Βιβλίο Έξι λεπτά ακόμα 
Συγγραφέας Σταύρος Χριστοδούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Σταύρου Χριστοδούλου μας ταξιδεύει στην κινηματογραφική και θεατρική Αθήνα της δεκαετίας του 1950, στην ιταλική Τσινετσιτά του 1960 κι από κει στη δεκαετία του 1980 για να μας γνωρίσει την ηθοποιό Μαρία Σαντά και να μας δείξει μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα με φιλοδοξίες, λάθη, δύναμη, αμφιβολίες. Μια συναρπαστική ιστορία που καταγράφει μια καριέρα γεμάτη υποσχέσεις, έναν δυνατό έρωτα με τα πάνω και τα κάτω του και τις τελευταίες προσπάθειες της ηρωίδας της να επιστρέψει στο προσκήνιο, πέφτοντας θύμα επιτήδειων. Εξαπατήθηκε όμως ή όλο αυτό ήταν μια παγίδα που έστησε ώστε να προφυλάξει τον εαυτό της; Η Μαρία Σαντά, 87 ετών, βρίσκεται νεκρή σε αίθουσα της Εθνικής Πινακοθήκης κι έτσι ξεκινάει ένα κουβάρι αποκαλύψεων, μυστικών και ψεμάτων που θα αφηγηθούν τη ζωή της αείμνηστης πρωταγωνίστριας.

«Νόστιμη ήμουνα. Ή μάλλον όχι, νόστιμα τότε ήτανε κι άλλα κορίτσια στο θέατρο. Αλλά ιδιαίτερες ήμασταν λίγες». Αυτό παραδέχεται η Μαρία Σαντά στα πρώτα της βήματα. Μια γυναίκα που επαναστάτησε απέναντι στην οικογένειά της για να ακολουθήσει την υποκριτική, με αποτέλεσμα ο μπακάλης πατέρας, Ιάκωβος, να τη θεωρεί νεκρή («Ένας χωριάταρος ήτανε, που απ’ τα μέρη του κουβάλησε μονάχα την αποφορά των καφέ αμάν») και η μάνα, Κερασία Κασάπη, η καλοθρεμμένη κόρη του έμπορα, να βυθιστεί στη σιωπή της και να καταφύγει στην κουζίνα της. Πρόσφυγες όλοι τους, με τους Κασάπηδες «από την αρχοντική σάλα του πατρικού τους στις λάσπες των προσφυγικών συνοικισμών». Μέσα από σύντομες αφηγήσεις μαθαίνουμε για το οικογενειακό παρελθόν της Σαντά, τις αντιλήψεις και τις νοοτροπίες που γαλούχησαν τους γονείς της («στενοκοπημένος συζυγικός βίος»), τα χρόνια της Κατοχής με τον σκοτεινό τρόπο επιβίωσής τους, τις σχέσεις ανάμεσα στο ζευγάρι και πώς σμιλεύτηκαν με την πάροδο του χρόνου. Μόνη συντροφιά της Μαρίας είναι η θεία Άσπα, δίδυμη αδελφή της μητέρας της («-Εσύ θέλω να είσαι η μάνα μου…δεν φοβάσαι να ματώσεις κι από τη σκληρότητα του κόσμου»), ράφτρα στο Εθνικό Θέατρο και μοδίστρα.

Το θέατρο υπήρξε η διαφυγή της Μαρίας, που μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι με βαριά σιωπή, υπονοούμενα και σιγή, «σε ένα περιβάλλον με απόντες». Θαμπώθηκε από το κύκνειο άσμα του Αιμίλιου Βεάκη, από την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή, «αγκιστρωνόταν σε λόγια που ξεκλείδωναν μέσα της τα μυστήρια της ζωής», οπότε θα πετύχει στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, θα ποζάρει για έναν από τους πιο καταξιωμένους ζωγράφους των Αθηνών και τελικά θα ακολουθήσει στην Ιταλία τον κατά πολύ μεγαλύτερό της κοσμηματοπώλη Στέφανο Τσουκαλά, έναν άντρα που της ζητά να πιστέψει «ότι μπορείς να είσαι αυτό που ονειρεύομαι εγώ για σένα». «Εραστής, πατέρας, φίλος, άντρας, αδελφός. Ένα κουβαράκι πλαστελίνη ήμουνα, που το πήρες στα χέρια σου και του ‘δωκες μορφή» (σελ. 41), αυτό ήταν ο Στέφανος για κείνη. Μια σχέση που ούτε αυτή δεν έκανε τη μάνα της να εκφράσει μιαν άποψη («…λάσπωσε η σιωπή και στέγνωσε και κόλλησε στα πνευμόνια της. Ούτε μια λέξη δεν βγήκε απ’ το στόμα της», σελ. 45).

Ο Στέφανος Τσουκαλάς άνοιξε το χρυσοχοείο του στην οδό Βουκουρεστίου, με τις πικάντικες πληροφορίες για το ειδύλλιο του πατέρα του με την κόρη μιας από τις ισχυρότερες οικογένειες της Φλωρεντίας να τραβούν το ενδιαφέρον αστών και μικροαστών. Θα ερωτευτεί τη Μαρία, θα τη φέρει στον δικό του κόσμο και τότε… Μετά τη δικτατορία η Σαντά θα επιστρέψει στην Ελλάδα και θα ζήσει δύσκολες, σκληρές μα και ευτυχισμένες στιγμές, κύκνεια άσματα μιας πορείας με ημίφως. «Τα σκληρά λόγια του πατέρα της και η υποταγμένη σιωπή της μάνας της την είχαν πληγώσει βαθιά» (σελ. 63). Προσπάθησε λοιπόν να ξεφύγει από το σκοτάδι τους, από τα βάρη του παρελθόντος, να ζήσει σωστά, να σταθεί στα πόδια της, σύντομα όμως θα υποπέσει σε νέα λάθη και θα παγιδευτεί σ’ ένα παιχνίδι που δεν περίμενε. Καινούργια πρόσωπα παίζουν τον δικό τους κρυφό ρόλο στη ζωή της, με αποτέλεσμα, φτάνοντας στο τέλος, να αναρωτιόμαστε ποιος από αυτούς έφτασε στο σημείο να τη σκοτώσει. Ναι αλλά αν είναι αυτοκτονία; Και πάλι, γιατί μια τόσο δυναμική και πλούσια σε εμπειρίες γυναίκα να κόψει το νήμα της ζωής της;

Παράλληλα με την εξιστόρηση της ζωής της Μαρίας Σαντά, παρεμβάλλονται τα κεφάλαια που αφηγούνται τα τελευταία έξι λεπτά της, από τις 16.32 ως τις 16.37, όπου θα βρεθεί στην Εθνική Πινακοθήκη, μπροστά στο νεανικό της πορτρέτο. Σκέψεις, προβληματισμοί, αποφασιστικότητα, αμφιβολίες, όλα αυτά τη συντροφεύουν: «Ο χρόνος. Αυτός ο αλήτης ο χρόνος με στράγγισε…Όλα τα ρήμαξε… Τίποτε δεν σώθηκε από τούτο το κορίτσι που μοιάζει με αερικό». Εντυπώσεις, απολογισμός, μετάνοιες, παραδοχές, «σαν ν’ αναμετρήθηκα μ’ εκείνη τη σκοτεινιά από ενωρίς και να κατάλαβα πως στην τέχνη τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται». Η αστυνομία αναλαμβάνει την υπόθεση κι αρχίζει να ξετυλίγεται ένα κουβάρι μυστηρίου με υπόπτους, ευκαιρίες, κίνητρα κι όλο αυτό θα οδηγήσει σ’ ένα αναπάντεχο τέλος και σε μια απρόσμενη λύτρωση.

Το μυθιστόρημα «Έξι λεπτά ακόμα» είναι η αργή άνοδος και η σταδιακή κάθοδος μιας θεατρίνας, μιας ηθοποιού, μιας γυναίκας, μιας θυγατέρας. Κινηματογράφος και θέατρο, έρωτας, Τσινετσιτά και μετά ξανά ο ανήφορος της θεατρικής αναγνώρισης, σε μια εποχή που απέχει από εκείνη των πρώτων βημάτων που έκανε η Μαρία Σαντά κι έτσι καταφεύγει σε μια σωρεία λαθών από απελπισία, άγνοια, εγωισμό, μοναξιά. Μαζί μ’ αυτήν αλλάζει κι η Ελλάδα όμως, το ενδιαφέρον του κοινού, ο πολιτισμός, η καθημερινότητα. Οι απώλειες σημαδεύουν τους χαρακτήρες, τα γηρατειά δείχνουν τα δόντια τους, έρχονται νέες αλλαγές, ορισμένες εξ αυτών αμετάκλητες. Μια πλοκή που διαδραματίζεται «Την αυγή της δεκαετίας του 1950, όταν η μετεμφυλιακή Αθήνα μπουσουλούσε ακόμα στα απόνερα των πολέμων» και αφορά μια γυναίκα που παλεύει να φύγει μακριά από τη σιωπή της μάνας της, «τη σιωπή που απονεκρώνει τις αισθήσεις». Μια Αθήνα με κινηματογράφους και θέατρα, με καφέ και ζαχαροπλαστεία, με κοσμικά κέντρα και κομψά εστιατόρια, Φωκίωνος Νέγρη και Κολωνάκι από τη μια, Νεάπολη από την άλλη. Ένα συναρπαστικό και καλοδουλεμένο ψυχογράφημα μιας γυναίκας που μεγαλώνει και παλεύει για λίγο φως ακόμη, προσπαθώντας να ξεφύγει από τη σκοτεινιά της οικογένειάς της που δεν παύει να την κατατρύχει αλλά και από το έρεβος της ίδιας της ψυχής της.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…μια θεατρική ερμηνεία, όσο σπουδαία κι αν είναι, πεθαίνει την ίδια ώρα που γεννιέται πάνω στη σκηνή. Τίποτα δεν μένει, παρά μόνο κάποια ξέφτια στη μνήμη των θεατών» (σελ. 36).

«Και να πέσεις και να ματώσεις τα γόνατά σου, εσύ να σηκώνεσαι. Πάντα. Για σένα και για κανέναν άλλον. Εσύ μετράς μόνο» (σελ. 135).

«Το θέατρο είναι καταβύθιση στα πιο βαθιά σκοτάδια. Κι εσύ δεν ήσουν φτιαγμένος από αυτά τα υλικά -ατσάλι και άμμο μαζί. Ένα πολύτιμο κράμα από ευτελή υλικά που αντέχει στην υψικάμινο του σπουδαίου Λόγου» (σελ. 167).

Βιβλίο Έγκλημα στη Βαρβάκειο Αγορά
Συγγραφέας Αντιγόνη Πόμμερ
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μελτέμι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αντιγόνη Πόμμερ έγραψε ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο ανατροπές, απρόσμενες συμμαχίες και σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Δημιούργησε δύο εντελώς αντίθετους χαρακτήρες και γύρω τους άρχισε να τοποθετεί υπόπτους, άλλοθι, ευκαιρίες αλλά και… κινηματογραφικά γυρίσματα ελληνικής ταινίας! Έχει γίνει σκληρή δουλειά στο χτίσιμο της πλοκής και στην κλιμάκωση της ιστορίας, κάτι που όμως ελαφραίνει με το διακριτικό χιούμορ και το διαρκές κλείσιμο του ματιού στον αναγνώστη με τη χρήση γνωστών ονομάτων συγγραφέων, ηθοποιών κ. ά. ως χαρακτήρων ή και πραγματικών προσώπων στην πλοκή, με προεξάρχουσα την πανέμορφη Ρίκα Διαλυνά. Έχουμε λοιπόν από τη μια τον χασάπη Θανάση Λάλα, έναν θρήσκο και τίμιο άνθρωπο που τον πνίγει το άδικο όποτε το συναντά και αγωνίζεται τίμια στη ζωή του. Μισεί τον Ηλία Πέτσα γιατί πρόλαβε και πήρε το μαγαζί που έβαλε ο Λάλας στο μάτι για να επεκτείνει το χασάπικό του μέσα στη Βαρβάκειο, τον βρίζει και ταυτόχρονα σταυροκοπιέται. Το ξημέρωμα που ήρθε να πιάσει δουλειά, βρίσκει το πτώμα του εχθρού του στο μαγαζί που είχε, «χαραγμένο όπως ακριβώς χάραζαν τα γουρούνια πριν τα τεμαχίσουν», γυμνό και με κομμένα τα γεννητικά όργανα. Μετά την επεισοδιακή γνωριμία με τον επιθεωρητή Ηρακλή Μπίκα και βλέποντας πως είναι ο υπ’ αριθμόν ένα ύποπτος, ο Λάλας συνεργάζεται μαζί του, προσπαθώντας να καθαρίσει το όνομά του και να πάψουν οι συνάδελφοι να τον κοιτούν με μισό μάτι, γεμάτοι αστήριχτες υποψίες. Το αίσθημα του δικαίου υπερνικά την ηθική του και τελικά αποφασίζει να ακολουθήσει τη δική του πορεία ερευνών.

Από την άλλη, έχουμε τον επιθεωρητή Ηρακλή Μπίκα που λιποθυμάει όταν αντικρίζει το πτώμα, κάτι που κάνει έξαλλο τον προϊστάμενό του, Μαρίνο Γεωργιόπουλο, διοικητή του Α΄ Αστυνομικού Τμήματος Αθήνας, όταν το μαθαίνει. Ο Μπίκας έχει σπουδάσει υποκριτική κι έχει έναν παράλογο φόβο για το αίμα, υπέκυψε όμως στην επιθυμία της μάνας του να μπει στην Αστυνομία (φυσικά με μέσο) μέχρι να τον πάρουν στο θέατρο. Δεκαπέντε χρόνια όμως έχουν περάσει κι ακόμη ούτε για κομπάρσο δεν τον κάλεσαν ενώ ταυτόχρονα η μάνα του με τις άκρες της τον ανέβαζε στην ιεραρχία! «Δεν έκανε γι’ αυτή τη δουλειά. Δεν είχε τη στόφα του αστυνομικού. Γι’ αυτό αποφάσισε πως θα υπηρετούσε αυτό τον ρόλο σαν ηθοποιός…» (σελ. 24). Οι συνάδελφοί του τον ειρωνεύονται, τον υποτιμούν, αλλά ο Μπίκας κάποια μέρα θα αποδείκνυε την αξία του και δε θα τους έδινε αυτόγραφο όταν έρχονταν στο θέατρο! Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν οι έρευνες τον οδηγούν στα σφαγεία, μια μεγάλη δοκιμασία για τα νεύρα και το στομάχι του. «Ο μόνος λόγος που δεν λιποθύμησε, ήταν γιατί θα βρισκόταν ξαπλωμένος μέσα σε λίμνες από αίμα» (σελ. 88). Σύντομα ο Λάλας ανακαλύπτει το μυστικό του Μπίκα που δεν μπορεί να αντικρίζει και να μυρίζει αίματα κι αρχίζει να γεννιέται μια συμπάθεια μεταξύ τους, ώσπου μπαίνει ανάμεσά τους η Ρίκα Διαλυνά. Ο Μπίκας είναι ερωτευμένος μαζί της κι όταν χρειάζεται την κατάθεσή της διαπιστώνει πως την εντυπωσίασε το παρουσιαστικό και η εμφάνιση του Λάλα, ο οποίος ούτε να ακούσει για θέατρο και σινεμά. Η «κόντρα» μεταξύ των δύο αντρών θα εμπλουτίσει την πλοκή και θα δημιουργήσει άφθονο γέλιο με τις προσπάθειες του Μπίκα να τραβήξει την προσοχή της ηθοποιού εις βάρος των ερευνών και της ίδιας του της καριέρας.  Τελικά, ποιος σκότωσε τον χασάπη; Κάποια ερωμένη του; Κανένας ζηλιάρης σύζυγος; Ο Παναγιώτης Καποδίστριας που γέμισε με σάπια κρέατα την αγορά;

Η συγγραφέας έχει αναβιώσει με τον καλύτερο τρόπο την εποχή, χαρίζοντας διακριτικές πραγματολογικές λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια χωρίς να κουράζουν ή να βαραίνουν το κείμενο. Μου άρεσε πολύ ο απρόσμενος ρόλος της Ρίκας Διαλυνά στην υπόθεση και που, παρ’ ό,τι παρακολουθούμε τα γυρίσματα της ταινίας «Διπλοπενιές», η Αλίκη Βουγιουκλάκη δεν εμφανίζεται καθόλου! Οι ύποπτοι βγαίνουν στο προσκήνιο διαδοχικά, δυσχεραίνοντας το έργο του Μπίκα, όποτε ασχολείται με αυτό, η ιστορία μας φέρνει στη Σύρο αλλά μας ταξιδεύει και σ’ ένα σκοτεινό παρελθόν ενώ στο τέλος τίθεται ένα πάντα επίκαιρο ζήτημα: δικαιοσύνη ή αυτοδικία; Περπατάμε μαζί με τους ήρωες του βιβλίου στη Βαρβάκειο αγορά, στην οδό Αθηνάς με τους παπατζήδες και τους αβανταδόρους τους ή οδό της αμαρτίας λόγω των πορνείων της, στην Αιόλου με τον μυρωδάτο Κρίνο και τους λουκουμάδες του, στα Εξάρχεια με τη «Μουριά» τους και τη λαϊκή της Καλλιδρομίου, στον Πειραιά και στο Πασαλιμάνι, στην Πλάκα και στο Μοναστηράκι με τις λατέρνες και το καφενείο «Η Ωραία Ελλάς», αλλά και στην Ερμούπολη. Το «Έγκλημα στη Βαρβάκειο αγορά» είναι ένα ενδιαφέρον και, παραδόξως για το είδος του, ευχάριστο αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανατροπές, ξεχωριστούς χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή. Διασκέδασα, προβληματίστηκα, μπήκα σε σκέψεις, ένιωσα διάφορα και διαφορετικά μεταξύ τους συναισθήματα και ταξίδεψα σε μια ξεχασμένη Αθήνα όσο έψαχνα να βρω τη λύση ενός μυστηρίου που γινόταν πιο περίπλοκο από σελίδα σε σελίδα.

Βιβλίο Μαύρο Δάσος
Συγγραφέας Μαρία Ράπτη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Τρόμου
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχές Ιουλίου του 2024, όπου «η πόλη είναι ράθυμη και ήσυχη», η Αλίκη, μετά από μια σημαντική τηλεοπτική επιτυχία, παίζει πλέον σε δεύτερους ρόλους στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Ο φίλος της, Κρις Αντωνίου, βραβευμένος σκηνοθέτης στο εξωτερικό, της προτείνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεγαλύτερη κινηματογραφική παραγωγή που έγινε ποτέ στην Ελλάδα κι εκείνη δέχεται. Το ταξίδι, οι γνωριμίες, οι πρόβες, τα γυρίσματα με βραβευμένους ηθοποιούς διεθνούς βεληνεκούς τη φοβίζουν αλλά θα το τολμήσει. Ο Κρις έχει διαπρέψει στο εξωτερικό, δουλεύει εμμονικά, σαν το σκυλί, με ταπεινότητα και θάρρος κι αυτή η ταινία είναι ένα μεγάλο προσωπικό και όχι μόνο στοίχημα. Ο Κρις και η Αλίκη φτάνουν πρώτοι στο χωριό όπου θα γυριστεί το φιλμ και βυθίζονται σε μακρινές αναμνήσεις που ακόμη τους τρομοκρατούν. Το ξενοδοχείο όπου μένουν είναι χτισμένο μέσα στο δάσος, σε ένα ύψωμα κοντά στο γειτονικό χωριό που απλώνεται αμφιθεατρικά στην πλαγιά. Το μέρος και η ατμόσφαιρα τους οδηγούν σε κάτι που προσπαθούν να ξεχάσουν, πολύ σύντομα όμως θα το αντιμετωπίσουν ξανά.

Στο ξενοδοχείο εργάζεται και η Κατερίνα, μια φοβισμένη κοπέλα που παλεύει με τους δικούς της δαίμονες. Μάλιστα, πριν λίγα

χρόνια είχε γεμίσει μια βαλίτσα για την περίπτωση που θα χρειαζόταν να φύγει βιαστικά, αν έφταναν τα πράγματα σε σημείο που δε θα είχε άλλη επιλογή. Τα χρόνια όμως κύλησαν ήρεμα, αν και πάντα έπρεπε να προσέχει και να έχει τον νου της. Έχει ένα αδύναμο σώμα χωρίς ίχνος λίπους, κάτι που «δεν οφείλεται σε φροντίδα αλλά σε ετοιμότητα», το διατηρεί για λόγους επιβίωσης. Δέχεται να δουλέψει στο ξενοδοχείο εν όψει της άφιξης των ξένων επισκεπτών που θα γυρίσουν την ταινία, αντικαθιστώντας μια υπάλληλο που έφυγε βιαστικά και απρόσμενα. Τα δωμάτια του προσωπικού είναι εκτός του κεντρικού συγκροτήματος, σχεδόν μέσα στο δάσος κι αυτό της αρέσει. «Υποθέτει -ή θέλει να υποθέτει- ότι τίποτα δεν πρόκειται να έρθει από το δάσος για εκείνη». Ποιος όμως απεικονίζεται στη φωτογραφία που κρύβει και τι ρόλο παίζει στη ζωή της; Αλήθεια, τι συνέβη στην κοπέλα που αντικατέστησε και τι παράξενο συμβαίνει με τους υπόλοιπους υπαλλήλους του ξενοδοχείου; Ποια είναι η σκοτεινή φιγούρα που παρακολουθεί από μακριά το ξενοδοχείο και τους ενοίκους του; «…τα παιδιά που φοβούνται, που πονάνε και που τελικά διαλύονται είναι η πρώτη ύλη για τους εφιάλτες». Μήπως είναι κι αυτός ένα τέτοιο παιδί;

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αλίκης εναλλάσσεται με τριτοπρόσωπη που ζωντανεύει άλλες πτυχές της πλοκής κι έτσι δημιουργείται μια σφιχτοδεμένη ιστορία με υποβλητική ατμόσφαιρα, απανωτές ανατροπές και διαρκείς εκπλήξεις. Ταυτόχρονα, με κάποια πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν ενός παιδιού που μεγαλώνει σ’ ένα κακοποιητικό περιβάλλον και η συγγραφέας δίνει τον καλύτερό της εαυτό στις περιγραφές του χώρου και στα ψυχογραφήματα των χαρακτήρων που μας συστήνει. Με άφθαστο ρεαλισμό περπατάμε νοερά σ’ ένα μέρος όπου κανείς λογικός άνθρωπος δε θα έμπαινε μέσα. Βρώμικο, γεμάτο σκουπίδια, με λερούς τοίχους κι όμως: «Ήταν πολλοί εκείνοι που θα προτιμούσαν να βρίσκονται εκεί αντί στον δρόμο. Πολλοί τους οποίους η πόλη εκεί έξω έδιωχνε, τσάκιζε, απειλούσε… ένα τέτοιο απωθητικό μέρος είναι καλύτερο από το άγριο κρύο, την κοφτερή νύχτα, τον ορκισμένο εχθρό ή τους απελπισμένους» (σελ. 14). Δέκα χρόνια μετά παρακολουθούμε το αγόρι να μεγαλώνει σε ακόμη πιο άσχημες συνθήκες, με τις περιγραφές να με ανατριχιάζουν και με τις συνθήκες διαβίωσης να δίνονται με χειρουργική ακρίβεια. Είναι ένα παιδί φοβισμένο, παραμελημένο, που απλώς θέλει το σπίτι του και τους γονείς του απαλλαγμένους από τα μεγάλα προβλήματα που το κάνουν να κρυώνει ή να φοβάται, να πεινά ή να πονάει, χωρίς αστυνομικούς που το παίρνουν μαζί τους μες στη νύχτα για να το οδηγήσουν σε ξένα κτήρια με ξένους ανθρώπους. Ποιο είναι όμως αυτό το αγόρι και πώς θα δεθεί με την κυρίως ιστορία;

Από την άλλη, το Μαυρόδασος με τον θρύλο που κυκλοφορεί ακόμη από στόμα σε στόμα και με το δάσος γύρω γύρω βοηθάει στη δημιουργία μιας εξίσου υποβλητικής ατμόσφαιρας, αυτήν τη φορά στο ύπαιθρο. «Στις έξι το πρωί, το δάσος τρέμει από ήχους, αόρατα νερά που κελαρύζουν, δρυοκολάπτες που χτυπούν χαριτωμένα τους κορμούς των δέντρων, αηδόνια που κεντάνε τον αέρα με τη φωνή τους, φύλλα που θροΐζουν από το απαλό αεράκι, φρέσκο και ελαφρώς παγωμένο, Ό,τι κάνει ένα δάσος βρίσκεται εκεί με τρόπο πληθωρικό, σχεδόν λιγωτικό» (σελ. 28). «Το δάσος γύρω του βάφεται σκούρο, πέφτει προς τη νύχτα. Τραβά επάνω του τα σκεπάσματα του ύπνου, που δεν είναι ύπνος αλλά μια διαρκής επαγρύπνηση, γιατί τα δάση δεν κοιμούνται ποτέ» (σελ. 213). Ο τόπος αυτός κάηκε δυο φορές μετά το 1830, όντας ακόμη τουρκικό έδαφος, αλλά οι κάτοικοι τη δεύτερη φορά σώθηκαν χάρη σε μια γυναίκα που είχαν απομονώσει στις παρυφές του δάσους λόγω της παράξενης συμπεριφοράς της. Η Φρόσω ήταν μια απόκληρη κοπέλα που μιλούσε με τα δέντρα και τα νερά, τα γήτευε και τελικά τα χρησιμοποίησε για να σώσει τον τόπο της. Το σπίτι της στη ρεματιά είναι εγκατελειμμένο, γκρεμίζεται σιγά σιγά, ταυτόχρονα όμως είναι λες και σε τραβάει κοντά του και θέλει να σε κρατήσει. Από δωμάτιο σε δωμάτιο όλο και μεγαλώνει μια υπερφυσική αίσθηση απόκοσμου: «Κάτι υπάρχει εδώ, κάτι ζει εδώ, και δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό. Αυτό το δωμάτιο αναπνέει» (σελ. 119).

Έτσι λοιπόν ξεδιπλώνεται μια ανατριχιαστική ιστορία που θα οδηγήσει την Αλίκη σε ρήξη με την ως τότε ήρεμη και στρωμένη ζωή της, ο φίλος της, ο Κρις, και ο σύντροφός της, ο Άκης, εμπλουτίζουν τη δράση, οι ηθοποιοί και το συνεργείο έχουν τον δικό τους ρόλο στην ιστορία και όλα αυτά κλιμακώνουν την αφήγηση. Απανωτές ανατροπές, διαδοχικές εκπλήξεις, ερωτήματα που απαντώνται σταδιακά, νέες πληροφορίες που εντείνουν την αγωνία, υποβλητική ατμόσφαιρα, εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που αναμιγνύει ιδανικά τον φόβο που γεννάει ο θρύλος με τον τρόμο που προκαλεί ο θάνατος. Κι όλα αυτά σε ένα ειδυλλιακό τοπίο γεμάτο μυστικά: «Οι άνθρωποι μιλούν για τη φύση με μια διάθεση ρομαντισμού και νοσταλγίας… Η φύση είναι η απόλυτη ισότητα, η αμείλικτη δικαιοσύνη. Είναι το άγριο ζώο που παραμονεύει ένα άλλο. Ο θάνατος του άνθους που μετρά μόλις λίγες μέρες ζωής…Το ξάφνιασμα, το δάγκωμα, το φάγωμα, το αίμα, ο χαμός. Όλα αυτά είναι φύση και η φύση είναι όλα αυτά. Δηλαδή, αγριότητα» (σελ. 97). Μια σκοτεινή ιστορία για όσες ψυχές προτιμούν το σκοτάδι κι όχι το φως, μια κραυγή αγωνίας για τα κακοποιημένα παιδιά και ταυτόχρονα ένα σκληρό μάθημα για όσους θέλουν να κρατήσουν τα μυστικά τους θαμμένα για πάντα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…όλο αυτό έγινε από αγάπη. Από πολλή, πληγωμένη αγάπη. Δηλαδή από το πιο επικίνδυνο πράγματα στον κόσμο. Το υλικό απ’ το οποίο γεννιούνται οι εφιάλτες» (σελ. 332).

«Δεν είμαστε κακοί. Δεν είμαστε καλοί. Αυτό που μένει όταν βγάλεις αυτά τα δύο, αυτό είμαστε. Και μερικές φορές πρέπει να είναι αρκετό» (σελ. 335).

Βιβλίο Ραγισμένη καρδιά 
Τίτλος πρωτοτύπου Broken heart
Συγγραφέας Tim Weaver
Μεταφραστής  Κυριάκος Γιαλένιος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η έβδομη περιπέτεια με πρωταγωνιστή τον επιτυχημένο ερευνητή αγνοούμενων προσώπων Ντέιβιντ Ρέικερ με ταξίδεψε και πάλι μέσα από δαιδαλώδεις διαδρόμους και σκοτεινά μονοπάτια σε μια υπόθεση που μου έσφιξε το στομάχι. Αυτήν τη φορά, ο συγγραφέας ακολουθεί μια πιο κλασική δομή αστυνομικού μυθιστορήματος, ελαχιστοποιώντας τις αναφορές σε προηγούμενα βιβλία της σειράς, αφήνοντας έτσι τον αναγνώστη να βυθιστεί σταδιακά στην κινούμενη άμμο της καθαυτής υπόθεσης. Η Γουέντι Φίσερ ζητά από τον ερευνητή αγνοούμενων προσώπων Ντέιβιντ Ρέικερ να ψάξει για την αδελφή της, Λύντα Κόριν, που εξαφανίστηκε στις ακτές του Σόμερσετ πριν δέκα μήνες. Μια κάμερα κατέγραψε την άφιξή της στη μοναδική είσοδο και έξοδο αλλά η γυναίκα δεν ξαναφάνηκε «λες και διασχίζοντας την πύλη για εκείνο το μέρος ουσιαστικά έπαψε να υπάρχει».

Η ιστορία εκτυλίσσεται διαδοχικά και κλιμακωτά, με κάπως εκτεταμένες σε μερικά σημεία περιγραφές, κι όσο προχωράει η πλοκή τόσο πιο οδυνηρές αλήθειες και πιο μεγάλες αποκαλύψεις έρχονται στο φως, μ’ έναν τρόπο τόσο παραστατικό και ρεαλιστικό που χαρίζει κινηματογραφικές σκηνές και αληθοφάνεια. Το ένα στοιχείο φέρνει το επόμενο αλλά δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, όλα τους ασύνδετοι φαινομενικά κρίκοι μιας αλυσίδας που θα δυσκολέψει τον Ρέικερ να βρει την άκρη της. Η εξαφανισμένη γυναίκα φωτίζεται μέσα από μαρτυρίες, mail, μηνύματα και από σελίδα σε σελίδα ξεπροβάλλουν ο γάμος της με τον μεγαλύτερό της ηλικιακά σκηνοθέτη Ρόμπερτ Χόστερλιτς, πώς και γιατί παντρεύτηκαν, τι τράβηξε την ηθοποιό σ’ αυτόν τον άντρα, πώς ήταν η ζωή τους, πώς γύριζαν τις ταινίες, πώς ήταν τα τελευταία χρόνια του Ρόμπερτ, πώς ζούσε μετά τον θάνατό του κ. π. ά. Κι εκεί που ο Ρέικερ κάτι ανακαλύπτει, διαπιστώνει πως η υπόθεση έχει περισσότερο «ζουμί» απ’ αυτό που φαίνεται αρχικά, προχωρώντας έτσι όλο και βαθύτερα.

Η φαντασία του συγγραφέα στήνει ένα αληθοφανέστατο σύνολο κινηματογραφικών αναφορών, ζωντανεύει έναν κινηματογραφικό κολοσσό που ανταγωνίζεται την Paramount και την MGM και καταγράφει τα σκληρά παρασκήνια των επιτυχιών του σινεμά μέσα από τα σκαμπανεβάσματα της καριέρας του σημαντικού κάποτε σκηνοθέτη Ρόμπερτ Χόστερλιτς με τα πέντε Όσκαρ που κατηγορήθηκε για κομμουνιστής τη δεκαετία του 1950 και έφυγε στην Ευρώπη, όπου έμπλεξε με αλκοόλ, ναρκωτικά και φριχτές b-movies. Η ιστορία ξετυλίγεται  μέσα από ενδιαφέροντα άρθρα, απολαυστικές συνεντεύξεις που φωτογραφίζουν το κινηματογραφικό ζευγάρι, σχόλια πάνω στις ταινίες, περιγραφές των έργων αυτών σε σημαντικές ιντερνετικές εγκυκλοπαίδειες, σχόλια και λίστες σε νήματα από φόρουμ κ. π. ά. Αναμιγνύει έτσι υποδειγματικά τη φαντασία με την πραγματικότητα και στήνει ένα άκρως ρεαλιστικό σκηνικό μέσα στο οποίο ξεδιπλώνεται η εξαφάνιση της Λύντα. Ιδιαίτερες λήψεις, μυστηριώδη πλάνα, κατωφερής καριέρα, περίεργες συμπτώσεις, ένα μυστήριο πάνω από τη ζωή του Ρόμπερτ Χόστερλιτς και ταυτόχρονα ένα συναρπαστικό ταξίδι σε μυστικά του κινηματογράφου που στάζουν ανθρώπινο αίμα, αυτά είναι μερικά από τα συστατικά του συναρπαστικού αυτού κειμένου.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με τις συνέπειες από τις εξελίξεις στην έρευνα για τον πρώην επιθεωρητή Κολμ Χίλι που παρακολουθήσαμε στο «Τι απομένει», εξαιτίας της οποίας ο Ρέικερ ξεπέρασε τα όριά του, έπαθε κρίση πανικού και κατέρρευσε, καθώς και με το μυστικό που χωρίζει τον Ρέικερ από την αρχιεπιθεωρήτρια Μέλανι Κρόου (Κρο, σύμφωνα με τον νέο μεταφραστή). Η Κρο είναι μια γυναίκα έξυπνη και ευάλωτη, με αντιφάσεις και ηγείται μιας Ομάδας Διερεύνησης Ανθρωποκτονιών που αποτελείται κατά 99% από άντρες κι όλοι ξέρουν τι σημαίνει αυτό: «στον χώρο όπου εργαζόταν κάθε δείγμα αδυναμίας γινόταν αντικείμενο εκμετάλλευσης». Η Κρο κι ο Ρέικερ είναι πλέον σε σχέση και δείχνουν να περνάνε καλά μαζί, αν και υπάρχουν βαριές σκιές στη σχέση τους: εκείνος παίρνει ρίσκα και κινείται στα όρια της νομιμότητας μ’ έναν τρόπο που η Κρο απεχθάνεται κι εκείνη είναι σα να αιωρείται ένα βήμα πριν τη δέσμευση, λες και διστάζει να κάνει το τελικό άλμα. Η Κρο εξακολουθεί να διαβλέπει κάτι στον Χίλι, κάτι που αξίζει να σωθεί και νοιάζεται πραγματικά για κείνον: «…ο δικός της ρόλος οριοθετούνταν από κανόνες, διαδικασίες και δομή, στη δική μου δουλειά δεν υπήρχαν κανόνες, δεν υπήρχε κανείς να με σταματήσει και κανείς να με αποτρέψει απ’ το να κατρακυλήσω στον γκρεμό». Να όμως που την κίνηση ματ θα την κάνει η Μέλανι και τίποτα δε θα είναι ξανά το ίδιο ανάμεσά τους.

Ο Ρέικερ εξακολουθεί να έχει ανάγκη τις υποθέσεις που αναλαμβάνει: «…και για άλλους, λιγότερο προφανείς λόγους. Αφού έθαψα τη γυναίκα μου πριν από έξι χρόνια, οι υποθέσεις έγιναν ο τρόπος μου να τη θρηνώ. Οι αγνοούμενοι, η σανίδα σωτηρίας μου» (σελ. 13). Εξ ου και βρήκα σοκαριστική τη διαπίστωση του γιατρού που τον εξετάζει: «…δεν μπορείτε να φέρετε πίσω τους νεκρούς και το να το προσπαθείτε…βασικά, αυτό θα σας κάνει απερίσκεπτο. Εννοώ ότι αυτή η δουλειά μπορεί να σας κοστίσει την ίδια σας τη ζωή. Και ίσως όχι επειδή θα σας μαχαιρώσουν. Ίσως επειδή είστε άρρωστος» (σελ. 101). Όλα αυτά όμως μας απασχολούν στις πρώτες σελίδες, οπότε η συνέχεια είναι η σταδιακή καταβύθιση στα μυστικά και στις ανατροπές της εξαφανισμένης Λίντα Κόρυν. Μέχρι και η κόρη του Ρέικερ, Άναμπελ, που είναι πλέον είκοσι έξι ετών, έχει πάει με τη θετή εντεκάχρονη αδελφή της, Ολίβια, διακοπές στην Ισπανία, εξ ου και δεν εμφανίζονται στην ιστορία.

Μια «Ραγισμένη καρδιά» θα είναι ο κινητήριος μοχλός για μια σκοτεινή ιστορία που προσπαθεί να καταπνίξει κάτι από το παρελθόν ενός κάποτε επιτυχημένου σκηνοθέτη ταινιών. Μυστικά και ψέματα, εμπόδια, ανατροπές, εκπλήξεις, όλα τα μαγευτικά συστατικά της γραφής του Tim Weaver είναι και πάλι εδώ για να ζωντανέψουν μια από τις καλύτερες πλοκές των μυθιστορημάτων του.

Βιβλίο Άνθη του χειμώνα 
Τίτλος πρωτοτύπου The winter garden
Συγγραφέας Jayne Thynne
Μεταφραστής Φίλιππος Χρυσόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αφήνοντας στην άκρη τη γυναίκα και τον ρόλο της σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνία, χωρίς όμως και να την παραμελεί, η Jane Thynne μάς χαρίζει ένα δυνατό, ανθρώπινο, σκληρό κατασκοπικό μυθιστόρημα με απανωτές ανατροπές, ρεαλιστικούς χαρακτήρες και έξυπνη μίξη πραγματικών προσώπων με πλασματικούς ήρωες. Είμαστε έναν χρόνο πιο κοντά στον πόλεμο, με τον ναζισμό να ανεβαίνει κατακόρυφα, την προπαγάνδα να κάνει πολύ καλή δουλειά και τον εξοπλισμό της Γερμανίας σε μαχητικά αεροπλάνα να εμπλουτίζεται αδιάκοπα. Η επίσκεψη του Δούκα του Ουίνδσορ, η καταστροφή της Γκερνίκα, τα θεμέλια πάνω στα οποία θα χτιστεί το όραμά του ο Χίτλερ είναι μερικά μόνο από τα κομμάτια του καλοδουλεμένου ιστορικού φόντου στο οποίο διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Ο τίτλος του βιβλίου προέρχεται εκ της αγγλικής μετάφρασης του βιβλίου «The winter garden», που κι αυτό είναι βασισμένο στο γνωστό καμπαρέ του Βερολίνου Wintergarten, όπου εργαζόταν η Άννα ως χορεύτρια. Η Άννα Χάνσεν λοιπόν ήταν μαθήτρια της Σχολής για Υποψήφιες Νύφες του Ράιχ στο Σβανενβέρντερ, όπου πάνε όσες πρόκειται να παντρευτούν αξιωματικούς των Ες Ες. Σύμφωνα με τον Αδόλφο Χίτλερ: «…οι γυναίκες που επρόκειτο να παντρευτούν την αφρόκρεμα των Γερμανών έπρεπε να είναι ξεχωριστές». Τα μαθήματα έγιναν υποχρεωτικά από το 1935 και το πιστοποιητικό υποβαλλόταν στην Υπηρεσία Φυλής και Εγκατάστασης των Ες Ες για να προχωρήσει ο γάμος. Παρά το όνομά της, πιο πολύ σα στρατιωτική ακαδημία έμοιαζε, με εξουθενωτικό πρόγραμμα. Το Προεδρείο Γυναικών, με επικεφαλής την Γκέρτρουντ Σολτς-Κλιν έχει αποστολή να προωθεί την ιδέα της ανωτερότητας του άντρα και να πείθει τις γυναίκες να δουλεύουν για το καλό του ναζιστικού καθεστώτος αλλά όλα αυτά αμαυρώνονται με το πτώμα της κοπέλας στον κήπο της Σχολής.

Η συγγραφέας μελέτησε καλά και σωστά την εποχή, την πόλη και τον τρόπο σκέψης των κατοίκων μιας χώρας που ετοιμάζεται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο και πάλι στην ευρωπαϊκή κονίστρα. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες από την καθημερινότητα ενός Βερολινέζου ειδικότερα και Γερμανού γενικότερα: τίτλοι εφημερίδων, προϊόντα ομορφιάς, κινηματογραφικές ταινίες, ξενοδοχεία, καμπαρέ και ζαχαροπλαστεία, μνημεία και τοπόσημα, οδοί και δημόσια κτήρια. Είναι όλα όμως τόσο αρμονικά εντεταγμένα στη ροή της πλοκής και περιγράφονται τόσο όμορφα και στρωτά, χωρίς υπερβολές και μακρηγορίες, που δε με κούρασαν ούτε στιγμή. Αντιθέτως, μου χάρισαν εκείνη ακριβώς τη ζωντάνια που απαιτεί ένα καλό μυθιστόρημα του είδους για να ζωντανέψω στο μυαλό μου το πώς ήταν τα πράγματα εκεί τότε και να βρεθώ στο πλάι των πρωταγωνιστών και των δεύτερων ρόλων που τους πλαισίωναν. Μάλιστα, αναφορές σε τοποθεσίες που μέχρι και σήμερα βρίσκονται εκεί, παρά τις χιλιάδες αλλαγές και καταστροφές που υπέστησαν με το πέρασμα της Ιστορίας, και τα οποία είχα επισκεφθεί σε πρόσφατο ταξίδι μου στην πόλη, όπως ο Ζωολογικός Κήπος, η Ούντερ ντεν Λίντεν, το Νησί των Μουσείων, το KaDeWe κ. ά. προσθέτανε ειδικό βάρος στη δική μου απόλαυση.

Η Μάγκντα Γκέμπελς, σύζυγος του δεξιού χεριού του Αδόλφου Χίτλερ, γνωστή ως Πρώτη Κυρία του Ράιχ, καλεί την Κλάρα Βάιν στην έπαυλή της στο Σβανενβέρντερ και της ζητάει να εμφανιστεί στο πάρτι του άντρα της για να συνομιλήσει με τις αδελφές Μίτφορντ, Νταϊάνα και Γιούνιτι, Αγγλίδες καλεσμένες που δε γνωρίζουν καλά γερμανικά, οπότε ίσως η Κλάρα, με Άγγλο πατέρα, θα τις βοηθήσει να περάσουν όμορφα. Οι Μίτφορντ είναι υπέρ του φασισμού, δε διστάζουν να προκαλέσουν σκάνδαλα, αγαπούν τα εξεζητημένα πάρτι, είναι φίλες της αδελφής της Κλάρα, Άντζελα, με την οποία μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά στις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Μετά από τόσα χρόνια και τόσα μυστικά, η Μάγκντα παραμένει απρόσιτη, ψυχρή και τυπική απέναντι στην ηθοποιό, ακριβώς δηλαδή όπως τη γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο.

Από τη Μάγκντα μαθαίνει η Κλάρα για τη δολοφονία της Άννα Χάνσεν, μιας κοπέλας που όταν τη γνώρισε πόζαρε γυμνή για τον Μπρούνο Βάις, έναν καλό της φίλο. Η Κλάρα συμμετέχει σε μια ρομαντική κομεντί των στούντιο Ufa κι έχει συνηθίσει πια σε μια ζωή εξαπάτησης. Η πρόσκληση της φαίνεται απλή και αναλογίζεται τα όσα έζησε όταν πρωτοέφτασε στο Βερολίνο, γεγονότα που μαθαίνουμε και άνθρωποι που συναντάμε στο πρώτο βιβλίο, τα «Μαύρα Ρόδα», με τον Λίο Κουίν όμως να έχει εγκαταλείψει τη χώρα. Ο Λίο της λείπει απίστευτα κι ας έχουν χωρίσει ειρηνικά, έχει ανάγκη από ένα ζεστό σώμα πλάι της ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να ενισχύει οικονομικά τον δεκατετράχρονο πλέον Έριχ Σμιτ, ένα σοβαρό και έξυπνο παιδί, μέλος της Χιτλερικής Νεολαίας («Η ιδέα ήταν ότι τα αγόρια δεν έπρεπε να μένουν ήρεμα και ήσυχα. Να μην έχουν χρόνο να ξεφύγουν από την προπαγάνδα και να σκεφτούν», σελ. 169), γιο της φίλης της που έχασε τη ζωή της στο προηγούμενο βιβλίο. Αναπτύσσει έντονα αισθήματα μητρότητας όλα αυτά τα χρόνια που τον βλέπει να μεγαλώνει με τη γιαγιά και τον αδελφό του και τον αγαπά σα να ήταν πραγματικό της παιδί. Τα οικογενειακά λάθη του πατέρα και της αδελφής της και ο φόβος της για την πραγματική ταυτότητα της γιαγιάς της, εξακολουθούν να την ταλανίζουν: «Όταν εργάζομαι ως ηθοποιός είναι η μόνη ώρα που δεν υποκρίνομαι» (σελ. 46).

Στο μυθιστόρημα γνωρίζουμε ακόμη περισσότερο την Κλάρα, η οποία αναπτύσσει συναισθηματικούς δεσμούς που δε θα έπρεπε με άντρες που νιώθει ότι τους εξαπατά κι αυτό αρχίζει να τη δυσαρεστεί και να το νιώθει πιο πρόστυχο από το να τους έγδυνε, χάνοντας έτσι τη συναισθηματική πειθαρχία που απαιτείται. Θα τα παρατήσει άραγε αν τελειώσει αυτή η περιπέτεια; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν μαθαίνει ότι το όνομά της άρχισε να συζητιέται στην Γκεστάπο χάρη σ’ έναν πληροφοριοδότη, προκαλώντας υποψίες στη βρετανική αντικατασκοπεία. Ποιος έστρεψε την προσοχή της Γκεστάπο πάνω της και γιατί; Γιατί ανησυχεί το βρετανικό δίκτυο κατασκοπείας; Υπάρχει περίπτωση να έχει ανάμιξη ο Εβραίος και κομμουνιστής Μπρούνο Βάις, με τους έκφυλους για το Ράιχ πίνακές του, που η Κλάρα έχει χάσει τα ίχνη του και ίσως ζει στους δρόμους ή, ακόμη χειρότερα, έχει φυλακιστεί κι είναι ο μόνος που ξέρει για την πραγματική της ταυτότητα; Αρχίζει να μπαίνει σε δεύτερες σκέψεις για την όλη πορεία που ακολουθεί: «Τι ζωή ήταν αυτή, να συναναστρέφεται ανθρώπους που σιχαινόταν τις απόψεις τους, να σχετίζεται με ένα καθεστώς που αντιπροσώπευε όλα όσα μισούσε: εκφοβισμό, βία, κτηνωδία. Να γίνεται φίλη με ανθρώπους που εκπροσωπούν μια εκδοχή της Αγγλίας που δεν αναγνωρίζει» (σελ. 91). Μέσα στη δίνη όλων αυτών των γεγονότων μπλέκεται και με τη δολοφονία της Άννα, γεγονός που τη φέρνει ενώπιον της Γκεστάπο, παρά τις οδηγίες να παραμένει αθέατη και να μην τραβάει την προσοχή ώστε να φέρνει σε πέρας την αποστολή της.

Ο Άρτσι Ντάσιον, ακόλουθος της Βρετανικής Πρεσβείας και πράκτορας της Βρετανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, ο Άλμπερτ Λίντεμαν, διευθυντής παραγωγής, ό,τι πιο κοντινό είχε σε φίλο η Κλάρα στο Βερολίνο, του οποίου η καριέρα άκμασε μετά την αριοποίηση των πάντων και προσπαθεί να εξισορροπεί τη δίψα του για κουτσομπολιό με τη διακριτικότητα που απαιτεί η πολιτική, ο Έρνστ Ούντετ, διάσημος ηθοποιός του Χόλιγουντ, γοητευτικός και περιζήτητος, πλέον σημαντικός για τη Λουφτβάφε λόγω των δεξιοτήτων του στην αεροπλοΐα, επικεφαλής του Τεχνικού της Τμήματος, κάτι που ο πρώην ηθοποιός μισεί, ο Ραλφ Σόμερς, Άγγλος σμηναγός, κοσμοπολίτης, γοητευμένος από το νέο καθεστώς της Γερμανίας, αποφασισμένος να γίνει φίλος του Χίτλερ, που έχει σκοπό να κάνει την Αγγλία σύμμαχο της Γερμανίας και άλλοι ενδιαφέροντες χαρακτήρες είναι προσεκτικά επιλεγμένοι στη στελέχωση της συναρπαστικής αυτής ιστορίας. Επίσης, συναντάμε ξανά τη δημοσιογράφο Μέρι Χάρκερ, που δεν άντεξε μακριά από τη δημοσιογραφία και την Ευρώπη κι έτσι κατέγραψε από κοντά τα δεινά του ισπανικού εμφυλίου και, χάρη σ’ ένα γύρισμα της τύχης, βρήκε δουλειά ξανά σε γερμανική εφημερίδα. Η δολοφονία της Άννα Χάνσεν είναι λαβράκι για κείνη! Μέσω της Χάρκερ μαθαίνουμε για τα σημαντικότερα γεγονότα του ισπανικού εμφυλίου και περιδιαβαίνουμε την κατεστραμμένη Γκερνίκα («Αυτό που είχε δει η Μέρι ήταν ένας βομβαρδισμός τρομοκράτησης, ένα σφυροκόπημα από αέρος εναντίον ανθρώπων που δεν μπορούσαν να αμυνθούν, με σκοπό να φοβίσει και να τρομοκρατήσει… Ο πραγματικός στόχος στην Γκερνίκα ήταν το ηθικό των ανθρώπων» (σελ. 403) ενώ η συνέχεια είναι άκρως απρόβλεπτη! Όλοι έχουν ένα παρελθόν, το οποίο αποκαλύπτεται τμηματικά ή σε κρίσιμο σημείο, οπότε και χαρίζει μια γερή ανατροπή στην ιστορία, και όλοι αλλάζουν ύστερα από κάποια γεγονότα που ζουν, απότοκα του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού κλίματος που βιώνουν.

Και πάλι η Jane Thynne στο πυκνογραμμένο, πολυεπίιπεδο μυθιστόρημά της καταφέρνει να συνδυάσει αριστοτεχνικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις ζωές των χαρακτήρων. Εκτός από την Γκερνίκα, μαθαίνουμε για τα διπλωματικά παρασκήνια μεταξύ Γερμανίας και Αγγλίας, σε ανεπίσημο τουλάχιστον επίπεδο, μιας και μεγάλη αναστάτωση προκάλεσε η άφιξη του φιλογερμανού πρώην Άγγλου βασιλιά Εδουάρδου του 8^ου που παραιτήθηκε από τον θρόνο για να παντρευτεί τη χωρισμένη Αμερικανίδα Γουόλις Σίμπσον. Το ταξίδι τους αντιστοιχεί σε μεγάλη επιτυχία για το Ράιχ, μιας και θα είναι μεγάλη προπαγάνδα και ντροπή για τη Βρετανία η κίνηση αυτή. Πόσο δύσκολο θα είναι όμως να πάνε όλα καλά όταν η σύζυγος του μέλλοντος Υπουργού Εξωτερικών Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ, Ανελίς, έχει ακούσει τις φήμες πως ο άντρας της υπήρξε εραστής της Σίμπσον; Πώς θα εξελίσσονταν τα πράγματα αν υπερίσχυαν οι φιλοχιτλερικές φωνές και η Αγγλία συμμαχούσε με τη Γερμανία; Ποιος δουλεύει εντατικά γι’ αυτήν την επίτευξη και με ποιους τρόπους; Ας μην ξεχνάμε πως είμαστε έναν χρόνο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, η Γερμανία έχει προελάσει στη Ρηνανία και η υποστήριξή της στην παράταξη του Ισπανού δικτάτορα Φράνκο έχει δείξει τις προθέσεις του καθεστώτος, η διεθνής κατάσταση γίνεται όλο και δυσκολότερη, ο πόλεμος είναι πια πανταχού παρών στην ατμόσφαιρα του Βερολίνου, με όλων των ειδών τις πομπές ανά καιρούς να σταματούν την κυκλοφορία στον δρόμο: «Η Κλάρα αναρωτήθηκε πού μπορεί να πήγαιναν αυτοί οι στρατιώτες. Αυτήν την εποχή όλοι σκέφτονταν το ίδιο» (σελ. 32).

Η δύναμη της προπαγάνδας και πώς κατάφερε να μεγαλουργήσει μ’ αυτήν ο Γιόζεφ Γκέμπελς δίνεται σε όλες τις διαστάσεις της: «Αυτή την εποχή στο Ράιχ υπήρχε πάντα ένας φακός έτοιμος να συλλάβει μια φευγαλέα εικόνα. Για να μαλακώσει τη σκληρή πραγματικότητα, είχε θολή εστίαση και μονόχρωμη λάμψη. Να ανακατασκευάσουν ολόκληρη τη Γερμανία με την αίγλη της λάμψης του υδραργύρου σαν να είναι μια ηθοποιός του σινεμά» (σελ. 67). Όλη αυτή η πολεμική μηχανή βασιζόταν σε αξιώματα όπως: «Προς στιγμή όλα είχαν να κάνουν με τους ύπουλους μπολσεβίκους και την ανάγκη της Γερμανίας να εξοπλιστεί για να προστατεύσει τον κόσμο από τον κομμουνισμό» (σελ. 149). Η άνοδος της Λουφτβάφε και η έμφαση της γερμανικής πολεμικής μηχανής στην αεροπορία και στις επιδρομές από αέρος δίνονται εξίσου παραστατικά και συναρπαστικά, χωρίς να κουράζουν τον αναγνώστη. Ο νέος τρόπος κατασκοπείας θα φέρει μεγάλη διαφορά στον τρόπο διεξαγωγής ενός πολέμου, κάτι που μπορεί να αλλάξει δραστικά την έκβαση οποιασδήποτε μελλοντικής σύγκρουσης. Τι είναι αυτό, ποιος το ανακάλυψε, ποιος το εκμεταλλεύεται και πώς θα το μάθει το αντίπαλο δέος; Πώς είναι δυνατό να μη βλέπει κανείς τι επιφυλάσσει ο Χίτλερ για τον κόσμο;

Παρά το ιστορικό υπόβαθρο, τις μελετημένες διπλωματικές, προσωπικές και κοινωνικές ισορροπίες, τη φρίκη του επερχόμενου πολέμου, στο κείμενο παρεισφρέουν αξιόλογες λογοτεχνικές πινελιές, πρωτότυπες παρομοιώσεις και μεταφορές («μια καλόκαρδη επαρχιωτοπούλα με στήθος που έμοιαζε με ράφι και πρόσωπο καθαρό σαν τραπέζι από ξύλο πεύκου», σελ. 15, «Το πρόσωπό της, με τα σηκωμένα, βγαλμένα φρύδια, ήταν σαν μια άδεια πισίνα, μέσα στην οποία λαχταρούσες να πετάξεις ένα βότσαλο», σελ. 77) αλλά και χιούμορ: «Υπήρχε ένα ανέκδοτο που έλεγε ότι αν ο σύζυγος ήταν στα Τάγματα Εφόδου, η σύζυγος στο Κίνημα Εθνικοσοσιαλιστριών Γυναικών, ο γιος στη Χιτλερική Νεολαία και η κόρη στον Σύνδεσμο Νεαρών Γερμανίδων, τότε το μόνο μέρος όπου μπορούσε να συναντηθεί η οικογένεια ήταν η παρέλαση της Νυρεμβέργης» (σελ. 169).

Τα «Άνθη του χειμώνα» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό, ρομαντικό αλλά και σκληρό κατασκοπικό μυθιστόρημα που αναπαριστά με αρτιότητα και ενδελεχή μελέτη την ατμόσφαιρα του προπολεμικού Βερολίνου και τις εύθραυστες διεθνείς σχέσεις των ευρωπαϊκών χωρών με τον Αδόλφο Χίτλερ στην εξουσία να προσπαθεί να πραγματοποιήσει το όραμά του, παρασύροντας τον κόσμο σε στιγμές χάους, πόνου και απώλειας. Μια γυναίκα με διπλό ρόλο προσπαθεί μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα να βρει τα προσωπικά της πατήματα, να καταλάβει τι θέλει από τη ζωή της, διχάζεται ανάμεσα στην αγάπη και το καθήκον κι όλα αυτά ενώ μια έρευνα για δολοφονία φέρνει στο φως μυστικά που θα καταστρέψουν τη φήμη και το ιδεολογικό υπόβαθρο του ναζισμού γενικότερα και του Χίτλερ ειδικότερα. Αγωνία και συγκίνηση, ρεαλισμός και τρυφερότητα, έρωτας και καθήκον, διπλές ταυτότητες, απανωτές εκπλήξεις είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος. Εύχομαι ολόψυχα να μεταφραστούν και τα υπόλοιπα, μιας και η γυναικεία ματιά της Jane Thynne συμπληρώνει ό,τι ξεκίνησε ο σύζυγός της, Philip Kerr, γύρω από την προπολεμική και όχι μόνο Γερμανία, χωρίς όμως να υπολείπεται σε αρτιότητα.

Βιβλίο 1922: η χρονιά που άλλαξε τον κόσμο
Τίτλος πρωτοτύπου 1922: scenes from a turbulent year
Συγγραφέας Nick Rennison
Μεταφραστής Μιχάλης Δελέγκος
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεκαετία του 1920 είχε έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, μάλιστα πολλοί την αποκάλεσαν «ασυνήθιστη». Μόλις είχαν τελειώσει ένας μεγάλος πόλεμος και η πανδημία της ισπανικής γρίπης, με εκατομμύρια θύματα, οπότε οι άνθρωποι ένιωθαν πως δεν είχαν προσανατολισμό και φιλοδοξίες. Μοναδικός τους στόχος ήταν να διασκεδάζουν και να χορεύουν, να απολαμβάνουν χωρίς φραγμούς και όρια, ο ηδονισμός ήταν πλέον το ζητούμενο. Ταυτόχρονα όμως δεν έπαψαν να υφίστανται αλλαγές σε κοινωνικό, οικονομικό, ανθρωπιστικό και πολιτικό επίπεδο, με επίκεντρο το έτος 1922, όπου η Οθωμανική Αυτοκρατορία κατέρρευσε, με τον τελευταίο της σουλτάνο να εξορίζεται, η Βρετανική Αυτοκρατορία παρέπαιε με έναν εμφύλιο να ακολουθεί το σύμφωνο ειρήνης με την Ιρλανδία το 1921, η Αίγυπτος είχε μια ασθενή μορφή αυτοδιοίκησης, το κίνημα ανεξαρτησίας στην Ινδία αποκτούσε δύναμη, ιδρύθηκε η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, η Ιταλία έγινε το πρώτο φασιστικό κράτος κ. π. ά. Ο συγγραφέας, που θέλει να επιμορφώσει και ταυτόχρονα να διασκεδάσει τους αναγνώστες του, καταγράφει μια σειρά από στιγμιότυπα (πολιτικά, οικονομικά, καλλιτεχνικά, αθλητικά, κοινωνικά κ. ά.) με μικρά, ευσύνοπτα και πλούσια σε πληροφορίες κεφάλαια που περιγράφουν το υπόβαθρο, τις συνέπειες, τα αποτελέσματα και τις αιτίες των γεγονότων που αναφέρονται, χτίζοντας έτσι ένα πλούσιο και ελκυστικό σύμπαν μέσα από το οποίο συγκροτείται μια από τις πιο σημαντικές χρονιές της δεκαετίας του 1920. Δε χρειάζεται να διαβαστεί από την αρχή ως το τέλος αλλά μπορεί ο αναγνώστης να επιλέξει ποιο κομμάτι τον ενδιαφέρει περισσότερο, είμαι σίγουρος όμως πως η γραφή και ο τρόπος παράθεσης θα τον κερδίσουν και σύντομα θα διαβάσει όλο το βιβλίο!

Τι να πρωτοδιαλέξω και σε τι να πρωτοαναφερθώ! Στην πρώτη επιτυχή αντιμετώπιση του διαβήτη με  την ινσουλίνη, στην εμφάνιση των ζέπελιν, στα σκάνδαλα στο Χόλυγουντ, στις δολοφονίες και στις παντός είδους τραγωδίες; Στην κυκλοφορία του Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις, στη σύλληψη του Μαχάτμα Γκάντι, στη μάχη για τη διαδοχή του Βλαδίμηρου Λένιν, στην έναρξη της καριέρας του Γουόλτ Ντίσνεϊ; Στην εμφάνιση της Ένιντ Μπλάιτον, στις εκτεταμένες ταραχές και απεργίες σε σιδηροδρόμους και ορυχεία στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στον Λούις Άρμστρονγκ και στην Κου Κλουξ Κλαν; Φυσικά, η καταστροφή της Σμύρνης δε θα μπορούσε να λείπει και αναφέρθηκε ακριβοδίκαια και τεκμηριωμένα όπως σε όλα τα κείμενα. Ας μου επιτραπεί πάντως να σημειώσω πως ο συγγραφέας αποδίδει τη μικρασιατική καταστροφή στη σύγκρουση μεταξύ της Μεγάλης Ιδέας του Ελευθερίου Βενιζέλου και του οράματος για ένωση του τουρκικού κράτους σε ένα εκσυγχρονιστικό ενιαίο του Κεμάλ Ατατούρκ, κάτι μεν σωστό αλλά έτσι όπως περιγράφει τα γεγονότα ενιαία δεν αναφέρει πως ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές πριν την καταστροφή, κάτι που χειροτέρεψε την τελική φάση των εξελίξεων, αντίθετα, στο κείμενο φαίνεται σα να είναι ακόμη ο Βενιζέλος επικεφαλής ως το 1922. Η καθαρά υποκειμενική μου αυτή σκέψη δε μειώνει την αξία και το κύρος του βιβλίου, στο οποίο πάντα θα προστρέχω αν χρειαστώ κάποια πληροφορία.

Το βιβλίο «1922: η χρονιά που άλλαξε τον κόσμο» είναι μια ενδιαφέρουσα, αντικειμενική και προσεγμένη έρευνα γύρω από ποικίλα γεγονότα που άλλαξαν τον ρου της Ιστορίας και βελτίωσαν ή χειροτέρεψαν συνθήκες, καταστάσεις και θέσφατα που μας επηρεάζουν ακόμη και σήμερα. Είναι χωρισμένο σε κεφάλαια ανά μήνα του έτους και κάθε ένα από αυτά έχει ξεχωριστές υπο-ενότητες, κάτι που βοηθάει αφάνταστα την ανάγνωση και το κάνει πιο προσιτό και εύληπτο στον καθένα. Εισαγωγή, Βιβλιογραφία, Ευχαριστίες, Ευρετήριο και Πηγές φωτογραφιών συμπληρώνουν ένα έργο που με έμαθε πολλά και με παρακίνησε να μελετήσω περισσότερο κάποια γεγονότα.

Βιβλίο Μαύρα ρόδα
Τίτλος πρωτοτύπου Black roses
Συγγραφέας Jayne Thynne
Μεταφραστής Φίλιππος Χρυσόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει μια γλαφυρή παραστατικότητα, έναν μελετημένο ρεαλισμό και μια πλειάδα χαρακτήρων με σάρκα και οστά. Η συγγραφέας μελέτησε καλά και σωστά την εποχή, την πόλη και τον τρόπο σκέψης των κατοίκων μιας χώρας που ετοιμάζεται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο και πάλι στην ευρωπαϊκή κονίστρα. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες από την καθημερινότητα ενός Βερολινέζου ειδικότερα και Γερμανού γενικότερα: τίτλοι εφημερίδων, προϊόντα ομορφιάς, κινηματογραφικές ταινίες, ξενοδοχεία, καμπαρέ και ζαχαροπλαστεία, μνημεία και τοπόσημα, οδοί και δημόσια κτήρια. Είναι όλα όμως τόσο αρμονικά εντεταγμένα στη ροή της πλοκής και περιγράφονται τόσο όμορφα και στρωτά, χωρίς υπερβολές και μακρηγορίες, που δε με κούρασαν ούτε στιγμή. Αντιθέτως, μου χάρισαν εκείνη ακριβώς τη ζωντάνια που απαιτεί ένα καλό μυθιστόρημα του είδους για να ζωντανέψω στο μυαλό μου το πώς ήταν τα πράγματα εκεί τότε και να βρεθώ στο πλάι των πρωταγωνιστών και των δεύτερων ρόλων που τους πλαισίωναν. Μάλιστα, αναφορές σε τοποθεσίες που μέχρι και σήμερα βρίσκονται εκεί, παρά τις χιλιάδες αλλαγές και καταστροφές που υπέστησαν με το πέρασμα της Ιστορίας, και τα οποία είχα επισκεφθεί σε πρόσφατο ταξίδι μου στην πόλη, όπως ο Ζωολογικός Κήπος, η Ούντερ ντεν Λίντεν, το Νησί των Μουσείων, το KaDeWe κ. ά. προσθέτανε ειδικό βάρος στη δική μου απόλαυση.

Εκτός από την πόλη και τη Γερμανία εν όλω, η συγγραφέας ξέρει να αναπαραστήσει με διεισδυτικότητα, αληθοφάνεια και σωστή γνώση της ψυχολογίας και τους χαρακτήρες. Έχει διαλέξει ένα αρμονικό κράμα φανταστικών και πραγματικών ονομάτων και τους έχει τοποθετήσει σ’ ένα ενδιαφέρον σκάκι, πάνω στο οποίο κινούνται με απόλυτη πιστότητα στη νοοτροπία, τις αντιλήψεις, τις επιθυμίες, τους φόβους και την ιδιοσυγκρασία τους. Όλοι έχουν ένα παρελθόν, το οποίο αποκαλύπτεται τμηματικά ή σε κρίσιμο σημείο, οπότε και χαρίζει μια γερή ανατροπή στην ιστορία, και όλοι αλλάζουν ύστερα από κάποια γεγονότα που ζουν, απότοκα του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού κλίματος που βιώνουν. Παρ’ όλο που κάποιος εύκολα μπορεί να χαρακτηρίσει το μυθιστόρημα κατασκοπικό και ερωτικό, μιας και η Κλάρα Βάιν ερωτεύεται τον Άγγλο κατάσκοπο που τη μυεί στο παιχνίδι της πληροφορίας, υπάρχει και κάτι πιο βαθιά μέσα απ’ αυτό: μια έξοχη τοιχογραφία της γυναικείας συμπεριφοράς, ήθους και ρόλου που καλείται να παίξει το φύλο αυτό στο καθεστώς του Χίτλερ. Με την Κλάρα Βάιν, που θεωρεί τη ζωή όμορφη και σαν παιχνίδι, μόνο και μόνο για να προσγειωθεί απότομα βιώνοντας τις συνθήκες ζωής στο Βερολίνο και στη συνέχεια μπλέκοντας με Γερμανό αξιωματικό, την ίδια στιγμή που το οικογενειακό της παρελθόν τινάζεται στον αέρα με μια μεγάλη αποκάλυψη, με τη Μάγκντα Γκέμπελς και τις φίλες της, συζύγους εξίσου επιφανών ανδρών του Τρίτου Ράιχ, και φυσικά με τις αντιλήψεις του Χίτλερ για τη γυναίκα και τις μεθοδικές κινήσεις που έκανε ώστε σταδιακά να την αποκόψει από κάθε κοινωνική προσφορά και εκδήλωση σκιαγραφείται με τρυφερότητα και αγωνία για το μέλλον της η γυναίκα που κοιμάται και ξυπνάει σ’ ένα κλίμα τρόμου, φόβου και διαψευσμένων προσδοκιών.

Πρόκειται λοιπόν για μια πρωτότυπη ματιά πάνω στη φασιστική ανάρρηση των Γερμανών αξιωματικών στην κυβέρνηση και για μια εξιστόρηση γεγονότων και λεπτομερειών που δεν είναι ευρύτερα γνωστές ή η σημασία τους δε φωτίστηκε όσο θα έπρεπε. Προσωπικά δεν ήξερα αρκετές λεπτομέρειες για την ίδρυση της Υπηρεσίας Γερμανικής Μόδας του Ράιχ, που είχε ως στόχο να δώσει μια νέα γραμμή στην πιστή και υπάκουη Γερμανίδα, ουσιαστικά απογυμνώνοντάς την από κάθε τι θηλυκό. Αυτό είναι και το έναυσμα για να ξεκινήσει μια επαφή η Κλάρα με τη Μάγκντα Γκέμπελς, που τέθηκε επικεφαλής του σχεδίου αυτού και ήθελε την ηθοποιό για μοντέλο στην πρώτη τους επίδειξη.

Η γραφή, εκτός από τα απαραίτητα ερωτικά στοιχεία, το σασπένς και τις αναπάντεχες εκπλήξεις, έχει μια διακριτική και κομψή χρήση καλολογικών στοιχείων, κάποιες νότες χιούμορ που αλαφραίνουν την ατμόσφαιρα και λιτούς, παραστατικούς διαλόγους. Με ισομέρεια και ουδετερότητα, μέσα από επιλεγμένους χαρακτήρες ή γεγονότα, παρατίθεται αυτούσια η κατάσταση στο Βερολίνο του 1933. Δίνονται ξεκάθαρα οι βλέψεις και οι προσδοκίες των Άγγλων, των Γερμανών, των κομμουνιστών και των Εβραίων για το νέο καθεστώς, καταγράφονται εν είδει τραγικής ειρωνείας αρκετές εξελίξεις που αργότερα διαψεύστηκαν οικτρά, όπως ότι ο Χίτλερ ήρθε για να σώσει τη χώρα από τον κομμουνιστικό κίνδυνο κι όχι για να εξοπλιστεί κρυφά, παραβιάζοντας τους όρους συνθήκης του προηγούμενου πολέμου ή ότι αναζητά τον ζωτικό του χώρο δίνοντας νέα διάσταση και πρωτόγνωρα προνόμια σε επιλεγμένες τάξεις και μέλη της κοινωνίας και όχι για να τα αποσβήσει από τον χάρτη. Ταυτόχρονα η συγγραφέας, βασισμένη σε ιστορικές πηγές, δίνει ξεκάθαρα στοιχεία γύρω από την αντίληψη και τον τρόπο σκέψης των Γερμανών ηγετών, περιγράφει ανατριχιαστικά την εμφάνισή τους και τις φυσιογνωμίες τους, καταγράφει πώς παρασύρθηκε ο απλός λαός και τους έφερε στην εξουσία και όλες αυτές τις μικρολεπτομέρειες που ελάχιστα μυθιστορήματα ασχολήθηκαν μαζί τους.

Σε όλο το μυθιστόρημα υπάρχει μια αντίθεση στην ατμόσφαιρα της πλοκής: οι όμορφες μέρες ευημερίας της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης αντικαταστάθηκαν μ’ ένα μούδιασμα απέναντι στις κινήσεις του Χίτλερ, στον οποίο ο κόσμος είχε εμπιστευτεί τη σταθερότητα που περίμενε για να αντιμετωπίσει το μεταπολεμικό χάος της Γερμανίας. «…οι άνθρωποι εδώ είναι χαρούμενοι που ανήκουν σε κάτι πιο μεγάλο και πιο δυνατό από τον εαυτό τους. Νιώθουν ότι έχουν υποφέρει αρκετά» (σελ. 131). Ταυτόχρονα είναι πολύ καλά δουλεμένα η αντίληψη, η νοοτροπία και η συμπεριφορά των Γερμανών αξιωματικών που βλέπουν με χαρά να παίρνουν τα ηνία της χώρας τους και αργότερα του κόσμου ενώ ο απλός κόσμος τους έβλεπε ως σωτήρες από τον κομμουνιστικό κίνδυνο! Κομμουνιστές και Εβραίοι ήταν στο στόχαστρο ομάδων εθνικοσοσιαλιστών, γίνονταν συλλήψεις χωρίς λόγο, άνθρωποι ξεπουλιούνταν ή εκπορνεύονταν για ένα κομμάτι ψωμί κι όλα αυτά ενώ στην Αγγλία (και λογικά και στον υπόλοιπο κόσμο) δεν είχαν ιδέα για το τι πραγματικά συμβαίνει. «Ποιος ήθελε να συζητήσει για πολιτική όταν η πολιτική ήταν παντού γύρω του, με την απειλή ότι κάποιος μπορεί να τον κατέδιδε στην αστυνομία ή να τον έσερναν σε κανένα κελί στη μέση της νύχτας;» (σελ. 153).

Όλη αυτή η ατμόσφαιρα κορυφώνεται με εξαιρετικές δόσεις χιούμορ στο κεφάλαιο 28, όπου η βρετανική πρεσβεία δίνει μια δεξίωση, με σημαντικούς ανθρώπους του Ράιχ να δίνουν το παρόν: Γκέμπελς, Γκέρινγκ, φον Ρίμπεντροπ, Ες και άλλοι. Εκεί, μέσα από διάφορα πηγαδάκια μεταξύ των καλεσμένων ξεπηδάνε εύστοχες παρατηρήσεις και υποτιμητικά σχόλια όπως: «Το ανοιχτόγκριζο αεροπορικό χιτώνιο του Γκέρινγκ ήταν γεμάτο σειρές από μετάλλια, απλωμένα στο πλατύ στήθος του. Αν πάρει κι άλλα, θα πρέπει να αρχίσει να τα καρφιτσώνει και στην πλάτη, μουρμούρισε το αφεντικό του Λίο…» (σελ. 272), «-Ο πρωθυπουργός γιορτάζει την επιτυχία του σημερινού κυνηγιού… Κατάφερε να πετύχει περισσότερα από τριακόσια μέσα σε ένα απόγευμα. -Ζώα, ελπίζω, μουρμούρισε ο Λίο» (σελ. 273). Μέσα σε μία πρόταση συμπυκνώνεται όλος ο κοινωνικός αντίκτυπος της ανόδου του Τρίτου Ράιχ: «Του φαινόταν απίστευτο πόσο εύκολα είχαν εισχωρήσει οι εθνικοσοσιαλιστές στην υψηλή κοινωνία. Βιομήχανοι και αριστοκράτες σκοτώνονταν ποιος θα τους προσκαλέσει. Άντρες που μόλις μερικούς μήνες πριν έπαιζαν ξύλο στον δρόμο, τα βράδια απολάμβαναν τις περιποιήσεις πρεσβευτών και πριγκίπων» (σελ. 273).

Κλείνοντας, πρόσεξα πως υπάρχει μια χαλαρότητα στο φινάλε του βιβλίου ως προς την ολοκλήρωση της ιστορίας. Ένα σημαντικό γεγονός που εξέθεσε την Κλάρα σε κίνδυνο περίμενα να μου χαρίσει περισσότερη ανατριχίλα ή έστω κάποια ένταση, ακόμη και μια τελευταία ανατροπή, όμως βγήκε αρκετά ηθικοπλαστικό και χωρίς πολλά προβλήματα. Κι εκεί που έλεγα, εντάξει, ίσως η συγγραφέας θέλησε να αναπαραστήσει μια εποχή και μια ιστορία, χωρίς να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην κλιμάκωσή της, το τελευταίο κεφάλαιο μου φάνηκε αρκετά βιαστικό, σχεδόν πρόχειρο, με ελάχιστους διαλόγους που έχουν όμως ήδη δώσει απτό ρεαλισμό σε όλο το υπόλοιπο βιβλίο. Ίσως να διαδραματίζεται κάτι στο επόμενο βιβλίο, τα «Άνθη του χειμώνα» (αν και διαδραματίζεται στο 1937). Από την άλλη, το γεγονός πως η συγγραφέας υπήρξε σύζυγος του Philip Kerr, τον οποίο όλοι γνωρίζουμε για τον αξεπέραστο Μπέρνι Γκούντερ που δημιούργησε και που δρα την ίδια περίοδο με την Κλάρα Βάιν, ίσως απαντάει σε πολλά ερωτήματα που προκύπτουν κατά την ανάγνωση απέναντι στο ύφος που υιοθετήθηκε και την κεντρική ιδέα που δημιουργήθηκε.

Η Κλάρα Βάιν, που δέχτηκε να γίνει κατάσκοπος για έναν πολύ συγκινητικό λόγο, ο Λίο Κουίν, υπάλληλος της αγγλικής πρεσβείας στο Γραφείο Ελέγχου Διαβατηρίων, που είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει οποιονδήποτε εκθέσει σε αλόγιστο κίνδυνο την αγαπημένη του, καταστρατηγώντας έτσι βασικούς κανόνες της κατασκοπίας, η καημένη Χέλγκα Σμιτ, ηθοποιός και χορεύτρια, φίλη της Κλάρα, που αγωνίζεται να επιβιώσει σε μια δύσκολη εποχή και σ’ ένα ακόμη δυσκολότερο επάγγελμα («Δεν έχω τίποτα στο όνομά μου εκτός απ’ αυτό το κορμί και λίγο ταλέντο. Πρέπει ν’ αρπάξω όποια ευκαιρία βρω», σελ. 142), οι δημοσιογράφοι Ρούπερτ Άλινγκχαμ από το Λονδίνο και Μαίρη Χάρκερ από τη Νέα Υόρκη, με το δικό τους ιδιαίτερο φλερτ κι από την άλλη ο λοχαγός Κλάους Μίλερ, ένας ερωτευμένος άντρας που ακροβατεί ανάμεσα στο καθήκον και τον έρωτά του για την Κλάρα (υπέροχη η σκιαγράφηση των αμφιβολιών του όποτε οι καταστάσεις έδειχναν πως η Κλάρα είναι κάποια άλλη απ’ αυτή που αγάπησε), η Μάγκντα Γκέμπελς με το φριχτό μυστικό, η δυστυχισμένη Έμι Γκέρινγκ, η φράου φον Ρίμπεντροπ και άλλοι συνιστούν ένα καλοδουλεμένο πάνθεον χαρακτήρων κι απαρτίζουν ένα ερωτικό, ανατρεπτικό, ρεαλιστικό, γεμάτο σασπένς μυθιστόρημα.

Βιβλίο Τα τάπερ της Αλίκης
Συγγραφέας Έλενα Ακρίτα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα περιστρέφεται γύρω από τρεις γυναίκες, την Αλίκη, βαφτιστήρα της Αλίκης Βουγιουκλάκη, τη μάνα της, Ελένη, που δουλεύει στο Μινιόν και ταυτόχρονα κάνει επιδείξεις τάπερ, και τη γιαγιά της, Κοραλία, που ξεκίνησε καθαρίστρια στα στούντιο της Φίνος Φιλμ για να συνεχίσει ταξιθέτρια στο θέατρο της εθνικής μας σταρ. Τρεις άρρηκτα δεμένες ζωές, με τις Κυριακές και τις Δευτέρες τους, με τους μπλεγμένους έρωτες και τις απογοητεύσεις, με τις ανατροπές και τις εκπλήξεις, με τους χωρισμούς και τις πολιτικές αντιλήψεις. Γύρω τους μια πλειάδα εξαιρετικά δουλεμένων και προσεκτικά επιλεγμένων χαρακτήρων τις συνοδεύει σε αυτό το ταξίδι που λέγεται ζωή, χαρίζοντας ανεπανάληπτες κωμικοτραγικές στιγμές και στιγμιότυπα μιας εποχής που πέρασε και μιας εποχής της οποίας ζούμε τα απόνερά της μ’ εκείνο τον κλαυσίγελω που σχηματίζεται όταν τα σκεφτόμαστε.

Η ιστορία ξεκινάει με την κλασική γραφή της κυρίας Ακρίτα, με χιούμορ δηλαδή και αρμονική ένταξη δικών της αναμνήσεων, διαβασμάτων και ερευνών στα πρώτα βήματα της πλοκής που διάλεξε να χαρίσει στους αναγνώστες. Περιστατικά και σκηνές απείρου κάλλους που χαρίζουν αβίαστο γέλιο και ταυτόχρονα ένα μειδίαμα για όσα πέρασαν και χάθηκαν. Ευχάριστα στιγμιότυπα που στη συνέχεια όμως, και χωρίς να παραμερίζονται τα προτερήματα της γραφής, αρχίζουν να ωριμάζουν, να δένουν, να συγκροτούνται σε ένα μυθιστόρημα με σκληρές επιπλοκές. Οι ιστορίες αυτών των ανθρώπων σταδιακά μας απομακρύνουν από τη Φίνος, την Κυψέλη και το Μινιόν για να μας ταξιδέψουν στην άνοδο του ΠΑΣΟΚ, τη δίκη του Κοσκωτά, το ατύχημα του Τσερνόμπιλ, τη λαμπερή πορεία Καρέζη και Βουγιουκλάκη, όλα τους μικρά διαμαντάκια στο διάδημα της ζωής μας που στήνει δεξιοτεχνικά η συγγραφέας. Δεν χρησιμοποιούνται δηλαδή οι αναμνήσεις και τα βιώματα μιας σημαντικής κυρίας του πολιτισμού μας για να ντύσουν ένα αφήγημα για το οποίο θα συζητάνε οι κολωνακιώτισσες κυρίες στα καρμπόν κυριακάτικα πρωινά τους αλλά για ένα μυθιστόρημα σωστά δομημένο, άρτια σχεδιασμένο και γεμάτο αντιφατικά συναισθήματα και απανωτές εκπλήξεις και ανατροπές, που όταν φτάσει το πολυπόθητο και λυτρωτικό φινάλε ο γύρω και μέσα μας κόσμος δε θα είναι ξανά ο ίδιος.

Η γιαγιά Κοραλία ζει σ’ ένα τριάρι στην Κυψέλη, σ’ ένα σαλονάκι «Η Φίνος Φιλμ παρουσιάζει», όπου ένα συνονθύλευμα παράταιρων αντικειμένων, δώρο από τον Φίνο για την προκοπή και την εργατικότητά της που δούλευε επί 27 χρόνια ως καθαρίστρια στα πλατό («σαν ρουφηξιά τσιγάρου πέρασαν») απαρτίζουν την καθημερινότητά της, όλα πράγματα που έπαιξαν τον δικό τους σιωπηλό ρόλο στις ταινίες. Η μαμά Ελένη μεγάλωσε μόνη την κόρη της κι αργότερα γνώρισε τον άνθρωπο που δέχτηκε να αποκαταστήσει εκείνη και να υιοθετήσει το παιδί, μόνο που αυτό θα είναι η αρχή μιας ανατρεπτικής σειράς ερωτικών και όχι μόνο μπερδεμάτων. Τέλος, η Αλίκη, με τα τάπερ της ερμητικά κλειστά, γεμάτα σκέψεις, φόβους, απορίες, τινάζει τη μαθητική της ζωή στον αέρα όταν ερωτεύεται τον καθηγητή της κι από κει και πέρα εξελίσσεται ένα συναρπαστικό γαϊτανάκι γεγονότων που θ’ αλλάξει για πάντα τις ζωές όλων τους έτσι και πάψει να είναι πλατωνικό. Γύρω τους κινούνται ο Πέτρος κι ο Δημήτρης, ένα ζευγάρι που έχει να ξεπεράσει πολλά εμπόδια για να γίνει ευτυχισμένο, η τσατσά Φιφή, ο πιο απροσδόκητος φίλος και σύμμαχος της οικογένειας, η κολλητή φίλη της Αλίκης, Δόμνα, που ζει τραγικές περιπέτειες με απροσδόκητες εξελίξεις, η Μιρέλλα που μπλέκεται σ’ έναν γάμο συμφερόντων και τόσοι άλλοι. Ιστορίες, περιπέτειες, εξελίξεις, εμπόδια, ανατροπές, ένα αθόρυβο ποτάμι με αναπάντεχες στροφές και ασταμάτητη, διαρκή ροή.

Κι όλα αυτά γραμμένα πότε με γέλιο και πότε με δάκρυ, να τα χειρίζεται η κυρία Ακρίτα με κυνισμό κι αγάπη ταυτόχρονα, να τα απωθεί από κοντά της και να τα ξαναφέρνει στην αγκαλιά της μετανιωμένη, να δείχνει με το δάχτυλο και να σηκώνει και το χαλί να κρύψει τη σκόνη, να τα μπερδεύει και να τα ξεκαθαρίζει, να μας στερεί και να μας χαρίζει, μια ασταμάτητη δηλαδή καλολαδωμένη μηχανή ποικίλων συναισθημάτων που θα ταξιδέψουν τον αναγνώστη σ’ ένα πολυεπίπεδο, μεστό, γεμάτο εικόνες, ένταση, συναίσθημα μυθιστόρημα. Σε πολλά συμφώνησα και σ’ άλλα τόσα διαφώνησα, κάπου ήθελα μια άλλη τροπή, κάπου αλλού συναίνεσα, κάπου θύμωσα και κάπου ανακουφίστηκα. Πολλές φορές στο νέο μυθιστόρημα της συγγραφέως διάβασα για καταστάσεις δύσκολες, απάνθρωπες και τραγικές αλλά και για μαντάτα ευφρόσυνα, χαρούμενα, αισιόδοξα. Και, όπως κάνει κάθε βραβευμένο με Michellen αστέρι εστιατόριο που σέβεται το μενού του, έτσι και σ’ αυτό το μυθιστόρημα η συγγραφέας αποδομεί στα οργανικά του συστατικά τον κάθε χαρακτήρα, τον απογυμνώνει, τον παρουσιάζει με ολίγη, σκόρπια τήδε κακείσε, σάλτσα και rare ψήσιμο. Σαρκασμός, κυνισμός και ταυτόχρονα φροντίδα, έγνοια, αγάπη για ό,τι παρουσιάζεται και περιγράφεται.

Το χιούμορ είναι παντού διάχυτο. Εκτός από αξέχαστες σκηνές πολλών σελίδων, όπως τα πρώτα και μοναδικά γενέθλια που έκανε η γιαγιά Κοραλία στο διαμέρισμα της Σποράδων στην Κυψέλη ή την ανεκδιήγητη εκδίκηση που πήρε η μάνα μιας μαθήτριας από τον διευθυντή του σχολείου μετά την απόπειρα αυτοκτονίας της κόρης της, έχουμε και βιτριολικές ατάκες είτε απότοκες του σουρεαλιστικού των γεγονότων είτε απροσκάλεστες αλλά απαραίτητες σε δύσκολες περιστάσεις. Ιδού η απάντηση της τσατσάς Φιφής όταν τη ρώτησαν τι δουλειά κάνει: «-Εισαγωγές-Εξαγωγές, είπε την αλήθεια η Φιφή. Απλώς δεν ανέφερε το προϊόν» (σελ. 46). Δε θα ξεχάσω τον τρόπο με τον οποίο περιγράφηκε η προϊσταμένη ορόφου στο Μινιόν, ένας χαρακτήρας που όλοι συναντάμε με διάφορες μορφές στην επαγγελματική μας ζωή: «Ήταν πάντα ο μέσος όρος, δέκα φορές να την έβλεπες δεν τη θυμόσουν, γι’ αυτό η Ανθούλα έγινε πικρόχολη με τα χρόνια. Οι μέσοι όροι γεμίζουν μίσος γι’ αυτούς που τους προσπερνούν χωρίς να τους γνωρίζουν» (σελ. 19). Το ίδιο γλυκόπικρη είναι η στάση της κυρίας Ακρίτα και απέναντι στον δειλό αλλά γεμάτο φιλοδοξίες για παράσημα και προτομή του, στρατιωτικό, πατέρα του Ανέστη, Θεοδόσιο ή Σάκη: «Πέθανε ακριβώς όταν η κυρία Νίκη είχε πια βαρεθεί να του σιδερώνει στολές και να τις κρεμάει προσεχτικά στα μετόπισθεν της ζωής του» (σελ. 30). Κι όλη αυτή η δύναμη και η ενάργεια ζωντανεύουν ανάγλυφα χαρακτήρες λίγων σελίδων, φανταστείτε δηλαδή πόσο καλά και ακριβοδίκαια έχουν καταγραφεί οι πρωταγωνιστές.

Η δύναμη των λέξεων που χρησιμοποιεί η συγγραφέας και ο τρόπος με τον οποίο τις τοποθετεί μπροστά στα μάτια του αναγνώστη είναι κάτι το ανεπανάληπτο. Δε γίνεται να μη δακρύσεις όταν διαβάζεις κάτι τέτοιο: «Όταν είσαι μικρός, μόνος και φοβισμένος, δεν ξεχνάς ποτέ τη νύχτα του απόλυτου τρόμου σου, μια δεύτερη μάνα σου έδωσε να φας πατατούλες τραγανές και αυγά μάτια όμορφα σαν κεχριμπάρι» (σελ. 65). Ούτε φυσικά θα μείνει άδακρυς οφθαλμός στο τέλος του μυθιστορήματος, όπου ο ρεαλισμός μπλέκεται γλυκά με τον σουρεαλισμό και καταγράφονται αλησμόνητες σκηνές αποχαιρετισμού. Αυτή η πένα, αυτό το στυλ, μπορεί να καταστρέψει με μία μόνο πρόταση την ατμόσφαιρα που έχει στήσει αμέσως πριν και να απογειώσει ή να προσγειώσει τα δρώμενα του κεφαλαίου ή της παραγράφου σε χρόνο dt: «Δεν υπάρχει πιο ισχυρός οδοστρωτήρας από τη ρουτίνα. Έρχεται μια στιγμή που ένα νόστιμο λεμονάτο είναι πιο σημαντικό από ένα ηλιοβασίλεμα μετά τον έρωτα… οι κουβέντες όταν δεν τις θέλεις και η σιωπή όταν δεν την αντέχεις» (σελ. 72). Και παρακάτω: «Με τους μυστικούς έρωτες να κορώνουν και λαμπαδιάζουν, οι φιλίες περνάνε στο πίσω κάθισμα του οχήματος με τα σπασμένα φρένα» (σε. 188). Και τέλος: «Τα δύο βασικά τους προβλήματα ήταν, πρώτον, η φθορά και, δεύτερον, η αδιαφορία τους να κάνουν το παραμικρό γι’ αυτή» (σελ. 283).

Το μυθιστόρημα καλωσορίζει τον αναγνώστη στα σαλόνια των σπιτιών της Κυψέλης, του Βύρωνα, του Κολωνακίου και στα άδυτα της ψυχής των γυναικών κυρίως, καταγράφοντας διαχρονικές παρατηρήσεις για γεγονότα και αντιλήψεις που θα μείνουν πάντα ίδια, όσα χρόνια κι αν περάσουν: «Πόσο με καταλαβαίνεις, κι εγώ τα ίδια περνάω, τα ίδια μαρτύρια, τα ίδια βάσανα, εσύ καλά, εγώ ας τα λέμε, πώς περάσατε, να εδώ οικογενειακά, συγχαρητήρια, συλλυπητήρια, περαστικά, καλορίζικος, να ζήσετε, να σας ζήσουν. Ίδια λόγια, ίδιες ζωές, λες και παντρεύτηκαν όλες τον ίδιο άντρα κι έκαναν τα ίδια παιδιά» (σελ. 10). Άνθρωποι που «χάσανε το πλοίο της γραμμής» και τα Κύθηρα της ζωής ποτέ δε θα τα βρούνε. Πόσο παραστατικά και με μετρημένες λέξεις αναδεικνύεται μέσα στην απλότητά της η ζωή μιας οικογένειας: «Η ζωή τους μπορεί να ήταν μια σταλιά αλλά ήταν τακτική, καθαρή και σιδερωμένη σαν τις στολές της πωλήτριας και της ταξιθέτριας που έφερναν το ψωμί σ’ αυτό το σπίτι… Ήσυχες μέρες περασμένες με παρκέ, όμορφες, γυαλιστερές» (σελ. 18). Και τα τάπερ στη ζωή της Αλίκης να παίζουν τον δικό τους ρόλο: «Έτσι, τα βράδια καθόταν στο δωμάτιό της, άνοιγε τα πολύχρωμα τάπερ της και στοίβαζε μέσα φόβους και δάκρυα κι αμφιβολίες κι αγωνίες και μοναξιές κι απελπισίες κι ερωτήσεις χωρίς απάντηση. Με το αεροστεγές τους καπάκι φυλάκιζε τους πόνους της καρδιάς με την ελπίδα πως χωρίς αέρα τα δάκρυά της θα πνίγονταν για πάντα» (σελ. 122). Και η συγγραφέας εκεί, να βαστά μαχαίρι και βαμβάκι και να τα τοποθετεί εναλλάξ στο μυαλό του αναγνώστη ή, ακόμη χειρότερα, ταυτόχρονα.

Από την άλλη, με πόσο λυρικό τρόπο ντύνει το κείμενο τις δυσκολίες της ζωής μιας πόρνης: «Η Τζίνα δεν έμοιαζε με τις άλλες πουτάνες, που μέσα τους έκρυβαν φοβισμένα παιδιά στριμωγμένα σε μια γωνίτσα της ζωής τους της ίδιας» (σελ. 100). Πόσο κοφτά, ωμά και ρεαλιστικά καταγράφονται οι σκηνές σ’ ένα νοσοκομείο: «Γύρω κόσμος, φωνές, άρρωστοι, επισκέπτες, κατουρημένες πάπιες που πηγαινοέρχονταν, δίσκοι με τους ζελέδες της θλίψης, μουτρωμένες νοσοκόμες, νυσταγμένοι γιατροί, βογκητά και παντόφλες. Πολλές παντόφλες. Παντόφλες αντρικές, γυναικείες, μάλλινες, σατινέ, παιδικές, παντόφλες του πόνου και της κούρασης και της αγωνίας και της ελπίδας και του χρόνου που πάγωνε μέσα στις καρδιές» (σελ. 199-200). Με πόσο πόνο ψυχής σκύβει η κυρία Ακρίτα πάνω από ένα παιδί: «Ο καθένας στον κόσμο του και στη μέση ένα κοριτσάκι που μεγάλωνε σαν πεταμένο χαρτομάντιλο» (σελ. 147).

Παρ’ όλα τα πολλά και σημαντικά προτερήματα του μυθιστορήματος, πιστεύω πως ορισμένα από τα ζευγάρια που διάλεξε η συγγραφέας για να επικεντρωθεί έζησαν πάρα πολλά γεγονότα που έδειξαν μεν το πώς άλλαξαν οι επιθυμίες και οι συμπεριφορές και πώς επήλθε η φθορά στις σχέσεις, ίσως όμως και να μη χρειαζόταν τόση έκταση, κι ας διανθίζονταν με σημαντικά κωμικοτραγικά στιγμιότυπα για να δίνουν την απαραίτητη σπιρτάδα που θα τραβήξει τον αναγνώστη ως το τέλος. Αντίθετα, οι ζωές της Δόμνας και της Φιφής καταγράφονται ακριβώς όπως πρέπει, συμπυκνωμένα και γεμάτες ένταση.

Η σπιρτάδα του Γιάννη Ξανθούλη και η μελαγχολία της Αλκυόνης Παπαδάκη αγκαλιάζουν το ταλέντο της κυρίας Ακρίτα και δημιουργούν ένα αξέχαστο μυθιστόρημα, που αντικατοπτρίζει τις ζωές τριών γυναικών και τις εξελίξεις τριών δεκαετιών (1970-1990). Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που με στενοχώρια ολοκλήρωσα, μιας και δεν ήθελα να αποχωριστώ τις ζωές των χαρακτήρων που τόσο απλόχερα μου χαρίστηκαν και χωρίς αιδώ μου συστήθηκαν. Γυναικεία κακοποίηση, σχολικός εκφοβισμός, η σιωπή της ομοφυλοφιλίας, οι ριζικές αλλαγές των καταστάσεων και εξ αυτών των συμπεριφορών σε μια σχέση κι έναν γάμο (γι’ αλλού κινήσαμε εμείς κι αλλού η ζωή μάς πάει), ο αντίκτυπος από τα πολιτικά σκάνδαλα, η μετατροπή έξυπνων και με προσόντα γυναικών σε υποχείρια συζύγων κομπλεξικών και τόσο μα τόσο λίγων, η λάμψη της Αλίκης Βουγιουκλάκη και ο τρόπος με τον οποίο επηρέασε τον κόσμο γύρω της, οι «αλύτρωτοι» της δεκαετίας του 1970 που ήταν παγιδευμένοι στον σκληρό νόμο περί διαζυγίου που άλλαξε άρδην το 1983 και τόσα άλλα μικρά και μεγάλα γεγονότα συμπορεύονται με μια πλειάδα χαρακτήρων που αγάπησα, μίσησα, συμπόνεσα και απώθησα. «Τα τάπερ της Αλίκης» είναι μια κατάθεση ψυχής, γεμάτη ειλικρίνεια και ρεαλισμό, χωρίς ωραιοπάθειες και στρουθοκαμηλισμούς, ένα δυνατό και πολυεπίπεδο μυθιστόρημα.

Βιβλίο Οι καλλιτέχνες
Συγγραφέας Αγγελική Δαρλάση
Εικονογράφος Σοφία Παπαδοπούλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς και το μαρμάρινο περιστέρι, η απείθαρχη Κατίνα Παξινού και οι προετοιμασίες της για το οικοτροφείο στη Γενεύη παρά τη θέλησή της, ο μοναχικός Κάρολος Κουν που παρατηρεί τις πεταλούδες αλλά δεν ξέρει πώς να κάνει φίλους, η Βάσω Κατράκη με τον άρρωστο από ελονοσία φίλο της και τον κατακόκκινο -άραγε γιατί;- ήλιο της, ο Γιάννης Τσαρούχης που τα εύκολα δεν μπορεί να τα παρακολουθήσει και τα δύσκολα τα κάνει πολύ εύκολα, η Ζουζού Νικολούδη που μεγαλώνει επίσης μόνη και καταφεύγει στους ήχους της μουσικής για να χορεύει «μαθαίνει στο σώμα… πώς να τραγουδάει τη μουσική», ο Κώστας Μπαλάφας που έρχεται έντεκα χρονών παιδί στην άγνωστη Αθήνα για ένα καλύτερο μέλλον και τυχαία πέφτει στα χέρια του μια φωτογραφική μηχανή και ο Θεόδωρος Αγγελόπουλος που μαγεύεται από τον κινηματογράφο και τις σκιές του ζωντανεύουν με λυρισμό και αμεσότητα και χαρίζουν απλόχερα τις ζωές τους στους αναγνώστες από 8 ετών και άνω. Μεταφορές και παρομοιώσεις, παραστατικοί διάλογοι, ρεαλισμός είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά των κειμένων που με ταξίδεψαν από την Τήνο ως την Άρτα και τη Γενεύη, από την Αθήνα ως το Αιτωλικό.

Η εικονογράφηση της Σοφίας Παπαδοπούλου κρατάει τα γενικά χαρακτηριστικά των προσωπικοτήτων και τα μικραίνει ηλικιακά δημιουργώντας ενδιαφέρουσες εικονογραφικές απόψεις. Το φόντο για την ολοσέλιδη αποτύπωση καθενός και τα διακοσμητικά στοιχεία που στολίζουν το υπόλοιπο κείμενο αναμιγνύουν αυθεντικές φωτογραφίες με σχέδια και χρώματα δημιουργώντας το ιδανικό αέρινο και φαντασιακό περιβάλλον. Η κάθε προσωπικότητα συνοδεύεται από χρονολόγιο και το βιβλίο κλείνει με την απαραίτητη βιβλιογραφία. Τέλος, υπάρχει QR Code για όσους θέλουν να κατεβάσουν το εκπαιδευτικό υλικό που συμπληρώνει το βιβλίο.

Βιβλίο Η Πόλη της καρδιάς μας
Συγγραφέας Κορνηλία Τσεβίκ-Μπαϊβερτιάν
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας είναι μια σημαντική προσωπικότητα στον χώρο της φιλολογίας, γεννήθηκε και ζει στην Κωνσταντινούπολη, είναι φιλόλογος στη Ζάππειο Σχολή και αρθρογραφεί σε εφημερίδες και περιοδικά. Νιώθοντας το ιστορικό, κοινωνικό και φυλετικό βάρος που σηκώνουν οι Ρωμιοί της Πόλης και ξέροντας πόσες χιλιάδες σελίδες έχουν ήδη γραφτεί γι’ αυτόν τον τόπο και γι’ αυτούς τους ανθρώπους, με όπλο της την «αλήθεια», τη «γνησιότητα» των γεγονότων, των καταστάσεων και των πραγμάτων που έχει βιώσει αποφάσισε να προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό ως κιβωτό μνήμης την ιστορία του τόπου και των ανθρώπων που έφεραν πίσω στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 εκείνη καθώς έγραφε και φέρνουν εμάς καθώς διαβάζουμε, στις αναμνήσεις της και στα συναισθήματά της.

Παιχνίδια, ανατροφή, συμβίωση με τους «αλλοεθνείς», μαγαζιά, ραδιόφωνο, βόλτες, εκκλησίες και τζαμιά, σκανταλιές, συγκοινωνίες, συλλογές και άλλα χόμπι, φαγητά, θρησκευτικές γιορτές, πλαζ και μπάνια, σχολεία, κινηματογράφοι, αθλητισμός, τηλεόραση, μουσική και χιλιάδες άλλες μκρολεπτομέρειες συγκροτούν ένα ανάγλυφο ψηφιδωτό της Κωνσταντινούπολης και γενικότερα της τουρκικής κουλτούρας. Ο βαθμός προόδου και εξέλιξης της κοινωνίας στη γείτονα χώρα είχε εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς από τη δική μας, πόσο μάλλον από την υπόλοιπη Ευρώπη. Μια νοσταλγία αναδύεται μέσα από τις σελίδες που στολίζονται με φωτογραφίες-ντοκουμέντα. Παρ’ όλ’ αυτά, η συγγραφέας δε «στρουθοκαμηλίζει», μιας κι εξίσου γλαφυρά περιγράφει τις πολιτικές ανακατατάξεις της δεκαετίας του 1980, που είχαν αντίκτυπο στους ομογενείς, τις τάσεις του εκπαιδευτικού συστήματος που εξαρτώνταν από τις εκάστοτε διακρατικές συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και πολλά άλλα, τα οποία όμως δεν αφήνει πίσω της, αντίθετα τα προσαρμόζει στη σημερινή κατάσταση και εποχή, παρουσιάζοντας όσο γίνεται αντικειμενικότερα, ακριβοδίκαια και εύληπτα την καθημερινότητα των Ελλήνων της Πόλης από τα γεννοφάσκια τους ως την ενηλικίωση.

«Η Πόλη της καρδιάς μας» δεν είναι μόνο αναμνήσεις και καταγραφή του παρελθόντος αλλά κι ένα χρήσιμο βήμα που φέρνει πιο κοντά στην έρευνα τον τρόπο ζωής, αντίληψης, νοοτροπίας και σκέψης των Τούρκων, μιας και μέσα σε αυτήν την αχανή χώρα υπάρχει ένας ακόμη ζωντανός θύλακας Ελλήνων που ζουν και μεγαλώνουν στην εντυπωσιακή και πολυποίκιλη Κωνσταντινούπολη. Πολλά συμπεράσματα μπορεί να βγάλει ένας μελετητής και πολλά διασκεδαστικά στιγμιότυπα μπορεί να φέρει στη μνήμη του ένας αναγνώστης, αρκεί να ξεφυλλίσουν προσεκτικά το βιβλίο και ν’ αφεθούν να ταξιδέψουν στο τότε και μέσα από αυτό στο σήμερα, να πάνε εκεί χωρίς να φύγουν από δω.