Βιβλίο Καλό, κακό κορίτσι 
Τίτλος πρωτοτύπου Good bad girl
Συγγραφέας Alice Feeney
Μεταφραστής Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Λένε πως τίποτα δε συγκρίνεται με την αγάπη μιας μητέρας. Αν το ψάξεις όμως, θα ανακαλύψεις πως τίποτα δε συγκρίνεται με το μίσος μιας κόρης»! Έτσι ξεκινάει ένα από τα πιο συναρπαστικά μυθιστορήματα της Alice Feeney που είναι αφιερωμένο στη μητρότητα, στις σχέσεις μάνας και κόρης, στην τοξικότητα των οικογενειακών σχέσεων και στην εγκατάλειψη των γεροντότερων από τα παιδιά τους όταν κοντεύουν στη δύση της ζωής τους. Η συγγραφέας αφιερώνει κάθε κεφάλαιο σε διαφορετικό χαρακτήρα που ζει αναπάντεχες εξελίξεις, μόνο που όλες του οι πλευρές φωτίζονται σταδιακά, με αποτέλεσμα να γνωρίζουμε την κάθε μία ηρωίδα του βιβλίου αλλιώς και αλλιώς να καταλήγουμε ενώ την ίδια στιγμή και οι τέσσερις μπλέκονται σε αυτό το παράδοξο γαϊτανάκι με αναπάντεχο και απρόσμενο τρόπο!

Είκοσι χρόνια πριν, μια γυναίκα πηγαίνει στο σουπερμάρκετ με ένα μωρό στο καροτσάκι του. Είχε πείσει τον εαυτό της πως τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά όταν θα γινόταν μαμά αλλά έκανε λάθη τελικά και δεν κράτησε την υπόσχεσή της να κάνει το παιδί της να νιώθει πάντα πως το αγαπά. «Από τη μέρα που γεννήθηκε, το να κάνω, να βρίσκω και να γίνομαι ό,τι χρειάζεται έχουν γίνει η αποστολή μου», σκέφτεται. «Το να είσαι μητέρα είναι ένα παράξενο μείγμα αγάπης, μίσους και ενοχής», παραδέχεται. Μεγαλώνει μόνη το παιδί της έχοντας ξεχάσει όνειρα, φιλοδοξίες, την ίδια της τη ζωή. Όταν γυρίζει για λίγο την πλάτη της βρίσκει το καροτσάκι του μωρού άδειο. Ποιος το απήγαγε και γιατί; Πώς συνδέεται αυτό το περιστατικό με τις γυναίκες του μυθιστορήματος;

Η Φράνκι Φλέτσερ εργάζεται ως επικεφαλής βιβλιοθηκάριος στις φυλακές Κρόσροουντς. Δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους, κάτι που της τόνιζε και η μητέρα της: «Ο κόσμος είναι γεμάτος από ανθρώπους που είναι καλοί στο να είναι κακοί, καθώς και από ανθρώπους που είναι κακοί στο να είναι καλοί» (σελ. 17). «Μερικές φορές, όμως, οι καλοί άνθρωποι κάνουν κακές πράξεις γιατί δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά». Πάντα θεωρούσε τον εαυτό της ως ένα καλό κακό κορίτσι και προτιμά πράγματα που κάνουν τα τοιχώματα του κόσμου της πιο συμπαγή. Υψώνει φανταστικούς τοίχους για να κρατήσει τους πάντες απ’ έξω και καταφέρνει να διαχειριστεί την άσχημη ζωή της, βρίσκοντας τρόπο να βγάλει κάτι θετικό απ’ αυτήν. Η δουλειά της την κρατάει λογική, αν και πλέον ετοιμάζεται να κάνει κάτι φρικτό. Πάντα ήταν γεμάτη αγάπη για τα βιβλία, γιατί σε αυτά κρυβόταν όποτε η πραγματική της ζωή γινόταν αφόρητη: «Ένα καλό βιβλίο μπορεί να γίνει το φως στο σκοτάδι. Ένα καλό βιβλίο μπορεί να θεραπεύσει τη μοναξιά, να αλλάξει μυαλά ή ακόμα και να αλλάξει τον κόσμο. Ένα καλό βιβλίο είναι η απόλυτη μαγεία» (σελ. 35). Μεγάλωσε μόνη της την κόρη της κι έκανε τα πάντα για να την προστατεύσει από την αλήθεια, μιας και δεν είχε άλλη επιλογή, μόνο που αυτό της κόστισε τα πάντα κι έτσι το παιδί της έφυγε από κοντά της λόγω των ψεμάτων που ανακάλυψε. Η κόρη της χάθηκε όταν ήταν έφηβη και η Φράνκι ξέρει το γιατί οπότε τώρα, που έχει στερέψει από επιλογές, χτυπά εκεί που της έχουν στερήσει πράγματα, γιατί κάποιος πρέπει να πληρώσει για όσα έχει χάσει. «Το μόνο καλό πράγμα στο να χάνεις τα πάντα είναι η ελευθερία που προκύπτει έπειτα, όταν δεν έχεις πια τίποτα να χάσεις» (σελ. 20). Μόνο που μια γνωριμία θα της ανατρέψει τα σχέδια, θα της δώσει έναν λόγο να ελπίζει κι ένα κίνητρο για να συνεχίσει, μιας και ίσως υπάρχει τελικά τρόπος να πάρει πίσω το κοριτσάκι της.

Η ογδοντάχρονη Ίντιθ Κένεντι, συνταξιούχος μυστική επιθεωρήτρια σε καταστήματα, εξαπατήθηκε από την κόρη της και υπέγραψε κάποια χαρτιά, με αποτέλεσμα να χάσει το σπίτι της και να κλειστεί χωρίς τη συναίνεσή της σε γηροκομείο. Έντρομη, διαπιστώνει πως πλέον «το καλό της κοριτσάκι μεγάλωσε και έγινε κακό»! Κάποτε η Ίντιθ έπαιρνε τις δύσκολες αποφάσεις και για τις δυο τους, τώρα όμως οι ρόλοι άλλαξαν και κανείς δεν κάνει αυτό που εκείνη θέλει, κανείς δεν την ακούει. Ξέρει όμως κατά βάθος τι έκανε για ν’ αξίζει ένα τόσο αχάριστο, κακεντρεχές και εγωιστικό παιδί. Από την άλλη, η κόρη της, Κλίο, δεν μπορεί να πληρώσει πλέον τα έξοδα της διαμονής και το γηροκομείο την απειλεί με έξωση της μητέρας της. Να όμως που η Ίντιθ εξαφανίζεται την ημέρα που βρίσκουν ένα πτώμα στο γηροκομείο και η αρχιεπιθεωρήτρια Σάρλοτ Τσάπμαν ανακρίνει την Κλίο ως κύρια ύποπτη. Τέλος, η Πέισενς Λίντελ εργάζεται στο ίδρυμα όπου μένει η Ίντιθ («εδώ έρχονται οι άνθρωποι για να πεθάνουν»), ένα κτήριο με λίγους υπαλλήλους και μια σκληρή διευθύντρια, την Τζόι Μπονέτα, που όλοι τη μισούν γιατί πάντα καταφέρνει να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Η Πέισενς συμπαθεί την Ίντιθ και δέθηκαν αμέσως με γερή φιλία, αν και η Πέισενς της έχει πει πολλά ψέματα για τον εαυτό της και για το σκοτεινό παρελθόν της, για το οποίο δεν ξέρει σχεδόν τίποτα. Καθαρίζει τα δωμάτια, συναντώντας φυσικά δυσάρεστες εκπλήξεις, έχει όμως τον δικό της τρόπο να τα αντιμετωπίζει όλα αυτά, άλλωστε είναι εγκλωβισμένη σε αυτήν τη δουλειά για οικονομικούς και γι’ άλλους λόγους. Ζει σε μια σοφίτα κι είναι ευτυχισμένη με το μικρό και στενό της βασίλειο, όπου ζει υπό παράδοξες συνθήκες ενοικίασης. Τρομάζει με τον εαυτό της και τι μπορεί να κάνει όταν την εξωθούν στα άκρα κι έτσι αποφασίζει να τελειώσει αυτό που ξεκίνησε. Τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα όταν πιαστεί στα πράσα να κλέβει τα δωμάτια των ηλικιωμένων ενοίκων και τότε…

Το »Καλό κακό κορίτσι» είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται με διαρκείς ανατροπές, οι πρωταγωνίστριες φωτίζονται σταδιακά από πλευρές που δε βγάζουν στο προσκήνιο ολόκληρη την εικόνα της προσωπικότητάς τους και κάθε τρεις και λίγο μαθαίνουμε και κάτι καινούργιο που βάζει την πλοκή σε νέες βάσεις. Ταυτόχρονα αποκαλύπτεται άλλος ένας κρίκος από την αλυσίδα που τις δένει μεταξύ τους ενώ η αφήγηση διακόπτεται σε κρίσιμο κεφάλαιο ώστε να επικεντρωθούμε στην επόμενη ηρωίδα κ. ο. κ. Δολοφονίες, εξαφανίσεις, απαγωγές, απάτες, φυλακές, γκαλερί, όλα δημιουργούν ένα εκπληκτικό πολυπρισματικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στη μητρότητα και στις γυναίκες που γίνονται μητέρες, κάνουν λάθη και θα κάνουν τα πάντα για να το διορθώσουν αυτό. Η ιστορία κυλάει σα νερό και όσο απολάμβανα την καλοσχεδιασμένη πλοκή έμπαινα σε σκέψεις για τη διαβίωση των ηλικιωμένων σε ιδρύματα όπου δεν τους φροντίζουν όπως τους πρέπει, για τον άνθρωπο που δεν αλλάζει όσο μεγαλώνει («…οι κακοί νέοι άνθρωποι καταλήγουν κακοί ηλικιωμένοι. Το μίσος δεν ξεθωριάζει με την ηλικία», σελ. 53), για τις τοξικές σχέσεις μεταξύ μητέρας και παιδιών και τις ανυπολόγιστες ψυχικές συνέπειες σε όλους, για τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο κακό και στο καλό και πώς μασκαρεύονται για να πάρει το ένα τη θέση του άλλου με δικαιολογία τις καλές προθέσεις και για τις αμφιβολίες, τους φόβους και τα λάθη που κάνουν όλοι ώστε να είναι αρεστοί στους άλλους, διαιωνίζοντας έτσι έναν φαύλο κύκλο ανατροφής (οι γονείς) και φτάνοντας στα άκρα για να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη με τα δικά τους παιδιά (οι επίγονοι). «Δεν είμαστε το άθροισμα των παιδιών μας. Αποτελούν εξίσωση που δε λύνεται, επομένως πρέπει να μάθουμε να τ’ αγαπάμε αντί να προσπαθούμε να τα κατανοήσουμε. Μερικές φορές όμως η αγάπη δεν αρκεί» (σελ. 117). Το τέλος τινάζει τα πάντα στον αέρα και με συγκλόνισε ως προς την αλήθεια που βρισκόταν μπροστά στα μάτια μου και πώς αυτή εμφανίστηκε τη στιγμή που έπρεπε με τον πιο ταιριαστό τρόπο. Μια ιστορία που βάζει βαθιά το μαχαίρι στο κόκαλο και χαρίζει απανωτές ανατροπές και ασίγαστο σασπένς.

Διαχρονικές αλήθειες:

«Μερικές φορές, η κακία είναι απλώς μεταμφιεσμένη θλίψη» (σελ. 56).

«…όλοι μας ξεκινάμε ως λευκός καμβάς, προτού μας ζωγραφίσει ο κόσμος με σκέψεις και συναισθήματα που προσποιούμαστε πως είναι δικά μας. Και αυτό μου αρέσει. Σημαίνει ότι μπορούμε να αλλάξουμε» (σελ. 107).

Βιβλίο Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος 
Συγγραφέας Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Κλαίρης Θεοδώρου διαδραματίζεται στο Μόναχο του σήμερα και αποτελεί την πρώτη προσπάθειά της να δοκιμαστεί στο αστυνομικό είδος. Είναι ένα κείμενο που δεν έχει γρήγορη και κλιμακούμενη πλοκή αλλά διεισδυτικά ψυχογραφήματα και μια σειρά από εναλλαγές στην οπτική γωνία της αφήγησης που διαστρεβλώνουν τα πραγματικά γεγονότα μέσα από ένα ευφάνταστο παιχνίδι που δε με άφησε σε ησυχία. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Λούνας, η οποία πότε προχωράει την ιστορία παρακάτω, πότε ανατρέχει στο παρελθόν της για να μας δείξει τα παιδικά της χρόνια και τη δύσκολη οικογενειακή της καθημερινότητα και από τις τριτοπρόσωπες των υπόλοιπων χαρακτήρων, καταγράφονται διεξοδικά αίτια και αιτιατά, φωτίζονται πλήρως οι χαρακτήρες και αποκαλύπτονται σταδιακά πολύτιμα στοιχεία που όχι μόνο ανατρέπουν τις εξελίξεις αλλά συμπληρώνουν αργά αργά ένα παζλ με ενόχους που δείχνουν αθώοι και το αντίστροφο, με τέτοιο ρυθμό που δεν έπαυα στιγμή να αναρωτιέμαι τι απ’ όλα όσα διαβάζω είναι αλήθεια ή ένα απολαυστικό βασανιστήριο της Κλαίρης Θεοδώρου. Η πυκνή και περιεκτική γραφή, με τους ελάχιστους διαλόγους και με τα ενδιαφέροντα πρωθύστερα που απογυμνώνουν το παρελθόν της Λούνα, είναι γεμάτη παραστατικές σκηνές, ελάχιστα καλολογικά στοιχεία («Όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου πέρασαν σε λίγες μόλις στιγμές από το πρόσωπό του και όταν εκείνο κατέληξε στο λευκό του νεκρού, κατάλαβα πως είχα νικήσει», σελ. 31) και βιβλιοφιλικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που εφάπτονται σε κάθε εκδοτική πραγματικότητα της εποχής μας: μια γυναίκα μορφωμένη και καλλιεργημένη, με σπάνιο λογοτεχνικό ένστικτο και ταγμένη «στην ποιοτική λογοτεχνία των λίγων», θαμπώθηκε από το χρήμα και πήρε διευθυντική θέση σ’ έναν εκδοτικό οίκο «των πολλών», τονίζεται πως «η κατάρα του ευπώλητου βιβλίου» είναι δυνατή και αφήνει πίσω της θύματα μα το κυριότερο: «Κανένας αναγνώστης δεν εκτιμούσε και δεν πειθόταν ποτέ από ένα βιβλίο στο οποίο ο δολοφόνος εμφανιζόταν ουρανοκατέβατος στις τελευταίες σελίδες…ο συγγραφέας, ο καλός συγγραφέας, φρόντιζε να μεταθέτει όλες τις υποψίες σου κάπου αλλού, σε κάποιο άλλο πρόσωπο μέχρι λίγες σελίδες πριν από το τέλος» (σελ. 205).

Η συγγραφέας Λούνα Μάρκος είναι μια γυναίκα νέα, επιτυχημένη και όμορφη, που απολάμβανε την απρόσμενη επιτυχία που γνώρισε ήδη με το πρώτο της μυθιστόρημα, το οποίο και την έβαλε από την αρχή στο λογοτεχνικό στερέωμα και παρέμεινε στις πρώτες θέσεις πωλήσεων της Γερμανίας για μήνες. Είκοσι βιβλία γραμμένα ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και με την ίδια δομή αλλά κοινό και κριτικοί παραληρούν για τα «εμπνευσμένα» αυτά μυθιστορήματα. Η Λούνα αναρωτιέται πλέον πότε επιτέλους το υπνωτισμένο και αποβλακωμένο αναγνωστικό της κοινό θα ξυπνήσει και θα αντιληφθεί το γελοίο της υπόθεσης; Γι’ αυτό πλέον ο Βασιλιάς, δηλαδή ο πρωταγωνιστής του βιβλίου επιθεωρητής König, πρέπει να πεθάνει, η Μάρκος τον μισεί με πάθος, νιώθει ότι καπηλεύεται τη φήμη της, ότι έχει πάρει τα ηνία και μετέτρεψε τη συγγραφέα σε υποχείριό του. Και γράφει το εικοστό της βιβλίο, την αρχή του τέλους, γιατί βάζει τον Βασιλιά να αυτοκτονεί. Νιώθει πως ήρθε η ώρα η «ποιοτική της λογοτεχνία» να βγει από τη σφαίρα των «λίγων» και να κατακτήσει το σύμπαν «των πολλών». Τελικά, το νέο της βιβλίο γνωρίζει παταγώδη αποτυχία, ο άντρας της, Φίλιπ Μπάουερ, θέλει να τη χωρίσει αλλά εμφανίζεται και ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, ένας άγνωστος που της στέλνει απειλητικά μηνύματα με προσωπικές της φωτογραφίες και έντονες απειλές: «Φέρτον πίσω ή ζήσε τις συνέπειες»!

Η Λούνα και η αδελφή της, Άννα, είναι δύο γυναίκες που μεγάλωσαν σε ένα άσχημο οικογενειακό περιβάλλον, με χιλιάδες περιπτώσεις βίας και κακοποίησης, οι οποίες βγαίνουν σταδιακά στο προσκήνιο, στήνοντας ένα τόσο δύσκολο περιβάλλον που μόνο ένας δυνατός δεσμός μπορεί να γλυτώσει τα θύματα και να τα βοηθήσει να επιβιώσουν. Είναι όντως έτσι ή μήπως η οικογένεια αυτή έχει περισσότερα μυστικά απ’ όσα φαίνονται; Συναρπαστικά και διεισδυτικά τα ψυχογραφήματα των δύο κοριτσιών, ζωντανεύουν και φωτίζουν με πρωθύστερα, που διακόπτουν την αφήγηση της κυρίως ιστορίας, το παρελθόν τους, πώς μεγάλωσαν, πώς αντιμετώπιζαν την κακοποίηση της μητέρας τους, ποιες ήταν οι φιλοδοξίες και τα όνειρά τους, ποια ήταν η εκάστοτε στάση ζωής, τι ξέχασαν και τι κουβαλούνε μέσα τους. Βρήκα συγκινητικά τα λόγια αυτής της σκληρής διαπίστωσης: «…παλιά, όταν η δυστυχία δεν είχε διαβρώσει κάθε γωνιά του σπιτιού μας κι εμάς μαζί» (σελ. 182). Οι δυο γυναίκες δείχνουν να έχουν βρει αυτό που θέλουν στη ζωή τους. Η μεν Λούνα έχει πλούτο, δύναμη και βιώνει το απόλυτο πάθος με τον Φίλιπ Μπάουερ, έναν άντρα που αγωνίστηκε σκληρά να ξεχάσει το φτωχό ανατολικογερμανικό παρελθόν του, να χτίσει μια άνετη ζωή γεμάτη ομορφιά, γοητεία και πλούτο, ώσπου γνώρισε τη Λούνα και βυθίστηκε στη χλιδή, τώρα όμως αποφάσισε να τα παρατήσει όλα, ακόμη και τα πλούτη της γυναίκας του, για την ερωμένη του! Η Λούνα ήξερε πως ο δεκάχρονος γάμος τους είχε τελειώσει εδώ και καιρό, να όμως που, αντίθετα με όσα περιμένουμε, κάνει στον άντρα της μια αναπάντεχη επικερδή πρόταση που θα βάλει μπρος τα γρανάζια μιας εκπληκτικής και αναπάντεχης περιπέτειας! Από την άλλη η Άννα, γεμάτη τραύματα, απορίες, ανασφάλειες, είναι θύμα συζυγικής κακοποίησης από τον Χόλγκερ Χόφμαν, και οι σκηνές ανάμεσά τους είναι τόσο ρεαλιστικές που λες κι ακούς τον γδούπο της σάρκας πάνω σε σάρκα στον δικό σου χώρο. Δύο διαφορετικές γυναίκες λοιπόν, δύο πορείες αντίθετες, οι οποίες όμως τέμνονται αναπάντεχα ξανά και ξανά!

Ο εκδότης Ρίχτερ, η Λότε, δικηγόρος, ατζέντισσα και φίλη της Λούνα, ο Γελωτοποιός του Βασιλιά, μια σχιζοφρενής προσωπικότητα, τυφλωμένη από το μίσος για τον θάνατο του αγαπημένου του ήρωα, που δε θέλει να σκοτώσει τη συγγραφέα γιατί αυτό θα ήταν ευλογία για κείνη, αντίθετα, θέλει να την κάνει να υποφέρει, να πεθαίνει ξανά και ξανά κάθε μέρα ως τιμωρία που δε δίστασε να καταστρέψει τον κόσμο του, ακόμη και ο μισογύνης και ισχυρογνώμων Επιθεωρητής Γιόχαν Σπρίνγκερ του Τμήματος Ανθρωποκτονιών της Βαυαρικής Αστυνομίας, που αντιπαθεί την επιτυχία των άλλων, έχει τρομερό μνημονικό και οι σκέψεις του ακολουθούν περίεργη ροή, είναι εξίσου σημαντικοί για τις εξελίξεις, δε γίνεται όμως να μην τους παραλληλίσεις με τα πιόνια ενός σκακιού, κάτι που μετατρέπει το μυθιστόρημα σε έναν πρωτότυπο αγώνα επιβίωσης. Τελικά ποιος είναι ο βασιλιάς και ποια η βασίλισσα, πόσο σημασία έχει αν πεθαίνει κανείς πρώτος ή τελευταίος και με τι συνέπειες για τους γύρω του, ποιος είναι ο ίππος, ο αξιωματικός, το απλό μα καίριας σημασίας πιόνι; «Κάτι καινούργιο ξεκινούσε. Κάτι παλιό είχε τελειώσει. Και τα πιόνια στη σκακιέρα είχαν αρχίσει πια να λιγοστεύουν» (σελ. 181).

«Ο βασιλιάς πεθαίνει πάντα τελευταίος» είναι το πρώτο δείγμα γραφής της Κλαίρης Θεοδώρου στο αστυνομικό είδος. Είναι μια ενδιαφέρουσα, έξυπνη και ανατρεπτική ιστορία με απρόσμενες εξελίξεις και ενδιαφέρουσα πλοκή, αν και οι επάλληλες οπτικές γωνίες που φωτίζουν τα γεγονότα και τα εξ αυτών παιχνιδίσματα με την αλήθεια από ένα σημείο και μετά αυξάνονται και οδηγούνται σ’ ένα αμήχανο μεγάλο φινάλε που δε μου γέννησε μεγάλη αδημονία όσο η αρχή, ακριβώς γιατί η ιστορία αλλάζει ξανά και ξανά πορεία ώσπου να καταλήξει σε μια αλήθεια που δεν κατάφερα να ακολουθήσω φανατικά ως αναγνώστης. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες με ψυχογραφήματα δοσμένα έτσι που δεν κουράζουν, αναλυτικές προτάσεις και φωτισμός κινήτρων και αιτιατών με τρόπο που μακρηγορούν αλλά οι λέξεις με κράτησαν αιχμάλωτο ώσπου να φτάσω στην πολυπόθητη αλήθεια και μια ευρηματική κεντρική ιδέα, γεμάτη διαχρονικά νοήματα και οικεία περιστατικά, συνιστούν μια καλή πρώτη προσπάθεια της Κλαίρης Θεοδώρου στο δύσκολο είδος του αστυνομικού μυθιστορήματος κι ανυπομονώ για το επόμενο βιβλίο της.

Βιβλίο Η αποικία της λήθης
Συγγραφέας Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα ασχολείται με την περίπτωση της «Αποικίας» στη Λέρο και με αφορμή μια άκρως τραγική και ασύλληπτη σε βαρβαρότητα ιστορία αναλύει και εξετάζει τις συνθήκες κράτησης και πρόνοιας στο Νοσοκομείο, την καθημερινότητα των εγκλείστων, τη βαρεμάρα των επικεφαλής ιατρών και την ανοχή των κατοίκων που εργάζονταν εκεί, προσβλέποντας μόνο στη μισθολογική τους ικανοποίηση. Η ιστορία του Άλκη, εκτός του ότι είναι απάνθρωπη ως γενεσιουργός αιτία και πραγματικά εύχομαι να μην είναι πραγματική, είναι λεπτομερής, ρεαλιστική και τη συστήνω μόνο σε όσους έχουν γερά νεύρα. Η κυρία Θεοδώρου δε χρειάζεται να καταφύγει σε λεκτικές ή περιγραφικές ακρότητες, οι ίδιες οι συνθήκες είναι ανατριχιαστικές. Και δεν έχει διαλέξει πολλές περιπτώσεις να αφηγηθεί, οπότε αποφεύγει τον σκόπελο της εκμετάλλευσης του θέματος για να προκαλέσει την ευαισθητοποίηση του αναγνώστη. Έχει καταλήξει στον πυρήνα της ιστορίας της, έχει σχεδιάσει αδρά τους χαρακτήρες που θα την αφηγηθούν και τους τοποθετεί σε ένα απάνθρωπο κολαστήριο που μέχρι και σήμερα, παρά την επέμβαση της Ευρώπης, έχει ουσιαστικά προβλήματα.

Σε γενικές γραμμές, το μυθιστόρημα μου φάνηκε αργόσυρτο, με εκτεταμένες περιγραφές των σκηνικών και των πρωταγωνιστών και μακροσκελείς παραγράφους. Δραστηριότητες και κινήσεις των χαρακτήρων που θα μπορούσαν να αποδοθούν λιτά και δωρικά μακραίνουν και αποδυναμώνουν το δέσιμο του βιβλίου. Το μυθιστόρημα κινείται σε τρεις άξονες: στη ζωή του Άλκη στο νοσοκομείο, στην καθημερινότητα της Έλλης που ανατρέπεται ριζικά και βήμα το βήμα προσεγγίζει όλο και περισσότερο την αλήθεια και στο παρελθόν του Δημοσθένη με τη γυναίκα του, Σοφία, η οποία από ένα σημείο και μετά αποκόπτεται και ζει τη δική της κόλαση. Από αυτά τα τρία σημεία αναμφισβήτητα θεωρώ πιο σφιχτό, ρεαλιστικό και διδακτικό το κομμάτι του Άλκη. Η Έλλη έχει να ψάξει για το χτες της οικογένειάς της, οπότε της δίνεται άφθονος χώρος για να καθυστερήσει την εξέλιξη της πλοκής (εσωτερικοί μονόλογοι, έρευνες κλπ.) ενώ η Σοφία που καταφεύγει στον Πειραιά μπλέκεται σε κάτι που έχω διαβάσει χιλιάδες φορές και δυστυχώς οι κοινοτοπίες έρχονται η μία πίσω από την άλλη.

Θα επικεντρωθώ λοιπόν στον Άλκη, γιατί εκεί πιστεύω πως έχει βάλει τα δυνατά της η κυρία Θεοδώρου. Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, ο Άλκης είναι υγιής κι όμως ζει κάθε μέρα έναν θάνατο και με τη δική του αντικειμενική ματιά ξετυλίγεται η ιστορία του Νοσοκομείου της Λέρου. Με εύληπτο τρόπο, καθόλου κουραστικό, παρεισφρέουν στο κείμενο εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το νησί και το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο, ζωντανεύουν με τραγικό τρόπο οι συνθήκες εγκλεισμού και κράτησης (αυτή η πτέρυγα γυμνών με στοιχειώνει πολλές νύχτες τώρα) και σταδιακά, σχεδόν με ντοστογιεφσκικό τρόπο, ο Άλκης κατεβαίνει σκαλοπάτι σκαλοπάτι το δικό του Υπόγειο. Για να κάνει τα πράγματα χειρότερα, η συγγραφέας επέλεξε την ιστορία του Στάθη και της Φωτεινής για να τεκμηριώσει την τραγικότητα των καταστάσεων. Ο Στάθης ήταν κι αυτός θύμα των δικών του ανθρώπων, τυχαία γνωρίστηκε με τον Άλκη κι ένωσαν τις ζωές τους. Δυστυχώς όμως η άφιξη της σχιζοφρενούς Φωτεινής διέλυσε για πάντα τις ψυχικές αντοχές του Στάθη, εξαιτίας του έρωτα. Η κλιμάκωση αυτής της ιστορίας με το προσδοκώμενο τέλος είναι από αυτές που μόνο ένας καλός συγγραφέας μπορεί να αναπαραστήσει χωρίς να καταφύγει σε κλισέ ή να παγιδευτεί σε ψευτοσυναισθηματισμούς.

Άλλο ένα δυνατό κομμάτι του μυθιστορήματος είναι η συνάντηση του Άλκη με τον άνθρωπο που τον πέταξε στο Νοσοκομείο, πολλά χρόνια αργότερα. Η συνάντηση γίνεται ξαφνικά, απόλυτα δικαιολογημένα αλλά με έπιασε απροετοίμαστο. Οι λέξεις που χρησιμοποιούνταν, τα συναισθήματα που περιγράφονταν, οι καταστάσεις αμηχανίας που ήταν σχεδόν ανάγλυφες, έχτισαν μια από τις δυνατότερες σκηνές του μυθιστορήματος, αναγκάζοντάς με να κλείσω το βιβλίο για λίγο αμέσως μετά, ώστε να πάρω μια βαθιά ανάσα και να μπορέσω να συνεχίσω.

Η «Αποικία της λήθης» είναι ένα συγκινητικό μυθιστόρημα που επικεντρώνεται στις συνθήκες κράτησης των ψυχοπαθών στο νησί της Λέρου και τις ανθρώπινες ιστορίες που μπορούν να τυλιχτούν γύρω από αυτούς ασφυκτικά. Αν εξαιρέσουμε κάποιες μακρόσυρτες αφηγήσεις, το κείμενο έχει δυνατές, αληθινές και συγκινητικές σκηνές, διαχρονικές αλήθειες και διεισδυτική ματιά σε κάτι στο οποίο όλοι ελαφρά (;) τη καρδία γυρνάμε την πλάτη.