Βιβλίο Ο κώδικας του Τάλω 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια έξυπνη παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να κυριαρχήσει η τεχνητή νοημοσύνη στη ζωή μας και ταυτόχρονα ένα ταξίδι στο αρχαίο ελληνικό παρελθόν μέσα από τη μυθολογία και την κουλτούρα του. Ο Αντώνης Κάλφας, με σπουδές στην Κλασική Αρχαιολογία και την Αρχαία Ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, προσπαθεί να ξαναβρεί τον εαυτό του μετά τις μεγάλες αποκαλύψεις στο πρώτο βιβλίο της σειράς που έφεραν τα πάνω κάτω στη ζωή του. Στο πλάι του, ο αστυνόμος πλέον Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής της ΓΑΔΑ, εξίσου σημαδεμένος σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο, που προβιβάστηκε χάρη στην επίλυση του «Φακέλου: Υπό σκιάν». Οι δυο τους είχαν μήνες να μιλήσουν, παρά το κοινό τραύμα που τους συνδέει μετά τα γεγονότα του πρώτου βιβλίου, γιατί ο ένας θυμίζει στον άλλον πράγματα που θέλει να ξεχάσει παρά την κάθαρση απ’ όσα ακολούθησαν. Η νέα υπόθεση όμως αναγκάζει τον Ραΐση να καλέσει τον Κάλφα στο Σούνιο, απ’ όπου γκρεμίστηκε ένας άντρας στο κενό. Ο θάνατός του, που φαίνεται για αυτοκτονία ή ατύχημα, δείχνει να θυμίζει την πτώση του Αιγέα στη θάλασσα όταν αντίκρισε τα μαύρα πανιά του καραβιού του Θησέα που ερχόταν από την Κρήτη. Να όμως που το QR code στην πλάτη του θύματος δίνει ένα σαφές μήνυμα: «Έρχεται πένθος».

Ο νεκρός είναι ιδρυτής μιας εταιρείας έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, big data και νευρωνικών δικτύων, που κατάφερε να ανασυνθέσει από αποσπάσματα και σβησμένες επιγραφές τις χαμένες τραγωδίες των σημαντικών αρχαίων δραματουργών. Τι τον είχε ενθουσιάσει όμως στο οποίο αφοσιώθηκε μέσω της εταιρείας του, πώς σχετιζόταν με την αρχαία Ελλάδα και ποιανού την προσοχή τράβηξε; Η βοηθός του, Δανάη Αργυρού, συνεργάτης του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Τεχνητής Νοημοσύνης, είναι μια γυναίκα αδίστακτη και αποφασισμένη, που μπλέκεται στην υπόθεση δυσχεραίνοντας τη θέση του Κάλφα, μιας και ο ερωτικός τους δεσμός δεν πήγε και πολύ καλά. Οι δύο άντρες, στην προσπάθειά τους να εξιχνιάσουν την υπόθεση, θα παίξουν τη γάτα με το ποντίκι μαζί της για να αποσπάσουν σημαντικές πληροφορίες, σύντομα όμως θα έρθουν τα πάνω κάτω.

Τα μηνύματα του δολοφόνου είναι φράσεις γραμμένες από κάποιον που γνωρίζει σε βάθος τα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας αλλά χάνει τις λεπτές αποχρώσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ποιος λοιπόν αποτελεί τη νέμεση στην ύβρη που έχει διαπραχθεί προκειμένου να επιτευχθεί η κάθαρση; Όποιος κρύβεται πίσω από αυτό το σημαντικό παιχνίδι εξουσίας και θανάτου προειδοποιεί με τα μηνύματά του για ένα λάθος που έκανε: έχει απελευθερώσει μια δύναμη που είναι αδύνατον να ελέγξει. Διέπραξε ύβρη και δε φοβάται να το πληρώσει αλλά η Νέμεση θα πέσει και πάνω σε αθώα θύματα, εκτός κι αν βρεθούν τέσσερα κλειδιά πριν το προδιαγεγραμμένο τέλος. Μήπως όμως υπάρχει και δεύτερος αντίπαλος που θέλει όντως να συμβεί αυτή η καταστροφή; Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε τον αγώνα δρόμου του Ραΐση και του Κάλφα απέναντι σε μια σκοτεινή και αποφασιστική δύναμη που έχει προαναγγείλει τον θάνατο τεσσάρων ανθρώπων και οι γρίφοι του τους κατευθύνουν σε αντίστοιχα σημαντικά θέατρα της Ελλάδας. Μήπως όμως όλο αυτό είναι ένα παιχνίδι αποπροσανατολισμού και το κακό χτυπήσει αλλού;

Ταυτόχρονα, δολοφονείται κι ένας αστυνομικός στην Παλαιά Καμμένη και την υπόθεση ερευνά η συνάδελφός του, Ρούσσα Σιγάλα. Τι ρόλο παίζει όμως στην ιστορία ο Κωνσταντίνος Θαλασσινός του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης; Γιατί ξαναπλησιάζει ερωτικά τη Ρούσσα; Θέλει πραγματικά μια δεύτερη ευκαιρία μαζί της ή είναι μπλεγμένος στην υπόθεση; Ο Θαλασσινός έχει καταλάβει τι πραγματικά φταίει για τις σεισμικές δραστηριότητες στη Σαντορίνη και θα το εκμεταλλευτεί προς όφελός του με κάθε τρόπο. Χειριστικός, κακοποιητικός, θα ασκήσει ψυχολογική και όχι μόνο βία όπου κρίνει απαραίτητο ώστε να κερδίσει αυτό που θέλει. Μόνο που σύντομα η Ρούσσα θα οδηγηθεί στην υπόθεση του Ραΐση και οι εξελίξεις θα είναι καταιγιστικές.

Το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε πέντε μέρη βασισμένα στα στάδια της αρχαίας τραγωδίας ή, κατ’ άλλους, στον κύκλο της τιμωρίας σύμφωνα με τον Ησίοδο: Ύβρις (τύφλωση), Άτη (υπέρβαση ορίων), Νέμεσις (οργή), Κάθαρσις (αποκατάσταση ηθικής τάξης), Τίσις (τιμωρία). Έτσι, από σελίδα σε σελίδα βυθιζόμαστε όλο και πιο πολύ σε μια σκοτεινή ιστορία όπου τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και ταυτόχρονα πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά στο τέλος του μεσογειακού κόσμου. Τα QR Codes του βιβλίου μπορούν όντως να σκαναριστούν και να οδηγήσουν στα χωρία που αναφέρονται στο μυθιστόρημα! Επίσης, η έρευνα του συγγραφέα μου έδειξε σε απόλυτο βαθμό πόσο άσχημα θα γίνουν τα πράγματα αν εκραγεί πραγματικά το ηφαίστειο της Σαντορίνης και πώς θα επηρεαστούν άλλα ηφαίστεια, πόσο μεγάλο τσουνάμι θα ακολουθήσει και πόσο καταστροφικοί θα είναι οι σεισμοί. Τέλος, με εντυπωσίασε ο τρόπος που μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη στην αποκατάσταση αρχαίων φθαρμένων κειμένων και πόσο βοηθάει στην έρευνα σε αυτό το πεδίο.

«Ο κώδικας του Τάλω» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που βασίζεται και πάλι στην αρχαία ελληνική κουλτούρα που τόσο καλά ξέρει ο συγγραφέας, μαθαίνοντάς μας καινούργια πράγματα σχετικά με τη μυθολογία και όχι μόνο. Με αφορμή το αληθινό γεγονός της σεισμικής δραστηριότητας στη Σαντορίνη το 2025, ξεδιπλώνεται μια ιστορία γεμάτη ένταση και μυστήριο, που δείχνει ως υπαίτιο κάτι ασύλληπτο για τον ανθρώπινο νου. Ένα καλογραμμένο βιβλίο που με ταξίδεψε στο συναρπαστικό χτες και ταυτόχρονα με οδήγησε σ’ ένα δυσοίωνο αύριο.

Βιβλίο Θέρως Τήνος
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Κατσουλάρη έγραψε μια τρυφερή και ρομαντική νουβέλα που είναι πλήρως αφιερωμένη στο νησί της Τήνου όπου και ξεναγούμαστε ενώ ταυτόχρονα καταγράφει με συναρπαστικό τρόπο τα συναισθήματα και την ψυχοσύνθεση μιας παρέας νέων ανθρώπων που θα έρθουν απρόσμενα κοντά. Μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά, γρήγορες εξελίξεις και ανατροπές δημιουργούν ένα κείμενο που κρατάει το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα, όπου κάποιος πρέπει να κάνει μια τελική επιλογή και να υποστεί τις συνέπειες. Κεντρικά πρόσωπα είναι η Ηρώ, ο Φάνης, στο μαγαζί του οποίου εργάζεται η κοπέλα, και ο μυστηριώδης Αντρέας που θα δημιουργήσουν το ανισοσκελές ερωτικό τρίγωνο, γύρω τους όμως κινούνται κι άλλοι χαρακτήρες που αλληλοεπιδρούν ποικιλοτρόπως και βοηθούν να δημιουργηθεί μια μεστή και ολοκληρωμένη ιστορία.

Η Ηρώ καταλαβαίνει πως δεν πάει άλλο και πρέπει να βρει δουλειά οπωσδήποτε. Σπούδασε, πήρε τα πτυχία της και ήρθε η ώρα να εργαστεί κι ας μην ξέρει με τι θέλει ν’ ασχοληθεί. Έτσι, η αγαπημένη της θεία Μαίρη την καλεί στον Φαλατάδο της Τήνου, όπου ένα μαγαζί ζητά προσωπικό, κάνοντάς τη χαρούμενη, μιας και αγαπάει πολύ αυτό το νησί. Η Μαίρη είναι μια γυναίκα οδοστρωτήρας που μιλάει συνέχεια και δε σ’ αφήνει να πάρεις ανάσα και ο μόνος που μπορεί να τη διαχειριστεί είναι ο θείος Γιάννης, κάτι για το οποίο όλη η οικογένεια τον ευχαριστεί. Ο γιος τους, Χρήστος, είναι το καλύτερο παιδί που ξέρει η Ηρώ και η κόρη τους, Αλίκη, ζει στην Αθήνα. Στον «γαστροκαφενέ» αρχικά η Ηρώ είναι άγαρμπη και ατζαμής, σύντομα όμως δημιουργεί μια αξιοζήλευτη ομάδα με τον Γιώργο και τη Φαίη και το μαγαζί αποκτά όνομα, κάτι που ευχαριστεί τον Φάνη, τον ιδιοκτήτη. Γρήγορος ρυθμός, κόσμος και ενέργεια κάνουν την Ηρώ να περνάει όμορφα ώσπου συναντά τον Αντρέα και τον ερωτεύεται κεραυνοβόλα.

Οι δυο νέοι βιώνουν διάφορα κωμικοτραγικά περιστατικά μέχρι να καταφέρουν να μιλήσουν και να συστηθούν. «…έρχεται προς το μέρος μου. Με δυσκολία ανέπνεα αλλά προσπαθούσα να φανώ άνετη, να μη φανεί ότι ο θάνατός μου από ασφυξία πλησιάζει» (σελ. 26). Ο Αντρέας εργάζεται στο Μιλάνο και κάθε τόσο, στην προσπάθειά του να ξαναβρεί τον εαυτό του, έρχεται στην Τήνο: «…ήταν ναυαγός στο νησί του, κυνηγημένος από την καθημερινότητα και έψαχνε απάγκιο» (σελ. 28). Η Ηρώ ακολουθεί τον ρυθμό του, τον αφήνει να την πηγαίνει όπου θέλει ώσπου διαπιστώνει πως ο Φάνης αρχίζει να φέρεται περίεργα. Ένα μεγάλο μυστικό όμως θα έρθει στο φως και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο για την κοπέλα: «Τι ζητά κανείς από τους άλλους ανθρώπους αλλά και από τον εαυτό του; Καθαρότητα, αυθεντικότητα και αλήθεια» (σελ. 49). Οι απανωτές εξελίξεις θα τη βοηθήσουν να καταλάβει καλύτερα τον εαυτό της και να αντιμετωπίσει τα λάθη που θα κάνει. Ο ένας άντρας εξαφανίζεται κι εμφανίζεται στη ζωή της, ο άλλος έχει μάτια μόνο για κείνη και δείχνει πιο κατασταλαγμένος: «Θέλω να είσαι καλά και αν δεν είσαι να το συνειδητοποιείς και να το διορθώνεις. Έντονα και ενδιαφέροντα δεν είναι μόνο τα περίπλοκα» (σελ. 55). Τελικά, με ποιον θα καταλήξει η Ηρώ;

Σε κάθε κεφάλαιο η παρέα των ηρώων του βιβλίου πηγαίνει και σε άλλο μέρος του νησιού, όπου ο κάθε τόπος αποτελεί κι ένα κομμάτι που προστίθεται στο παζλ της ψυχής της πρωταγωνίστριας. Οι παραλίες Παχιά Άμμος με τα όμορφα νερά, Βουρνή, Λιβάδα με το αυθεντικό τοπίο και ο απάνεμος Άγιος Ρωμανός, τα χωριά Αετοφωλιά και Στενή με το πανηγύρι τους, τα Λουτρά, ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά μέρη της Τήνου, τα Λατομεία του Κουμελά, ο Τριαντάρος, το Εξώμβουργο με την ιδιαίτερη ενέργεια, η Ρόχαρη, ο Βώλακας και πολλά άλλα είναι τόποι όπου η Ηρώ, ο Αντρέας, ο Γιώργος, η Φαίη και ο Χρήστος κολυμπούν, τρώνε, διασκεδάζουν, ερωτεύονται, ξεσκάνε. Γιατί: «Αυτό το νησί είναι οι άνθρωποι. Οι φωνές, οι καρδιές που χτυπούν δυνατά, τα χέρια που ενώνονται, τα χαμόγελα που χαρίζονται, οι αγάπες…» (σελ. 99). Ένα «Τόσο όμορφο νησί [που] το αδικεί αυτή η πρώτη εικόνα του λιμανιού». Θα ζήσουν όμως τόσο ξένοιαστα ως το τέλος ή η μοίρα έχει άλλα σχέδια γι’ αυτούς;

Το «Θέρως Τήνος» είναι μια νουβέλα γεμάτη γλυκόπικρα στιγμιότυπα, προβληματισμούς, διλήμματα και διαχρονικές αλήθειες και ταυτόχρονα μια δύσκολη περιπέτεια στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής μα και ένα ταξίδι σ’ ένα νησί ερωτεύσιμο. Η Ηρώ θα ζήσει ένα καλοκαίρι πολύτιμο, «μισή ζωή», όπως παραδέχεται, γεμάτο λάθη, αμφιβολίες, δισταγμούς, συναισθήματα που θα την κάνουν πιο δυνατή ώστε να βρει τις απαντήσεις σε ό,τι την ταλανίζει όσο τα πάντα γύρω της και μέσα της αλλάζουν αμετάκλητα. Το αγαπημένο της κυκλαδονήσι ως τόπος δράσης είναι η καλύτερη επιλογή, γιατί έρωτας και Τήνος πάνε πάντα μαζί.

Βιβλίο Υποξία
Συγγραφέας Τέση Παπαθανασίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Νίκας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τέση Παπαθανασίου έγραψε ένα συναρπαστικό, πλούσιο σε δράση και πλοκή αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο κινηματογραφικές σκηνές, απανωτές ανατροπές, πολλά ερωτηματικά κι ένα δυνατό τέλος. Πρωταγωνιστεί ο αστυνόμος Παύλος Παβέρης, τον οποίο γνωρίσαμε στη «Λουκουμόσκονη» κι ο οποίος τώρα έχει μετατεθεί στην Πάρο. Η δολοφονία μιας χειρουργού λίγες μέρες πριν τη δίκη για τον θάνατο ενός ασθενούς της και δύο ηλικιωμένων ανθρώπων που ήρθαν στην Αντίπαρο για καλοκαιρινές διακοπές κινούν τα γρανάζια μιας σκοτεινής μηχανής που θα φέρει τον αστυνόμο μπροστά σε σπαζοκεφαλιές, πολλούς υπόπτους και καλά δικτυωμένους ενόχους. Παιχνίδια που παίζονται πίσω από τις πλάτες ασθενών από γιατρούς που έχουν μεγαλοπιαστεί, συζυγικές απάτες, ζήλια και προδοσίες δημιουργούν ένα σφιχτοδεμένο κουβάρι που με ξενύχτησε.

Η Γεωργία Αντωνοπούλου είναι χειρουργός κι έχει ανάγκη να καταφύγει για δύο εβδομάδες στο εξοχικό της στην Πάρο. Τι έχει συμβεί στη ζωή της για το οποίο αρχίζει να μετανιώνει και γιατί ο εραστής της και βοηθός της στις επεμβάσεις, Βασίλης Οικονόμου, προσπαθεί να την κάνει ν’ αλλάξει γνώμη πριν τη δίκη; Ακόμη και ο πρώην σύζυγός της, Αργύρης Καλλέργης, προσπαθεί να τη μεταπείσει κι αυτό τη θυμώνει γιατί βλέπει πως κανείς τους δε νοιάζεται για τα δικά της αισθήματα, τους δικούς της φόβους, τα δικά της «θέλω». Απλώς δε θέλουν να καταστραφεί η καριέρα της, από την οποία κάτι κερδίζουν: χρήμα, δόξα, δουλειά. Έτσι σχεδιάζει να τα τινάξει όλα στον αέρα: «Ο κύκλος της ζωής. Όπως ορμητικά άρπαξε τη ζωή όταν ήταν νέα και προσπάθησε να φτάσει ψηλά, με την ίδια φόρα την πέταγε τώρα έξω η φυγόκεντρος. Ίσως όχι άδικα, πιθανόν να ήρθε η ώρα να κλείσει αυτός ο κύκλος» (σελ. 77).

Την ίδια στιγμή μια σειρά από ανώνυμες απειλητικές επιστολές («Πρόσεχε, έρχεται η σειρά σου») πληθαίνουν σταδιακά και φοβίζουν τη γιατρό. Ποιος είναι ο ανώνυμος αποστολέας και γιατί την έβαλε στο μάτι; Τι του αρέσει στα ανώνυμα τηλεφωνήματα που κάνει και τι έχει βιώσει στην παιδική του ηλικία; Η συγγραφέας μας δίνει με τον καλύτερο τρόπο μια μοναχική, εσωστρεφή φιγούρα που έχει βιώσει κακοποίηση στην παιδική του ηλικία από τη μητέρα του. Είναι ανατριχιαστικές και σοκαριστικές οι σκηνές που αναβιώνουν το παρελθόν του, ειδικά με το ξύλο που τρώει με τη ζώνη της («Το καλύτερο πράγμα που μου άφησε ο πατέρας σας», όπως έλεγε χαρακτηριστικά), το πώς αυτοτιμωρείται και γιατί βρίσκει ανακούφιση κλεισμένος σε μια ντουλάπα. Ποιος όμως δολοφόνησε τη χειρουργό, εμποδίζοντάς τον να εκδικηθεί; Τι σκοπεύει τώρα να κάνει και εναντίον ποιανού θα στραφεί;

Ο Αντώνης και η Καίτη Μεταξά, που ζουν μόνιμα στον Καναδά, επιστρέφουν στην πατρίδα τους, την Αντίπαρο και ξανανιώνουν: «Ολόκληρη η Χώρα σαν ένα απέραντο γιορτινό τραπέζι όπου ξαναβρίσκεται η οικογένεια μετά από πολύ καιρό» (σελ. 104). Γιατί όμως τους αναστατώνει η δολοφονία στην Πάρο; Πώς κατέληξαν στο Τορόντο; Τι δουλειά έκαναν πριν συνταξιοδοτηθούν; Ταυτόχρονα, ο πρώην καλαθοσφαιριστής Αργύρης Καλλέργης γοητεύεται από τη μυστηριώδη Ρόζα και μπλέκεται μαζί της σε μια περιπέτεια γεμάτη πρωτόγνωρο πάθος ενώ ο δημοσιογράφος Σωτήρης Σπάθας, στην προσπάθειά του να βγάλει λαβράκι από την υπόθεση, κάνει μια σειρά από απανωτά λάθη που θα πυροδοτήσουν τις εξελίξεις. Κυνηγάει την είδηση με πάθος αλλά όχι με θεμιτά μέσα, δημιουργώντας έτσι μια ιδιότυπη σχέση με τον Παβέρη, ο οποίος δεν τον βλέπει με καλό μάτι.

Ο αστυνόμος Παύλος Παβέρης που αναλαμβάνει την υπόθεση είναι ένας ιδεαλιστής και ονειροπόλος άνθρωπος που, μόλις αρχίζει να υποψιάζεται συγκάλυψη στην ιστορία, κάνει τα δικά του, πιστός στην απόδοση της δικαιοσύνης και στην κυριαρχία του δίκιου. Ερευνά, ανακρίνει, ψάχνει, παρατηρεί, αγνοεί αρκετές φορές τις προειδοποιήσεις του ανωτέρου του, δημιουργεί προβλήματα στην Αθήνα, μόνο και μόνο γιατί θέλει να φτάσει στην αλήθεια. Είναι αξιέπαινη μάλιστα η επιλογή της συγγραφέως να συνδέσει την ιστορία με την υπόθεση της «Λουκουμόσκονης» όχι αποκαλύπτοντας στοιχεία της πλοκής (το μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και αυτόνομα) αλλά παρουσιάζοντας έναν διαφορετικό Παβέρη που έχει επηρεαστεί από τις εξελίξεις στη Σύρο, έχει αλλάξει σε κάποια σημεία, δεν παύει όμως να πιστεύει στην αλήθεια και στη δικαιοσύνη, όσο κι αν κάποιοι τα καταπατούν όλα αυτά. Στο πλάι του βρίσκεται η υπαστυνόμος Μαρίνα Νικολαΐδου, πολύτιμη βοηθός και πανέξυπνη γοητευτική γυναίκα, με ψύχραιμη και λογική ματιά που βοηθάει το μυαλό (και όχι μόνο) του αστυνόμου να καθαρίσει.

Στο μυθιστόρημα ξεχώρισα από την αρχή τις γλαφυρές περιγραφές, όπου σε κάθε κεφάλαιο στήνεται κι ένα διαφορετικό σκηνικό, φαινομενικά άσχετο με τα επόμενα. Στιγμιότυπα που λες και τα παρακολουθείς από κοντά θυμίζουν κινηματογραφικές σεκάνς, με τους διαλόγους να έχουν τη σωστή δομή και έκταση, αφήνοντας έτσι χώρο στην καθαυτή δράση. Στην αρχή έχουμε ελάχιστες πληροφορίες για τα πρόσωπα, σταδιακά όμως η πλοκή γίνεται πιο σφιχτή και αρχίζουν τα πράγματα να μπαίνουν σε μια σειρά. Λιτά μα δυνατά καλολογικά στοιχεία ζωντανεύουν τα χρώματα και τα αρώματα της φύσης στην Πάρο («Θαύμαζαν τα χρώματα, το δυνατό μπλε των παραθύρων και το μοβ της βουκαμβίλιας», σελ. 103) και στην Αντίπαρο, όπου εκεί οι προτάσεις είναι η μία καλύτερη από την άλλη: «…ένα κοχύλι που άνοιγε και από μέσα του ξεχυνόταν παντού η λάμψη του κατάλευκο μαργαριταριού» (σελ. 103), «μια νησίδα… του ήλιου, της πέτρας και του ανεξάντλητου μπλε» (σελ. 128), «μια μικρή καφετιά πινελιά ανάμεσα στο μπλε» (σελ. 168). Αξέχαστες θα μου μείνουν κάποιες σκηνές γεμάτες ένταση, όπως αυτή με την καταρρακτώδη βροχή στις στροφές του δρόμου μεταξύ Αλυκής-Φάραγγα, όπου διαπράττεται ο πρώτος φόνος.

Σε κάποια σημεία η Τέση Παπαθανασίου παρατηρεί και σχολιάζει με ευχέρεια και διακριτικότητα: «Η άνοιξη ήταν εποχή ντεμί-σεζόν. Άλλες φορές ο ήλιος τους έκανε τη χάρη να λάμπει συνεχόμενα από τον Μάρτιο… κι άλλες τους έπαιζε παιχνίδια κι εναλλασσόταν με ψυχρές νύχτες κι απότομες μπόρες…» (σελ. 80). Εξίσου ρεαλιστικά όμως περιγράφονται το Ψυχικό, η περιοχή του Λυκαβηττού και όλο το κέντρο της Αθήνας, από Ακαδημίας μέχρι Μοναστηράκι, με τα μαγαζιά τους, τους δρόμους, τις πλατείες, τον κόσμο που συχνάζει ή μένει εκεί, κάτι που δημιουργεί μια ιδιόμορφη ισορροπία στο κείμενο ανάμεσα στο ρομαντικό του νησιού και στο σκληρό της πόλης. Μία και μόνη πρόταση τα λέει όλα: «…οι δρόμοι της πόλης ένα κουβανέζικο χάος…»! Κι όλα αυτά χωρισμένα σε κεφάλαια που έχουν για τίτλους ιατρική ορολογία (εμβολή, φωτοϋποδοχείς, ενέσιμο ύδωρ, υποξία κ. ά.), με αποτέλεσμα να στήνεται μια υποβλητική ατμόσφαιρα φόβου, παρόμοια με αυτήν που βιώνουμε όταν αναγκαζόμαστε να νοσηλευτούμε.

Η «Υποξία» είναι ένα καλογραμμένο, γρήγορο και ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που μας βυθίζει στον σκοτεινό κόσμο της χειρουργικής και μας συστήνει τους επηρμένους, καυχησιάρηδες γιατρούς που παίζουν με τις ανθρώπινες ζωές και ξεγλιστρούν αλλά και τους ιδεολόγους που αγωνίζονται χωρίς να περιμένουν ανταμοιβή. Φως και σκοτάδι παλεύουν την ώρα που ο ασθενής δίνει τη δική του μάχη, μικρές επιμέρους ιστορίες φέρνουν δάκρυα στα μάτια κι όσο προχωράμε βαθύτερα στην καθαυτή υπόθεση τόσο αυξάνονται τα διλήμματα και οι προβληματισμοί. Πόσο άσχημες συνέπειες έχει ένα ιατρικό λάθος στη ζωή του ασθενή και κυρίως των γύρω του; Πόσο αποφασισμένος είναι κάποιος να πραγματοποιήσει τα σκοτεινά του σχέδια; Τι συνδέει τους δύο φόνους με τον μυστηριώδη αποστολέα των απειλητικών επιστολών; Τι θα διακυβευτεί στη δίκη που δεν πρέπει να βγει στο φως; Και τελικά ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ποια δύναμη έκανε άραγε τους ανθρώπους να δρουν ανεξέλεγκτα; Η ατιμωρησία. Ή η αίσθηση υπεροχής. Προσωπική ή της αγέλης, δεν έχει σημασία. Τι τους έσπρωχνε πέρα από τα όρια; Εμμονές. Τι τους ωθούσε στο κακό; Μια σειρά από αιτίες. Εγωισμός. Χρήμα. Εξουσία κι επιβολή. Ζήλια. Τρέλα. Εκδίκηση» (σελ. 235). «Άραγε, οι σκιές νικούν πάντα;» Όμως «Το φως είναι που γεννά τις σκιές, χωρίς αυτό δεν υπάρχουν» (σελ. 124).

«Το σύμπαν και η τέχνη, τα μόνα δύο πράγματα που η αναμέτρηση μαζί τους οδηγεί πάντοτε σε μια νίκη της ταπεινότητας. Μια νίκη της ψυχής» (σελ. 156).

«Η αλήθεια. Άτιμο πράγμα. Δεν είναι ξεκάθαρος ο πόνος που επιφέρει… Καλύτερα να ζεις λαβωμένος παρά σε πλάνη. Χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει δικαιοσύνη» (σελ. 321).

Βιβλίο Αναζητώντας την Κυρά της Φυλακωπής 
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη ανατροπές και πολύτιμα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για τον τόπο δράσης και όχι μόνο. Με κλιμακούμενη πλοκή, δράση και σασπένς παρακολουθούμε τις περιπέτειες τριών παιδιών που ψάχνουν ένα πολύτιμο άγαλμα στο ηφαιστειογενές νησί της Μήλου, ακολουθώντας τα ίχνη από κάποια μυστηριώδη σημάδια που βρίσκουν τυχαία σε διάφορα σημεία. Όλα ξεκινάνε όταν ο πατέρας του Φραγκίσκου και του Αβέρκη έρχεται με τους γιους του στο νησί για λογαριασμό της εταιρείας όπου δουλεύει ώστε να διορθώσει μια βλάβη. Ο δεκάχρονος Φραγκίσκος είναι μες στην γκρίνια: δεν ήθελε να έρθει, τον ενοχλούν το σπίτι του θείου Ευγένιου με τις παλιατσαρίες και τα αρχαία του, η υγρασία, ο μεγαλύτερος αδελφός του που παριστάνει την κινητή εγκυκλοπαίδεια. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ο θείος τούς ξεναγεί στο νησί κάνοντας μάθημα ιστορίας, η εγγονή του όμως, η Αφροδίτη, κερδίζει την καρδιά του παιδιού! Από την άλλη, ο  Αβέρκης έχει εκπληκτική μνήμη και πολλές γνώσεις ποικίλης ύλης, παρατηρεί και καταγράφει στο μυαλό του κάθε λεπτομέρεια, μέχρι και τις αναχωρήσεις-αφίξεις των καϊκιών στο λιμάνι, αναστατώνεται όταν αλλάζει το πρόγραμμά του και στο τέλος κάνει μια σημαντική ανακάλυψη που θα βοηθήσει σημαντικά στην περιπέτεια των παιδιών.

Μέσα από απανωτές ανατροπές, λιτούς διαλόγους και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού ξεδιπλώνεται ένα παιχνίδι συνωμοσίας με θύμα τον θείο Ευγένιο που ήταν ο διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου της Μήλου. Δεν παύει στιγμή να κατηγορεί τον Κυριάκο που πήρε τη θέση του ότι εκείνος έκλεψε το πολύτιμο άγαλμα, την Κυρά της Φυλακωπής, γιατί κατάφερε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση και να γίνει διευθυντής. Τι συνέβη όμως πραγματικά την ημέρα της ληστείας; Τι συμβολίζουν τα γράμματα γύρω από τα κυκλαδικά ειδώλια που βρίσκουν χαραγμένα ή ζωγραφισμένα τα παιδιά σε διάφορα σημεία του νησιού; Ποιοι είναι οι μυστηριώδεις Ιταλοί που πέφτουν πάνω τους, κρατώντας ένα μυστηριώδες κουτί, γιατί μιλούν χαμηλόφωνα και τι σχέση έχουν με την ιστορία; Ο συγγραφέας διανθίζει το κείμενο με ενδιαφέρουσες σκέψεις σχετικές με την αρχαιοκαπηλία και τον σεβασμό στο παρελθόν μιας χώρας και θέτει ένα δίλημμα: οι αρχαιότητες πρέπει να μεταφέρονται από δω κι από κει για να τις θαυμάζει ο κόσμος ή να εκτίθενται μόνο στον τόπο που δημιουργήθηκαν;

Η δράση, όπως αναφέρθηκε, διαδραματίζεται στη Μήλο, η οποία ζωντανεύει παραστατικότατα. Χαιρετάμε τον πέτρινο σχηματισμό στην είσοδο του λιμανιού της που θυμίζει αρκούδες, γευόμαστε τη λαδένια, την καρπουζόπιτα, τα πιταράκια και την ξινομυζήθρα της, περπατάμε στις κατακόμβες, κολυμπάμε στην ηφαιστειακή παραλία του Παλαιοχωρίου με το γεωθερμικό της πεδίο, γνωρίζουμε την Τρυπητή, τον Αδάμαντα, το Κλέφτικο, τα Πολλώνια, τις Θειάφες όπου σταμάτησε ο χρόνος στα ορυχεία όπου εξόρυσσαν θειάφι κι είχε στηθεί μια μικρή αυτόνομη σχεδόν πολιτεία κ. π. ά. Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι περιγραφές της υποβρύχιας κατάδυσης και πόσο παραστατικά ζωντανεύει ο συγγραφέας τον κόσμο του βυθού και τη μαγεία μιας τέτοιας εμπειρίας.

Τρία παιδιά, «Αναζητώντας την κυρά της Φυλακωπής», θα ζήσουν μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια που κλιμακώνεται σταδιακά, με έξυπνους γρίφους, ρεαλιστικές περιγραφές, σοβαρούς κινδύνους και φυσικά σασπένς. Θα καταφέρουν να βρουν τη λύση του μυστηρίου και να αποκαταστήσουν την τιμή και την αξιοπρέπεια του θείου Ευγένιου;

Βιβλίο Δυτικά της Σαντορίνης
Συγγραφέας Κωνσταντίνα Μόσχου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κωνσταντίνα Μόσχου έγραψε ένα τρυφερό, γλυκό και γεμάτο αισιοδοξία μυθιστόρημα που παίζει με τον ρεαλισμό και το υπερφυσικό, ισορροπώντας υποδειγματικά ανάμεσα σε αυτά τα είδη. Οι περιγραφές του νησιού το ζωντανεύουν ολοκάθαρα και παραστατικά και δημιουργούν την κατάλληλη ατμόσφαιρα για τις εξελίξεις. Ένας τόπος άνυδρος, παραδομένος στους ανέμους, όπου ο χρόνος σταμάτησε τη δεκαετία του 1950, αφήνοντας τα πάντα ανέγγιχτα, έχει από μόνος του μια μαγεία, μια υποβλητικότητα και δημιουργεί μια ακαθόριστη θλίψη για τη μικρότητα της ζωής, πόσο μάλλον όταν σε αυτόν κατοικεί μια γυναίκα-θαύμα, για την ποιότητα ζωής και για την υγεία της οποίας η επιστήμη σηκώνει τα χέρια ψηλά.

Στη Θηρασιά λοιπόν φτάνει ο γεροντολόγος Ντάνιελ Μπεργκ, που ανέλαβε μια νέα έρευνα με υποκείμενο μελέτης την Αθανασία. Είναι ψυχρός, απόμακρος και υπερόπτης αλλά λαμπρός επιστήμονας, «σφιχτός σαν μπάλα από κανόνι, έτοιμος να εκτοξευτεί». Κάτι όμως η δύναμη και η ενέργεια του τόπου και της πρωταγωνίστριας, κάτι ο απρόσμενος έρωτας, σύντομα θα τον αλλάξουν. Μαζί του φτάνει στο νησί και ο διερμηνέας του, Νικόλαος Καλογιάννης, που δεν τον συμπαθεί λόγω της υπεροψίας του. Ο ταπεινός τόπος τον έχει συνεπάρει, νιώθει πως μεταφέρθηκε σ’ έναν άλλο χωροχρόνο, δυτικά της Εδέμ και σταδιακά αρχίζει να νιώθει μια περίεργη αγάπη για την Αθανασία. Είναι πολύ χαρούμενος με το νησί αλλά στενοχωριέται που δεν μπορεί να μοιραστεί τα αισθήματά του με τον κατηφή Γερμανό, μιας και η στάση του επιστήμονα του ξυπνάει έναν φουσκωμένο εγωισμό και πεισμώνει να αποδείξει την αξία του.

Με φόντο τα νυσταγμένα φώτα της Σαντορίνης τα βράδια και τους απέραντους κυματισμούς της θάλασσας γύροθεν, η Αθανασία Ζάννου, μια γυναίκα με μια σπάνια μορφή γήρανσης, έχει δημιουργήσει έναν ζεστό και φιλικό κύκλο γύρω της από ανθρώπους που τη φροντίζουν και την προσέχουν, όχι ότι τους έχει ανάγκη. Ακούει, βλέπει, συνομιλεί με διαύγεια και ισχυρίζεται πως την ξέχασε ο Χάρος. Δε σταματάει να χαμογελάει και να είναι αισιόδοξη ενώ ταυτόχρονα ασκεί μια παράξενη επιρροή στους ανθρώπους που την τριγυρίζουν, τον Λάζο που ξέρει τον τόπο του σπιθαμή προς σπιθαμή και ξεπετάχτηκε από τα υπόσκαφα εγκαταλελειμμένα σπίτια σαν αναστημένος Λάζαρος, τον ζωγράφο Άντζελο, το «φίδι» του νησιού Στέντορα, την κολλητή της φίλη Αργυρώ, τη μυστηριώδη Βαλεντίνη με τον γιο της τον Ερμή κ. ά.

Γελαστή, σοφή («σοφία που δεν ήταν εμφανής, όμως την εισέπραττες στις μικρές ασήμαντες στιγμές μαζί της, όταν το μεγαλειώδες παρουσιαζόταν ντυμένο μέσα στην απόλυτη καθαρότητα και στην απλότητά του», σελ. 143), έχει μάθει να ζει με όσα έχει, χωρίς άγχος κι όσο προχωράει το μυθιστόρημα επιστρέφουμε αποσπασματικά στη νεότερη ζωή της, γνωρίζουμε τους ανθρώπους που έχασε, μαθαίνουμε για τις τραγικές ιστορίες στις οποίες γύρισε την πλάτη ώσπου ο Νικόλαος κάνει ένα μοιραίο λάθος. Η Αθανασία είναι μια κοσμοπολίτισσα γυναίκα που όμως διάλεξε την εξορία και την απομόνωση, έζησε ό,τι μπορεί κανείς να φανταστεί, έχοντας δραπετεύσει στην Αθήνα του μεσοπολέμου για να ξεφύγει από τη μητριά της και γνωρίζοντας έτσι την αρτίστα Λίλα, μια γυναίκα που την κατέστρεψε. Η ηρωίδα του βιβλίου γλέντησε, γέλασε, απόλαυσε, κούρσεψε τη ζωή ως το μεδούλι και πλέον η θετική της πλευρά υπερισχύει σε σχέση με οτιδήποτε αρνητικό. Είναι μια παρουσία που έδωσε ζωή στο νησί, «τους είχε μαζέψει όλους σαν μια γροθιά, τους είχε κάνει μια παρέα».

Το μυθιστόρημα «Δυτικά της Σαντορίνης» μας ταξιδεύει σ’ έναν άνυδρο τόπο γεμάτο άγρια και αυθεντική ομορφιά και μας συστήνει έναν κύκλο ανθρώπων που περιτριγυρίζουν μια υπέργηρη γυναίκα. Λιτές και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού, με τη μυρωδιά των ελάχιστων θάμνων και το κελάηδημα του καλόγιαννου να ξεχύνονται από τις σελίδες, με το απέραντο γαλάζιο και τη θέα της Σαντορίνης να αποτελούν το ιδανικό σκηνικό για ένα λογοτεχνικό ταξίδι που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και στον σουρεαλισμό. Λιτά καλολογικά στοιχεία και περιγραφές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και η τελική αποκάλυψη δείχνουν τον σεβασμό της συγγραφέως απέναντι στον αναγνώστη ενώ διάφορες σκέψεις γύρω από τη ζωή, το εφήμερο και τη διάρκειά της, δεν αποτελούν αμπελοφιλοσοφίες αλλά σωστή καταγραφή των βασικών φόβων του ανθρώπου, με ερμηνείες που αντιστοιχούν στο επίπεδο του κάθε χαρακτήρα. Δυτικά της Σαντορίνης ή αλλιώς δυτικά της ζωής, έρχεται ένας απολογισμός γεμάτος ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα που ζωντανεύει μια γεμάτη ζωή μέσα σε λίγες σελίδες, χαρίζοντας πολλές νότες αισιοδοξίας και συστήνοντάς μας μια γυναίκα απλή, λιτή, ικανοποιημένη και σαρκαστική: «Σιγά τον πολυέλαιο. Ήρθαμε, φεύγουμε» (σελ. 197).

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Να δίνεις… γιατί μονάχα έτσι είσαι γεμάτος: όταν αδειάζεις» (σελ. 32).

«Ένα απ’ τα μυστικά της μακροζωίας είναι να μη χάνεις μέρα δίχως φίλους… Μονάχα έτσι θα έχεις μια υγιή ζωή, πνευματικά τουλάχιστον» (σελ. 60).

«Το σμίξιμο και το νοιάξιμο, το γέλιο και η χαρά του να δίνεις και να σκορπιέσαι άφοβα και άφθονα ήταν… ίσως το μυστικό μιας εφήμερης αθανασίας» (σελ. 125).

«Η ζωή είναι πολύ μικρή, Νικόλα, πίστεψέ με. Αλλά αξίζει περισσότερο απ’ την αθανασία» (σελ. 89).

«Το παρελθόν μάς βαραίνει αβάσταχτα. Σαπίζουμε μαζί του καθώς περνάνε τα χρόνια. Γεμίζουμε από αναμνήσεις κι αυτές μας χτίζουνε μέχρι πάνω με πέτρα και μας κλειδώνουν μέσα τους» (σελ. 162).

Βιβλίο Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια 
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το δεύτερο βιβλίο της σειράς αφορά τα κυκλαδικά ειδώλια, «μια παρέα που γνώρισα πέρσι το Πάσχα στη Νάξο», όπως λέει ο μικρός αφηγητής. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία τους, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν, τι είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός, πώς έφτασαν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τι σημαίνει η λέξη «ειδώλια», τι συμβολίζουν τα σταυρωμένα χέρια τους, τι χαρακτηρίζει τη χάρη και την κομψότητά τους, σε τι χρησιμοποιούνταν, πώς ενέπνευσαν τη σύγχρονη τέχνη κ. π. ά. Μικρές και εύληπτες πληροφορίες, συναρπαστικά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία και παιχνίδια βοηθάνε τα μικρά παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα αυτά τα πανέμορφα αγαλματάκια και να κατανοήσουν πόσο σημαντικά είναι για την τέχνη του προϊστορικού κόσμου και όχι μόνο.

Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Μαθαίνουμε για τη Νάξο, για την αρχαιοκαπηλία, για τα ειδώλια στα μουσεία του κόσμου και για πολλά άλλα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο και αποτυπώνει με τέχνη τις μορφές των ειδωλίων και το νησί της Νάξου που τα φιλοξενεί.

«Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια» παίρνει αυτήν τη φορά ο Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων κι έτσι μαθαίνουμε για τη σημασία και την αξία των μαρμάρινων ειδωλίων που δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στους προϊστορικούς χρόνους για ένα αντικείμενο που ακόμη και σήμερα αναζητείται ο πραγματικός σκοπός χρήσης του.

Βιβλίο Έρωτες από πηλό 
Συγγραφέας Ελένη Γαληνού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Γαληνού έγραψε ένα ενδιαφέρον ρομαντικό μυθιστόρημα γεμάτο ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ανατροπές και ερωτήματα που απαντώνται την κατάλληλη στιγμή μόνο και μόνο για να δώσουν τη θέση τους σε καινούργια. Η Φαίδρα, ο Μάρκος και η Έλσα αποτελούν ένα ιδιαίτερο ερωτικό τρίγωνο και η γνωριμία μας μαζί τους ξεκινάει στο παρόν, όπου βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Η Φαίδρα Μαραγκού είναι τηλεπαρουσιάστρια με καριέρα που αρχίζει να παίρνει την κάτω βόλτα, ο Μάρκος Κομνηνός δεν είναι πλέον υφυπουργός ενώ περιτριγυρίζεται από φήμες για το πόθεν έσχες του και η Έλσα Βαλεντάκη αποφυλακίζεται. Η Φαίδρα και ο Μάρκος, παρά τις διαφορές τους και τις αντιθέσεις τους, τον ταραχώδη γάμο και το οδυνηρό διαζύγιο, εξακολουθούν να είναι σαν τη φωτιά δίπλα στο μπαρούτι. Μήπως λοιπόν υπάρχει κάτι βαθύτερο που συντηρεί και ανατροφοδοτεί τη διαμάχη αυτή και τους ωθεί στα άκρα; Μετά από δεκατρία χρόνια «που έζεχναν σαν ψοφίμι» αποφυλακίζεται η Έλσα Βαλεντάκη, πρώην σύντροφος του Μάρκου και πρώην φίλη της Φαίδρας. Πώς συνδέονται αυτοί οι δύο άνθρωποι με την καταδίκη της; Θέλει να τους εκδικηθεί ή τους έχει συγχωρέσει; Τι έχει συμβεί στο παρελθόν τους και πόσο ένοχη είναι η Έλσα; Για ποιο λόγο καταδικάστηκε;

Δεκατρία χρόνια πριν, στην Αμοργό, τα πάντα φαίνονταν ειδυλλιακά και ξέγνοιαστα. Η Έλσα αποφασίζει να επισκεφθεί τη γιαγιά της στο νησί μαζί με τη Φαίδρα και τον Μάρκο. Ποτά, βόλτες, μπάνιο, χαλάρωση και ηρεμία, όλα συμβάλλουν σε ονειρεμένες διακοπές. Ο γείτονάς τους, Ζαν Κλοντ Λαμπέρ, έχει χάσει την έμπνευσή του και ό,τι δουλεύει στο μάρμαρο και στον πηλό τού φαίνεται κοινότοπο και αδιάφορο. Κάποτε ήταν φτασμένος και περιζήτητος καλλιτέχνης αλλά τώρα τα γλυπτά του τα θεωρεί μίζερα και ακαλαίσθητα. Τότε, ερωτεύεται τη Φαίδρα και της προτείνει να γίνει το γυμνό μοντέλο του. Σύντομα όμως ο Ζαν Κλοντ, με έναν μυστηριώδη και γοητευτικό τρόπο, θα γίνει καταλύτης στις ζωές όλων τους και θα τους οδηγήσει σε αποφάσεις που θα τους αλλάξουν για πάντα είτε με τον χαρακτήρα του είτε με τις επιλογές του είτε με τον τρόπο σκέψης του. Πάντα έπλαθε τα ανθρώπινα όρια λες κα ήταν από πηλό, σαν αυτόν που επεξεργάζεται για τα γλυπτά του, κι αυτό είναι μέρος της γοητείας του. Σύντομα όμως κάτι θα τινάξει στον αέρα την ανεμελιά του καλοκαιρινού έρωτα. Τι μυστικό κρύβει ένα όμορφο ξύλινο κουτί και σε ποιον αναθέτει ο Ζαν Κλοντ να το κρύψει; Η παραλία του Μούρου, η Χώρα, η Αγία Άννα και άλλα σημεία της Αμοργού θα συμβάλλουν με τον τρόπο τους στην ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος.

Η ιστορία ξεκινάει στο παρόν με αφορμή την αποφυλάκιση της Έλσας, επιστρέφει στο παρελθόν όπου μαθαίνουμε τι συνέβη και επανέρχεται στο παρόν για να δούμε τις συνέπειες και πώς θα πορευτούν οι ήρωες του βιβλίου με τις νέες εξελίξεις. Η συγγραφέας έχει μελετήσει καλά την πλοκή και βάζει τους χαρακτήρες που έπλασε μπροστά στα λάθη τους και σε μια νέα πραγματικότητα ενώ ταυτόχρονα καταφέρνει να μας μεταφέρει ξανά στο παρελθόν αλλά για να μας αποκαλύψει ένα άλλο μυστικό που επηρέασε κι αυτό κάποιους απ’ όσους γνωρίσαμε. Ο Μάρκος και η Φαίδρα, με την Έλσα ελεύθερη, κάνουν λάθη, καταστρέφονται σταδιακά ψυχολογικά, κάνουν βεβιασμένες κινήσεις κι έτσι ακολουθούν μια καθοδική πορεία που θα μας οδηγήσει σ ένα λυτρωτικό μα και σκληρό τέλος.

Ολοκληρωμένες προσωπικότητες επηρεάζονται και αλληλοεπιδρούν διαρκώς οδηγώντας σε απανωτές εκπλήξεις ενώ διάφορα καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές στολίζουν το κείμενο («Έγερνε ο ήλιος στη δύση του μέσα σε ένα έντονο, φλογερό κόκκινο που διαλαλούσε τη μεγαλόπρεπη αποχώρησή του.  Θέριευαν οι φωτεινές ανταύγειες, βάθαιναν τα πύρινα χρώματα…», σελ. 41). Μου άρεσε επίσης που η συγγραφέας δεν έμεινε μόνο στους τέσσερις βασικούς ήρωες αλλά μας σύστησε κι άλλους που κινούνται στο οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον, για να τονίσει περισσότερο τα κίνητρα των πρωταγωνιστών και την ψυχοσύνθεσή τους κι έτσι σταδιακά καταφέρνει να τους ενώσει όλους χωρίς υπερβολές, ακρότητες και βιασύνες, σ’ ένα αρραγές παζλ γεμάτο αποκαλύψεις. Οι «Έρωτες από πηλό» μένουν ανολοκλήρωτοι κι αυτό θα το μάθουν με τον πιο δύσκολο τρόπο ο Μάρκος, η Φαίδρα και η Έλσα. Εκείνη η νύχτα, εκείνο το λεπτό, στάθηκε μοιραίο για όλους και τα απόνερά του αρχίζουν να πνίγουν σταδιακά τους ήρωες του μυθιστορήματος. Λύτρωση και συγχώρεση ή μίσος και εκδίκηση; Ποιο νήμα τους συνδέει και πού θα τους οδηγήσει; Είναι έτοιμοι να μάθουν κρυφές λεπτομέρειες από το παρελθόν που θα βάλουν την ιστορία σε νέες διαστάσεις;

Βιβλίο Από ήλιο σε ήλιο: Ανέσπερος
Συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο δεύτερο βιβλίο με τίτλο «Ανέσπερος» φτάνουμε στην εποχή των αιματηρών γεγονότων της Σερίφου και οι ήρωες του πρώτου βιβλίου έχουν πάρει τις σωστές θέσεις πάνω στη μυθοπλαστική σκακιέρα. Είμαστε στη δεκαετία του 1910, όπου ο Γκέοργκ Γκρόμαν συνεχίζει την αιματηρή και ορυκτή αφαίμαξη του νησιού από εργάτες και γη αντίστοιχα, ακολουθώντας τα στυγνά ίχνη του πατέρα του. Στριφνός, ακατάδεκτος, αγενής, απότομος, απάνθρωπος, ψηλομύτης, μεγαλωμένος σε άνετο περιβάλλον αλλά με προβληματική συμπεριφορά, με γονείς που αδιαφορούσαν ή φοβόντουσαν να ασχοληθούν με την προκλητική συμπεριφορά του. Παντρεύεται την Ανδρομέδα, γοητευμένος από το υποτονικό και άβγαλτο κοριτσάκι που του προξένεψε ο πατέρας της, Ανδρεάκος Δρακούλης. Άλλωστε δεν τον εγκατέλειψε ποτέ ο φόβος πως θα τον απέρριπτε μια οποιαδήποτε άλλη γυναίκα κι επιπλέον θέλησε να δημιουργήσει σχέση εμπιστοσύνης με τους ντόπιους. Μετάλλευμα, πλούτος, υπακοή, δύναμη, αυτά έβαλε στο μάτι για να τα πάρει από το νησί της Σερίφου με κάθε κόστος, μόνο που τελικά τα σχέδιά του με τον γάμο δεν ευοδώθηκαν κι αρχίζουν νέα βάσανα γι’ αυτόν.

Στο πλάι του παραμένει ο Ανδρεάκος, ο γερμανόφωνος διερμηνέας που είχε έρθει με τον Εμίλ Γκρόμαν κι έκτοτε απέκτησε εξουσία, τουπέ και «αέρα», διαφεντεύοντας τους εργάτες κατά το δοκούν. Για να ισχυροποιήσει τους δεσμούς του με το αφεντικό του, του προξενεύει την κόρη του, αναγκάζοντάς την να ακολουθήσει τα ίχνη της συνώνυμης ηρωίδας της μυθολογίας που είχε αναγκαστεί να υποκύψει στις ορέξεις του κήτους που απειλούσε το νησί της. Βέβαια, ο τόπος βοά για την κίνηση αυτή και οι φήμες οργιάζουν, όλοι καταλήγουν όμως στο εύκολο, επιπόλαιο και βιαστικό συμπέρασμα πως η Σερφιώτισσα Ανδρομέδα πρόδωσε τον τόπο της και τους ανθρώπους του! Η κοπέλα υποκύπτει στις ορέξεις του άντρα της που δεν κάνει και πολλά για να την ανακαλύψει, να τη γνωρίσει, να οικειοποιηθούν, αν όχι ερωτευθούν ο ένας τον άλλον και τελικά βυθίζεται στην κατάθλιψη και τη μελαγχολία. Πλούτη και πύργοι στο Φάληρο, οικονομική άνεση και υπηρέτες δε φέρνουν την ευτυχία κι η Ανδρομέδα δείχνει διαρκώς ανορεξία και έλλειψη χαράς. Ναι αλλά ο Περσέας με τον οποίο ερωτεύτηκαν στο μεταξύ και σχεδίαζαν να το σκάσουν κρυφά και να καταφύγουν στη Σύρο ή και ακόμη πιο μακριά για να γλυτώσουν από το νησί και για να ζήσουν τον έρωτά τους;

Ο ήρωάς μας λοιπόν, που δε γνωρίζει τον πραγματικό λόγο που υπέκυψε στον γάμο η Ανδρομέδα, έχει καταρρακωθεί αλλά επιμένει πως το κορίτσι δεν έφταιγε για το πισωγύρισμα. Ταυτόχρονα, η σκληρή δουλειά, οι συζητήσεις με τους άλλους εργάτες, οι συμπεριφορές των επιστατών και οι τραυματισμοί από τα ελλιπή μέσα προστασίας και ασφαλείας αρχίζουν να τον αφυπνίζουν. Ρίχνεται με πάθος στη δουλειά του, παρατηρεί, σημειώνει, αντιλαμβάνεται, αλλάζει η ματιά του για τα όσα συμβαίνουν γύρω τους. Για τον λόγο αυτό αρχίζει να σχεδιάζει τον αγώνα για καλύτερες συνθήκες εργασίας, ως νεότερος και πιο έμπειρος ωθείται από τους συναδέλφους του σε άτυπη αρχηγία, αλληλογραφεί με τον Σπέρα που έχει ήδη ζυμωθεί για τα καλά στον συνδικαλιστικό αγώνα, με τη συμμετοχή του στην καπνεργατική απεργία του 1914, μετά την οποία συνελήφθη και φυλακίστηκε, όπως θα γίνει πολλές φορές αργότερα στη ζωή του. Και οι συνθήκες στο νησί μοιάζουν πρόσφορο έδαφος για τον αγώνα του: «Σκληρή η δουλειά, οι αμοιβές όλο και μειούμενες, οι ώρες όλο και αυξανόμενες, οι συνθήκες όλο και χειρότερες» (σελ. 106). Ο Σπέρας συγκρούστηκε πολλές φορές με όσους επιθυμούσαν κηδεμόνες στο συνδικαλιστικό κίνημα γιατί δε σταματάει να προσβλέπει σε αντικειμενικότητα στον αγώνα, τρέχει όπου τον χρειάζονται οι εργάτες, με τα ιδανικά της ισότητας και της δικαιοσύνης πάντα για φάρο του.

Αυτά είναι τα πρώτα βήματα στο νέο μυθοπλαστικό σύμπαν που στήνει η Μαίρη Κόντζογλου και ακολουθούν απανωτές ανατροπές, αναπάντεχα γεγονότα, στενά αλληλοσυνδεδεμένα περιστατικά, έρωτες και προδοσίες, αγάπες και προξενιά, θάνατοι και απελπισία. Με συγγραφική μαεστρία, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, άφθαστη καταγραφή ανθρώπων και κουλτούρας, βιώνουμε τις συνθήκες εκμετάλλευσης του τόπου από τον Εμίλ αρχικά και τον Γκέοργκ στη συνέχεια Γκρόμαν και ταυτόχρονα την ανύπαρκτη θέση της γυναίκας σε μια κλειστή κοινωνία που πνίγει κάθε της πρωτοβουλία και όνειρο. Είναι θέσφατο πως «οι γυναίκες εκπροσωπούνταν από τον σύζυγό τους» και πως, αν βρίσκονταν σε γάμο που δεν ήθελαν, κάτι όχι σπάνιο, η κακοκεφιά τους και η ατονία οδηγούσε ακόμη και επιστήμονες σε βιαστικά και ανεδαφικά συμπεράσματα: «…ίσως να είχε μελαγχολία, άρα πειραγμένο νευρικό σύστημα, άρα δεν ήταν και τόσο απίθανη μια επιληπτική κρίση» (σελ. 129)! Καραδοκεί πάντα ο φόβος του ραφιού: «…κάθε μήνας που περνάει αξίζεις λιγότερο…» (σελ. 253) σε «…μια κοινωνία που τις έβλεπε σαν βοηθητικά χέρια στη δουλειά, σαν κοιλιές που γεννούσαν παιδιά, σαν υπηρέτριες πεθερικών και γονέων, σαν στολίδια που τόνιζαν την ανωτερότητα των αντρών ή υπογράμμιζαν την ταπεινή τους καταγωγή» (σελ. 363-364).

Ταυτόχρονα, με χειρουργική ακρίβεια καταγράφονται τα ελλιπή μέτρα προστασίας και ασφάλειας των μεταλλωρύχων, οι άτυπες δηλώσεις υποταγής των αιρετών στο Αφεντικό του νησιού, τον Γκρόμαν, οπότε κι έκαναν τα στραβά μάτια στις ατασθαλίες και στα προβλήματα που δημιουργούνταν. Με τον ίδιο τρόπο καταγράφονται οι αλλαγές που εφαρμόζονται με δυσκολία για τις εργασιακές συνθήκες, οι παγίδες στους κανονισμούς, ο διχασμός σε συντηρητικούς που περιμένουν να φτιάξουν τα πράγματα και σε τολμηρούς που μιλούν για σωματείο, για απεργία, για εξέγερση! Και πάνω στην κορύφωση της πλοκής επιστρέφει ο Κωνσταντίνος Σπέρας που επεξεργάζεται το καταστατικό του Σωματείου Εργαζομένων στα μεταλλεία με τέτοιο τρόπο που ακόμη και σήμερα αποτελεί πρότυπο! Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, από ψυχογραφήματα σε ψυχογραφήματα κι από εξελίξεις σε εξελίξεις, φτάνουμε στις 7 Αυγούστου 1916, στην αρχή των διεκδικήσεων, της απεργίας, των αιτημάτων, των απαιτήσεων. Και πλέον τα γεγονότα ξετυλίγονται μέσα από τα μάτια του υπομοίραρχου Χαρίλαου Χρυσάνθου που εκλήθη στο νησί με τους άντρες του για να επιβάλει την τάξη, του ειρηνοδίκη Δημητρίου Κόντου, των απεργών, των χωροφυλάκων, των ηρώων του βιβλίου, οπότε ο καθένας μιλάει με το δικό του λεξιλόγιο και βάσει της δικής του λογικής και ψυχοσύνθεσης, για τα γεγονότα που βίωσε, για τους φόβους, του, για την αποφασιστικότητά του κι έτσι το μυθιστόρημα γίνεται πολυπρισματικό, ακριβοδίκαιο, αντικειμενικό όσο σταλάζει το αδικοχυμένο αίμα.

Η αφήγηση ρέει σα νεράκι, γεμάτη καλολογικά στοιχεία, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, απρόσμενα γεγονότα και συχνή χρήση ενεστώτα διαρκείας που δίνει ένταση και ρυθμό στο κείμενο ενώ οι διακριτικές παρεμβάσεις της συγγραφέως στη ροή («λέμε εμείς που ξέρουμε την ιστορία», «Κι αν αναρωτιόμαστε γιατί…», «θα αναφέρω μόνο ένα παράδειγμα» κλπ.) κάνουν την εξιστόρηση πιο προσωπική και δένουν ανεπαίσθητα τον αναγνώστη με τα προσωπικά βιώματά της κατά τη συγγραφή. Μέσα από το πάνθεον των ηρώων που μας συστήνονται, ξεδιπλώνεται το χρονικό της εξόρυξης των μεταλλευμάτων της Σερίφου, τα ατυχήματα, οι αλλαγές στον κοινωνικό ιστό του νησιού, η οικιστική ανάπτυξη, οι μεταμορφώσεις του εσωτερικού και του εξωτερικού της χέρσας αυτής γης, με λίγα λόγια καταγράφεται το ηρωικό, αποξενωμένο, ακόμη αιμάσσον αυτό νησί που οι κάτοικοί του βίωσαν τόσα πολλά, με τα ορυχεία μονόδρομο για επιβίωση και για θάνατο: «Το νησί που βουλιάζει στη φτώχεια και τη δυστυχία σε κανέναν δεν χαρίζεται, κανείς δεν εξαιρείται» (σελ. 371). Πρόκειται για ένα χρονικό εξαπάτησης, εκμετάλλευσης, διχόνοιας, ευτελισμού των ανθρώπων που ζητούσαν ένα κομμάτι ψωμί από έναν τυχοδιώκτη που ήρθε για να γίνει πλούσιος αδιαφορώντας για όλα τα υπόλοιπα και ο γιος του βημάτισε σε ακόμη χειρότερα μονοπάτια. Μικρές ιστορίες συνοδεύουν τον κύριο άξονα της πλοκής, αίτια και αιτιατά βγαίνουν στο φως, χαρακτήρες που έρχονται και φεύγουν ή στήνουν τα γερά θεμέλια που θα μας οδηγήσουν στο τέλος της διλογίας, όλα αυτά συγκροτούν ένα πλούσιο σε καλλιέπεια έργο, γραμμένο με άφθονα καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές: «Το απόγευμα έκλεβε το φως της μέρας, το ‘χωνε βιαστικά στις τσέπες του…» (σελ. 144) και «Μεγάλη σκλαβιά η αγάπη. Αλλά και καλή κρυψώνα» (σελ. 216).

«Από ήλιο σε ήλιο» δουλεύουν οι φτωχοί μεροκαματιάρηδες κάτοικοι της Σερίφου και το μυθιστόρημα μας ξεναγεί σε αυτό το ανεμοδαρμένο, άγονο, φτωχό, κακοτράχαλο νησί. Πάνω Πιάτσα, Κάστρο, η κορυφή του Τούρλου, Χώρα, Μεγάλο Λιβάδι, Κουταλάς, Μία Χωριό, Μονή Ταξιαρχών είναι οι τόποι δράσης και πότε μπαίνουμε σε σπίτια κι εκκλησίες και πότε βυθιζόμαστε στις σκοτεινές στοές, σε κεκλιμένα, φρεάτια, ράμπες, σκάλες φόρτωσης, μηχανοστάσια. Ταυτόχρονα, σε δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε τη δύσκολη και ανύπαρκτη ουσιαστικά θέση της γυναίκας που δεν έχει αντίλογο ούτε γνώμη και άποψη αλλά δουλεύει στο σπίτι και στα χωράφια, χωρίς δικαίωμα σκέψης και μάθησης. Συναρπαστικές λεπτομέρειες, ρεαλισμός και παραστατικότητα, καλομελετημένοι χαρακτήρες, ενδιαφέρουσες εξελίξεις, πιστότητα και αυθεντικότητα εποχής και τόπου είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του τελευταίου βιβλίου της διλογίας με τίτλο «Από ήλιο σε ήλιο» που είναι πλούσιο σε εξελίξεις, συναισθήματα και προβληματισμούς και ολοκληρώνει μια δυνατή ιστορία με άφθαστο ρεαλισμό και καλοδουλεμένη πλοκή.

Βιβλίο Από ήλιο σε ήλιο: Αποσπερίτης 
Συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο πρώτο βιβλίο, στον «Αποσπερίτη», πιάνουμε το νήμα από την αρχή και γνωρίζουμε τις συνθήκες στο νησί από τα τέλη του 19^ου αιώνα ως την πρώτη δεκαετία του 20ού. Με συγγραφική μαεστρία, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, άφθαστη καταγραφή ανθρώπων και κουλτούρας, βιώνουμε τις συνθήκες εκμετάλλευσης του τόπου από τον Εμίλ Γκρόμαν και ταυτόχρονα την ανύπαρκτη θέση της γυναίκας σε μια κλειστή κοινωνία που πνίγει κάθε της πρωτοβουλία και όνειρο. Οι βασικοί πρωταγωνιστές του έργου είναι ο Περσέας και η Δανάη, που, σαν τους συνονόματούς τους ήρωες της σερφιώτικης μυθολογίας, ζουν έναν μεγάλο έρωτα που κινδυνεύει όταν μπαίνει στη μέση το κήτος του συμφέροντος. Μόνο που στο πρώτο βιβλίο της σειράς γνωρίζουμε τους γεννήτορές τους, οι οποίοι έχουν μια εξίσου συναρπαστική ιστορία και βάζουν τα θεμέλια της πλοκής που θα κορυφωθεί στο δεύτερο.

Το 1886 ο καιροσκόπος Εμίλ Γκρόμαν, με γνώσεις και επαγγελματική κατάρτιση, αποφασισμένος να πλουτίσει, έρχεται στην Ελλάδα και αναλαμβάνει τα μεταλλεία Σερίφου: δεν απαιτούνται υποδομές και επενδύσεις, η επιλογή του δε θα επηρεάσει τα σχέδια των ανθρώπων που εκμεταλλεύονται τα μεταλλεία Λαυρίου, θα απασχολήσει ανειδίκευτους και άρα κακοπληρωμένους εργάτες, αγνοώντας τα μέσα προστασίας και ό,τι ορίζεται για την αμοιβή τους, ελλείψει σωματείων, η Σέριφος είναι μακριά και το κράτος την παράτησε στην τύχη της, οπότε με αυτά τα σχέδια ο Γκρόμαν μπορεί να βγάλει πολύ μεγάλα κέρδη και μάλιστα κάτω από τη μύτη τυχόν επιτηρητών του! Σχεδιάζει πολύ προσεκτικά τα ύπουλα σχέδιά του, καταστρώνει τρόπους να ξεγελάσει τους εκπροσώπους, εφαρμόζει απάτες, συκοφαντίες, τα πάντα. Πώς όμως θα τον υποδεχτούν οι κάτοικοι του νησιού και πώς θα τους πείσει να εγκαταλείψουν ζώα και χωράφια για να έρθουν στη δούλεψή του, ειδικά από τη στιγμή που ήδη προσπάθησαν δύο εργολάβοι πριν από αυτόν με ολέθρια για την οικονομία του νησιού αποτελέσματα; Στο πλάι του Γκρόμαν βρίσκεται ο Ανδρεάκος Δρακούλης, ο γερμανόφωνος διερμηνέας που όρισε η Εταιρεία Λαυρίου με την οποία συνήψε τη συμφωνία για την εκμετάλλευση της Σερίφου, ένας άνθρωπος που συμπληρώνει σε κακία, μοχθηρία, δολιότητα το αφεντικό του. Εκμεταλλεύεται στο μέγιστο την ευκαιρία που βρήκε για μια πιο μόνιμη δουλειά ως δεξί χέρι του Γερμανού, προσπαθεί να βρει τρόπους να του φανεί απαραίτητος και χρήσιμος για να μείνει κοντά του όσο γίνεται περισσότερο. Σταδιακά γίνεται εξίσου άπληστος με αυτόν, διαφεντεύει σχεδόν τα πάντα, σκληραίνει, αποκτά από μόνος του εξουσία στους ντόπιους και στους εργάτες, μέχρι και για γυναίκα ψάχνει. Θέλει λεφτά, θέλει σταθερότητα, θέλει να εδραιωθεί.

Ποικίλες οι αντιδράσεις από την υποδοχή του ξένου, με τους περισσότερους να προσμένουν ψωμί, χωρίς να έχουν όμως ξεχάσει πως μόνο το αίμα τούς ήπιαν όσοι πάτησαν το πόδι τους στο νησί. Δάκρυζα από οργή όταν ο Γκρόμαν μοίραζε υποσχέσεις και αγαθοεργίες πατώντας πάνω στα όνειρα των ντόπιων. Απομονωμένοι, άνθρωποι αγνοί και αθώοι, δεν ξέρουν πως τέτοιες φιλανθρωπίες είναι πάγια τακτική των εταιρειών που εκμεταλλεύονται μεταλλεία. Σιδερένια πυγμή, χωρίς ευαισθησίες, «η φτώχεια κοφτερό δρεπάνι πάνω από τα κεφάλια» κι έτσι οι εργάτες ενδίδουν στις απάνθρωπες συνθήκες εργασίας. Σοβαρά ατυχήματα και πνευμονοκονίαση οι συνέπειες, συνθήκες εργασίας που χώρισαν τελικά τους εργάτες και τους έκαναν να βλέπει ο ένας τον άλλον με μισό μάτι. Ο Ζαννής Κονόμος, ιδιοκτήτης της μεγαλύτερης έκτασης του νησιού, στην οποία ο Γκρόμαν θέλει να επεκταθεί, είναι ο μόνος πλούσιος κάτοικος, όπου στην οικογένειά του ο λόγος του Ευαγγέλιο και στο νησί νόμος. Ο γιος του όμως θα ερωτευτεί τη φτωχή και όμορφη Κατερινέτα («να τη φάει η μάνα της δε θα τη χόρταινε», σελ. 61), η οποία μεγαλώνει με τη μάνα και τ’ αδέρφια της, αφού ο πατέρας της δεν άντεξε την οικονομική απραξία, καθώς και τη ζήλια και τις βρισιές της γυναίκας του κι απομονώθηκε σε μια καλύβα να ψαρεύει, ώσπου χάθηκε τελείως. Μαύρη και λυπημένη η ζωή της Κατερινέτας, της κόρης του Λωλοκούτρη, μέχρι που ερωτεύεται τον γιο του Ζαννή Κονόμου κι από κει και πέρα μια σειρά από γεγονότα θα τους οδηγήσουν σε κοινές αποφάσεις που θα αλλάξουν την πορεία των γεγονότων του βιβλίου. «Όλα θα πήγαιναν μια χαρά γιατί ήταν οι δυο τους, σε λίγο τρεις. Για τα άλλα είχε ο Θεός. Έτσι ξέρει ο φτωχός» (σελ. 140).

Κι έρχεται στο προσκήνιο η επόμενη γενιά των πρωταγωνιστών που θα μας συντροφέψει ως το επόμενο βιβλίο της διλογίας: ο Περσέας, ορφανός από πατέρα («Μικρά τα όνειρά του, στο μέγεθος του νησιού. Όταν θα ξεπερνούσαν το μπόι του, λίγο αργότερα, θα έπρεπε να πολεμήσει σκληρά», σελ. 372) και η Ανδρομέδα, που η θεία της ήταν να παντρευτεί αλλά η μάνα της πήρε γαμπρό, ο Κώνσταντης Σπέρας που θα δεθεί με φιλία με τον Περσέα, μεγαλωμένος σε μια πάμφτωχη οικογένεια όπου «τα δυο μεγάλα παιδιά έγλειφαν τις πέτρες να χορτάσουν την πείνα τους», ένα παιδί με ιδέες και όραμα για κοινωνική δικαιοσύνη και ισότητα, καθώς και η φιλάσθενη και επιληπτική Λόττε. Παιδιά με διαφορετικές καταβολές, άμαθα από τα οικογενειακά μυστικά που θα τους βαρύνουν στη συνέχεια, παίζουν μεταξύ τους, κάνουν παρέα, μαθαίνουν και μεγαλώνουν. Δίπλα τους, ή μάλλον απέναντί τους, βρίσκεται ο Γκέοργκ Γκρόμαν που έγινε χειρότερος από τον πατέρα του, στριφνός, ακατάδεκτος, αγενής, απότομος, απάνθρωπος, ψηλομύτης, μεγαλωμένος σε άνετο περιβάλλον αλλά με προβληματική συμπεριφορά, με γονείς που αδιαφορούσαν ή φοβόντουσαν να ασχοληθούν με την προκλητική συμπεριφορά του: «Και φταίνε όλοι. Εκείνη που τον ανάθρεψε, ο Εμίλ που δεν τον ανάθρεψε, ο Γκέοργκ που δεν ικανοποίησε τις προσδοκίες τους» (σελ. 375). Το βάζει πείσμα να ξεπεράσει τον πατέρα του, είναι αποφασισμένος να καθυποτάξει τους πάντες, να γίνει σταδιακά βασικός προμηθευτής της πανίσχυρης Γερμανικής Αυτοκρατορίας, πανίσχυρος και πάμπλουτος: «Όσο είχαν παίξει οι εργάτες στα μεταλλεία τους, είχαν παίξει, ώρα τέλος! Έπρεπε να δουλέψουν πιο σκληρά, να ματώσουν» (σελ. 288). Ξεσπάει έτσι ένας εμφύλιος μεταξύ πατέρα και γιου όσο οι κάτοικοι του νησιού, με μονόδρομο επιβίωσης τα μεταλλεία, παρακολουθούν γεμάτοι αγωνία τα αποτελέσματα και ταυτόχρονα η δουλειά αυξάνεται, οι άνθρωποι αργοπεθαίνουν στις στοές.

Από σελίδα σε σελίδα ξεδιπλώνεται το χρονικό της εξόρυξης των μεταλλευμάτων της Σερίφου, τα ατυχήματα, οι αλλαγές στον κοινωνικό ιστό του νησιού, η οικιστική ανάπτυξη, οι μεταμορφώσεις του εσωτερικού και του εξωτερικού της χέρσας αυτής γης. Με τη συναρπαστική γραφή της η Μαίρη Κόντζογλου δίνει μια πλήρη καταγραφή των αλλαγών των εποχών και των μέσων εξόρυξης, χαρίζοντας ανατρεπτικά γεγονότα που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και άφατο ρεαλισμό. Δε μένει τίποτα απ’ έξω, τονίζονται με αντικειμενικότητα οι συνθήκες στις οποίες δρουν οι ήρωες του βιβλίου και το περιβάλλον στο οποίο αγωνιούν, τσακώνονται, ονειρεύονται ώστε να δικαιολογηθούν οι πράξεις και οι αντιδράσεις τους. Πρόκειται για ένα χρονικό εξαπάτησης, εκμετάλλευσης, διχόνοιας, ευτελισμού των ανθρώπων που ζητούσαν ένα κομμάτι ψωμί από έναν τυχοδιώκτη που ήρθε για να γίνει πλούσιος αδιαφορώντας για όλα τα υπόλοιπα. Μικρές ιστορίες συνοδεύουν τον κύριο άξονα της πλοκής, αίτια και αιτιατά βγαίνουν στο φως, χαρακτήρες που έρχονται και φεύγουν ή στήνουν τα γερά θεμέλια που θα μας οδηγήσουν στο δεύτερο βιβλίο, όλα αυτά συγκροτούν ένα πλούσιο σε καλλιέπεια έργο, γραμμένο με άφθονα καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις και μεταφορές: «άνοιξη στα μέσα της και η μέρα χασομεράει» (σελ. 19), «…στην ηλικία τους η ζωή είναι ένα ατέλειωτο καλοκαίρι, ώσπου να πεις δέκα σ’ αγαπώ έφευγε ο χειμώνας» (σελ. 138), «…αρχή φθινοπώρου είναι αλλά η κάψα έχει γαντζωθεί στα βράχια της Σερίφου και δεν λέει να φύγει» (σελ. 300) κ. ά. Επιπλέον, η συχνή χρήση ενεστώτα διαρκείας δίνει ένταση και ρυθμό στο κείμενο, οι διακριτικές παρεμβάσεις της συγγραφέως στη ροή («αν θέλετε τη γνώμη μου», «και εδώ πρέπει να τονίσουμε πως…» κλπ.) κάνουν την εξιστόρηση πιο προσωπική και δένουν ανεπαίσθητα τον αναγνώστη με τα προσωπικά βιώματά της κατά τη συγγραφή. Συναρπαστικές λεπτομέρειες, ρεαλισμός και παραστατικότητα, καλομελετημένοι χαρακτήρες, ενδιαφέρουσες εξελίξεις, πιστότητα και αυθεντικότητα εποχής και τόπου είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός ακόμη καλογραμμένου βιβλίου της Μαίρης Κόντζογλου.

«Από ήλιο σε ήλιο» δουλεύουν οι φτωχοί μεροκαματιάρηδες κάτοικοι της Σερίφου και το μυθιστόρημα μας ξεναγεί σε αυτό το ανεμοδαρμένο, άγονο, φτωχό, κακοτράχαλο νησί. Πάνω Πιάτσα, Κάστρο, η κορυφή του Τούρλου, Χώρα, Μεγάλο Λιβάδι, Κουταλάς, Μία Χωριό, Μονή Ταξιαρχών είναι οι τόποι δράσης και πότε μπαίνουμε σε σπίτια κι εκκλησίες και πότε βυθιζόμαστε στις σκοτεινές στοές, σε κεκλιμένα, φρεάτια, ράμπες, σκάλες φόρτωσης, μηχανοστάσια. Με πόση φροντίδα και σεβασμό περικλείεται ο μεταλλωρύχος: «Στη δουλειά εκείνη κάθε λεπτό μπορεί να ήταν το τελευταίο, τα βάζεις με τη γη και νικάς, έτσι νιώθεις άτρωτος, θεός. Κι αυτό ίσως να σε παρασύρει σε ακόμη πιο επικίνδυνα πράγματα. Δεν ήταν μόνο αντικειμενικά επικίνδυνη η δουλειά του μεταλλωρύχου. Ήταν και υποκειμενικά επικίνδυνη» (σελ. 367). Παράλληλα με τα συναρπαστικά γεγονότα, απότοκα της εκμετάλλευσης των Γκρόμαν, που θα οδηγήσουν στα αιματηρά γεγονότα του επόμενου βιβλίου, σε δεύτερη ανάγνωση βλέπουμε τη δύσκολη και ανύπαρκτη ουσιαστικά θέση της γυναίκας που δεν έχει αντίλογο ούτε γνώμη και άποψη αλλά δουλεύει στο σπίτι και στα χωράφια, χωρίς δικαίωμα σκέψης και μάθησης: «Γιατί το φύλο τους να μαραίνεται κατά πώς θέλουν οι άλλοι;» (σελ. 593). Επίσης, ενδιάμεσα στα κεφάλαια εξελίσσεται και η αφήγηση της μυθολογίας του νησιού, με τον βασιλιά Πολυδέκτη, τον Περσέα και τη Δανάη, τον Κηφέα και την Κασσιόπη, να βιώνουν εξίσου σκληρές και δύσκολες συνθήκες που συνδέονται άρρηκτα με τις εξελίξεις στο σήμερα, καταφέρνοντας έτσι το βιβλίο να συνενώσει το απώτερο παρελθόν με το παρόν, γιατί η Σέριφος είναι τόπος άρρηκτα δεμένος με τη μυθολογία του. Όπως τονίζει και η συγγραφέας, λίγα γράμματα γνώριζαν οι άνθρωποι, όσοι γνώριζαν, μα από στόμα σε στόμα κι από γενιά έφτασαν ως αυτούς οι μύθοι του  νησιού τους. Μάλιστα, βρήκα έξυπνο τον παραλληλισμό της ιστορίας του Περσέα που σώζει την Ανδρομέδα από το κήτος, όταν η Ανδρομέδα του σήμερα υποκύπτει στις προτάσεις του κήτους της ιστορίας κι αφήνεται να φαγωθεί! Το πρώτο βιβλίο της διλογίας με τίτλο «Αποσπερίτης» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα πλούσιο σε εξελίξεις, συναισθήματα και προβληματισμούς και μια δυνατή αρχή που θα μας οδηγήσει στο επόμενο βιβλίο.

Βιβλίο Το χρώμα του καλοκαιριού 
Συγγραφέας Μαρία Ανδρικοπούλου
Εικονογράφος Βασίλης Κουτσογιάννης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Υδροπλάνο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Ανδρικοπούλου έγραψε ένα τρυφερό και λυρικό κείμενο για παιδιά από 6 ετών και πάνω που θα ξυπνήσει τις παιδικές αναμνήσεις των περισσότερων από μας, όσων δηλαδή βιώσαμε (οι μεγάλοι) και βιώνουμε (οι μικρότεροι) ακριβώς αυτά: διακοπές στο νησί του παππού και της γιαγιάς, το παιχνίδι πιο ξέγνοιαστο, το καρπούζι πιο νόστιμο, η ζέστη πιο υποφερτή. Και να που έρχεται ο βραχνάς του «ξαπλώστε και μην κοιμάστε», εκείνη η απευκταία ώρα της σιέστας, της άκρας ησυχίας, με τον καυτό ήλιο να πυρώνει τους δρόμους και τα σπίτια… Η αφηγήτρια λοιπόν της ιστορίας ατενίζει τον πίνακα του Νικολάου Λύτρα «Το ψάθινο καπέλο» και τον έχει μάθει απ’ έξω, αφού δεν μπορεί να κοιμηθεί το μεσημέρι. Μια μέρα όμως, σαν σε όνειρο, το παιδί του πίνακα οδηγεί το κορίτσι στο εργαστήρι του ζωγράφου που αγωνίζεται πολύ καιρό «να αιχμαλωτίσει στον καμβά το χρώμα του καλοκαιριού». Πώς μπορείς λοιπόν σε μια εικόνα να τα χωρέσεις όλα, «το τραγούδι των τζιτζικιών, το πορτοκαλοκίτρινο χρώμα του ήλιου, το φως που χτυπάει αλύπητα τους κυκλαδίτικους ασβεστωμένους τοίχους στο καταμεσήμερο»; Μέχρι να δοθεί η απάντηση σε αυτό το βασανιστικό ερώτημα ακολουθούμε τον ζωγράφο σε μέρη όπου αγωνίζεται να βρει την έμπνευση, στους όρμους με τα καΐκια, στα λιβάδια με τα στάχια, στα στενά δρομάκια με τα γαϊδουράκια, στιγμές που ξεχειλίζουν θερινή ανεμελιά αλλά «η ουσία του καλοκαιριού του ξέφευγε ακόμα». Και τότε…

Η εικονογράφηση του Βασίλη Κουτσογιάννη είναι εξαίρετη από κάθε άποψη. Δεν καταφέρνει μόνο να αποτυπώσει με ποικίλους τρόπους αυτό το οικείο χαλκόχρωμο, χρυσό, πορτοκαλί και κίτρινο φως του καλοκαιριού αλλά καταφέρνει να ενσωματώσει λεπτομέρειες από τους πιο γνωστούς πίνακες του Νικολάου Λύτρα στη δική του φαντασία και στη ροή του κειμένου! Παιδιά που παίζουν στα σπαρτά, στενά αιγαιοπελαγίτικα σοκάκια, θάλασσα και σύκα συγκροτούν άψογα την αίσθηση της θερινής ραστώνης και αγάπησα πολύ τον τρόπο με τον οποίο εμφανίστηκε στο παράθυρο του καλλιτέχνη το παιδί που του χάρισε την πολυπόθητη έμπνευση. Τι ωραία που στάθηκε στο παράθυρο, πόσο ταίριαξε με το περιβάλλον, πόσο έξυπνο που η αντανάκλαση του ήλιο δεν αποκάλυψε αν είναι αγόρι ή κορίτσι, κάτι που οδήγησε τον καλλιτέχνη να αποτυπώσει ακριβώς αυτό: ένα παιδί, αδιάφορο το φύλο, με ψάθινο καπέλο σ’ ένα παράθυρο που το χτυπάει ο ήλιος! Υπέροχη, εκπληκτική δουλειά που συνάδει απόλυτα με τη λυρικότητα του λόγου που πηγάζει από το κείμενο.

«Το χρώμα του καλοκαιριού» είναι μια ενδιαφέρουσα και πρωτότυπη περιπλάνηση στο έργο του Νικόλαου Λύτρα με αφορμή τις καλοκαιρινές διακοπές ενός μικρού κοριτσιού. Μικρές και μεγάλες λεπτομέρειες από γνωστούς πίνακες, η σχεδόν ανάγλυφη αγωνία του καλλιτέχνη μπροστά σε κάθε νέο πίνακα με έμφαση στην προσπάθειά του να αποτυπώσει το χρώμα του καλοκαιριού σε έναν από αυτούς, η λιτή και τόσο κομψή αφήγηση, η εκπληκτική εικονογράφηση, οι αναμνήσεις του αναγνώστη που βοηθάει το βιβλίο να ξεπηδήσουν, όλα αυτά συγκροτούν ένα από τα καλύτερα και πιο πρωτότυπα από άποψη δομής και πλοκής βιβλία για παιδιά από 6 ετών και πάνω.