Βιβλίο Βεντέτα στον Βόσπορο
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη στο νέο της μυθιστόρημα εξυφαίνει με ενδιαφέροντα τρόπο μια ιστορία γεμάτη ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ανατροπές, σασπένς, έρωτα, μυστικά και εσωτερική πάλη. Η ιστορία ξεκινάει από ένα χωριό της Στερεάς Ελλάδας και μας συστήνει τα τέσσερα αδέλφια Καρασούλη: τον έμπορο Γιώργη, ο οποίος στα πενήντα του αποφάσισε να παντρευτεί και πήρε την αρκετά μικρότερή του Ευθαλία, τη γεροντοκόρη Θεώνη, τη χήρα του Μάρκου Σαλβάογλου Βασιλική, της οποίας ο γιος, Γιαννής, στράφηκε στον κλήρο κι ετοιμάζεται να γίνει μοναχός και τον πλούσιο δικηγόρο Θεμιστοκλή, σύζυγο της Φεριντέ χανούμ, ο οποίος ζει στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί μένει με την οικογένειά του και ο κοσμηματοπώλης Λευτέρης Σαλβάογλου που θρηνεί για τον χαμό του αδελφού του, Μάρκου. Η άφιξη της Ευθαλίας στο σπίτι των Καρασούληδων θα φέρει δραματικές αλλαγές, όλες ενορχηστρωμένες από τρεις αδίστακτες Μοίρες. Στη Νύμφη του Βοσπόρου θα καταλύσουν αργά ή γρήγορα οι ήρωες του μυθιστορήματος κι αυτό θα πυκνώσει την πλοκή, θα δώσει κάποιες λύσεις αλλά θα δημιουργήσει καινούργιες περιπέτειες κι όλα αυτά όσο προχωράμε σταδιακά στα αίτια που οδήγησαν στο αιματηρό ξέσπασμα του όχλου κατά της ελληνικής κοινότητας στις 6/7 Σεπτεμβρίου 1955.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ρεαλιστικές σκηνές, διεισδυτικά ψυχογραφήματα, ενδιαφέρουσες εξελίξεις που με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα μα πάνω απ’ όλα μια πρωτότυπη αφηγήτρια που μας μεταφέρει σε πρώτο πρόσωπο όσα διαδραματίζονται στις σελίδες του βιβλίου. Η Θεώνη και η Ευθαλία μετά τον γάμο έρχονται στην Κωνσταντινούπολη, ένας άντρας μπλέκει με παράνομα φορτία και κοντραμπάντο κι ο δρόμος τον φέρνει στην Κορνουάλη, η αδελφή της Ευθαλίας, Φανή, την ακολουθεί στο ταξίδι της και γνωρίζει από κοντά τη σκοτεινή πλευρά της πόλης, μια διάσημη μοδίστρα ανακαλύπτει το νέο αστέρι της ραπτικής («Αίγλη, φινέτσα, κομψότητα και πίσω από όλα αυτά σκληρή δουλειά, πληγωμένα δάχτυλα, ταλαιπωρημένα μάτια», σελ. 126), ένα παιδί θα εξαφανιστεί, ένας απαγορευμένος έρωτας θα φουντώσει κι οι λανθασμένες επιλογές θα απογειώσουν τις εξελίξεις. «Περίεργους τρόπους έχει η ζωή να διασταυρώνει τους δρόμους των ανθρώπων εν αγνοία τους» (σελ. 296). Η αφηγήτρια μάλιστα παρεμβαίνει κάπου κάπου με σχόλια και προσωπικά της συναισθήματα που τ’ αφήνει να την παρασύρουν σε ανατριχιαστικές προοικονομίες: «Η σειρά των Καρασούληδων σταματά εδώ. Όσα τσαλίμια και να κάνει για να μας ξεφύγει» (σελ. 100). Εξαιτίας όμως αυτής της επιλογής το τέλος το βρήκα βιαστικό και μονόπλευρο, μιας και το πρόσωπο που εξιστορεί παραδέχεται πως δεν την ενδιαφέρουν οι άλλοι, παρά μόνο δύο χαρακτήρες, αφήνοντάς μας να αναρωτιόμαστε τι απέγιναν οι άλλοι! Δυστυχώς τα Σεπτεμβριανά ξεσπούν στις τελευταίες σελίδες και οι ήρωες απλώς μπλέκουν σε αυτά, κάποιοι αλλάζοντας χαρακτήρα ξαφνικά και αναίτια, κάποιοι άλλοι ακολουθώντας απρόσμενα μονοπάτια. Εύρημα πρωτότυπο συγγραφικά αλλά αφήνει εκκρεμότητες αναγνωστικά, μιας και η πλοκή με έκανε να αγαπήσω όλους τους χαρακτήρες! Η πλοκή κατά τα άλλα προχωράει σωστά, με εκπλήξεις και ανατροπές που με άφηναν άφωνο και με παρέσερναν να διαβάσω παρακάτω, με γλαφυρές περιγραφές, με αληθοφάνεια στις πράξεις και στις σκέψεις των ηρώων. Αγωνιούσα για το πού θα βρεθούν οι χαρακτήρες στο επόμενο κεφάλαιο ή τι θα αντιμετωπίσουν και ταυτόχρονα προβληματιζόμουν με διλήμματα, όπως «καρδιά ή καθήκον;», να υποκύψεις στη σάρκα ή να παραμείνεις πιστός στο όραμά σου; Πώς μπορεί να βρει κανείς τη δύναμη της συγχώρεσης, της αληθινής μετάνοιας και της σιδερένιας θέλησης; Πώς να επανορθώσουμε για τα λάθη μας και πώς να υποστηρίξουμε τις επιλογές μας; Μου άρεσε επίσης που, αντί να μακρηγορήσουμε και να εντρυφήσουμε στην οικογενειακή ιστορία των Καρασούληδων πριν τον γάμο, μαθαίνουμε ό,τι χρειάζεται μέσα από τις συζητήσεις της Θεώνης και της Βασιλικής κατά τη διάρκεια των ετοιμασιών κι έτσι το κείμενο ελαφρύνει αρκετά και δεν κουράζει με μακροσκελείς και ίσως περιττές λεπτομέρειες.

Επίσης, πόσο όμορφα, πόσο παραστατικά μας χαρίζεται η Κωνσταντινούπολη, με την ακμάζουσα μετά την κατάργηση του βαρλικιού ελληνική κοινότητα, με το Πέραν και τον Γαλατά, τις επαύλεις και τα φτωχόσπιτα, το Σουλούκουλε όπου η λαγνεία, το χασίς και η πορνεία έχουν τον πρώτο λόγο, με τη Χάλκη και την Πρίγκηπο, το Νεοχώρι και το Σισλί, με το Σταυροδρόμι και την εύπορη κοινότητά του αλλά και το πλήθος των φτωχών κι εγκαταλειμμένων οικογενειών και παιδιών. Μια πόλη που στους δρόμους της κυκλοφορούν μικροπραματευτάδες και ζητιάνοι, καλοντυμένοι και αριστοκράτες κι η συγγραφέας όλα τα παρατηρεί, όλα τα αποτυπώνει στο χαρτί. Καταφέρνει μάλιστα να δώσει τον απαιτούμενο ρεαλισμό με τα γεγονότα που οδήγησαν σταδιακά στην ελληνική «Νύχτα των Κρυστάλλων» του Σεπτεμβρίου του 1955, χωρίς να φέρνει στο προσκήνιο αχρείαστες ιστορικές λεπτομέρειες ή μακροσκελείς αναφορές. Μια συζήτηση από δω, μια σκηνή από την άλλη, ένα άρθρο πιο μετά καταγράφουν τα βήματα που οδήγησαν στον χαλασμό του ελληνικού στοιχείου. Εν κατακλείδι, η «Βεντέτα στον Βόσπορο» είναι μια συναρπαστική ιστορία που ξεδιπλώνεται στη μαγευτική Κωνσταντινούπολη και μας συστήνει ενδιαφέροντες χαρακτήρες που βιώνουν λάθη, πάθη, ανατροπές και εκπλήξεις στη ζωή τους. Ένα ακόμη μυθιστόρημα της Γιώτας Γουβέλη που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο Ό,τι κι αν φέρει το αύριο
Τίτλος πρωτοτύπου What tomorrow brings
Συγγραφέας Mary Fitzgerald
Μεταφραστής Χριστιάννα Σαμαρά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Σέφι (από το Περσεφόνη, αυτό το αφήνω ασχολίαστο) Μπλέικ ζει μεταξύ Λονδίνου και Κορνουάλης. Παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου γνωρίζει κι ερωτεύεται τον Άμιας Τρόι και ανατρέπονται τα πάντα μέσα της. Αδιαφορεί για τον καθωσπρεπισμό της οικογένειάς της, για την τάξη της, και του δίνεται παθιασμένα και απερίσκεπτα. Ο Άμιας τελικά την εγκαταλείπει για να πολεμήσει στο πλευρό των Δημοκρατικών στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Αποκαρδιωμένη, η Σέφι επιστρέφει στη ζωή της, όπου τίποτα δεν είναι πια το ίδιο, κι αρχίζει να εργάζεται ως βοηθός ρεπόρτερ του Τσάρλι Μπράντφορντ. Αυτή είναι η αρχή ενός συγκλονιστικού, ανθρωπιστικού, περιπετειώδους, ρομαντικού, συγκινητικού και πολυεπίπεδου μυθιστορήματος που με έκανε να νιώσω αγωνία, συγκίνηση, τρυφερότητα, μίσος και πολλά άλλα αισθήματα.

Το ιστορικό πλαίσιο είναι μια πολύ καλή επιλογή κατ’ εμέ. Έχω διαβάσει πάμπολλες φορές για ερωτικές ιστορίες και περιπέτειες με φόντο τον πόλεμο ενώ εδώ η ιστορία εκτυλίσσεται κυρίως πριν το ξέσπασμα της λαίλαπας, χωρίς να αποδυναμώνεται σε ένταση και διαχρονικά νοήματα. Η Περσεφόνη ταξιδεύει στο Βερολίνο και την Ισπανία ως ανταποκρίτρια και ζει τραγικές, δύσκολες και επικίνδυνες στιγμές. Ειδικά το ταξίδι της στο Βερολίνο είναι τόσο ανάγλυφο που έπιανα τον παλμό των ανθρώπων που νιώθουν τον πόλεμο στο σβέρκο τους, ανησυχούν για την άνοδο του φασισμού και οι Ναζί αξιωματικοί έχουν ήδη αρχίσει να συμπεριφέρονται σαν άρχοντες του κόσμου. Η πρωτεύουσα της Γερμανίας έχει αρχίσει να απομονώνει τους Εβραίους, οι περισσότεροι από τους οποίους όμως δεν έχουν χάσει την πίστη τους και την ελπίδα ότι τα πράγματα θα βελτιωθούν, δε θα ξεσπάσει πόλεμος, όλα καλά! Κατάσκοποι παρακολουθούν την Περσεφόνη, βαδίζουν στα ίχνη της, αναρωτιούνται τι θέλει στην πατρίδα τους. Από την άλλη, οι περιπέτειες και το κυνηγητό στα βουνά της Ισπανίας ήταν γεμάτα από δράση και αγωνία και μου έδειξαν την πολύπλευρη προσωπικότητα της ηρωίδας του βιβλίου.

Εξίσου σημαντικό πρόσωπο είναι και η αδελφή της Περσεφόνης, η Ξανθή, ένα σχεδόν κενό και άβουλο πλάσμα, που γοητεύεται αμέσως από τα ιδεώδη του ναζισμού, μηρυκάζει τις απόψεις και την ιδεολογία του Χίτλερ και δε διστάζει να σπιτωθεί με έναν σημαντικό Γερμανό αξιωματικό στο σπίτι του στο Βερολίνο. Ο δρόμος της διασταυρώνεται συχνά με της αδελφής της, μόνο και μόνο για να συγκρουστούν. Σταδιακά όμως η συγγραφέας αρχίζει να μεταμορφώνει (να παραμορφώνει) αυτό το αθώο ουσιαστικά πλάσμα και να το μετατρέπει σε αξιολύπητη εικόνα, κάνοντάς το να ζει εξαιρετικά δύσκολες καταστάσεις. Για μένα η Ξανθή είναι ακριβώς η προσωποποίηση του οποιουδήποτε πίστεψε και προασπίστηκε τα ιδεώδη του ναζισμού και μετά το τέλος του πολέμου η Ιστορία τον έβαλε στη σωστή του θέση. Συγκινήθηκα πάρα πολύ με την εξέλιξη του χαρακτήρα αυτού και ενώ στην αρχή τη θεωρούσα χαζή και φερέφωνο σταδιακά ήρθε στις σωστές, ανθρώπινες διαστάσεις της κι ένιωσα οίκτο.

Κι ερχόμαστε τώρα στις σελίδες που προσπέρναγα! Η Περσεφόνη είναι μια δυναμική ρεπόρτερ, που αγαπά τη δουλειά της, βάζει την οικογένειά της πάνω απ’ όλα αλλά βρίσκεται διχασμένη ανάμεσα σε δύο άντρες, τον Άμιας και τον Τσάρλι, που ο καθένας τους έχει τη δική του, ιδιαίτερη θέση στην καρδιά της. Είναι τόσο πλούσιος ο αισθηματικός κόσμος που ξεδιπλώνεται ανάμεσα στους τρεις αυτούς ανθρώπους, χωρίς περιττές ερωτικές σκηνές και χωρίς ανυπόστατους διαλόγους, που το κείμενο θα το λατρέψει κάθε αναγνώστρια. Αν και δε συμμερίζομαι τις σκέψεις και τις απόψεις της, ο χειρισμός από την κυρία Mary Fitzgerald ήταν άριστος. Μικρά ψήγματα, μικρά περιστατικά, ανατροπές και εμπόδια, αρχίζουν να υφαίνουν σταδιακά έναν ιστό στον οποίο εμπλέκονται δύο διαφορετικοί άντρες που δεν πλακώνονται από ζήλια αλλά ξεσπάνε στη γυναίκα που τους αγάπησε.

Ο Τσάρλι μου άρεσε για τη διακριτική σχετικά στάση του και για τη μεγάλη αγάπη που είχε για την Περσεφόνη. Δε δίστασε να την αφήσει να αποφασίσει ανεπηρέαστη τι θα κάνει στη ζωή της ενώ οι θυσίες που έκανε για αυτόν τον έρωτα ήταν υπερβολικά πολλές. Από την άλλη ο Άμιας είχε ένα σκοτεινό παρελθόν, αινιγματικά μυστικά και αρκετές συκοφαντίες που τύφλωναν την πρωταγωνίστρια από το να δει την πραγματικότητα σωστά. Η εξέλιξη της ερωτικής ιστορίας κορυφώνεται σε ένα από τα ωραιότερα φινάλε που έχω διαβάσει σε τέτοιου είδους βιβλία. Οι εικόνες ξεπετάγονται καθόλου ωραιοποιημένες και ντύνουν εναλλάξ με σκούρα και φωτεινά χρώματα μια συγκλονιστική ιστορία αγάπης.

Το βιβλίο το συνιστώ ανεπιφύλακτα για τον άψογο χειρισμό του ερωτικού τριγώνου, για την ιδανική επιλογή πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις, για τα ουσιώδη, βαθιά, αιώνια μηνύματα για την ανθρωπότητα, τον έρωτα και τους δεσμούς της οικογένειας, για τις παραστατικότατες σκηνές. Οι πρωταγωνιστές που συστήνονται στην αρχή δεν έχουν καμία σχέση με αυτούς που μας αποχαιρετούν στην τελευταία σελίδα. Είναι πιο ώριμοι, πιο σίγουροι, πιο αποφασιστικοί! Οι ανατροπές και οι εκπλήξεις έρχονται απανωτά και η φαντασία της κυρίας Mary Fitzgerald οργιάζει! Από τα καλύτερα κείμενα που πέρασαν από τα χέρια μου! Κι επιτέλους, κάποια στιγμή πρέπει να πάω στην Κορνουάλη, την οποία, εκτός από τη Rosamunde Pilcher, τώρα την εκθειάζει και η Mary Fitzgerald!

Βιβλίο Τραγωδία σε τρεις πράξεις
Τίτλος πρωτοτύπου Three act tragedy
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα ενδεδυμένο με όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας θεατρικής παράστασης. Πράξη πρώτη: Υποψία, Πράξη δεύτερη: Βεβαιότητα και Πράξη Τρίτη: Αποκάλυψη. Σκηνοθεσία: Σερ Τσαρλς Κάρτραϊτ, βετεράνος ηθοποιός και οικοδεσπότης της βραδιάς κατά την οποία χάνει τη ζωή του ο εφημέριος Μπάμπινγκτον. Βοηθοί σκηνοθέτη η Ερμιόνη Λίον Γκορ που ενδιαφέρεται για τον Κάρτραϊτ και ο Σάτερθγουεϊτ που συνεργάζεται για την επίλυση του μυστηρίου. Φωτισμοί: Ηρακλής Πουαρό φυσικά, με την απαραίτητη αυλαία να πέφτει στο γνωστό σκηνικό των υποθέσεών του, με τους υπόπτους να συγκεντρώνονται σ’ έναν χώρο και ο ντετέκτιβ να αποκαλύπτει αργά και βασανιστικά την αλήθεια.

Οι καλεσμένοι και το φιλικό περιβάλλον του ηθοποιού δίνουν την ευκαιρία στη συγγραφέα να διαλέξει πολύ προσεκτικά διαφορετικές όψεις της αγγλικής κοινωνίας, φυσικά με έμφαση στους αστικούς κύκλους. Γραμματείς και ηθοποιοί, γιατροί και εφημέριοι, κουτσομπολιά και φήμες, πάθη και μίση όλα αρμονικά εντεταγμένα σ’ ένα συνονθύλευμα στη σκιά του οποίου δρα ένας δολοφόνος. Βασικός άξονας των εξελίξεων είναι ο ανομολόγητος έρωτας μεταξύ του Καρτράιτ και της νεότερής του Ερμιόνης Λίτον Γκορ, κάτι που δίνει άφθονη τροφή για κουτσομπολιά ενώ το μεταξύ τους παιχνίδι «σε θέλω, κάνε κάτι, δε σε θέλω, πώς σου ήρθε;» δίνει λαβή στη συγγραφέα να τονίσει πόσο διαφορετικά φλερτάρανε κάποτε και πώς τώρα. Παρ’ όλ’ αυτά, η Ερμιόνη ήταν παρούσα και στον δεύτερο θάνατο και παρακάλεσε τον Καρτράιτ να έρθει προς βοήθειά της, μια κίνηση απελπισίας αλλά και άκρως ρομαντική! Έτσι, ο ηθοποιός, μαζί με τον φίλο του, κύριο Σάτερθγουεϊτ, ξεκινάνε μια σειρά από έρευνες και ερωτήσεις και με την πολύτιμη βοήθεια της Ερμιόνης σχηματίζουν ένα ενδιαφέρον ερευνητικό τρίο. Ο Ηρακλής Πουαρό αρχικά τους βοηθάει ως παρατηρητής, σύντομα όμως οι εξελίξεις τον αναγκάζουν να αφοσιωθεί στα φαιά του κύτταρα και να εξιχνιάσει την υπόθεση.

Μάλιστα, ο διευθυντής της τοπικής αστυνομίας, συνταγματάρχης Τζόνσον, είναι ενθουσιασμένος από τη γνωριμία του με έναν ηθοποιό του θεάτρου που τον επισκέπτεται για πληροφορίες ως προς τον δεύτερο θάνατο: «Κι εμένα μου αρέσει το θέατρο, αλλά να είναι το έργο καλό, σοβαρό, όχι σαν κι αυτές τις σαχλαμάρες που ανεβάζουν στη σκηνή στην εποχή μας…» (σελ. 82). Ταυτόχρονα, μόλις λίγες σελίδες νωρίτερα, επαινούνταν η θεατρική καινοτομία: «Δίπλα στον κύριο Σάτερθγουεϊτ καθόταν η δεσποινίς Γουίλς, το θεατρικό έργο της οποίας, Ο μονόδρομος, είχε γίνει δεκτό με διθυράμβους από τους κριτικούς, που το χαρακτήριζαν ό,τι πιο πνευματώδες και τολμηρό είχε ανέβει στο Λονδίνο εδώ και κάποια χρόνια» (σελ. 34). Αυτό είναι ένα ελάχιστο δείγμα της ποικιλίας των δειγμάτων που παραθέτει σε κάθε της σχεδόν έργο η Agatha Christie, προσδίδοντας ρεαλισμό και σωστή πολυπλοκότητα στα κείμενά της. Τον Επιθεωρητή θα τον συναντήσουμε ξανά στα «Χριστούγεννα του Ηρακλή Πουαρό» (θα κυκλοφορήσει το 1938).

Η ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη και δίνεται με απίθανο αριθμό διαφορετικών οπτικών γωνιών, χιλιάδες ερωτήματα, μια σειρά από ανακρίσεις που αναλαμβάνουν οι πρωταγωνιστές ενώ η τελική αποκάλυψη όχι μόνο συμπληρώνει απόλυτα το παζλ αλλά με άφησε και πάλι άφωνο τόσο ως προς τον χειρισμό της πλοκής όσο και ως προς τις επιπλοκές της καθαυτής υπόθεσης: κίνητρο, πράξη, άλλοθι. Ιδιαίτερα ο πρώτος θάνατος ήταν μια συγκλονιστική ιδέα, που έκανε ακόμη και τον Ηρακλή Πουαρό να τρέμει σαν το ψάρι! Το περιστατικό το μνημονεύει έντονα στους «Φόνους με αλφαβητική σειρά» που θα κυκλοφορήσει το 1936.

Ο Ηρακλής Πουαρό περνάει το διάστημα ανάμεσα στους δύο θανάτους στο Μόντε Κάρλο. «Πλέον βρίσκομαι σε διακοπές. Τα κατάφερα. Είμαι πλούσιος. Αποσύρθηκα. Τώρα ταξιδεύω σε διάφορα μέρη του κόσμου», ανακοινώνει σ’ έναν συνομιλητή του. Μάλιστα, μαθαίνουμε και λίγα οικογενειακά και προσωπικά του στοιχεία: «-Βλέπετε, όταν ήμουν παιδί, ήμουν φτωχός… Ήμασταν μεγάλη οικογένεια. Έπρεπε να βρούμε τον δρόμο μας στη ζωή. Μπήκα στην αστυνομία. Εργάστηκα σκληρά. Σταδιακά εξελίχθηκα. Άρχισα να αποκτώ φήμη. Κατάφερα να γίνω γνωστός. Άρχισα να γίνομαι γνωστός διεθνώς. Στο μεταξύ, κόντευα στη σύνταξη. Όμως ξέσπασε ο Πόλεμος. Τραυματίστηκα. Ήρθα, ένας αποκαρδιωμένος και αποκαμωμένος πρόσφυγας, στην Αγγλία». Η δολοφονία της κυρίας που τον φιλοξενούσε ξύπνησε τα φαιά του κύτταρα κι έτσι βρήκε τον ένοχο: «Και ταυτόχρονα ανακάλυψα πως δεν είχα τελειώσει ακόμη. Αντίθετα, οι δυνάμεις μου ήταν ισχυρότερες από ποτέ. Έτσι, άρχισα μια δεύτερη σταδιοδρομία, ως ιδιωτικός ντετέκτιβ, στην Αγγλία».  Είναι ευχαριστημένος όμως; «Φίλε μου, να φυλάγεστε από τη μέρα που τα όνειρά σας θα γίνουν πραγματικότητα» (σελ. 77-78).

Το μυθιστόρημα είναι η ενδέκατη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1934 και ελαφρώς παραλλαγμένη ως προς το κίνητρο του δολοφόνου στην Αγγλία το 1935 (αυτή η έκδοση θεωρείται σήμερα η κανονική). Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Θάνατος υπό δοκιμήν» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Ο φάρος
Τίτλος πρωτοτύπου The lighthouse
Συγγραφέας P. D. James
Μεταφραστής Τούλα Τόλα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα κλασικό whodunit, πολύ ωραία δοσμένο στη σημερινή εποχή. Η υπόθεση εκτυλίσσεται σε ένα νησί που υπάρχει μόνο στη φαντασία της συγγραφέως, αν και δε θα με χάλαγε να υπήρχε όντως, μιας και οι κάτοικοί του είναι μόνο όσοι γεννήθηκαν εκεί, τα μηχανοκίνητα απαγορεύονται, τα εφόδια και οι προμήθειες έρχονται από τη στεριά με λεμβούχο κι όλα τα φωτίζει ο φάρος του νησιού. Η συγγραφέας αποδίδει με πολύ καλό τρόπο νοοτροπίες, συναισθήματα, χαρακτήρες, ατμόσφαιρα. Νομίζεις ότι διαβάζεις ασαφή και κουραστική προανακριτική δικογραφία αλλά σιγά σιγά ο μύθος σε τυλίγει με την άχλη του, τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν στη θέση τους και καταλαβαίνεις επιτέλους ξεκάθαρα τι σε τυραννάει από την πρώτη σχεδόν σελίδα ως προς την ταυτότητα του υπόπτου. Οι χαρακτήρες παίζουν σκραμπλ, πίνουν τσάι, κουτσομπολεύουν, έχουν αμαρτωλά μυστικά, ξέρει ο ένας τις συνήθειες του άλλου, είναι ψυχοπονιάρηδες, ένας όμως δεν αγαπάει και τόσο τους συγκατοίκους του. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα για τους φανατικούς της αγγλικής αστυνομικής λογοτεχνίας. Δείχνει Agatha Christie αλλά δεν την κοπιάρει, η συγγραφέας έχει δικό της, ξεκάθαρο και σαφές στυλ που σε παρασύρει!

Καλογραμμένο και ατμοσφαιρικό όμως η μετάφραση με ξένισε σε πολλά σημεία. Πολλά πράγματα δε μεταφράστηκαν σωστά και ειδικά αυτή η λέξη κότατζ που επαναλαμβάνεται. Μα καλά δεν μπορούσε να αποδοθεί ως εξοχικό, υποστατικό, οίκημα, σπίτι, κάτι; Κατά τα άλλα δεν έχω αντιρρήσεις!

Βιβλίο Περιπέτεια στο νησί
Τίτλος πρωτοτύπου The island of adventure
Συγγραφέας Enid Blyton
Μεταφραστής Γιάννα Μυράτ
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια σειρά από ασθένειες έκαναν τον δεκατετράχρονο Φίλιπ Μάνερινγκ να χάσει τα περισσότερα μαθήματα κι έτσι, με προτροπή των θείων του, για ν’ αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο, περνάει τώρα το καλοκαίρι του μ’ έναν από τους δασκάλους του. Στην παρέα τους ευτυχώς προστίθεται ο συνομήλικος ορφανός Τζακ Τρεντ, που ονειρεύεται να γίνει ορνιθολόγος, με τον παπαγάλο του, την Κίκι, και τη μικρότερη αδελφή του, Λούσι-Ανν, οπότε τα πράγματα απέκτησαν περισσότερη πλάκα. Μια αναποδιά στο τέλος των μαθημάτων φέρνει τους Τρεντ στο σπίτι του νέου τους φίλου και της δωδεκάχρονης αδελφής του, Ντάινα, στο σπίτι τους στο Κράγκι Τοπς της Κορνουάλης. Έτσι ξεκινάει η θρυλική σειρά με τα τέσσερα παιδιά και τον παπαγάλο τους που για πρώτη περιπέτεια καλούνται να λύσουν τις μυστηριώδεις λάμψεις που φαίνονται στο δυσπρόσιτο και έρημο Νησί του Σκότους, να καταλάβουν τον πραγματικό ρόλο ενός μυστηριώδους φίλου που μένει απομονωμένος, να κάνουν διάφορες φάρσες στον γενικών καθηκόντων Τζο, που δεν τα συμπαθεί καθόλου κ. ά.

Συναρπαστικές αναλυτικές περιγραφές, εκτεταμένοι διάλογοι που δίνουν ζωηρότητα και ρεαλισμό στην ιστορία, ανατροπές και εκπλήξεις κι ένα μυστήριο που όλο και πυκνώνει από σελίδα σε σελίδα, κωμικοτραγικές εξελίξεις που με διασκέδασαν και ταυτόχρονα με γέμισαν αγωνία για τη συνέχεια, έμφαση σε έννοιες όπως η αγάπη προς τα ζώα, η φιλία, η έννοια του κακού μέσα από μια όσο γίνεται πιο ωραιοποιημένη εικόνα και πολλά άλλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αγαπημένης συγγραφέως εκατομμυρίων παιδιών είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Πάντως, μου έκαναν εντύπωση οι σχεδόν πρωτόγονες καταστάσεις στον μισογκρεμισμένο πύργο των Τρεντ, του οποίου οι ένοικοι ζούσαν χωρίς ζεστό και κρύο νερό, χωρίς ηλεκτρικό, με πολλές δουλειές νοικοκυριού καθημερινά, με το πλύσιμο να γίνεται μια φορά την εβδομάδα και τ’ αγόρια να κοιμούνται στον ψηλό πύργο που δεν είχε παράθυρα! Πάντως στον ελεύθερο χρόνο τους ψάρευαν, κολυμπούσαν, εξερευνούσαν και στην πορεία άρχισαν να εμφανίζονται κάποια περίεργα σημάδια που θα οδηγούσαν τα παιδιά στην πρώτη τους περιπέτεια.

«Περιπέτεια στο νησί» λοιπόν και ξεκινήστε άφοβα να γνωρίσετε μια νέα παρέα μικρών ηρώων που θα σας συναρπάσει χάρη σε μια πένα που ξέρει τι ζητάνε οι μικροί αναγνώστες από 8 ετών και πάνω και το προσφέρει απλόχερα και γλαφυρά. Το γεγονός ότι εκδόθηκε το 1944 και εξακολουθεί να είναι στις πρώτες προτιμήσεις παιδιών και γονέων λέει από μόνο του πολλά!

Βιβλίο Το καρουζέλ
Τίτλος πρωτοτύπου The carousel
Συγγραφέας Rosamunde Pilcher
Μεταφραστής Αναστασία Δεληγιάννη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι πολύ σύντομο (δεν τη χορταίνω τη Rosamunde Pilcher) και δυστυχώς ίσως φανεί επιφανειακό, ρηχό και σχεδόν βιαστικό. Η Πρου, εν όψει γάμου με έναν επιφανή δανδή της καλής κοινωνίας, για τον οποίο έχει αμφιβολίες ως προς τι νιώθει γι’ αυτόν, πάει στην Κορνουάλη σε μια εκκεντρική θεία της για να τη φροντίσει τώρα που έσπασε το χέρι της. Εκεί γνωρίζει έναν γοητευτικό καλλιτέχνη (που τον ερωτεύεται) και ένα αθώο, κλειστό και σιωπηλό κοριτσάκι. Το κοριτσάκι το ξαπέστειλε βιαστικά ο πατέρας του στη γιαγιά της για όσο θα κρατούσαν κάτι επισκευές στο σχολείο της ενώ η μάνα της ήταν κάπου στη Μαγιόρκα. Πολλοί διάλογοι, λίγες σελίδες, δεν με άγγιξε σχεδόν καθόλου. Πιστεύω ότι αν μιλούσε το κοριτσάκι και μας αφηγούνταν την ιστορία της θα ήταν πιο τρυφερό και πιο όμορφο. Και το καρουζέλι; Αγαπημένο παιχνίδι της Πρου και του κοριτσιού που δεν είχε άλλα παιχνίδια να παίξει και το αγάπησε αλλά πέραν τούτου ουδέν. Αν ήταν γραμμένο αλλιώς και με περισσότερες σελίδες θα το αγαπούσα. Αν είναι το πρώτο σας βιβλίο της συγγραφέως μην την αγνοήσετε, διαβάστε και κάποιο άλλο της έργο.

Βιβλίο  Μαζεύοντας κοχύλια
Τίτλος πρωτοτύπου The shell seekers
Συγγραφέας Rosamunde Pilcher
Μεταφραστής Αναστάσιος Αργυρίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Πενέλοπε δεν έχει τη δύναμη να πάρει ρηξικέλευθες αποφάσεις για τη ζωή της κι υποτάσσεται στο πεπρωμένο της. Και όλα αυτά τα ζούμε μέσα από τα μάτια της Πενέλοπε, που στα εξήντα της πλέον, έχει υποστεί μια καρδιακή προσβολή κι αναθεωρεί τις απόψεις για τη ζωή, ξανακοιτά τα λάθη της και βλέπει με ειλικρίνεια τα παιδιά της, την Ολίβια (πετυχημένη αρχισυντάκτρια περιοδικού), τον Νόελ (τυχοδιώκτη, τυχάρπαστο και άμυαλο) και τη Νάνσι (με δυο κακομαθημένα παιδιά, χαζές φιλοδοξίες για κοινωνική αναρρίχηση και αναγνώριση, παντρεμένη με έναν επίσης επηρμένο σύζυγο). Τα παιδιά, μιας και οι ζωγράφοι της βικτωριανής εποχής ξανάρχονται στη μόδα των δημοπρασιών τέχνης, πιέζουν την Πενέλοπε να πουλήσει τα έργα του πατέρα της, γνωστού ζωγράφου Λόρενς Στερν. Η Πενέλοπε δεν τους δίνει σημασία: αφοσιώνεται στον κήπο της, τη ζωή της και τις ερωτικές αναμνήσεις που της ξυπνά ο κηπουρός που της στέλνουν για να φροντίζει τον κήπο της, ένας κηπουρός ίδιος με τον Αμερικανό λοχαγό που είχε αγαπήσει στον πόλεμο! Κι όταν η κόρη της, Ολίβια, το μόνο παιδί που την αντιμετωπίζει ως μάνα κι όχι ως θησαυροφυλάκιο, της στέλνει την κόρη του δικού της αγαπημένου συντρόφου να κάνει μια νέα αρχή μετά τον θάνατο του πατέρα της δίπλα της και να την προσέχει, ο κηπουρός και το κορίτσι ζουν έναν μοναδικό έρωτα, συγκινώντας αφάνταστα την Πενέλοπε, που ζει μέσα από τις στιγμές του νέου ζευγαριού τις δικές της στιγμές. Τα νέα παιδιά από τη μία, τα δικά της παιδιά από την άλλη. Ποιος θα κερδίσει; Τι θα κάνει η Πενέλοπε τους πίνακες του πατέρα της; Και γιατί;

Τρυφερό, συγκινητικό και ανθρώπινο. Μια μάνα και η κοσμοθεωρία της. Πώς μπορούν τα γεγονότα και οι ίδιοι της οι απόγονοι να την κάνουν να αλλάξει ριζικά, να σκληρύνει, να πετρώσει αλλά και να βρει διέξοδο στις ελπίδες και στα όνειρα ενός νέου ζευγαριού, που το στηρίζει με πάθος και με κάθε άλλο δυνατό τρόπο; Παιδιά που στρέφονται εναντίον της μητέρας τους για τα λεφτά, μιας γυναίκας που ουσιαστικά δεν την έστερξαν ποτέ και τώρα μυρίστηκαν χρήματα αλλά φευ….Έρωτες, συναισθήματα, ένα παρελθόν πίσω μας κι ένα μέλλον μπροστά μας για να επανορθώσουμε και να βελτιώσουμε. “Μαζεύοντας κοχύλια” ο αγαπημένος πίνακας της Πενέλοπε (και δικός μου) και γύρω από αυτόν τον πίνακα ερωτικές ιστορίες, απογοητεύσεις, ωμότητες και τελικά μια αχτίδα ελπίδας και αισιοδοξίας. Από τις αυθεντικές λογοτεχνικές φωνές η Rosamunde Pilcher.

Βιβλίο Η στιγμή του ρόδου
Τίτλος πρωτοτύπου The rose and the yew tree
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο βιβλίο «Η στιγμή του ρόδου» έχουμε ένα ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στον ανάπηρο Χιου Νόρεϊς, τον καιροσκόπο και υποψήφιο των Εργατικών Τζον Γκάμπριελ και την ξεπεσμένη αριστοκράτισσα Ιζαμπέλα Σεντ Λου, με φόντο την Κορνουάλη. Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 1947, λίγα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο κι αυτό φαίνεται μέσα στο κείμενο: «Στα χρόνια που ακολούθησαν τον πόλεμο του 1939-45, η Ευρώπη και η Ανατολή είχαν διέλθει μια ζοφερή περίοδο. Ο φόβος κορυφωνόταν ολοένα κι ο φόβος είχε  θρέψει μια νέα σοδειά από αγριότητες και θηριωδίες. Ο πολιτισμός είχε αρχίσει να ραγίζει» (σελ. 14). Ο πρωτότυπος τίτλος του είναι «The rose and the yew tree» («Το ρόδο και ο ίταμος»), είναι εμπνευσμένος από τον στίχο του T. S. Eliot «Η στιγμή του ρόδου κι η στιγμή του ίταμου έχουν την ίδια διάρκεια» και αναφέρεται στο αρωματικό και τρυφερό τριαντάφυλλο (Ιζαμπέλα) και στον τοξικό και πικρό ίταμο (Γκάμπριελ): Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε πρώτη φορά το 1988 από τις εκδόσεις «Λυχνάρι» με τον τίτλο «Η Ιζαμπέλα που φοβόταν τον θάνατο» και τώρα επανεκδίδεται με τη γνωστή φροντίδα και επιμέλεια των εκδόσεων Διόπτρα.

Ο Τζον Γκάμπριελ είναι ένας «πολεμιστής παρασημοφορεμένος με τον Σταυρό της Βικτωρίας, καιροσκόπος, φιλήδονος και χαρισματικός», δεινός ομιλητής και με ένα βαθύ μίσος για την αριστοκρατική τάξη: «Μισώ αυτές τις αλαζονικές γυναίκες της ανώτερης τάξης… Ζούνε, σε ολάκερη τη χώρα, σε σπίτια υπό κατάρρευση, με εισοδήματα που έχουν συρρικνωθεί σε μηδαμινό βαθμό. Πολλές από δαύτες δεν έχουν να φάνε… Αλλά έχουν κάτι που δεν μπορώ ν’ αποκτήσω -και που ποτέ δε θ’ αποκτήσω-, ένα τρισκατάρατο αίσθημα ανωτερότητας» (σελ. 66). Τα πυρά του τα στρέφει ακόμη και στον έμπιστό του Νόρεϊς: «Δεν είναι επειδή είσαι ένας τόσο θαυμάσια συμπονετικός ακροατής και τα σχετικά. Είναι επειδή δεν είσαι χρήσιμος για οτιδήποτε άλλο» (σελ. 115). Πρόκειται για μια αντιπαθητική φιγούρα που δε διστάζει να τσαλακώσει τη δημόσια εικόνα του, ριψοκινδυνεύοντας να χάσει ακόμη και τις εκλογές.

Ο παράλυτος από τροχαίο ατύχημα Χιου Νόρεϊς μετακόμισε στο Σεντ Λου της Κορνουάλης, στο σπίτι που κληρονόμησε η γυναίκα του ζωγράφου αδελφού του, Τερέζα. Εκεί μπαίνει στη ζωή του η Ιζαμπέλα, εγγονή της λαίδης Σεντ Λου, χήρας και κληρονόμου του κάστρου και της γύρω περιοχής. Κινούμενος σε αναπηρικό αμαξίδιο και μην έχοντας να κάνει κάτι, γίνεται πολύ εύκολα κάτι σαν εξομολογητής των συνομιλητών του ή μπορεί, μιας και κανείς δεν του δίνει πολλή σημασία, να παρατηρεί και να καταγράφει αντιδράσεις, συμπεριφορές και συνομιλίες ευκολότερα. Παρ’ όλη τη θέση του, δε χάνει το χιούμορ του, που είναι καλοδεχούμενο μέσα σε τόση ψεύτικη ανωτερότητα γύρω του: «Καμιά φορά, μόνο και μόνο για να διασκεδάσω, της ανέφερα το ένα όνομα μετά το άλλο και περίμενα να ξινίσει η αρχική γλυκύτητα των σχολίων της» (σελ. 116).

Η Ιζαμπέλα είναι μια προσωπικότητα που δε σκιαγραφείται τόσο πολύ ούτε τόσο εύκολα ενώ μια απρόβλεπτη κίνηση προς το τέλος του μυθιστορήματος της δίνει μια πινελιά αγιότητας. Εκπροσωπεί την καταρρέουσα αστική τάξη που πέφτοντας παρασύρει έναν ολόκληρο κόσμο γύρω της, κάτι που η Agatha Christie δε σταματά να τονίζει καθ’ όλη τη διάρκεια του μυθιστορήματος.

Γύρω από αυτούς τους τρεις ανθρώπους θα στηθεί ένα αξιόλογο δίχτυ, με αναπάντεχους ελιγμούς και απρόσμενες εξελίξεις. Δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω πως πρόκειται για ένα σχετικά στατικό μυθιστόρημα, που θυσιάζει τη δράση για τα μελετημένα, τεκμηριωμένα πραγματολογικά στοιχεία, μέσα από τα οποία αναδύεται η βρετανική μεταπολεμική κοινωνία. Άλλωστε, ο παροπλισμένος Νόρεϊς, ο Εργατικός Γκάμπριελ και η αριστοκράτισσα Σεντ Λου είναι τα καλύτερα δείγματα των τάξεων που θέλει να αναλύσει και να αναφέρει η συγγραφέας. Μόνο η συναρπαστική ματιά ενός κόσμου που αλλάζει και στέκει μουδιασμένος και ίσως ανήμπορος μπροστά στις σαρωτικές αλλαγές μιας νέας εποχής, καθώς και η Κορνουάλη (πάντα η Κορνουάλη) και φυσικά το βάρος του ονόματος της Agatha Christie είναι αυτά που με βοήθησαν να τελειώσω το μυθιστόρημα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δε βγήκα κερδισμένος από το βιβλίο.

Η γραφή είναι παλαιομοδίτικη, με συντακτικό και λεξιλόγιο που πλέον δεν υφίστανται στην εποχή μας, οπότε έχουμε και την αντίστοιχη αξιόλογη μετάφραση, που ζωντανεύει ακριβώς την ατμόσφαιρα της εποχής και το στυλ της αγγλικής αριστοκρατίας (ο Αύγουστος Κορτώ πρέπει να κοπίασε πολύ αναζητώντας το κατάλληλο λεξιλόγιο και τη σωστή δομή), χωρίς να υποσκελίζει ή να προσβάλλει το πρωτότυπο κείμενο. Υπάρχουν πάντως πολλές παρομοιώσεις και μεταφορές που δίνουν ζωντάνια και γλαφυρότητα στο κείμενο: «Διότι η Κάθριν Γιουγκουμπιάν διαθέτει την επιμονή μιας βαριοπούλας και τη μονοτονία ενός φλόγιστρου ασετιλίνης, σε συνδυασμό με την εξουθενωτική επίδραση του νερού που στάζει σε πέτρα!» (σελ. 8), «Η αχνή, γλυκιά σαν μήλο φωνή σώπασε…» (σελ. 56), «Ο Κάρσλεϊκ είναι άριστα χωμένος στη δουλειά του, όπως ο σκόρος στο μάλλινο» (σελ. 54).

Η διεισδυτική και διερευνητική ματιά της συγγραφέως δε μένει μόνο στην ανθρώπινη ψυχολογία αλλά παρατηρεί και σχολιάζει με ευρηματικό τρόπο και απτά παραδείγματα και τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές αλλαγές της Αγγλίας κυρίως αλλά και του κόσμου. Με αφορμή την παραδοσιακή, ήρεμη και καθόλου συναρπαστική ζωή στην αγγλική επαρχία όπως αυτή αναπαρίσταται στο Σεντ Λου δίνεται η ευκαιρία να καταγραφούν ένα σωρό παρατηρήσεις για τον ελεύθερο χρόνο των κατοίκων (αγαπημένο χόμπι το ουίστ, ένα παιχνίδι με χαρτιά), τους μεταξύ τους δεσμούς, τις συνήθειές τους, τον διαχωρισμό τους σε Συντηρητικούς και Εργατικούς, Τόρις και κόκνεϊ κλπ. Η πολιτική αντιπαράθεση εν όψει των εκλογών, που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο βάρος στην υπόθεση, εξουδετερώνεται και ισοπεδώνεται σε δύο φράσεις: «-Σε ενδιέφεραν ποτέ τα πολιτικά, Τερέζα; -Ανέκαθεν μου φαίνονταν περιττά. Αρκούμαι στο να ψηφίσω τον υποψήφιο που θεωρώ πιθανότερο να κάνει τη λιγότερη ζημιά» (σελ. 38). Φυσικά δε λείπουν και οι αιχμές: «Η γυναικεία ψήφος, είπε, ήταν ανέκαθεν ακανθώδης» (σελ. 53). Από την άλλη, σα βόμβα έσκασε μπροστά μου η ασημαντότητα μιας παρατήρησης για έναν κατά τα άλλα σημαντικό υποψήφιο: «Τι κρίμα που έχει τόσο λαϊκά πόδια» (σελ. 57). Η πεμπτουσία του σνομπισμού και η κενότητα μιας παρατήρησης σε μια άκαιρη πρόταση που θα μπορούσε πραγματικά να εκφέρει ένας Άγγλος ψηφοφόρος! Τέλος, η πρόταση στη σελίδα 109 αποδυναμώνει την αξία της εξουσίας από τη μια και τονίζει τον φόβο που ακόμη είχε ο κόσμος για τον νεκρό πια και λαοπλάνο Φύρερ: «Ποιος θαρρείς πως είμαι, ο Χίτλερ; Δε θέλω εξουσία, δεν έχω καμία φιλοδοξία να επιβάλλομαι στους συνανθρώπους μου ή στον κόσμο εν γένει. Για όνομα του Θεού, άνθρωπέ μου, για ποιο λόγο θαρρείς πως έμπλεξα σ’ αυτήν την κομπίνα; Η εξουσία είναι μια μπούρδα!» Για άλλη μια φορά η Agatha Christie αποδυναμώνει το βάρος σημαντικών θεσμών με απλές, καθημερινές εκφράσεις! Και κλείνω με το πιο διαχρονικό, καίριο, πάντα επίκαιρο σχόλιο: «Τι είναι η πολιτική στο κάτω κάτω αν όχι γειτονικά κιόσκια στο πανηγύρι του κόσμου, που το καθένα τους προσφέρει το δικό του μαντζούνι που γιατρεύει όλα τα δεινά;» (σελ. 181).

Η συγγραφέας, αν και ήταν γύρω στα εξήντα όταν το έγραφε, πάρα πολλές φορές τονίζει το παρωχημένο των μεγάλων σε ηλικία ανθρώπων και πόσο μεγάλο εμπόδιο είναι για την πρόοδο μιας κοινότητας ή ενός ευρύτερου συνόλου. «Ο πρόεδρος [του Συντηρητικού πολιτικού κόμματος της περιοχής και κυριάρχου στις επερχόμενες εκλογές] άρχισε να μιλά με μια τρεμουλιαστή, μελίρρυτη φωνή. Ο κόσμος για τον οποίο μουρμούριζε, συλλογίστηκα, δεν υπήρχε πλέον» (σελ. 56). Ο κόσμος καταρρέει γύρω μας και πρέπει όχι μόνο να το συνειδητοποιήσουμε αλλά και να αντιληφθούμε τις νέες ανάγκες και επιταγές ώστε να δημιουργήσουμε έναν καλύτερο αυριανό κόσμο, αυτό υποστηρίζεται σθεναρά καθ’ όλη την έκταση του κειμένου.

Δεν είναι όμως μόνο οι σημαντικές πολιτικές αλλαγές της βρετανικής κοινωνίας αλλά και η επαναστατική αύρα μιας νέας τάξης πραγμάτων, για την οποία καθιερωμένες, πάγιες αξίες και ολόκληρα status quo κατακρημνίζονται: «-Δε θα παντρευτώ εκτός της τάξης μου. Ω, ναι, ξέρω ποια είναι η τάξη μου. Δεν είμαι τζέντλεμαν. -Σημαίνει τίποτα η λέξη αυτή στις μέρες μας; ρώτησα με αμφιβολία. -Η λέξη όχι. Αλλά αυτό που νοηματοδοτεί εξακολουθεί να υφίσταται» (σελ. 111). Και φυσικά υπάρχει το αγαπημένο μου απόσπασμα στη σελίδα 148 που δεν αφήνει τίποτα όρθιο: «Δεν έχουν δεύτερο βρακί. Ζούνε σ’ ένα κατεστραμμένο, ετοιμόρροπο κάστρο και παριστάνουν ότι είναι οι σπουδαιότερες όλων. Κάθεται εκεί και ξύνεται χωρίς να κάνει τίποτα, ελπίζοντας ότι θα την παντρευτεί ο μονάκριβος κληρονόμος… Αυτές οι κοπέλες με αηδιάζουν, Νόρεϊς. Κακομαθημένα πεκινουά, αυτό είναι. Κι η λαίδη Σεντ Λου αυτό ακριβώς θέλει να είναι. Τι διάολο ωφελεί να είσαι η λαίδη Σεντ Λου τη σήμερον ημέρα; Όλα αυτά τα πράγματα έχουν παρέλθει οριστικά. Κωμικά, μόνο αυτό είναι στις μέρες μας, σαν καλαμπούρι σε βαριετέ…».

Το μυθιστόρημα το προτείνω σε όποιον αρέσει να διαβάζει ρομαντικές ιστορίες του παλιού καιρού, με ψυχογραφίες, αργή δράση και μπόλικη ατμόσφαιρα Αγγλίας, σε όποιον θέλει να δει ένα άλλο συγγραφικό ταλέντο της Αγκάθα Κρίστι και σε όποιον έχει την υπομονή και τη θέληση να ξεψαχνίσει ένα κείμενο-ντοκουμέντο για τις μέρες της Αγκάθα Κρίστι και πώς κατάφερε να εντάξει όσα ήξερε, μάθαινε και διέβλεπε σε ένα μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλιστικούς χαρακτήρες, αληθοφανή και ψυχολογικά επεξηγημένα συμπλέγματα ανθρώπινων σχέσεων, και επικαιρότητα.

Βιβλίο Βρες με
Τίτλος πρωτοτύπου Find me
Συγγραφέας J. S. Monroe
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ελληνικά Γράμματα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια συναρπαστική ιστορία μυστηρίου που οδηγεί τον αναγνώστη σε συγκεκριμένες υποψίες και μια μονόδρομη κατεύθυνση, μόνο και μόνο για να τινάξει ξαφνικά τα πάντα στον αέρα και να ανεβάσει την ένταση και το σασπένς στα ύψη. Η καλογραμμένη πορεία ερευνών, το παρελθόν της Ρόζας που ζωντανεύει μέσα από το ημερολόγιό της και ο Τζαρ, που ζει απίστευτες περιπέτειες, μπλεγμένος ως εκεί που δεν πάει σε αυτήν την υπόθεση, δίνουν ποικιλία στην αφήγηση και δε με άφησαν σε ησυχία ούτε λεπτό. Στο πρώτο μέρος έχουμε τη φοιτητική ζωή της κοπέλας από το χειμερινό εξάμηνο του 2011 ως το θερινό τρίμηνο του 2012, που περιγράφει τα γεγονότα εν είδει ημερήσιων καταγραφών, και η γραφή της ακροβατεί ανάμεσα στο κωμικό, με πολλά αστεία και προκλητικά περιστατικά από την ανέμελη ( φοιτητική ζωή στο Κέιμπριτζ, δηλαδή μπιροποσίες και χαπάκια ecstasy, φωτιά στα μαλλιά με σαμπούκα και ολονύχτια πάρτι («Κανείς δεν θέλει να μείνει μόνος του, ειδικά την πρώτη χρονιά», σελ. 80), το μελαγχολικό, με τις αναμνήσεις από την ευτυχισμένη ζωή με τον πατέρα της ως το μοιραίο τροχαίο ατύχημα που τους χώρισε για πάντα, ως το ρομαντικό, με τον Τζαρ και τις φάσεις που περνάει η σχέση τους ως την εξαφάνισή της.

Το οικογενειακό υπόβαθρο της κοπέλας είναι εξίσου καλά μελετημένο. Ο πατέρας της Ρόζας εργαζόταν στο Πολιτικό Τμήμα του Υπουργείου Εξωτερικών κι έτσι τον έστελναν σε πρεσβείες σε όλο τον κόσμο για να συντάξει αναφορές. Η Ρόζα νιώθει πως η καριέρα του βάλτωσε εξαιτίας της, γιατί ήθελε να περνάει περισσότερο χρόνο μαζί της. Η μητέρα της είχε αυτοκτονήσει λόγω επιλόχειας κατάθλιψης ένα χρόνο αφού τη γέννησε κι έτσι ο δεσμός των δυο τους ήταν άρρηκτος. Η αδερφή του πατέρα της, Έιμι, μένει με τον άντρα της, Μάρτιν, στον τόπο όπου έγινε το μοιραίο κι είναι μια γυναίκα που ακροβατεί ανάμεσα στην πραγματικότητα και τον εθισμό των ηρεμιστικών χαπιών.

Πέντε χρόνια μετά από εκείνη τη βραδιά, ο Τζαρλαθ Κοστέλο, βραβευμένος νεαρός Ιρλανδός συγγραφέας που ξέπεσε να αρθρογραφεί για ποπ είδωλα της μουσικής σκηνής σε καλλιτεχνική ιστοσελίδα, έχει ακόμα το προαίσθημα πως η Ρόζα ζει, κάτι που το εντείνει η ψευδαίσθηση πως τη βλέπει παντού στον δρόμο. Όταν το εξομολογείται στον Καρλ, τον μοναδικό σύμμαχό του στο γραφείο, εκείνος δεν τον πιστεύει και τον παραπέμπει σε μια καλή ψυχοθεραπεύτρια. Αυτή είναι η αφορμή στη συγγραφέα να εκφραστεί ειρωνικά απέναντι σε αυτό το σημαντικό, κατά τα άλλα, κομμάτι της ζωής μας: «Σκέφτεται όλους εκείνους που έχουν καθίσει σε αυτά τα δωμάτια, ξεφορτώνοντας τα προβλήματά τους για μία ώρα προτού τα πάρουν ξανά μαζί τους και στη συνέχεια βγουν στον δρόμο» (σελ. 86). Στο διαμέρισμα του Τζαρ όλα δείχνουν πως την ξεπέρασε, σε μια αποθήκη όμως έχει στήσει ολόκληρα επιχειρησιακά σχέδια για να την εντοπίσει και να ερευνήσει τις συνθήκες θανάτου της.

Η αφήγηση σε ενεστώτα διαρκείας δίνει ένταση και δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες για επιπλέον αγωνία και φρενήρες γύρισμα σελίδων. Το διπλωματικό παρελθόν του πατέρα της Ρόζας σύντομα στρέφει τον νεαρό σε μονοπάτια που τον μπλέκουν με τις Μυστικές Υπηρεσίες και τον Σκοτεινό Ιστό, χωρίς ούτε στιγμή να φτάνουμε στην υπερβολή ή σε επίπεδο πεπερασμένων κατασκοπικών μυθιστορημάτων. Αντίθετα, η μαεστρία του χειρισμού της πλοκής με προετοίμαζε για ένα αντίστοιχο τέλος, που ειλικρινά δε θα μ’ άρεσε, μιας και δεν πολυσυμπαθώ τέτοιου είδους βιβλία, αν και η τακτική αναφορά του Τζων Λε Καρέ στο κείμενο, με τον πράκτορα Σμάιλι να μας κλείνει το μάτι, ήταν ένας διακεκριμένος φόρος τιμής σε κάτι ξεχωριστό στο είδος του, στο δεύτερο μέρος όμως, όπως προείπα, ένα αναπάντεχο πρόσωπο παρεμβαίνει στην αφήγηση, αρχίζοντας έτσι να χτίζει σωστά το οικοδόμημα που ετοιμάστηκε πριν αλλά με κεράμους και πλίνθους ατάκτως ερριμμένους.

Δυστυχώς, η εξέλιξη των γεγονότων και ο πραγματικός λόγος εξαφάνισης της Ρόζας με αποτρέπουν να γράψω το παραμικρό συναίσθημα που προέκυψε από αυτά, γιατί είναι κρίμα έστω και μία λέξη να χαλάσει τη μαγεία των εκπλήξεων που περιμένουν τον αναγνώστη. Η κεντρική ιδέα λοιπόν για την οποία γίνονται όλα αυτά είναι πολύ καλή και ταυτόχρονα απάνθρωπη, από ψυχολογικής σκοπιάς, με όλες τις απαραίτητες λεπτομέρειες να παρατίθενται μπροστά μου και να με ανατριχιάζουν ως το μεδούλι. Ίσως αυτή ακριβώς η «εμμονή» να απωθήσει πολλούς αναγνώστες κι είναι κρίμα, γιατί προσπέρασα αυτές τις λεπτομέρειες χωρίς να έχω χάσει τον ειρμό της πλοκής, άρα… Οι τρόποι αφήγησης αλλάζουν, η αλήθεια έρχεται όλο και πιο κοντά, ο Τζαρ αρχίζει να συνδέει τα κομμάτια του παζλ και η τελική αποκάλυψη με γέμισε συμπόνια και οίκτο.

Το «Βρες με» είναι ένα καλογραμμένο θρίλερ, με παραστατικούς και δωρικούς διαλόγους, γρήγορες σκηνές, λιτές περιγραφές, αναπάντεχες εξελίξεις, ρεαλισμό και συναισθήματα. Είναι ένα ανθρωποκυνηγητό σε μονοπάτια απάτητα για το ευρύ κοινό και ταυτόχρονα αρκετά επικίνδυνα για όποιον κάνει αυτήν την απερισκεψία. Το μυστικό εξαφάνισης της Ρόζας αποκαλύπτει πολλά πράγματα για τις απάνθρωπες μεθόδους ανάκρισης που δε διστάζει κάποιος να εφαρμόσει σ’ έναν άνθρωπο και φροντίζει να διαλύσει για πάντα το τζάμι προφύλαξης από τα πειράματα σε κρυμμένα εργαστήρια. Αγωνία, ένταση, σωστά δοσμένοι χαρακτήρες, πειστικότητα και εκπλήξεις με κράτησαν ως το τέλος και με ξενύχτησαν.