοκής, πραγματικά με άφησε άφωνο. Η ιστορία ίσως να μη φαίνεται σφιχτοδεμένη και με κάποιον προορισμό, εξέλιξη, ανατροπή, σύντομα όμως η εντύπωση αυτή καταρρίπτεται. Οι χαρακτήρες που πλαισιώνουν την ιστορία και πετάγονται από δω κι από κει στην κατ’ επίφασιν μονοδιάστατη και γραμμική αφήγηση, αρχίζουν να στενεύουν τον κλοιό και να αποκτούν άμεση σχέση μεταξύ τους και όλες αυτές οι επαφές, οι συναντήσεις, οι γνωριμίες σχηματίζουν σταδιακά και σχετικά γρήγορα ένα πολύ καλά δουλεμένο παζλ. Δεν έχω ξανασυναντήσει τέτοια ιδέα και πρωτοτυπία Αρχικά απολάμβανα το γράψιμο, τις ιστορικές πληροφορίες για την εποχή και το πλαίσιο στο οποίο κινούνται όλα αυτά τα πρόσωπα, λίγες και καλές, και αναρωτιόμουν «μα, πού το πάει η συγγραφέας;». Πήρε τον τάδε, τον πήγε εκεί, κάτι συνέβη, γνώρισε κάποιον άλλον, αυτός ο άλλος έχει τη δική του ιστορία, ξαναγυρνάμε στην οικογένεια της Ευδοκίας κλπ. Ούτε έντονη δράση, ούτε κάποιο φως στο βάθος. Και κει που λέω, εντάξει, μια όμορφη ιστορία, ξαφνικά πέφτει η χιονοστιβάδα των αποκαλύψεων, ξεσπά ένας σίφουνας ανατροπών και τοποθετούνται όλα στη θέση τους. Το φινάλε του βιβλίου ήταν πανέξυπνο!

Το μυθιστόρημα είναι καλογραμμένο, πρωτότυπο, διαφορετικό και ρίχνει μια μικρή ματιά στην εποχή της ματαιόδοξης Ζωής Πορφυρογέννητης, συζύγου τριών αντρών! Εποχή φτωχών μεροκαματιάρηδων αγροτών με δυσβάσταχτους φόρους, σκληρών και πλούσιων Δυνατών, ζητιάνων και τρελών. Η κυρία Μόσχου δε φείδεται να στήσει σε όλη του την έκταση και την αλήθεια αυτό το σκληρό ιστορικό πλαίσιο και να το εμπλουτίσει με προσεγμένους χαρακτήρες και με μια εξαίρετη ιστορία, πλήρη, γεμάτη συναισθήματα, νοήματα και παραλληλισμούς με το σήμερα.