Βιβλίο 1715: το τελευταίο φιλί στ’ Ανάπλι
Συγγραφέας Κατερίνα Παπαδριανού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μελάνι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χωρίς να έχουμε υπερβολικά πολλές ιστορικές λεπτομέρειες που θα κουράσουν και δε θα έχουν και νόημα ύπαρξης, στο μυθιστόρημα εκτυλίσσεται η ιστορία της φτωχής Ρωμιάς Κατινιώς και του βενετού Αντριάνο, η αγωνία τους για το κοινό μέλλον τους, τα σχέδιά τους να παντρευτούν ενάντια στην ηθική και τη θρησκεία που τους χωρίζει. Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως στο Χαϊδάρι (σημερινό Δρέπανο) Αργολίδας, όπου μένουν οι πρωταγωνιστές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το Ναύπλιο τους αφήνει ανεπηρέαστους! Πάνε να ψωνίσουν και να κάνουν τις δουλειές τους, οι παράλληλες ιστορίες εκτυλίσσονται στην πρωτεύουσα του Μωρέως και γενικά υπάρχει ένας λεπτοδουλεμένος καμβάς από τον οποίο δεν έχει ξεφύγει σαϊτιά! Πειρατικές ιστορίες, ήθη και έθιμα της εποχής, η καθημερινότητα των φτωχών και των πλουσίων, η τοιχογραφία της ναυπλιώτικης κοινωνίας, σημαντικά ιστορικά πρόσωπα της εποχής, δήωση και αρπαγή αρχαίων ελληνικών μνημείων (οι αδαείς χωρικοί δεν ήξεραν τι να τα κάνουν και τα έσπαγαν ή τα χάριζαν στους ξένους που έκαναν τούμπες για τους θησαυρούς που έρχονταν στα χέρια τους και δε θα ξεχάσω τις συγκλονιστικές σκηνές που εκτυλίχτηκαν μεταξύ ντόπιων και ξένων για τους τάφους της Ασίνης, αυτόν τον εκπρόσωπο του Λουδοβίκου ΙΔ΄, τον Πολ Λούκας, ήθελα να τον σφάξω, τίποτα δεν άφησε άπαρτο), εξαιρετική περιγραφή του προδότη Σάλα που έριξε το Ναύπλιο ξανά στα χέρια των Οθωμανών κλπ.

Η συγγραφέας ήταν πραγματικά μια αποκάλυψη για μένα. Χωρίς να ανήκει σε μεγάλους εκδοτικούς οίκους, χωρίς να έχει ακουστεί το όνομά της ευρέως, έχει γράψει δύο καταπληκτικά μυθιστορήματα, με άφταστη τέχνη, ωμό ρεαλισμό, έμπειρη εξισορρόπηση της Ιστορίας και της φαντασίας, οπότε πραγματικά ανυπομονώ να γράψει κι άλλα κείμενα, γιατί ασχολείται με ιστορίες σχεδόν ξεχασμένες, με καταπληκτική γραφή!

Έτσι και το “1715”, χωρίς ερωτικές σκηνές και σχοινοτενείς όρκους αγάπης (γκώσαμε από τέτοια σε άλλα βιβλία, φτάνει!), χωρίς διδακτισμό και μονομερή αντίληψη των καταστάσεων, αποτελεί ένα από τα καλύτερα ελληνικά ιστορικά μυθιστορήματα που έχουν περάσει από τα χέρια μου!

Βιβλίο Η Ψωροκώσταινα
Συγγραφέας Κατερίνα Παπαδριανού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βενιαμίν Λέσβιος ήταν μοναχός και λόγιος, μυημένος στη Φιλική Εταιρεία και πολιτικός κατά την ελληνική επανάσταση. Γεννήθηκε στη Λέσβο το 1759 ή το 1762 και πέθανε το 1824 στο Ναύπλιο. Σε ηλικία 17 ετών μετέβη στο Άγιον Όρος, κοντά στο θείο του αδελφού της μητέρας του που ήταν ηγούμενος και χειροτονήθηκε μοναχός. Εκεί συνέχισε τις σπουδές του στη σχολή του Ιωάννη Οικονόμου και τον επόμενο χρόνο συνέχισε τις σπουδές του στην Πάτμο ως το 1786, οπότε και μετέβη στη Χίο και στις Κυδωνιές. Το 1790 ταξίδεψε για σπουδές στο εξωτερικό και στο Παρίσι γνωρίστηκε με τον Αδμάντιο Κοραή και άλλους Έλληνες λόγιους, ενώ αρθρογραφούσε στον Λόγιο Ερμή. Το 1799 επέστρεψε στις Κυδωνιές και δίδαξε πάλι στη σχολή μαθήματα φιλοσοφίας, φυσικομαθηματικών, αστρονομίας, καθώς και τη διεξαγωγή πειραμάτων. Χάρη στο διδακτικό έργο του η σχολή απέκτησε μεγάλη φήμη αλλά λόγω του περιεχομένου του κατηγορήθηκε από την εκκλησία ως άθεος. Το 1817, δέχτηκε την πρόσκληση να αναδιοργανώσει την Ακαδημία του Βουκουρεστίου, οπότε κατά την παραμονή του στο Ιάσιο, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Με την έναρξη της επανάστασης μετέβη στην Ελλάδα προσπαθώντας να μαζέψει πολεμοφόδια για τον αγώνα. Χρημάτισε μέλος στην Πελοποννησιακή Γερουσία και πήρε μέρος στην Α\’ Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου το 1821 και στη Β’ Εθνοσυνέλευση Άστρους το 1823.

Η πλούσια Πανώρια Χατζηκώστα, σύζυγος του μεγαλέμπορου Κώστα Αϊβαλιώτη, βλέπει το 1821 την άνετη και τρυφηλή ζωή της στο Αϊβαλί να αλλάζει ριζικά! Οι Τούρκοι, ως αντίποινα για την Επανάσταση που ξέσπασε στην Πελοπόννησο, έκαψαν το Αϊβαλί και σκότωσαν τους κατοίκους του. Έτσι η Πανώρια είδε να σφάζονται μπροστά στα μάτια της τα τέσσερα παιδιά της και ο άντρας της. Μισότρελη, φυγαδεύτηκε από φίλο και γείτονά της στα Ψαρά κι από κει στην Ύδρα, έχοντας γνωρίσει στο ταξίδι αυτό τον Βενιαμίν τον Λέσβιο. Η Πανώρια τον ακολουθεί στο Ναύπλιο, όπου ζει φτωχικά και ζητιανεύει για να μεγαλώσει τα ορφανά του πολέμου που έχουν σκορπίσει στην απελευθερωμένη πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους κι έχουν βρει φιλόξενη στέγη στην καλύβα της. Το 1826, μετά την πτώση του Μεσολογγίου, η Πανώρια ή Ψωροκώσταινα όπως τη χλεύαζαν οι μάγκες του Αναπλιού, έδωσε πρώτη το δαχτυλίδι που είχε αναμνηστικό από τον άντρα της κι αυτό βοήθησε να φιλοτιμηθούν όλοι και να προσφέρουν μηδενός εξαιρουμένου για τους πρόσφυγες του Μεσολογγίου.

Στο συγκινητικό αυτό κείμενο, η συγγραφέας διάλεξε δύο πολύ σημαντικές προσωπικότητες των πρώτων απελευθερωτικών χρόνων της Ελλάδας για να ξεδιπλώσει την ιστορία της και να καταγράψει περιστατικά, συνήθειες, δολοπλοκίες, ελπίδες, μηχανορραφίες, φαγωμάρα που κυριαρχούσαν μεταξύ των Ελλήνων από την επανάσταση του 1821 ως τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια. Από τις σελίδες ξεπηδούν σημαντικές προσωπικότητες της Ιστορίας μας: Κολοκοτρώνης, Θεόφιλος Καΐρης, Μπουμπουλίνα, Υψηλάντηδες, Μαντώ Μαυρογένους, Χατζηχρήστος Βούλγαρης, Αύγουστος Μύρμπεργκ, Γιώργος Κουντουριώτης και πολλοί άλλοι. Μαθαίνουμε ξεκάθαρα πόσο συμφεροντολόγοι υπήρξαν οι εκπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων που τάχαμου θέλανε να βοηθήσουν την Ελλάδα οικονομικά και στρατιωτικά αλλά ουσιαστικά θέλανε να την κυβερνήσουν για να βάλουν χέρι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η συγγραφέας δε χαρίζεται: στηλιτεύει τους συνεργάτες και τους οπαδούς των κομμάτων της εποχής (αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό), δίνει με παραδείγματα περιπτώσεις απερισκεψίας, στενομυαλιάς και κυνηγιού οφίτσιων, φωτογραφίζει πρόσωπα και καταστάσεις δυσάρεστα για τη σωτηρία της Ελλάδας (όλοι για την απελευθέρωση συζητάγανε και ουδείς κατάφερνε κάτι, όπως λέει χαρακτηριστικά) και μας χαρίζει τρισδιάστατες, γλαφυρότατες σκηνές συγκίνησης, μεγαλείου, ηρωισμού αλλά και σκοτεινές σελίδες προδοσίας, διχασμού και ζήλιας. Πουθενά όμως δεν ηθικολογεί, ούτε γράφει επίμονα ότι ο τάδε φταίει και προσέξτε να μη γίνετε κι εσείς σαν αυτόν. Απλώς περιγράφει, αφηγείται, παραθέτει και τα συμπεράσματα που βγαίνουν από τα δρώμενα είναι πικρά!

Ένα ιστορικό μυθιστόρημα που μυρίζει Ελλάδα και ζέχνει αλληλοσπαραγμό, γεμάτο ιστορικά περιστατικά και χιλιάδες πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ένα βιβλίο που πρέπει να ανακαλύψετε!