Βιβλίο Η λέσχη του κακού 
Συγγραφέας Πάνος Αμυράς
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μπορεί να είναι εκδοτικά το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον αγαπημένο μου Νίκο Αγραφιώτη, πρόκειται όμως για την πρώτη του υπόθεση, η οποία διαδραματίζεται τον Αύγουστο του 1939, έναν μήνα πριν την εισβολή της Γερμανίας στην Πολωνία και έναν χρόνο πριν την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου. Είναι η περίοδος εορτασμών της τρίτης επετείου της δικτατορίας της 4^ης Αυγούστου και ταυτόχρονα το δυσοίωνο πρελούδιο για την Ευρώπη, μιας και σύννεφα πολέμου μαζεύονται στα σύνορα της Πολωνίας. Η κοσμική Αθήνα έχει μετατραπεί σε κέντρο διεθνούς κατασκοπείας και όσο προχωράει η υπόθεση παρακολουθούμε τα διπλωματικά γεγονότα που θα οδηγήσουν στο ξέσπασμα του πολέμου: σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ, άμεση ανάγκη για επιστροφή του βασιλιά από την Κέρκυρα, Συμφωνία του Μονάχου («δεν ήταν ο θρίαμβος της ειρήνης αλλά το τρόπαιο που αποθράσυνε το Βερολίνο») και πολλά άλλα, καταστάσεις που δημιουργούν έναν ασφυκτικό κλοιό όσο ο Νίκος Αγραφιώτης προσπαθεί να λύσει την υπόθεση.

Ο πρωταγωνιστής του μυθιστορήματος είναι ένας νεαρός αξιωματικός της Αστυνομίας που δουλεύει στο ΙΗ΄ Τμήμα στα Σφαγεία, έναν προορισμό δυσμενούς μετάθεσης για τους μη αρεστούς της Διοίκησης Πρωτευούσης, μιας και μεθύστακες, χαρτοκλέφτες και κλεφτρόνια αποτελούν τη μικρή αλλά σταθερή πελατεία του. Ο Αγραφιώτης μόλις έναν χρόνο πριν κέρδισε μια θέση για μετεκπαίδευση στην Εγκληματολογική Υπηρεσία του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, που τον βοήθησε πολύ, προτιμά όμως να μείνει προσγειωμένος και σιωπηλός παρά να αγχωθεί για την ανέλιξή του στο Σώμα. Είναι ένας άνθρωπος που δε διαφέρει και πολύ από αυτόν που εξελίχθηκε στα επόμενα βιβλία: «…απέφευγε όσο μπορούσε τη θάλασσα και τους ολοκληρωτισμούς, και τα δύο του προκαλούσαν ναυτία» (σελ. 136). Προχωρώντας στις έρευνές του, διαπιστώνει πόσο δύσκολη είναι η υπόθεση και, ακόμη χειρότερα, πόσο αναλώσιμη είναι η θέση του, πως πρόκειται ουσιαστικά για ένα αναπόσπαστο κομμάτι μιας καλοστημένης παγίδας. Πώς θα αντιδράσει λοιπόν σε αυτήν τη διαπίστωση, πώς θα αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν οι ανώτεροί του, ο αστυνομικός διευθυντής Λουκάς Πουρνάρας και ο Υποδιοικητής Γενικής Ασφάλειας Σπύρος Παξινός, ορίζουν τον Θανάση Τσουγκανέα ως βοηθό του! Πρόκειται για άσπονδο φίλο του, δεν τα πάνε καλά, είναι εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες, ίσως όμως είναι μια καλή επιλογή για την υπόθεση, αφού γνωρίζει καλά την πιάτσα. Θα καταφέρουν να συνεργαστούν αρμονικά;

Ο Κώστας Κρίσπης ήταν πολύ καλός πυγμάχος, φαβορί για τους επερχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1940 και αθλούνταν στον Πυγμαχικό Σύλλογο Πετραλώνων, όντας το καλύτερο παιδί του. Ποιος θα ήθελε λοιπόν το κακό του; Πώς γίνεται ο θάνατός του να συνδέεται με τα πλοκάμια που έχει εξαπλώσει η Γερμανία ανά την Ευρώπη; Τα βήματα των ερευνών οδηγούν τον Αγραφιώτη στην τραγουδίστρια Μίρα, που φαίνεται να είχε ιδιαίτερους δεσμούς με τον πυγμάχο, ποιος είναι όμως ο πραγματικός ρόλος της στην ιστορία; Θα βοηθήσει ή θα προδώσει τον Αγραφιώτη; Στον κύκλο της συναντάμε τον Θωμά Χατζηλάμπρου, από τους βασικούς προμηθευτές καπνών στη Γερμανία και αντιπρόσωπο γερμανικών εταιρειών, τον Ηλία Δραγάτση, ανώτατο διευθυντικό στέλεχος της Ανώνυμης Ελληνικής Τηλεφωνικής Εταιρείας που πηγαινοέρχεται στη Γερμανία και τη γυναίκα του, Θάλεια, η οποία έρχεται σε επαφές με σημαίνοντα πρόσωπα της ιταλικής αριστοκρατίας, τον φιλοβρετανό γιατρό Γιάννη Βασιλείου, τον βασιλιά των καμπαρέ Μηνά Κελμπή, που πλουτίζει από το εμπόριο γυναικών και μαδά κορόιδα στις χαρτοπαικτικές λέσχες και πολλούς άλλους.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο με τον γνωστό τρόπο που αγάπησα και στα υπόλοιπα της σειράς: γρήγορη αφήγηση, λιτοί διάλογοι, κλιμάκωση της πλοκής κι ένα άψογα στημένο πραγματολογικό φόντο με άφθονες ιστορικές και άλλες πληροφορίες που όμως δε με κούρασαν στιγμή. Κακόφημα στέκια και πολυτελείς επαύλεις, τζογαδόροι και πράκτορες, μυστηριώδεις γυναίκες και ντίβες της τζαζ, αγώνες πυγμαχίας και προετοιμασίες για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, αυξημένες εμπορικές σχέσεις Ελλάδας-Γερμανίας ώστε να περιοριστεί ο οικονομικός ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας στη χώρα και σταδιακά να προωθηθούν όπλα στην Ελλάδα για στρατιωτική εξάρτηση της χώρας και μέσω αυτού πιο εύκολη πρόσδεση στο άρμα του Χίτλερ κ. π. ά., όλα σε αυτό το συναρπαστικό μυθιστόρημα. Η ζωντάνια και η απεικόνιση της τοπογραφίας της Αθήνας εκείνης της εποχής, που στηρίχτηκε σε κοπιώδη και προσεγμένη μελέτη των σχετικών πηγών και της βιβλιογραφίας, είναι παρούσα και εδώ. Οδοί και λεωφόροι, συνοικίες και νοσοκομεία, καφενεία και ζαχαροπλαστεία, εμβληματικά κτήρια και πολυκατοικίες αποκαλύπτουν τα μυστικά τους, κάνοντάς με και πάλι να τρέχω σε αναζήτηση περαιτέρω πληροφοριών, συνεπαρμένος από το αναπάντεχο κυνήγι γνώσης στο οποίο με έριξε το βιβλίο.

Το κτήριο της Γενικής Ασφάλειας επί της οδού Στουρνάρη, με το ενδιαφέρον Εγκληματολογικό Μουσείο στον τρίτο όροφο, η κοντινή και όμορφη λουτρόπολη της Γλυφάδας, με την έντονη κοσμική ζωή για τους πλούσιους και τα σκιερά δασάκια για την Κυριακή της φτωχολογιάς, ο Ιππόδρομος στο Φάληρο με τους αγώνες, τα στοιχήματα, τα άλογα να παίρνουν φωτιά (τίποτα δεν κατάλαβα απ’ όσα παρέθεσε ο συγγραφέας, γκανιάν, πλασέ, ποσοστά, κέρδη κλπ. ένας αχταρμάς στο μυαλό μου, τριτοδεσμίτης γαρ), τα προσφυγικά παραπήγματα στη Νέα Κοκκινιά και στην Καλλιθέα, με τη δεύτερη να χαρακτηρίζεται ως «η Μονμάρτη της Αθήνας» χάρη στη σύνδεση των νεοφερμένων προσφύγων με τους κατοίκους της περιοχής και με τον Σωτήρη Σκίπη και τον Ιωάννη Γρυπάρη να προσφέρουν λίγο φως στη σκοτεινιά των καιρών. Είμαστε στην περίοδο όπου μόλις γκρεμίστηκε το Υπουργείο Οικονομικών στην πλατεία Κλαυθμώνος, ο ξεπεσμένος Αρμάνδος Δελαπατρίδης ζητιανεύει, η ατμόσφαιρα και το κλίμα της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά με τα λόγια του αρχηγού της κυβέρνησης, με την προπαγάνδα, με τα έργα στην πόλη, με το κυνήγι των κομμουνιστών, με τις παράτες της Εθνικής Οργάνωσης Νεολαίας να δίνουν ένα ενδιαφέρον και άκρως ρεαλιστικό φόντο για την εξέλιξη της ιστορίας. Οι πολεμικές προετοιμασίες κρύβουν μεγάλα κέρδη και άρα τίποτα δεν είναι ικανό να τις σταματήσει, αλλά πώς συνδέονται όλα αυτά με τον χώρο της πυγμαχίας;

«Η λέσχη του κακού» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια κατασκοπείας, γεμάτη μισές αλήθειες και ατόφια ψέματα, που διαδραματίζεται λίγες μέρες πριν το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου. Ο νεαρός αξιωματικός της αστυνομίας Νίκος Αγραφιώτης έχει να επιλύσει μια δύσκολη υπόθεση που μπλέκεται από σελίδα σε σελίδα όλο και περισσότερο, με τον συγγραφέα να παρεμβαίνει για καλύτερη κατανόηση των γεγονότων με συναρπαστικές πληροφορίες και σημαντικές εξελίξεις. Ιωάννης Μεταξάς, Εμμανουέλε Γκράτσι (ανατρίχιασα με τη συζήτηση που είχε με τον Μεταξά, με τα διπλωματικά του λόγια και με τα ξεκάθαρα του Μεταξά ως προς τα ζωτικά συμφέροντα και την ακεραιότητα της Ελλάδας, όλα αυτά έναν χρόνο πριν ξαναμιλήσουν και οδηγηθούμε στην κήρυξη του πολέμου), Αρθούρος Ζάιτς, Κώστας Κοτζιάς, Αριστοτέλης Κουτσουμάρης και άλλοι αναμιγνύονται με τους φανταστικούς ήρωες του βιβλίου και όλοι μαζί συγκροτούν μια συναρπαστική και μελετημένη εικόνα μιας πόλης και μιας εποχής, ένα ικανοποιητικό ρεαλιστικό παζλ. Ο συγγραφέας μάλιστα φρόντισε να υπάρχει ένα παράρτημα στις τελευταίες σελίδες με όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τα ιστορικά πρόσωπα που σκιαγραφούνται στο έργο του. Η γραφή παραμένει κοφτή και γρήγορη, οι ρυθμοί αφήγησης κινηματογραφικοί, παντού υποδόριο σαρκαστικό χιούμορ. Και πάλι δεν υπάρχουν ψυχογραφήματα, όμως το ιδιαίτερο στυλ και η ξεκάθαρη ταυτότητα στη γραφή είναι από μόνα τους αρκετά για να συνεχίσουν να μου αρέσουν τα βιβλία του συγγραφέα με πρωταγωνιστή αυτόν τον ιδιαίτερο αστυνομικό. «Η λέσχη του κακού» είναι μια άκρως ρεαλιστική τοιχογραφία της Αθήνας του 1939 και ταυτόχρονα μια καλογραμμένη περιπέτεια με συνεχείς ανατροπές και μια άρτια σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη αγωνία και σασπένς.

Βιβλίο Νεράιδες
Τίτλος πρωτοτύπου Les fées 
Συγγραφέας Sébastien Pérez 
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Εικονογράφος Fatemeh Haghnejad (Bluebirdy) 
Κατηγορία Παραμύθι / Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καλώς ορίσατε στον κόσμο των Νεράιδων! Νεράιδες των στοιχείων της φύσης, της μοίρας, του άλλου κόσμου, του έρωτα, της εκδίκησης, μικροσκοπικές και προστάτιδες, της τρέλας, είναι όλες εδώ σ’ ένα υπέροχο, καλοφτιαγμένο και προσεγμένο άλμπουμ για παιδιά από 8 ετών και πάνω, με ένα πλήθος από συναρπαστικές πληροφορίες από μυθολογίες του κόσμου, δοξασίες, παραμύθια, γητειές. Χιλιάδες πληροφορίες για τα αγαπημένα αυτά πλάσματα από όλες τις χώρες του κόσμου, κυρίως από Ευρώπη και Ασία αλλά και από χώρες με εξίσου πλούσια λαογραφική παράδοση, παρατίθενται σ’ ένα μεγάλο βιβλίο που μας ταξιδέυει σε κόσμους αθέατους και κρυφούς, συναρπαστικούς και δελεαστικούς. Ποιες και τι είναι οι νεράιδες; Πώς βγαίνουν στο φως; Τις βλέπουν οι άνθρωποι; Είναι πλάσματα της φαντασίας ή αληθινά; Πόσες υπάρχουν;

Η βασική ιστορία ξεδιπλώνεται μέσα από τις περιπέτειες ενός ιδιαίτερου αγοριού που μας ταξιδεύει σ’ ένα μέλλον διαφορετικό αλλά και σ’ ένα παρόν γεμάτο αινίγματα και με συγκεκριμένες αφορμές στρέφουμε τα ματιά μας στα διάφορα και διαφορετικά είδη νεράιδων που μας έρχονται από κάθε γωνιά της γης. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που συνδέεται η ιστορία του παιδιού με το περιβάλλον γύρω του και πώς τονίζεται μέσα από αυτήν τη συναρπαστική παράθεση των ονομάτων, των πλασμάτων και των μορφών η καταστροφή του περιβάλλοντος εξαιτίας του οποίου οι νεράιδες εξαφανίζονται μαζί με τη συλλογική μνήμη του ανθρώπου, μιας και είναι απόλυτα συνδεδεμένες με τα δάση, τις λίμνες και τα ποτάμια. Είναι μια από τις καλύτερες εκδόσεις που έχω διαβάσει και μελετήσει και συνδυάζει πλούσια λαογραφικά, πολιτισμικά και φαντασιακά στοιχεία με οικολογικά μηνύματα και με μια κεντρική ιδέα που ξετυλίγεται γεμάτη μυστήριο και συναρπαστικές εκπλήξεις! Η εικονογράφηση είναι υπέροχη, όχι μόνο στον τρόπο που αποτυπώνει τα λατρεμένα αυτά πλάσματα αλλά και στο lay out, μιας και το στήσιμο των σελίδων είναι εντυπωσιακό. Είτε χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα του κειμένου είτε τοποθετείται κεντρικά με τις πληροφορίες να χορεύουν γύρω της είτε αποτυπώνεται με δισέλιδα σαλόνια γεμάτα πληροφορίες και μορφές, η εικονογράφηση κάνει το ταξίδι στη γνώση και στον μαγικό κόσμο των νεράιδων κάθε φορά και μια πραγματική έκπληξη!

Βιβλίο Πώς να γίνεις κατάσκοπος 
Τίτλος πρωτοτύπου Manual para espias
Συγγραφέας Daniel Nesquens
Μετάφραση Εύη Γεροκώστα
Εικονογράφος Mathias Sielfeld 
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τι είναι κατάσκοπος; Ποια είναι τα προσόντα και ποιοι οι δώδεκα χρυσοί κανόνες του καλού κατασκόπου; Τι τεχνικές κατασκοπείας να ακολουθήσω και τι λάθη γίνονται συνήθως; Τι περιέχει η βαλίτσα του κατασκόπου; Ποιοι είναι οι θρυλικότεροι κατάσκοποι; Αυτά και άλλα ερωτήματα περιμένουν τα παιδιά από 6 ετών και πάνω να τα ανακαλύψουν και να ταξιδέψουν στον συναρπαστικό κόσμο των κατασκόπων!

«Αν θέλεις να γίνεις κατάσκοπος δε χρειάζεται να είσαι Ρώσος, να φοράς καμπαρντίνα… Ο κατάσκοπος είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος που εμπιστεύεται το ένστικτό του», τονίζει ο συγγραφέας. Χρειάζονται ικανότητες και ταλέντο, πρέπει να είναι κανείς έμπιστος, διακριτικός και με αυτοπεποίθηση, λογικός, σε καλή φυσική κατάσταση και με όμορφη εμφάνιση! Παρακολούθηση επιτόπια ή εξ αποστάσεως, καμουφλάζ, συστήματα κρυπτογράφησης, η συσκευή Enigma, συμβουλές, πώς να φτιάξεις τη μυστική σου ταυτότητα, ο κατάλληλος εξοπλισμός και χιλιάδες άλλες πληροφορίες, προτάσεις και ιδέες, ανάμικτες με πραγματικά ιστορικά στοιχεία, δημιουργούν ένα συναρπαστικό σύμπαν γεμάτο προκλήσεις, ιδέες και άφθονες ώρες παιχνιδιού! Η εικονογράφηση είναι εξαίρετη από κάθε άποψη, με ολοσέλιδες αποτυπώσεις γεμάτες από χιλιάδες λεπτομέρειες που συνοδεύουν το αντίστοιχο κείμενο και ωθούν τα παιδιά να ψάξουν ξανά και ξανά για κρυμμένα πρόσωπα και αντικείμενα, να ταυτιστούν με το κείμενο, να εμπεδώσουν τις συναρπαστικά γραμμένες πληροφορίες και να μάθουν παίζοντας! Χιλιάδες χρώματα και πρόσωπα, ποικίλες οπτικές γωνίες, παιχνίδια, ναι, ο εικονογράφος έχει κάνει άψογη δουλειά!

Βιβλίο Α Αβνταχά 
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αναγέννηση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Καλανδράνης με το τρίτο του μυθιστόρημα ζωντανεύει τη ρομαντική ιστορία δύο νέων ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές φυλές, έχουν άλλες κουλτούρες και συνήθειες αλλά αγαπιούνται, μόνο που ο συγγραφέας χαράζει ένα εντελώς διαφορετικό αφηγηματικό μονοπάτι που δείχνει με ενάργεια, αντικειμενικότητα και καθαρότητα τα ερείπια που άφησε πίσω του ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος σε πόλεις και ψυχές. Μπορεί να ξεκινάει ως βιβλίο που όλοι περιμένουν να γίνει το αναπόφευκτο (πόσοι άλλωστε Εβραίοι κατάφεραν να ξεφύγουν από τα τρένα για το Άουσβιτς; ), σύντομα όμως διαπιστώνουμε πως η Θεσσαλονίκη και ο αφανισμός του εβραϊκού πληθυσμού είναι μόνο η αρχή ενώ οι εκπλήσσεις έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Εθνική Αντίσταση και σαμποτάζ, κατασκοπεία και φυγή στη Μέση Ανατολή, το στρατόπεδο του Άουσβιτς και η «σφηκοφωλιά» του Καΐρου είναι μερικά μόνο από τα μέρη όπου μας ταξιδεύει το μυθιστόρημα, ρίχνοντας βορά στα γρανάζια του πολέμου τους δύο πρωταγωνιστές και τις οικογένειές τους.

Η ιστορία ξεκινάει στα Ιωάννινα, την 6η Απριλίου 1941, ημέρα παράδοσης της Ελλάδας στους Γερμανούς, οπότε μια βόμβα καταστρέφει το νοσοκομείο όπου ο δεκανέας Λεόν Πίντο περίμενε να εγχειριστεί κι έτσι μεταφέρεται στο Αγρίνιο. Την κρίσιμη κατάσταση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ο Λεόν τη μαθαίνει από τον συνονόματό του Λεόν Μάτσα, υπάλληλο της Εθνικής Τράπεζας Αγρινίου. Με χίλια βάσανα καταφέρνει να επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη και να δει ξανά μετά από επτά μήνες τη γυναίκα του, Σάρα και τα παιδιά του, Ιωσήφ και Μύριαμ, καθώς και τ’ αδέλφια του, Σαούλ και Αλμπέρτο. Ο πιο στενός του φίλος είναι ο Λάζαρος Τερζίδης, που έχει το ραφτάδικο στη γειτονιά τους, με δυο παιδιά που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους: ο Ζαφείρης έγινε μέλος της 3Ε (Εθνική Ένωσις «Ελλάς»), μια οργάνωση με αντικομμουνιστές, αντισημίτες και φασίστες, η οποία παραδόξως είχε καταργηθεί από τον Ιωάννη Μεταξά αλλά άρχισε να δραστηριοποιείται ξανά τώρα με την Κατοχή και ο Αλέξανδρος έχει ερωτευτεί τη Μύριαμ, κάτι που θα δημιουργήσει προβλήματα στις δύο οικογένειες λόγω των διαφορετικών θρησκειών, γλωσσών και εθίμων. Όλα αυτά πάντως είναι μόνο η αρχή, μιας και βιώνουμε πολλά ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα εκείνης της εποχής, χωρίς όμως αυτή η πληθώρα να κουράζει ή να αποθαρρύνει την ανάγνωση χάρη στην έξυπνη παράθεση των σκηνών και τις ενδιαφέρουσες ανατροπές.

Με αφορμή  το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για την ισραηλίτικη κοινότητα της συμπρωτεύουσας, για τη γλώσσα και τα έθιμα των Εβραίων, για τα ρωμανιώτικα (διάλεκτο των πρώτων Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα ήδη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου) και για τη λαντίνο (γλώσσα των Σεφαραδιτών Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη το 1492 μετά την εκδίωξή τους από την Ισπανία) και τώρα, με τη σκληρή Κατοχή από τρεις Δυνάμεις, αναπαριστώνται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα μέτρα που πήραν οι Γερμανοί κατά της εβραϊκής κυρίως κοινότητας, τι κατέσχεσαν, πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα κατά των Εβραίων μέσα από φιλοχριστιανικά έντυπα, πώς αντιμετωπίστηκαν οι επιφανείς Εβραίοι, πώς οι κατακτητές αφαιρούσαν δικαιώματα και περιόριζαν ελευθερίες, πώς ήταν η καθημερινή ζωή στην κατεχόμενη Θεσσαλονίκη κι όλα αυτά μόνο για αρχή! Πείνα, ανέχεια, μαύρη αγορά, σκληρός χειμώνας, εκπεσμός, φιλογερμανοί πολιτικοί, γκετοποίηση, όλα δίνονται με σεβασμό και αντικειμενικότητα. Και πόσο ανάγλυφη είναι η πίκρα τους όταν στην αρχή πίστευαν στην προστασία του ελληνικού κράτους αλλά σύντομα διαπίστωσαν πως ούτε η επίσημη κυβέρνηση αλλά ούτε και επιφανείς φορείς ασχολήθηκαν μαζί τους, οπότε, με τις επόμενες κινήσεις των κατακτητών αντιλαμβάνονται πως είναι μόνοι, ανήμποροι και αβοήθητοι απέναντι στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα! Η πλατεία Ελευθερίας της 11ης Ιουλίου 1942 με τη συγκέντρωση 9000 Εβραίων από 18 έως 45 ετών που εστάλησαν σε καταναγκαστικά έργα σε όλη την Ελλάδα, η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου με πάνω από 300.000 τάφους, που πολλοί υπήρχαν από την εποχή της πρώτης εγκατάστασης τον 15^ο αιώνα, οι συνοικισμοί του Χιρς και τα τρένα για το Άουσβιτς είναι σελίδες που ζωντανεύουν με γλαφυρότητα και συγκίνηση ενώ στη συνέχεια βιώνουμε ταυτόχρονα την αποκτήνωση του Άουσβιτς και τα σαμποτάζ στην Αίγυπτο που καθυστερούν τις προελάσεις των Γερμανών στην έρημο.

Το «Α Αβνταχά» είναι ένα μυθιστόρημα που, με αφορμή τον «απαγορευμένο» έρωτα μεταξύ ενός χριστιανού και μιας Εβραιοπούλας, πρεσβεύει την ειρήνη στον κόσμο και καταγράφει με διαφάνεια και ειλικρίνεια τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο. Διακριτικές μεταφορές και παρομοιώσεις, σωστοί διάλογοι και ενδιαφέρουσες ανατροπές συγκροτούν μια συγκινητική ιστορία αγάπης και ταυτόχρονα φρίκης. «Τα μεγαλύτερα εγκλήματα διαπράττονται όταν τα θύματα είναι ανυπεράσπιστα στο έλεος του θύτη. Για την επιβολή του πειθαναγκασμού σε πεινασμένους και ταλαιπωρημένους πολίτες μιας πόλης με την απειλή της εκτέλεσης, ο επιεικέστερος χαρακτηρισμός είναι αυτός της ανανδρίας και του αυταρχισμού» (σελ. 125), σημειώνει γεμάτος συγκίνηση ο συγγραφέας. Επίσης, μέσα από ενδιαφέρουσες και καθόλου κουραστικές συζητήσεις, τονίζεται η εσωστρέφεια του εβραϊκού στοιχείου και η κεκλεισμένων των θυρών συμπεριφορά του, κάτι που αυτόματα το απομονώνει από τον οποιονδήποτε κοινωνικό περίγυρο, χωρίς όμως να μένει αλώβητος από τη συγγραφική πένα και ο χριστιανισμός, με απόψεις που δεν κατακρίνουν ούτε παίρνουν το μέρος κάποιας από τις δύο πλευρές, απλώς παρατίθενται για λόγους ισομέρειας μέσα από διαξιφισμούς μεταξύ των χαρακτήρων του βιβλίου. Τονίζεται ξανά και ξανά η ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν, δε διαφέρουν σε τίποτα ως οντότητες αλλά άρχισαν να φαγώνονται όταν ίδρυσαν τις διαφορετικές θρησκείες: «Έξυπνος είναι ο άνθρωπος που, παρ’ όλο που διδάχθηκε και ακολουθεί κάποια θρησκεία, κατορθώνει να ξεπεράσει τα ταμπού της θρησκείας του που του επέβαλαν οι ιερείς ή οι ραβίνοι και αντιλαμβάνεται πώς λειτουργεί ο κόσμος» (σελ. 163-164). Πρόκειται για ένα υπέροχο, προσεγμένο μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στο ρομαντικό και στο ιστορικό είδος, που κλείνει με έναν αναπάντεχο κύκλο τη στιγμή που έλεγα πως όσα αγάπησα τελείωσαν και με άφησε βουρκωμένο και δακρυσμένο να αναρωτιέμαι γιατί τόσο μίσος κάποτε από ανθρώπους για ανθρώπους, σε τέτοιο βαθμό που ούτε ο έρωτας δεν κατάφερε να εξευμενίσει τη σκληρότητα και την κτηνωδία.

Βιβλίο Δούρειος Ίππος 
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα είναι πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι έχει γράψει ως τώρα. Μυστικές υπηρεσίες, κατασκοπεία, διπλωματικές σχέσεις είναι το φόντο του μυθιστορήματος κι έτσι μπήκα για τα καλά στα άδυτα του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμύνης (ΓΕΕΘΑ). Είναι μια συναρπαστική ιστορία που ξεδιπλώνει τις πολλές και διαφορετικές πτυχές της ζωής ενός κατασκόπου: πώς κινείται, πώς αντιδρά, πώς προστατεύεται, πώς αποσπά τις πολύτιμες πληροφορίες που χρειάζεται η πατρίδα του και πολλά άλλα. Κι όλα αυτά λόγω της πρωταγωνίστριας, Ισιδώρας Μπαρμπατιώτη, μιας γυναίκας που, από τις ειδικές δυνάμεις, αποσπάστηκε στις μυστικές υπηρεσίες και οι αποστολές της στρέφονται γύρω από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ευρηματική και αποφασιστική, μπορεί να θεωρείται φονικό όπλο αλλά δεν είναι πολεμοχαρής, ακριβώς γιατί έχει βιώσει τι σημαίνει πόλεμος και ποιες είναι οι συνέπειές του για όλους. Εξίσου αντικειμενική είναι και απέναντι στους Τούρκους: «Είχα ωστόσο πειστεί ότι για την εχθρότητα ευθύνονταν κυρίως οι έχοντες την εξουσία και όχι ο λαός. Όποιος όμως ήθελε να βλάψει τη χώρα μου ήταν εχθρός μου» (σελ. 79).

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την πρώτη εμπόλεμη αποστολή της Ισιδώρας στα σύνορα Αρμενίας-Τουρκίας, όπου προσπαθεί να σώσει έναν τραυματισμένο συνάδελφο που κρύβεται από τους βομβαρδισμούς και χτυπήθηκε έχοντας ως αποστολή του να συλλέγει πληροφορίες και να εκπαιδεύει τους Αρμένιους αντάρτες κατά των Τούρκων. Αζέροι, Ζανταρμάδες και Γκρίζοι Λύκοι είναι μερικοί μόνο από τους εχθρούς που πρέπει να αποφύγουν και οι δύο. Μια κάρτα μνήμης στο χέρι της Ισιδώρας και η μυστηριώδης φράση «Καμιά νιφάδα χιονιού δεν πέφτει σε λάθος μέρος» είναι η αρχή μιας ανατρεπτικής ιστορίας που είναι γεμάτη σασπένς, ένταση, μυστικά και διπλές ταυτότητες. Η χρήση εναλλάξ πρωτοπρόσωπης (Ισιδώρα) και τριτοπρόσωπης αφήγησης χαρίζει μεγαλύτερη ποικιλία και διαφορετικές οπτικές γωνίες. Κωδικοποιημένο μήνυμα επιπέδου 5 αναστατώνει τις μυστικές υπηρεσίας, γιατί δηλώνει πως προετοιμάζεται μεγάλη κίνηση από τους Τούρκους. Η Ισιδώρα και ο αντισυνταγματάρχης Θωμάς Παπαγιάννης πρέπει να εισχωρήσουν στη Σμύρνη και να συναντήσουν τον Οδυσσέα, τον σύνδεσμο και πολύτιμο πληροφοριοδότη που τους ειδοποίησε, οπότε ταξίδεψα μαζί τους σε φωτεινά και σκοτεινά σοκάκια της Σμύρνης και έζησα σχεδόν από κοντά όλους τους κινδύνους και τις αναποδιές. Ο αρχηγός του ΓΕΣ Κωνσταντίνος Βαφειάδης, ο διοικητής της ΕΥΠ Βασίλης Πλέσσας, ο υπουργός Άμυνας Μανόλης Δόμπλιας, ο καθηγητής Βασιλάκος, ο γοητευτικός Ματέο, ο Τούρκος πρέσβης Αντέμ Μπουτάκ, η γραμματέας του Υπουργού Εξωτερικών Μαργαρίτα Σύρμα, ο Άλεξ, ο καλύτερος αναλυτής που υπάρχει στο ΓΕΕΘΑ και γνωρίζει όσο λίγοι τα θέματα κυβερνοασφάλειας και άλλοι είναι οι χαρακτήρες που πλαισιώνουν την κεντρική ηρωίδα και δημιουργούν μια πλειάδα υπόπτων και πιθανών κατασκόπων σ’ ένα παιχνίδι ψέματος κι αλήθειας που με κράτησε ως το τέλος. Λειψοί και Μαράθι, Βαρκελώνη και Σμύρνη, Σάμος φυσικά, είναι τα μέρη όπου διαδραματίζονται οι σκηνές του μυθιστορήματος και αποτελούν τόπους της βασικής δράσης του μυθιστορήματος.

Η αφήγηση της Ισιδώρας με βοήθησε να διεισδύσω στην ψυχολογία του πράκτορα, που δεν έχει χρόνο για διακοπές, που έχει αποστολές χαμηλής και υψηλής επικινδυνότητας, που έχει πάντα ως προτεραιότητα την αποστολή και διάφορες τέτοιες λεπτομέρειες που ολοκληρώνουν έναν χαρακτήρα και ταυτόχρονα μου άνοιξε την πόρτα για τον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών. Κωδικοποιημένα μηνύματα, πρωτόκολλα, ασφαλής τρόπος λήψης των πληροφοριών, «νεκρή παράδοση» και πολλά άλλα είναι ορολογίες που μελέτησε καλά ο συγγραφέας πριν τα τοποθετήσει στο βιβλίο του. «Στην κατασκοπεία πρέπει να αυτοσχεδιάζεις και να σκέφτεσαι ανορθόδοξα γιατί τα δεδομένα συνεχώς αλλάζουν» (σελ. 69), είναι μία από τις σημαντικότερες οδηγίες που πρέπει να έχει κάποιος υπ’ όψιν του. Ας μην ξεχνάμε πως όλοι οι πράκτορες κάποιους εκπροσωπούν, για κάποιων τον λογαριασμό συγκεντρώνουν πληροφορίες και ρισκάρουν τις ζωές τους, αν και κατά βάθος: «Ο ρεαλισμός έπαιρνε άλλη μορφή όταν εμπλεκόταν η πολιτική. Τα πάντα αξιολογούνταν υπό το πρίσμα του κυβερνητικού κόστους» (σελ. 362). Για άλλη μια φορά το κείμενο είναι εξισορροπημένο όπως όλα τα μυθιστορήματα του Κώστα Κρομμύδα. Ακριβοδίκαιο, χαμηλών τόνων και χωρίς συναισθηματικές κορόνες, καταφέρνει να αποτυπώσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις εντός και εκτός πολιτικών και στρατιωτικών γραφείων και πρεσβειών με αντικειμενικότητα. Ο συγγραφέας καταγράφει ακριβοδίκαια τις καταστάσεις και τη νοοτροπία του γείτονα λαού: «Πολλά ήταν τα στραβά αυτού του λαού αλλά δεν είχα καταλήξει αν έφταιγε η μισαλλοδοξία που υπήρχε στο αίμα τους ή αν ήταν κάτι που είχε καλλιεργηθεί με τα χρόνια και από τον τρόπο που διεξαγόταν η πολιτική ανάμεσα στις δύο χώρες» (σελ. 79). Σημειώνεται επίσης πως τα τελευταία χρόνια η δουλειά που έχει γίνει στη διπλωματία έχει δυναμώσει την παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Το μυθιστόρημα, που είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Έλληνα κατασκόπου Βασίλη Γιαννόπουλου και σε όσους παρέχουν διακριτικά και μυστικά τις υπηρεσίες τους στη χώρα, είναι δυνατό και ανατρεπτικό, γεμάτο ποικίλα συναισθήματα, αγωνία και ένταση, αποκαλύψεις και ψέματα, μυστικά και λεπτές ισορροπίες κι όλα αυτά ενώ κορυφώνεται η ελληνοτουρκική σύρραξη κι όλα κρέμονται από μια κλωστή πριν ξεσπάσει πόλεμος. Δυνατό, ρεαλιστικό και με κλείσιμο ματιού ακόμη και στην τελευταία σελίδα το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα δε με άφησε σε αναγνωστική ησυχία πριν το τελειώσω.

Βιβλίο Μικρασία: το τραγούδι του αποχωρισμού
Συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για τη σφαγή της Φώκαιας το 1914 και στο μυθιστόρημα βιώνουμε τα σημαντικότερα γεγονότα που οδήγησαν σ’ ένα από τα πρελούδια της μικρασιατικής καταστροφής μέσα από την καθημερινότητα του πλούσιου και ξακουστού εμπόρου Αριστείδη Παπάζογλου, λάτρη της αρχαιολογίας. Είναι ένας άντρας σεβαστικός και αγαπητός απ’ όλους κι ας «έχει καμηλιέρικο χούι, μήτε ψίχουλο άφηνε να πέσει κάτω μήτε το λησμονούσε» (σελ. 26). Παντρεύτηκε την Καλλιόπη και απέκτησαν την Αννιώ, τη Φροσούλα και τον Προκόπη. Το βιβλίο ξεκινάει με το πώς γνωρίστηκαν ο Αριστείδης και η Καλλιόπη στα τέλη του 19^ου αιώνα, πώς παντρεύτηκαν, πώς ήταν η ζωή τους, πώς, πότε και γιατί άλλαξε και στη συνέχεια η ματιά μας στρέφεται στα παιδιά. Ο Προκόπης είναι ο μοναχογιός της οικογένειας και η αιτία που ο πατέρας αυξάνει την εργατικότητά του γιατί έχει όνειρα να τον σπουδάσει. Η Αννιώ είναι ανυπότακτη και ανυπάκουη, αγοροκόριτσο, «μοσχόμαγκας με φουστάνια», έχει τσαγανό, αντοχή, πεισμονή και θαρρεσιά, «αζάπικο χούι». Η μικρότερή της Φροσούλα γεννήθηκε κουσουρλή και μισερή, μ’ ένα πρόσωπο «σαν άτεχνη παιδική ζωγραφιά», «αμαστόρευτο και μπατάλικο». Οι δυο αδελφές μεγαλώνουν αγαπημένες, η Φροσούλα δε φθονεί την πιο όμορφή της Αννιώ κι η Αννιώ δεν κάνει χωρίς την αδερφή της. Έχουν έναν δεσμό ακατάλυτο κι όπως λέει η Αννιώ για τον εαυτό της: «από σίδερο καμωμένη η ίδια, από ζυμάρι η αδελφή της».

Το μυθιστόρημα, όπως όλα του συγγραφέα, είναι υπέροχο, φροντισμένο και προσεγμένο ως την τελευταία του λεπτομέρεια. Ποικιλία λέξεων και ιδιωματισμών, καλολογικά στοιχεία που κοσμούν το κείμενο («πάσχισε να του καλαφατίσει το αγρίεμα», σελ. 93, «με τις λέξεις που έμοιαζαν πικάντικες σαν τα κονιαλίδικα σουτζούκια», σελ. 57, «κλώτσησε σαν μουλάρι που έχει βοσκήσει αφιόνι», σελ. 64), ολοζώντανοι χαρακτήρες, καθώς και παραστατικές περιγραφές της Φώκαιας, με τους δρόμους και τις εκκλησίες της, με το φυσικό της τοπίο και τη θάλασσά της, με τη νησίδα στην μπούκα του όρμου, «προικισμένος ο τόπος τους κι ευλογημένα τα χώματά τους» (σελ. 46), είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του κειμένου. Οι παρένθετες αφηγήσεις σε πρώτο πρόσωπο της Αννιώς αφήνουν χώρο για ακόμη περισσότερο λυρισμό, για φωτισμό λεπτομερειών που μας φέρνουν πιο κοντά στους πρωταγωνιστές, για προοικονομία που μας ετοιμάζει για τη συνέχεια χωρίς ταυτόχρονα να μας αποκαλύπτει πολλά, κάτι που αυξάνει την αγωνία κι όλα αυτά συγκροτούν μια διαφορετική ματιά στη μικρασιατική καταστροφή. Αν και ξεκινάει όπως όλα τα μυθιστορήματα της σχετικής θεματολογίας με τις ευτυχισμένες μέρες της άνετης ζωής της οικογένειας Παπάζογλου, μετά την καταστροφή της Φώκαιας ακολουθούν ανατροπές που το διαφοροποιούν αρκετά από τα άλλα. Η περίληψη στο οπισθόφυλλο προϊδεάζει αρκετά για τις εξελίξεις, η γραφή όμως και ο σωστός χειρισμός της πλοκής με κράτησαν αιχμάλωτο ως την τελευταία σελίδα.

Η Αννιώ και η Φρουσούλα μαζί θα επιβιώσουν από τη σφαγή του 1914, μαζί θα τις πάρει στο σπίτι της στη Σμύρνη η κιορ Ταρούς, μια γυναίκα που έχει νταραβέρια με «ζαμπίτηδες, μπεηλερμπέηδες, αγάδες, τσιφλικάδες, μπανκέρηδες, σαράφηδες, σινιόρους και μουσιούδες, παραλήδες κάθε λογής, φυράματος, πίστης και νατσιόνας» (σελ. 143), ένας Φέιγκιν του 20ού αιώνα που «φροντίζει» με τον δικό της τρόπο τους Όλιβερ Τουίστ που δημιουργεί η σφαγή των τσέτηδων. Χάρη σ’ εκείνη, το μυθιστόρημα μας φέρνει στη Σμύρνη, την οποία όμως βλέπουμε από μια εντελώς διαφορετική οπτική γωνία, αυτήν του υποκόσμου και της νύχτας, των καφέ σαντάν, των Χιώτικων και του Άγιου Κωνσταντίνου τα περίφημα «σπίτια». Μες σ’ αυτόν τον βούρκο, με πληθώρα συναρπαστικών περιγραφών και διεισδυτικών ψυχογραφημάτων, προσπαθούν να παραμείνουν ακέραιες δύο αθώες ψυχές που γνωρίζουν την ταπείνωση και τους ευτελισμούς. Κι αργότερα παιχνιδιατόροι, βιολί και ούτι που αποζητούν μουζντέ και μεροδούλι, αμανέδες και καρσιλαμάδες που ξυπνούν τα σεκλέτια κι εγείρουν ραβαΐσι φέρνουν τον αναγνώστη, λες και του ζητάνε συγνώμη, απ’ τα σκοτεινά καταγώγια στις ολόφωτες βεγγέρες, στο Σπόρτινγκ Κλουμπ και στη Λέσχη Κυνηγών. Τι θα απογίνουν οι δύο αδερφές; Τι ρόλο θα παίξουν στη ζωή της Αννιώς άρχοντες και μουζικάντηδες, εμπνευσμένοι δάσκαλοι και ιερωμένοι-ήρωες;

Φώκαια, Σμύρνη, Καππαδοκία, ακόμη και Αλμυρά Έρημος μαζί με τους Έλληνες στρατιώτες που ήθελαν μιαν Άγκυρα να ξαποστάσουν, είναι οι τόποι που γνώρισα μέσα από την ευαίσθητη ματιά του συγγραφέα, ο οποίος αυτήν τη φορά δε βαραίνει το κείμενό του με πολλές ιστορικές αναφορές. Φυσικά και παρατίθενται τεκμηριωμένες και αναλυτικές σημειώσεις στο τέλος του βιβλίου, δε διακόπτουν όμως τον ειρμό της ανάγνωσης και δίνουν τα απαραίτητα πραγματολογικά στοιχεία που χαρίζουν ρεαλισμό και αληθοφάνεια στη ζωή των χαρακτήρων. Λίμαν φον Σάντερς και το κίνημα του «πανγερμανισμού», πανισλαμισμός και παντουρκισμός, Νεότουρκοι και τσέτες ποτίζουν με αίμα τις σελίδες όσο φωτισμένοι δάσκαλοι σαν τον Ιωάννη Καβακλή αγωνίζονται να κρατήσουν την ελευθερία του ελληνισμού, πρεσβεύοντας πως μυαλό, εμπόριο και παράς είναι τα ουσιαστικά όπλα των Ελλήνων για να πολεμήσουν τον Τούρκο. Τα λόγια του ξεσηκώνουν την Αννιώ, η οποία όμως αρνείται πεισματικά να δεχτεί πως οι Τούρκοι έχουν κακούς σκοπούς ή μισούν τους Έλληνες με τους οποίους γειτνιάζουν και μεγαλώνουν μαζί τόσα χρόνια τώρα κι όμως, αυτοί οι ελάχιστοι φίλοι και γνωστοί, «είναι τρυφερά χορταράκια μες σε άγριο δασοτόπι» κι αυτό θα το καταλάβει με τον πιο σκληρό τρόπο.

Το μυθιστόρημα «Μικρασία: το τραγούδι του αποχωρισμού» είναι ένα συναρπαστικό και ανατρεπτικό κείμενο για μια γυναίκα που, ακροβατώντας ανάμεσα στον χαρακτήρα του Όλιβερ Τουίστ και στις δεξιότητες της Μάτα Χάρι, αγωνίζεται να βρει τον έρωτα και τον πραγματικό της εαυτό σε μια εποχή και σε μια περιοχή που ετοιμαζόταν να παραδοθεί στο γιαγκίνι και στο λεπίδι. Σκαλί το σκαλί παρακολουθούμε τα βήματά της προς μια ανοδική, κι ας έπεφτε κάθε φορά πιο χαμηλά για το καλό της οικογένειάς της πρώτα και της Ελλάδας αργότερα, πορεία προς την αλήθεια και προς το φως. Αννιώ, Αννέτ και Αϊνούρ, τρεις προσωπικότητες, μία γυναίκα, τρεις χαρακτήρες, μία ηρωίδα. Χάρη στη φροντισμένη και τεκμηριωμένη πένα του Θοδωρή Παπαθεοδώρου ταξίδεψα σε μιαν άλλη Σμύρνη, κάτι που με πλήγωσε περισσότερο γνωρίζοντας πως σύντομα όλη αυτή η τρυφηλότητα, οι ανέσεις, η «ανέμελη» καθημερινότητα, οι κοινωνικές συναναστροφές, τα μέγαρα και τα δημόσια κτήρια, θα παραδίδονταν στη φωτιά και στο αίμα. Ένα διαφορετικό μυθιστόρημα για τη μικρασιατική καταστροφή που κλείνει το μάτι στα κλισέ και καταγράφει με τον δικό του τρόπο τις ζωές των Ελλήνων της Μικράς Ασίας πριν και μετά το 1922.

Βιβλίο Κράτος τρόμου 
Τίτλος πρωτοτύπου State of terror
Συγγραφείς Hillary Rodham Clinton, Louise Penny 
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις, διπλωματικούς χειρισμούς και διπλούς κατασκόπους, παιχνίδια εξουσίας και λυκοφιλίες, με κάθε σελίδα να μας βάζει όλο και πιο βαθιά σ’ ένα καλά μπλεγμένο κουβάρι, όπου κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται κι όπου πίσω από κάθε κεφάλι που κόβεται φυτρώνουν περισσότερα. Η Louise Penny και η Hillary Rodham Clinton έγιναν σταδιακά φίλες χάρη σε διάφορες αφορμές που τους έφεραν κοντά. Την άνοιξη του 2020 σκέφτηκαν να γράψουν ένα πολιτικό θρίλερ, επηρεασμένες από την ασταθή θέση του κόσμου γύρω τους και από κάποια δυσάρεστα προσωπικά βιώματα, που κάποια εξ αυτών αντικαθρεφτίζονται στο μυθιστόρημα. Η Hillary Clinton μάλιστα είχε ως πρόσφατο παράδειγμα την επιτυχία του συζύγου της, Bill, που έγραψε δύο αντίστοιχα βιβλία με τον James Patterson, το δυνατό και γρήγορο «Ο Πρόεδρος αγνοείται» και το, αμετάφραστο ακόμη στα ελληνικά, «The President’s daughter». Η Hillary Clinton μάλιστα υποστηρίζει: «…η ιστορία που διηγείται είναι απόλυτα επίκαιρη. Από μας εξαρτάται αν το σενάριο θα παραμείνει στη σφαίρα του μυθιστορήματος» (σελ. 539).

Το μυθιστόρημα έχει κλιμακωτή πλοκή που κορυφώνεται όλο και περισσότερο σε κάθε σελίδα, έχει λίγους βασικούς χαρακτήρες, κάτι που βοηθάει στις ανατροπές, στις υποψίες και στα διπλά παιχνίδια ενώ με τον διαμοιρασμό των ηρώων σε διαφορετικές ομάδες και σε διαφορετικούς χώρους δράσης αυξάνονται η αγωνία και το σασπένς. Οι προβολείς πέφτουν κυρίως πάνω στην Έλεν Άνταμς και τον Πρόεδρο Ντάγκλας Γουίλιαμς που τη διόρισε.  Η Έλεν είναι τυπική Αμερικανίδα («Πόσο αγαπούσε αυτή τη χώρα. Αυτό τον μεγαλόπρεπο, τραυματισμένο φάρο», σελ. 15), πολιτικός με φιλοδοξίες και όνειρα, παρέδωσε με χαρά στην κόρη της, Κάθριν, την αυτοκρατορία διεθνών μέσων ενημέρωσης που έχτισε και διηύθυνε για μεγάλο διάστημα. Φαίνεται συγκρατημένη, ευγενική, γεμάτη αυτοπεποίθηση και εκπροσωπεί το ισχυρότερο κράτος του κόσμου, στα παρασκήνια όμως δείχνει κουρασμένη, ατημέλητη, εξαντλημένη, μεγαλύτερη σε ηλικία. Το ενδιαφέρον στη σχέση μεταξύ Προέδρου και υπουργού είναι το γεγονός πως οι ισορροπίες δε σταματούν να αλλάζουν, διαπιστώνοντας έτσι πως πέφτουν και οι δύο θύματα είτε του εγωισμού τους (όπως ο Πρόεδρος που σύντομα βλέπει πως το πιόνι του κινείται με αυτοβουλία) είτε των φιλοδοξιών τους (όπως η Έλεν που διαπιστώνει σύντομα πόσο πιο άσχημο παιχνίδι απ’ ό,τι φαινόταν αρχικά είναι η επιλογή της ως Υπουργού). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο τσαλακώνονται, αδειάζουν, ξεφουσκώνουν ή ατσαλώνονται ανάλογα τις περιστάσεις και οδηγούνται σ’ ένα τέλος εκτίμησης και αμοιβαίου θαυμασμού.

Οι προσωπάρχες Τσαρλς Μπόιντον και Μπάρμπαρα Στένχαουζερ, η σύμβουλος της Έλεν και καλύτερή της φίλη Μπέτσι Τζέιμεσον, η διπλωματική υπάλληλος στο Γραφείο Υποθέσεων Νότιας και Κεντρικής Ασίας στο Υπουργείο Εξωτερικών Αναχίτα Ντάχιρ, η δόκτωρ Νασρίν Μπουχάρι, ο επικίνδυνος Μπασίρ Σαχ, ο δημοσιογράφος του Reuters Γκιλ Μπαχάρ, η Κάθριν Άνταμς, ο στρατηγός Μπερτ Γουάιτχεντ και άλλοι κινούνται δίπλα στο πρωταγωνιστικό ντουέτο εμπλουτίζοντας την πλοκή και οδηγώντας τον αναγνώστη σ’ ένα αέναο κυνήγι γάτας και ποντικιού ως προς τα κίνητρά τους, τον πραγματικό τους ρόλο στην ιστορία, τα αληθινά τους συναισθήματα, τα αίτια των πράξεών τους κ. ά. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη εμβάθυνση σε ψυχογραφήματα ούτε κάποια λογοτεχνικότητα κι έτσι αφέθηκα να παρασυρθώ από την ταχύτητα των εξελίξεων και τις απανωτές αποκαλύψεις που με οδήγησαν χωρίς ανάσα στο τέλος. Τα κεφάλαια μάλιστα είναι ευσύνοπτα, χωρίς απότομα φινάλε που να αφήνουν κάτι στη μέση σε κρίσιμο σημείο, έχουν τον χώρο τους και τη θέση τους και λείπουν οι μακροσκελείς ανούσιοι διάλογοι, οι περιττές επαναλήψεις, οι κοφτές προτάσεις, κάτι που δείχνει σεβασμό στον αναγνώστη και έλλειψη βιασύνης.

Ένα τέτοιο μυθιστόρημα περιπέτειας και κατασκοπείας δε θα μπορούσε να μην είναι γεμάτο κλισέ, ειδικά από τη στιγμή που το γράφουν μια σημαντική συγγραφέας και μια ισχυρή πολιτικός. Φυσικά και η Αμερική προβάλλεται ως ισχυρή χώρα, φυσικά και αχνοφαίνεται ως αντίπαλον δέος η Ρωσία (δε θα αποκαλύψω τον ρόλο της), φυσικά και τονίζονται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα γεωστρατηγικά και κοινωνικοπολιτικά παιχνίδια της Μέσης Ανατολής που με γέμισαν δέος ως προς τους λεπτούς χειρισμούς που απαιτούνται μεταξύ ανθρώπων που βιάζονται ποιος θα εξοπλιστεί περισσότερο, χωρίς να δίνει σημασία από ποιον και με τι συνέπειες, όλα αυτά όμως είναι και τα εχέγγυα για το αίσθημα της ικανοποίησης που άντλησα ολοκληρώνοντας την ανάγνωση. Σαφέστατες αιχμές υπάρχουν για τον Ντόναλντ Τρ…εεεε… Έρικ Νταν, που κατέστρεψε τα πάντα με τη θητεία του, παραδίδοντας μια γραφειοκρατία που την αποτελούσαν οι άνθρωποι που την είχαν σακατέψει, οι ανίκανοι δηλαδή της προηγούμενης κυβέρνησης. Αλώβητος δε βγαίνει ούτε ο Ρώσος Πρόεδρος (μυθιστορηματικά Μαξίμ Ιβάνωφ): «Ένας αδίστακτος τύραννος, εκπαιδευμένος σε μεθόδους καταπίεσης που ήταν συνάμα δόλιες και σκληρές… υπολόγιζε τα πάντα, με μια ψυχρότητα που θα έκανε ακόμα και τη Σιβηρία να ανατριχιάσει» (σελ. 458).

Όταν κυβερνάς με όπλο τον φόβο, δε δημιουργείς αφοσίωση αλλά εχθρούς σε αναμονή. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα διαρκείς αλλαγές σε διακρατικές σχέσεις και μια υποφώσκουσα ένταση για κάθε παραστράτημα στην ευαίσθητη διπλωματική κονίστρα. Μυστικές υπηρεσίες, Κογκρέσο, Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Λευκός Οίκος, Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας είναι βαρύγδουπες λέξεις που τραβούν την προσοχή ενώ ταυτόχρονα δράση και περιπέτεια σε Πακιστάν, Ομάν, Ιράν, Ρωσία, Κεμπέκ και στην καρδιά της Ουάσιγκτον αυξάνουν το σασπένς. Η Hillary Clinton και η Louise Penny έγραψαν ένα δυνατό μυθιστόρημα για το σημείο στο οποίο ίσως φέρουν η ματαιοδοξία και η απληστία των ισχυρών τον κόσμο των αθώων και των αμάχων και χειρίζονται με μαεστρία και ευρηματικότητα μια πλοκή γεμάτη προδοσίες, διλήμματα, διπλές ταυτότητες, μυστικούς πράκτορες, διπλωματικά παιχνίδια και ανατροπές. Το κείμενο ρέει αβίαστα, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και τίποτα δε μένει σταθερό σε θέση, απόψεις και χαρακτήρα σε μια κούρσα με έπαθλο την κυριαρχία του κόσμου για όποιον αδιαφορεί για τις συνέπειες.

Βιβλίο Τα εξαφανισμένα κορίτσια του Παρισιού 
Τίτλος πρωτοτύπου The lost girls of Paris
Συγγραφέας Pam Jenoff
Μεταφραστής Αναστασία Δεληγιάννη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Pam Jenoff έγραψε ένα υπέροχο μυθιστόρημα γύρω από τις αφανείς ηρωίδες του πολέμου και κατέστρωσε μια ιστορία που εκτυλίσσεται σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους με πρωταγωνίστριες γυναίκες που έχουν περισσότερα κοινά μεταξύ τους απ’ όσο μπορεί να φανταστεί κανείς όταν ξεκινάει την ανάγνωση. Με μια προσωπική τραγωδία να τις βαραίνει, αποφασισμένες να φτάσουν ως το τέλος για την αλήθεια, παλεύουν, σκαλίζουν, ψάχνουν, υπηρετούν την πατρίδα τους και αγωνίζονται να αποδείξουν στον εαυτό τους και στους άλλους πως έχουν τις δυνατότητες και πως δε θα αποτύχουν ποτέ. Η ιστορία βασίζεται στην πραγματική ζωή της Vera Atkins (1908-2000), η οποία εργάστηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου στη SOE (Υπηρεσία Επιχειρήσεων Ειδικών Αποστολών), μια υπηρεσία που συντόνιζε τις δολιοφθορές, την κατασκοπεία και την ανίχνευση των κατεχόμενων από τον Άξονα εδαφών. Ήταν υπεύθυνη για την αποστολή αντρών και 37 γυναικών στη βόρεια Γαλλία, τους συντόνιζε, τους ενημέρωνε, τους προστάτευε και η Έλανορ Τριγκ βασίζεται πολύ σε αυτήν ως αρχέτυπο, η φαντασία της συγγραφέως όμως απογειώνει ακόμη περισσότερο την ιστορία της.

Ο Διευθυντής της SOE, πρώην συνταγματάρχης Γκρέγκορι Γουίνσλοου, δέχεται τη ρηξικέλευθη πρόταση της γραμματέως Έλανορ Τριγκ που παρακολουθεί τις εξελίξεις και παίρνει έτσι το θάρρος να προτείνει να σταλούν στη Γαλλία γυναίκες, αφού οι περισσότεροι άντρες είτε πολεμούν για τη δωσίλογη κυβέρνηση του Βισύ είτε έχουν φυλακιστεί επειδή αρνήθηκαν να το κάνουν. Η πολωνική και εβραϊκή καταγωγή της και το φύλο της κάνουν τους άντρες αξιωματικούς δύσπιστους για το εγχείρημα, η Τριγκ όμως καταφέρνει να υπερκεράσει τα εμπόδια. Στην πράξη πάντως αντιμετωπίζει διάφορα προβλήματα, μιας και αρκετές γυναίκες που στρατολογήθηκαν είτε δεν τα κατάφεραν στην εκπαίδευση είτε αποκαλύφθηκαν αρκετά σύντομα όταν εισέδυσαν στο δίκτυο των ανταρτών της Γαλλίας. Σταδιακά όμως αρχίζουν να εμφανίζονται αξιόλογες περιπτώσεις, όπως η Ινδή Τζόσι, που δέχτηκε να καταταγεί για να ψάξει τον αγνοούμενο μετά τη μάχη στις Αρδένες αδερφό της, Αρούς, η Ρωσίδα Μπράια που θέλει να εκδικηθεί  τους Γερμανούς, η Νορίν που κατετάγη για να συνεχίσει τον πόλεμο στη θέση του νεκρού συζύγου της και η Μαρί. Η τελευταία είναι δακτυλογράφος στο Γραφείο Πολέμου και βλέπει την κόρη της, Τες, μόνο τα Σαββατοκύριακα, αφού την έστειλε στη θεία Χέιζελ, μακριά από τους βομβαρδισμούς του Λονδίνου. Δέχεται να καταταγεί για να φτιάξει έναν καλύτερο κόσμο για το παιδί της και η παρουσία της στη Γαλλία θεωρείται επιτυχημένη. Από κάποια στιγμή και μετά όμως, η Μαρί μπλέκεται στα δίχτυα του έρωτα μ’ έναν αγωνιστή της αντίστασης και ταυτόχρονα το δίκτυό τους αρχίζει να ξηλώνεται, με αποτέλεσμα να βρεθεί αντιμέτωπη με συνθήκες και καταστάσεις για τις οποίες δεν ήταν έτοιμη και πρέπει να αγωνιστεί για να επιβιώσει.

Παράλληλα, γνωρίζουμε την Γκρέις Χίλι, η οποία έχασε τον άντρα της στον πόλεμο και τώρα προσπαθεί να ξαναφτιάξει τη ζωή της από την αρχή και γι’ αυτό μετακομίζει στη Νέα Υόρκη, όπου δουλεύει σε μια νομική υπηρεσία που βοηθάει κυρίως Εβραίους της Ευρώπης σε ζητήματα στέγασης και διατροφής. Είμαστε ένα χρόνο μετά τη λήξη του πολέμου και στην Ευρώπη γίνονται σκοτωμοί και θηριωδίες, ο Ιωσήφ Στάλιν εξαπλώνει τον κομμουνισμό σε χώρες πολύ αδύναμες ακόμη από τον πόλεμο για να μπορέσουν ν’ αντισταθούν, όσο στην Αμερική πάνε στον κινηματογράφο ή γκρινιάζουν για τις νάιλον κάλτσες. Ένα ατύχημα αναγκάζει την Γκρέις να παρεκκλίνει από τη συνηθισμένη διαδρομή προς τη δουλειά και να περάσει από τον σταθμό Γκραντ Σέντραλ, ένα μέρος που μισεί γιατί συμβολίζει την επανένωση αλλά όχι τη δική της με τον Τομ που τον έχασε τόσο άδικα. Εκεί βρίσκει μια παρατημένη βαλίτσα με ρούχα κι ένα πάκο φωτογραφίες, με ένα όνομα: Τριγκ. Στην προσπάθειά της να βρει πληροφορίες για τις γυναίκες στις φωτογραφίες έχει έναν ανέλπιστο σύμμαχο, με τον οποίο νιώθει μια ερωτική έλξη. Θα ξεπεράσει τον χαμό του άντρα της και θα προχωρήσει στη ζωή της; Γιατί οι γυναίκες στις φωτογραφίες την έχουν στοιχειώσει και κάνει τα πάντα για να φτάσει στην αλήθεια;

Στο μυθιστόρημα ξεδιπλώνονται αυτές οι δύο παράλληλες ιστορίες, με τη Μαρί να στέλνει ανταποκρίσεις από την κατεχόμενη Γαλλία και την Έλανορ να αγωνίζεται να διασταυρώσει ποιος και γιατί πρόδωσε το δίκτυό της και τι απέγιναν οι γυναίκες που έστειλε στην καρδιά του εχθρού. Ένταση, μυστήριο και έρωτας, καθώς και οι δυσκολίες της κρυφής ζωής κάτω από την μπότα του τυράννου δεν έπαψαν στιγμή να κεντρίζουν το ενδιαφέρον μου. Η αυταπάρνηση των γυναικών, ο ηρωισμός τους και η αφοσίωση στην πατρίδα τους, ακόμη και εις βάρος της αγάπης, δίνουν πνοή στο κείμενο και γεννούν έντονα συναισθήματα. Η ιστορία της Έλανορ συνεχίζεται και μετά τον πόλεμο, όπου αναγκάζεται να ταξιδέψει σε πολλές χώρες, ακόμη και να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν σημαντικό Γερμανό αξιωματικό, αιχμάλωτο πριν τη δίκη της Νυρεμβέργης, για να καταφέρει να βρει την αλήθεια. Σε εκείνη τη φάση, έρχεται η ιστορία της και κουμπώνει με τη ζωή της Γκρέις, που προσπαθεί να εντοπίσει την ιδιοκτήτρια της βαλίτσας κι έτσι βυθίζεται στον κόσμο της βρετανικής κατασκοπείας.

«Τα εξαφανισμένα κορίτσια του Παρισιού» είναι μια γυναικεία ματιά στη σκληρή πλευρά του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου αλλά δεν παρασύρεται στην πεπατημένη του ρομάντσου. Τα αισθήματα που γεννιούνται από το βιβλίο οφείλονται στους ρεαλιστικούς χαρακτήρες και στις αληθοφανείς μεταξύ τους σχέσεις. Διάλογοι σωστοί και μετρημένοι, περιγραφές όσες χρειάζονται, αποκαλύψεις και εκπλήξεις απόλυτα λογικές κι όλα αυτά οδηγούν σ’ ένα ντόμινο αποκαλύψεων που δείχνει πως δεν υπάρχει τίποτα ρομαντικό σ’ έναν πόλεμο κι επιπλέον κάποιοι δε διστάζουν να προχωρήσουν σε θυσίες μπροστά στο όραμα της νίκης. Μπορεί το χέρι που έγραψε το μυθιστόρημα να μυρίζει πούδρα και λεβάντα, δε διστάζει όμως να βυθίσει ένα στιλέτο στην καρδιά της Ιστορίας και να καταγράψει τα επιτεύγματα γυναικών που πέρασαν στα ψιλά γράμματα της Εθνικής Αντίστασης με τέτοιο τρόπο που με κέρδισε απρόσκοπτα μέχρι το λυτρωτικό τέλος.

Βιβλίο Άνθη του χειμώνα 
Τίτλος πρωτοτύπου The winter garden
Συγγραφέας Jayne Thynne
Μεταφραστής Φίλιππος Χρυσόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αφήνοντας στην άκρη τη γυναίκα και τον ρόλο της σε μια διαρκώς μεταβαλλόμενη κοινωνία, χωρίς όμως και να την παραμελεί, η Jane Thynne μάς χαρίζει ένα δυνατό, ανθρώπινο, σκληρό κατασκοπικό μυθιστόρημα με απανωτές ανατροπές, ρεαλιστικούς χαρακτήρες και έξυπνη μίξη πραγματικών προσώπων με πλασματικούς ήρωες. Είμαστε έναν χρόνο πιο κοντά στον πόλεμο, με τον ναζισμό να ανεβαίνει κατακόρυφα, την προπαγάνδα να κάνει πολύ καλή δουλειά και τον εξοπλισμό της Γερμανίας σε μαχητικά αεροπλάνα να εμπλουτίζεται αδιάκοπα. Η επίσκεψη του Δούκα του Ουίνδσορ, η καταστροφή της Γκερνίκα, τα θεμέλια πάνω στα οποία θα χτιστεί το όραμά του ο Χίτλερ είναι μερικά μόνο από τα κομμάτια του καλοδουλεμένου ιστορικού φόντου στο οποίο διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Ο τίτλος του βιβλίου προέρχεται εκ της αγγλικής μετάφρασης του βιβλίου «The winter garden», που κι αυτό είναι βασισμένο στο γνωστό καμπαρέ του Βερολίνου Wintergarten, όπου εργαζόταν η Άννα ως χορεύτρια. Η Άννα Χάνσεν λοιπόν ήταν μαθήτρια της Σχολής για Υποψήφιες Νύφες του Ράιχ στο Σβανενβέρντερ, όπου πάνε όσες πρόκειται να παντρευτούν αξιωματικούς των Ες Ες. Σύμφωνα με τον Αδόλφο Χίτλερ: «…οι γυναίκες που επρόκειτο να παντρευτούν την αφρόκρεμα των Γερμανών έπρεπε να είναι ξεχωριστές». Τα μαθήματα έγιναν υποχρεωτικά από το 1935 και το πιστοποιητικό υποβαλλόταν στην Υπηρεσία Φυλής και Εγκατάστασης των Ες Ες για να προχωρήσει ο γάμος. Παρά το όνομά της, πιο πολύ σα στρατιωτική ακαδημία έμοιαζε, με εξουθενωτικό πρόγραμμα. Το Προεδρείο Γυναικών, με επικεφαλής την Γκέρτρουντ Σολτς-Κλιν έχει αποστολή να προωθεί την ιδέα της ανωτερότητας του άντρα και να πείθει τις γυναίκες να δουλεύουν για το καλό του ναζιστικού καθεστώτος αλλά όλα αυτά αμαυρώνονται με το πτώμα της κοπέλας στον κήπο της Σχολής.

Η συγγραφέας μελέτησε καλά και σωστά την εποχή, την πόλη και τον τρόπο σκέψης των κατοίκων μιας χώρας που ετοιμάζεται να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο και πάλι στην ευρωπαϊκή κονίστρα. Υπάρχουν πάρα πολλές λεπτομέρειες από την καθημερινότητα ενός Βερολινέζου ειδικότερα και Γερμανού γενικότερα: τίτλοι εφημερίδων, προϊόντα ομορφιάς, κινηματογραφικές ταινίες, ξενοδοχεία, καμπαρέ και ζαχαροπλαστεία, μνημεία και τοπόσημα, οδοί και δημόσια κτήρια. Είναι όλα όμως τόσο αρμονικά εντεταγμένα στη ροή της πλοκής και περιγράφονται τόσο όμορφα και στρωτά, χωρίς υπερβολές και μακρηγορίες, που δε με κούρασαν ούτε στιγμή. Αντιθέτως, μου χάρισαν εκείνη ακριβώς τη ζωντάνια που απαιτεί ένα καλό μυθιστόρημα του είδους για να ζωντανέψω στο μυαλό μου το πώς ήταν τα πράγματα εκεί τότε και να βρεθώ στο πλάι των πρωταγωνιστών και των δεύτερων ρόλων που τους πλαισίωναν. Μάλιστα, αναφορές σε τοποθεσίες που μέχρι και σήμερα βρίσκονται εκεί, παρά τις χιλιάδες αλλαγές και καταστροφές που υπέστησαν με το πέρασμα της Ιστορίας, και τα οποία είχα επισκεφθεί σε πρόσφατο ταξίδι μου στην πόλη, όπως ο Ζωολογικός Κήπος, η Ούντερ ντεν Λίντεν, το Νησί των Μουσείων, το KaDeWe κ. ά. προσθέτανε ειδικό βάρος στη δική μου απόλαυση.

Η Μάγκντα Γκέμπελς, σύζυγος του δεξιού χεριού του Αδόλφου Χίτλερ, γνωστή ως Πρώτη Κυρία του Ράιχ, καλεί την Κλάρα Βάιν στην έπαυλή της στο Σβανενβέρντερ και της ζητάει να εμφανιστεί στο πάρτι του άντρα της για να συνομιλήσει με τις αδελφές Μίτφορντ, Νταϊάνα και Γιούνιτι, Αγγλίδες καλεσμένες που δε γνωρίζουν καλά γερμανικά, οπότε ίσως η Κλάρα, με Άγγλο πατέρα, θα τις βοηθήσει να περάσουν όμορφα. Οι Μίτφορντ είναι υπέρ του φασισμού, δε διστάζουν να προκαλέσουν σκάνδαλα, αγαπούν τα εξεζητημένα πάρτι, είναι φίλες της αδελφής της Κλάρα, Άντζελα, με την οποία μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά στις πολιτικές τους πεποιθήσεις. Μετά από τόσα χρόνια και τόσα μυστικά, η Μάγκντα παραμένει απρόσιτη, ψυχρή και τυπική απέναντι στην ηθοποιό, ακριβώς δηλαδή όπως τη γνωρίσαμε στο πρώτο βιβλίο.

Από τη Μάγκντα μαθαίνει η Κλάρα για τη δολοφονία της Άννα Χάνσεν, μιας κοπέλας που όταν τη γνώρισε πόζαρε γυμνή για τον Μπρούνο Βάις, έναν καλό της φίλο. Η Κλάρα συμμετέχει σε μια ρομαντική κομεντί των στούντιο Ufa κι έχει συνηθίσει πια σε μια ζωή εξαπάτησης. Η πρόσκληση της φαίνεται απλή και αναλογίζεται τα όσα έζησε όταν πρωτοέφτασε στο Βερολίνο, γεγονότα που μαθαίνουμε και άνθρωποι που συναντάμε στο πρώτο βιβλίο, τα «Μαύρα Ρόδα», με τον Λίο Κουίν όμως να έχει εγκαταλείψει τη χώρα. Ο Λίο της λείπει απίστευτα κι ας έχουν χωρίσει ειρηνικά, έχει ανάγκη από ένα ζεστό σώμα πλάι της ενώ ταυτόχρονα συνεχίζει να ενισχύει οικονομικά τον δεκατετράχρονο πλέον Έριχ Σμιτ, ένα σοβαρό και έξυπνο παιδί, μέλος της Χιτλερικής Νεολαίας («Η ιδέα ήταν ότι τα αγόρια δεν έπρεπε να μένουν ήρεμα και ήσυχα. Να μην έχουν χρόνο να ξεφύγουν από την προπαγάνδα και να σκεφτούν», σελ. 169), γιο της φίλης της που έχασε τη ζωή της στο προηγούμενο βιβλίο. Αναπτύσσει έντονα αισθήματα μητρότητας όλα αυτά τα χρόνια που τον βλέπει να μεγαλώνει με τη γιαγιά και τον αδελφό του και τον αγαπά σα να ήταν πραγματικό της παιδί. Τα οικογενειακά λάθη του πατέρα και της αδελφής της και ο φόβος της για την πραγματική ταυτότητα της γιαγιάς της, εξακολουθούν να την ταλανίζουν: «Όταν εργάζομαι ως ηθοποιός είναι η μόνη ώρα που δεν υποκρίνομαι» (σελ. 46).

Στο μυθιστόρημα γνωρίζουμε ακόμη περισσότερο την Κλάρα, η οποία αναπτύσσει συναισθηματικούς δεσμούς που δε θα έπρεπε με άντρες που νιώθει ότι τους εξαπατά κι αυτό αρχίζει να τη δυσαρεστεί και να το νιώθει πιο πρόστυχο από το να τους έγδυνε, χάνοντας έτσι τη συναισθηματική πειθαρχία που απαιτείται. Θα τα παρατήσει άραγε αν τελειώσει αυτή η περιπέτεια; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν μαθαίνει ότι το όνομά της άρχισε να συζητιέται στην Γκεστάπο χάρη σ’ έναν πληροφοριοδότη, προκαλώντας υποψίες στη βρετανική αντικατασκοπεία. Ποιος έστρεψε την προσοχή της Γκεστάπο πάνω της και γιατί; Γιατί ανησυχεί το βρετανικό δίκτυο κατασκοπείας; Υπάρχει περίπτωση να έχει ανάμιξη ο Εβραίος και κομμουνιστής Μπρούνο Βάις, με τους έκφυλους για το Ράιχ πίνακές του, που η Κλάρα έχει χάσει τα ίχνη του και ίσως ζει στους δρόμους ή, ακόμη χειρότερα, έχει φυλακιστεί κι είναι ο μόνος που ξέρει για την πραγματική της ταυτότητα; Αρχίζει να μπαίνει σε δεύτερες σκέψεις για την όλη πορεία που ακολουθεί: «Τι ζωή ήταν αυτή, να συναναστρέφεται ανθρώπους που σιχαινόταν τις απόψεις τους, να σχετίζεται με ένα καθεστώς που αντιπροσώπευε όλα όσα μισούσε: εκφοβισμό, βία, κτηνωδία. Να γίνεται φίλη με ανθρώπους που εκπροσωπούν μια εκδοχή της Αγγλίας που δεν αναγνωρίζει» (σελ. 91). Μέσα στη δίνη όλων αυτών των γεγονότων μπλέκεται και με τη δολοφονία της Άννα, γεγονός που τη φέρνει ενώπιον της Γκεστάπο, παρά τις οδηγίες να παραμένει αθέατη και να μην τραβάει την προσοχή ώστε να φέρνει σε πέρας την αποστολή της.

Ο Άρτσι Ντάσιον, ακόλουθος της Βρετανικής Πρεσβείας και πράκτορας της Βρετανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, ο Άλμπερτ Λίντεμαν, διευθυντής παραγωγής, ό,τι πιο κοντινό είχε σε φίλο η Κλάρα στο Βερολίνο, του οποίου η καριέρα άκμασε μετά την αριοποίηση των πάντων και προσπαθεί να εξισορροπεί τη δίψα του για κουτσομπολιό με τη διακριτικότητα που απαιτεί η πολιτική, ο Έρνστ Ούντετ, διάσημος ηθοποιός του Χόλιγουντ, γοητευτικός και περιζήτητος, πλέον σημαντικός για τη Λουφτβάφε λόγω των δεξιοτήτων του στην αεροπλοΐα, επικεφαλής του Τεχνικού της Τμήματος, κάτι που ο πρώην ηθοποιός μισεί, ο Ραλφ Σόμερς, Άγγλος σμηναγός, κοσμοπολίτης, γοητευμένος από το νέο καθεστώς της Γερμανίας, αποφασισμένος να γίνει φίλος του Χίτλερ, που έχει σκοπό να κάνει την Αγγλία σύμμαχο της Γερμανίας και άλλοι ενδιαφέροντες χαρακτήρες είναι προσεκτικά επιλεγμένοι στη στελέχωση της συναρπαστικής αυτής ιστορίας. Επίσης, συναντάμε ξανά τη δημοσιογράφο Μέρι Χάρκερ, που δεν άντεξε μακριά από τη δημοσιογραφία και την Ευρώπη κι έτσι κατέγραψε από κοντά τα δεινά του ισπανικού εμφυλίου και, χάρη σ’ ένα γύρισμα της τύχης, βρήκε δουλειά ξανά σε γερμανική εφημερίδα. Η δολοφονία της Άννα Χάνσεν είναι λαβράκι για κείνη! Μέσω της Χάρκερ μαθαίνουμε για τα σημαντικότερα γεγονότα του ισπανικού εμφυλίου και περιδιαβαίνουμε την κατεστραμμένη Γκερνίκα («Αυτό που είχε δει η Μέρι ήταν ένας βομβαρδισμός τρομοκράτησης, ένα σφυροκόπημα από αέρος εναντίον ανθρώπων που δεν μπορούσαν να αμυνθούν, με σκοπό να φοβίσει και να τρομοκρατήσει… Ο πραγματικός στόχος στην Γκερνίκα ήταν το ηθικό των ανθρώπων» (σελ. 403) ενώ η συνέχεια είναι άκρως απρόβλεπτη! Όλοι έχουν ένα παρελθόν, το οποίο αποκαλύπτεται τμηματικά ή σε κρίσιμο σημείο, οπότε και χαρίζει μια γερή ανατροπή στην ιστορία, και όλοι αλλάζουν ύστερα από κάποια γεγονότα που ζουν, απότοκα του κοινωνικοπολιτικού και οικονομικού κλίματος που βιώνουν.

Και πάλι η Jane Thynne στο πυκνογραμμένο, πολυεπίιπεδο μυθιστόρημά της καταφέρνει να συνδυάσει αριστοτεχνικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις ζωές των χαρακτήρων. Εκτός από την Γκερνίκα, μαθαίνουμε για τα διπλωματικά παρασκήνια μεταξύ Γερμανίας και Αγγλίας, σε ανεπίσημο τουλάχιστον επίπεδο, μιας και μεγάλη αναστάτωση προκάλεσε η άφιξη του φιλογερμανού πρώην Άγγλου βασιλιά Εδουάρδου του 8^ου που παραιτήθηκε από τον θρόνο για να παντρευτεί τη χωρισμένη Αμερικανίδα Γουόλις Σίμπσον. Το ταξίδι τους αντιστοιχεί σε μεγάλη επιτυχία για το Ράιχ, μιας και θα είναι μεγάλη προπαγάνδα και ντροπή για τη Βρετανία η κίνηση αυτή. Πόσο δύσκολο θα είναι όμως να πάνε όλα καλά όταν η σύζυγος του μέλλοντος Υπουργού Εξωτερικών Γιοάχιμ φον Ρίμπεντροπ, Ανελίς, έχει ακούσει τις φήμες πως ο άντρας της υπήρξε εραστής της Σίμπσον; Πώς θα εξελίσσονταν τα πράγματα αν υπερίσχυαν οι φιλοχιτλερικές φωνές και η Αγγλία συμμαχούσε με τη Γερμανία; Ποιος δουλεύει εντατικά γι’ αυτήν την επίτευξη και με ποιους τρόπους; Ας μην ξεχνάμε πως είμαστε έναν χρόνο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, η Γερμανία έχει προελάσει στη Ρηνανία και η υποστήριξή της στην παράταξη του Ισπανού δικτάτορα Φράνκο έχει δείξει τις προθέσεις του καθεστώτος, η διεθνής κατάσταση γίνεται όλο και δυσκολότερη, ο πόλεμος είναι πια πανταχού παρών στην ατμόσφαιρα του Βερολίνου, με όλων των ειδών τις πομπές ανά καιρούς να σταματούν την κυκλοφορία στον δρόμο: «Η Κλάρα αναρωτήθηκε πού μπορεί να πήγαιναν αυτοί οι στρατιώτες. Αυτήν την εποχή όλοι σκέφτονταν το ίδιο» (σελ. 32).

Η δύναμη της προπαγάνδας και πώς κατάφερε να μεγαλουργήσει μ’ αυτήν ο Γιόζεφ Γκέμπελς δίνεται σε όλες τις διαστάσεις της: «Αυτή την εποχή στο Ράιχ υπήρχε πάντα ένας φακός έτοιμος να συλλάβει μια φευγαλέα εικόνα. Για να μαλακώσει τη σκληρή πραγματικότητα, είχε θολή εστίαση και μονόχρωμη λάμψη. Να ανακατασκευάσουν ολόκληρη τη Γερμανία με την αίγλη της λάμψης του υδραργύρου σαν να είναι μια ηθοποιός του σινεμά» (σελ. 67). Όλη αυτή η πολεμική μηχανή βασιζόταν σε αξιώματα όπως: «Προς στιγμή όλα είχαν να κάνουν με τους ύπουλους μπολσεβίκους και την ανάγκη της Γερμανίας να εξοπλιστεί για να προστατεύσει τον κόσμο από τον κομμουνισμό» (σελ. 149). Η άνοδος της Λουφτβάφε και η έμφαση της γερμανικής πολεμικής μηχανής στην αεροπορία και στις επιδρομές από αέρος δίνονται εξίσου παραστατικά και συναρπαστικά, χωρίς να κουράζουν τον αναγνώστη. Ο νέος τρόπος κατασκοπείας θα φέρει μεγάλη διαφορά στον τρόπο διεξαγωγής ενός πολέμου, κάτι που μπορεί να αλλάξει δραστικά την έκβαση οποιασδήποτε μελλοντικής σύγκρουσης. Τι είναι αυτό, ποιος το ανακάλυψε, ποιος το εκμεταλλεύεται και πώς θα το μάθει το αντίπαλο δέος; Πώς είναι δυνατό να μη βλέπει κανείς τι επιφυλάσσει ο Χίτλερ για τον κόσμο;

Παρά το ιστορικό υπόβαθρο, τις μελετημένες διπλωματικές, προσωπικές και κοινωνικές ισορροπίες, τη φρίκη του επερχόμενου πολέμου, στο κείμενο παρεισφρέουν αξιόλογες λογοτεχνικές πινελιές, πρωτότυπες παρομοιώσεις και μεταφορές («μια καλόκαρδη επαρχιωτοπούλα με στήθος που έμοιαζε με ράφι και πρόσωπο καθαρό σαν τραπέζι από ξύλο πεύκου», σελ. 15, «Το πρόσωπό της, με τα σηκωμένα, βγαλμένα φρύδια, ήταν σαν μια άδεια πισίνα, μέσα στην οποία λαχταρούσες να πετάξεις ένα βότσαλο», σελ. 77) αλλά και χιούμορ: «Υπήρχε ένα ανέκδοτο που έλεγε ότι αν ο σύζυγος ήταν στα Τάγματα Εφόδου, η σύζυγος στο Κίνημα Εθνικοσοσιαλιστριών Γυναικών, ο γιος στη Χιτλερική Νεολαία και η κόρη στον Σύνδεσμο Νεαρών Γερμανίδων, τότε το μόνο μέρος όπου μπορούσε να συναντηθεί η οικογένεια ήταν η παρέλαση της Νυρεμβέργης» (σελ. 169).

Τα «Άνθη του χειμώνα» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό, ρομαντικό αλλά και σκληρό κατασκοπικό μυθιστόρημα που αναπαριστά με αρτιότητα και ενδελεχή μελέτη την ατμόσφαιρα του προπολεμικού Βερολίνου και τις εύθραυστες διεθνείς σχέσεις των ευρωπαϊκών χωρών με τον Αδόλφο Χίτλερ στην εξουσία να προσπαθεί να πραγματοποιήσει το όραμά του, παρασύροντας τον κόσμο σε στιγμές χάους, πόνου και απώλειας. Μια γυναίκα με διπλό ρόλο προσπαθεί μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα να βρει τα προσωπικά της πατήματα, να καταλάβει τι θέλει από τη ζωή της, διχάζεται ανάμεσα στην αγάπη και το καθήκον κι όλα αυτά ενώ μια έρευνα για δολοφονία φέρνει στο φως μυστικά που θα καταστρέψουν τη φήμη και το ιδεολογικό υπόβαθρο του ναζισμού γενικότερα και του Χίτλερ ειδικότερα. Αγωνία και συγκίνηση, ρεαλισμός και τρυφερότητα, έρωτας και καθήκον, διπλές ταυτότητες, απανωτές εκπλήξεις είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος. Εύχομαι ολόψυχα να μεταφραστούν και τα υπόλοιπα, μιας και η γυναικεία ματιά της Jane Thynne συμπληρώνει ό,τι ξεκίνησε ο σύζυγός της, Philip Kerr, γύρω από την προπολεμική και όχι μόνο Γερμανία, χωρίς όμως να υπολείπεται σε αρτιότητα.

Βιβλίο Ποτέ
Τίτλος πρωτοτύπου Never
Συγγραφέας Ken Follett 
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Περιπέτεια / Τρόμου
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του σημαντικού αυτού συγγραφέα συστήνει στο αναγνωστικό κοινό όλες τις ισορροπίες δυνάμεων που επικρατούν σε Αμερική και Ασία κυρίως, εντρυφεί στις σχέσεις των χωρών μεταξύ τους και παραθέτει με συναρπαστικές λεπτομέρειες όλο τον στρατιωτικό εξοπλισμό των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Βόρειας και Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας. Οι διπλωματικές σχέσεις, βασισμένες στον ανθρώπινο παράγοντα, δοκιμάζονται συνέχεια, σχέδια ευοδώνονται ή καταποντίζονται, πραξικοπήματα χειροτερεύουν τις καταστάσεις, άνθρωποι που αποσκοπούν να γίνουν ηγέτες εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες, λάθος χειρισμοί δημιουργούν εφιαλτικά σενάρια κι έτσι η γεωπολιτική σκακιέρα βάφεται με αίμα αθώων όσο οι ανώτεροι ενορχηστρωτές επελαύνουν, επιτίθενται, υποχωρούν και συνδιαλέγονται πολύ προσεκτικά, μιας και στη διεθνή διπλωματική κονίστρα κάθε λέξη μετράει. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, όσα και οι βαθμίδες Defcon, με το 5 να είναι η χαμηλότερη κατάσταση αμυντικής ετοιμότητας και στο 1 να επίκειται ή να έχει ξεκινήσει πυρηνικός πόλεμος. Στο επίπεδο 3 μάλιστα είχαμε φτάσει την 11^η Σεπτεμβρίου 2001 και στο 2 το 1962 με την πυραυλική κρίση της Κούβας!

Στην αρχή, ξεκίνησα να κρατάω σημειώσεις ώστε να μη χαθώ με τα πολλά πρόσωπα που περιβάλλουν τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τους ηγέτες του ανατολικού κόσμου, να κατανοήσω το πολιτικό και διπλωματικό παρελθόν των χωρών μεταξύ τους και να γνωρίσω καλύτερα τους κύριους χαρακτήρες της ιστορίας:
-την Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Πολίν Γκριν, παντρεμένη και μητέρα μιας έφηβης κόρης με τα γνωστά προβλήματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς της ηλικίας της και τον γερουσιαστή Τζέιμς Μουρ να είναι ο αντίπαλός της στον αγώνα για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων που υπηρετεί η Πολίν. Δίπλα της βρίσκεται ένα αξιόλογο επιτελείο ανθρώπων με διορατικότητα, πείσμα, διπλωματικότητα και σωστή εκπαίδευση.
-τον υφυπουργό Διεθνών Πληροφοριών Τσανγκ Κάι στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας και υπεύθυνο για τη λειτουργία της κινέζικης Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού, τον κατασκοπικό οργανισμό που χειρίζεται τις μυστικές πληροφορίες μέσα και έξω από τη χώρα. Γιος του αντιπροέδρου της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, του οργάνου που παίρνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, θεωρεί τον εαυτό του ικανό να γίνει Πρόεδρος της χώρας ώστε να φροντίσει η Κίνα να σταθεί στο ύψος του πεπρωμένου της. Εργάζεται σ’ ένα αυστηρό περιβάλλον, χωρισμένο σε σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς και ήπιων τόνων υπαλλήλους και κατασκόπους. Είναι παντρεμένος με την ηθοποιό Τάο Τινγκ, πρωταγωνίστρια σε μια από τις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές σειρές της χώρας και συμβουλεύεται έμπιστα πρόσωπα για το τι γίνεται στη Βόρεια Κορέα.
-την Ταμάρα Λέβιτ, μέλος της αμερικανικής πρεσβείας στην Ντζαμένα, πρωτεύουσα του Τσαντ, αλλά στην πραγματικότητα πράκτορας της CIA με πίστη στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Συνεργάζεται με τον Γαλλοαλγερινό Ταμπντάρ Σαντούλ, μέλος της DGSE, δηλαδή της γαλλικής CIA, ακόλουθο στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ντζαμένα.
-τον Αμερικανό μυστικό πράκτορα Αμπντούλ Τζον Χαντάντ, έναν από τους πράκτορες που έχει στείλει η CIA για να εντοπίσουν τις διαδρομές των ναρκωτικών, με την ελπίδα να οδηγηθούν στα κρησφύγετα του ισλαμικού κράτους και ίσως στην ηγετική φυσιογνωμία του ISGS και δράστη μαζικών δολοφονιών Αλ-Φαράμπι. Ο Αμπντούλ ανακαλύπτει ένα μεγάλο φορτίο κοκαΐνης, οπότε το ακολουθεί μεταμφιεσμένος σε ντόπιο και μπλέκεται σε κύκλωμα λαθρομετανάστευσης. Στο ταξίδι προς τη Μεσόγειο θάλασσα, γνωρίζει την Κία, που δε βλέπει μέλλον και προκοπή ούτε για κείνη ούτε για τον γιο της στον φτωχότοπο του Τσαντ οπότε επέλεξε με βαριά καρδιά και δυσκολίες να φύγει προς την Ευρώπη μέσω των παράνομων δικτύων μεταναστών.

Σύντομα όμως κατάφερα να διακρίνω τον σκελετό της πλοκής κι έτσι αφοσιώθηκα χωρίς περισπασμό στις εξελίξεις, τις ανατροπές και τα παιχνίδια που πάντα παίζονται στα γραφεία των επιτελών. Το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι στις άκρες της γης, με παραστατικές εικόνες και ρεαλιστική γραφή. Αξιοθρήνητοι φτωχοί οικισμοί στην Αφρική, με απελπισμένους άπορους κατοίκους και τους τζιχαντιστές να δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους, αφού τους αρπάζουν τα τρόφιμα και όχι μόνο. Οι ένοπλες συμμορίες που συνεργάζονται με το ισλαμικό κράτος δολοφονούν, απάγουν και βιάζουν Αφρικανούς που οι φονταμενταλιστές πολέμαρχοι δεν εγκρίνουν τη θρησκεία ή την εθνότητά τους. Στην άλλη άκρη της γης, η Κίνα οδεύει προς την κατάκτηση της θέσης της πλουσιότερης και ισχυρότερης χώρας στον κόσμο, κάτι που φέρνει φόβο σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς που βλέπουν την παγκόσμια κυριαρχία να ξεγλιστράει μέσα από τα χέρια τους μέρα με τη μέρα. Ως προς τη Βόρεια Κορέα, «τη μεγάλη αδυναμία της Κίνας», είναι σύμμαχοι ζωτικής σημασίας και ταυτόχρονα αναξιόπιστοι, απόλυτα εξαρτημένοι από την Κίνα, με τη μόνη επιτυχημένη βιομηχανία να κατασκευάζει και να εξάγει πολεμικούς εξοπλισμούς. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την έντονη υπερεθνικιστική και μεταρρυθμιστική τάση του στρατού της χώρας, ο οποίος θέλει την πατρίδα του ανεξάρτητη από την Κίνα κι ετοιμάζει στρατιωτικό πραξικόπημα: «Η Βόρεια Κορέα έπρεπε να είναι σταθερή, η σταθερότητά της αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της κινεζικής άμυνας» (σελ. 374). Κι επιπλέον η Νότια Κορέα βρίσκει πως ήρθε η στιγμή να πάρει το αίμα της πίσω για όσα πάνδεινα τράβηξε η χώρα της από το 1945 κι εντεύθεν κι η ηγέτης της οραματίζεται μία ενιαία πατρίδα!

Το μυθιστόρημα σε κάποια σημεία με κέρδιζε και σε άλλα με έχανε, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να αποφασίσω ως το τέλος αν μου άρεσε ή όχι. Ίσως περίμενα ένα στακάτο, γρήγορο, ανατρεπτικό θρίλερ αλλά οι υπερβολικά πολλές λεπτομέρειες και ο σχετικά αργός αρχικά αφηγηματικός ρυθμός με κούρασαν και διάβαζα σχεδόν στα πεταχτά το κείμενο, χωρίς να χάνω τις εξελίξεις. Έχουμε παραστατικότητα και ζωντάνια αλλά οι υπερβολικές επεξηγήσεις και αναλύσεις καθυστερούν τη δράση και αποδυναμώνουν τις ανατροπές, μειώνοντας αισθητά τον ρυθμό που απαιτεί μια τέτοια περιπέτεια. Από την άλλη, δεν μπορώ να παραβλέψω τη σωστή σκιαγράφηση των χαρακτήρων ως προς τις επιλογές που πραγματοποιούν, πώς αποτυπώνεται η απελπισία τους σε κρίσιμες στιγμές, ο παρανοϊκός τρόπος σκέψης κάποιων, οι αφόρητες, μακρόχρονες και ψυχοφθόρες προσπάθειες κάποιων διπλωματών και επιτελών να επηρεάσουν θετικά τις εξελίξεις και να μαλακώσουν την αποφασιστικότητα των ηγετών ώστε να αποφευχθεί ο πυρηνικός πόλεμος που θα μας φέρει όλους πιο κοντά στο τέλος του κόσμου που ξέρουμε. Πράξεις και αντίποινα, δράση και αντίδραση είναι ένα δύσκολο γαϊτανάκι, με λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο «δραστικό» (διπλωματία, αντίποινα) και στο «παρανοϊκό» (πλήρης αφανισμός με τη χρήση πυρηνικών όπλων). Ζούμε ακόμη στην κόψη του ξυραφιού και το μυθιστόρημα το δείχνει με τον καλύτερο τρόπο. «Η δύναμη δεν ανήκε αποκλειστικά σ’ ένα μεμονωμένο κέντρο αλλά σ’ ένα απίστευτα πολύπλοκο δίκτυο, μια ομάδα σημαντικών ανθρώπων και θεσμών χωρίς συλλογική βούληση, που έσπρωχναν προς διαφορετική κατεύθυνση ο καθένας» (σελ. 660). Φανταστείτε λοιπόν πόσα παιχνίδια παίζονται για την τύχη του κόσμου μεταξύ εκείνων που θέλουν εκδίκηση και αίμα και εκείνων που βλέπουν πιο διορατικά, έστω κι αν αποσκοπούν σε προσωπικά οφέλη.

Και πάλι, με αφορμή τον τρόπο χειρισμού συνολικά και ολοκλήρωσης ειδικά της ιστορίας, που με εξέπληξε όχι ευχάριστα, δε γίνεται να μην προβληματιστώ πάνω σε αρκετά θέματα, όπως την επιλογή μιας γυναίκας για Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι γιατί δεν πιστεύω στις ηγετικές ικανότητες του φύλου αλλά γιατί ο συγγραφέας δε με έπεισε για τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα της. Έχοντας διαβάσει παρεμφερή μυθιστορήματα με Προέδρους και χώρα σε κρίση, δεν μπορώ να πειστώ εύκολα πως σε τόσο σοβαρές και δύσκολες καταστάσεις η Πολίν έχει ερωτικές αφυπνίσεις που τις κρατάει για τον εαυτό της ώστε να μην τινάξει καριέρες στον αέρα ή αναρωτιέται για το αν ο Πρώτος Κύριος την απατά ή τι συνέπειες θα έχει η ελαφρώς παραβατική συμπεριφορά της κόρης της στην ψυχολογία εκείνης ή στην πολιτική καριέρα της. Σίγουρα όταν κρατάς την τύχη του κόσμου στα χέρια σου δεν παύεις να έχεις και προσωπική ζωή, απλώς δε μου άρεσε όπως παρουσιάστηκε. Καλογραμμένη είναι και η περιπέτεια που έζησαν ο Αμπντούλ και η Κία, μόνο που ίσως ο συγγραφέας δεν είχε τι να την κάνει αφότου χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο σκαλοπάτι για το ντόμινο της καταστροφής που θα ακολουθούσε. Σωστές ανατροπές, αναπάντεχες εκπλήξεις, αποτύπωση των εξτρεμιστικών οργανώσεων και όλου του δικτύου λαθρεμπορίας (ανθρώπων, ναρκωτικών και όπλων) στην έρημο της Σαχάρας, εξαπατήσεις, δυσκολίες και άλλα κι όλο αναρωτιόμουν, ειδικά όσο παράλληλα άρχιζε να κλιμακώνεται ο πυρηνικός κίνδυνος, πώς ταιριάζουν πλέον αυτοί οι δύο χαρακτήρες με την υπόλοιπη ιστορία. Σασπένς και εκπλήξεις δεν κατάφεραν να κρύψουν την αμηχανία χειρισμού της ιστορίας τους, η οποία, παρ’ όλ’ αυτά, έχει εξίσου πολλές σελίδες. Και όλοι αυτοί οι προβληματισμοί κουμπώνουν με τον τρόπο που τελείωσε το μυθιστόρημα, κάτι που μου έδειξε πως ίσως ο συγγραφέας δεν είχε σκοπό να αφήσει επιμύθιο στην ιστορία του. Χαίρομαι που η Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν άλλο ένα καρτούν, όπως σε άλλα αντίστοιχου θέματος μυθιστορήματα, εκπρόσωπος της κραταιάς χώρας που θα σώσει τον κόσμο και θα τα ισοπεδώσει όλα για να δείξει ποια είναι, αλλά ένας άνθρωπος με προβληματισμούς, διλήμματα, αμφιβολίες και πάντα συζητήσιμη για εναλλακτικές λύσεις. Έτσι όμως όπως τελείωσε το βιβλίο η όλη αίσθηση που αποκόμισα είναι πως ο συγγραφέας κατέγραψε τη βαθμιαία κλιμάκωση που θα οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο με τον αφανισμό χιλιάδων ανθρώπων και όχι ένα κείμενο που θα δείξει το μέγεθος της καταστροφής κι ίσως αυτό αλλάξει τη γνώμη σε ορισμένους και μέσω αυτών των ελιγμών να δει κι ο αναγνώστης πως ναι, τέτοιος πόλεμος πρέπει να αποφεύγεται.

Το «Ποτέ» είναι μια κλιμακούμενη περιπέτεια που εμπλέκει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Βόρεια και τη Νότια Κορέα, ακόμη και την Ιαπωνία σε απανωτούς διπλωματικούς χειρισμούς, με κάποιους να τραβάνε το σκοινί και κάποιους άλλους να το χαλαρώνουν. Ανατροπές, εκπλήξεις, εμπόδια, αστάθμητος ανθρώπινος παράγοντας και πολλές λεπτομέρειες γύρω από τα οπλικά συστήματα, τα γραφεία αποφάσεων, την ίδια την καθημερινότητα των χαρακτήρων συγκροτούν ένα χορταστικά φλύαρο ή λεπτομερώς εκτεταμένο μυθιστόρημα γύρω από την απειλή ενός πυρηνικού πολέμου. Ειδική μνεία οφείλω να κάνω στη μετάφραση, η οποία θα πρέπει να ήταν πολύ δύσκολη, μιας και τα οπλικά συστήματα, τα περίπλοκα κινεζικά ονόματα, λέξεις όπως «διάδρομος προσαπογείωσης» ή «αλεξίβομβος υπόγειος χώρος» που δεν τις έχω ξανασυναντήσει ως τώρα θα δυσχέραναν αρκετά τη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου στο έργο της.

Βιβλίο Ο θάνατος του Οδυσσέα 
Συγγραφέας Δημήτρης Σίμος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η νέα περιπέτεια του Δημήτρη Σίμου μας ρίχνει στα σκοτεινά νερά του εθνικισμού και της ακροδεξιάς που έχουν απλώσει τα δίχτυα τους πάνω από την Εύβοια. Η πλοκή εκτυλίσσεται μέσω της πρωτοπρόσωπης του Δημήτρη Καπετάνου και της τριτοπρόσωπης αφήγησης που αφορά μια ιδιόμορφη «παρέα» κάποιων ανθρώπων με ψευδώνυμα. Η υπόθεση είναι ένα δύσκολο παζλ που οι ψηφίδες του είναι άτακτα ερριμμένες και μόνο η τύχη και η ευστροφία του Καπετάνου θα μπορέσουν να του δώσουν το σωστό σχήμα. Ξεκινάμε από την απόπειρα αυτοκτονίας ενός άντρα που τελικά δολοφονείται από ελεύθερο σκοπευτή και παράλληλα εκτυλίσσεται η ιστορία ενός δεσμού μεταξύ του Θείου, της Μάγδας και του Άρη, μιας σχέσης που αρχίζει σταδιακά να διαρρηγνύεται όταν γίνεται μια σοβαρή ανακάλυψη που ανατρέπει τους άτυπους κανόνες τους. Η αγωνία χτυπάει κόκκινο, οι αποκαλύψεις έρχονται αργά μα σταθερά, από σελίδα σε σελίδα όλο και κάτι νέο βγαίνει στο φως κι όταν αρχίζει να αχνοφαίνεται ο εθνικισμός ως κίνητρο όλων αυτών ο συγγραφέας τοποθετεί καίρια και χωρίς ίχνος διδακτισμού τις απόψεις του επ’ αυτού ενώ ταυτόχρονα δείχνει μελετημένα τις συνθήκες ανόδου της Χρυσής Αυγής στην εκτίμηση του κόσμου και της εισόδου της τελικά στη Βουλή και πώς αυτό επηρεάζει τις τάσεις ρατσισμού, ξενοφοβίας και εθνικισμού που αρχίζουν να φουντώνουν, όσο κυβέρνηση και αντιπολίτευση μάχονται για την κατάργηση του μνημονίου και για πιθανή έξοδο από την Ευρώπη.

Είμαστε στο 2015. Ο αστυνόμος Χρίστος Καπετάνος, τώρα στα 45 του, με τη γνωστή αχτύπητη ομάδα που γνωρίσαμε και στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, την υπαστυνόμο πλέον Μαρκένα ή Μινιόν και τον αστυνόμο πλέον Γιώργο Βαμβακά, καθώς και με τον αρχιφύλακα Ορέστη Ράντζογλου, προσπαθεί να λύσει έναν γρίφο που δεν έχει ορατή άκρη. Η δολοφονία του άντρα στο ξενοδοχείο δείχνει προς τρομοκρατική οργάνωση κι έτσι έρχεται η Αστυνόμος Βαλέρια Ραχή από τη Διεύθυνση Αντιτρομοκρατικών Υποθέσεων για να συνεργαστούν στην επίλυση της υπόθεσης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται από μεριάς του Καπετάνου που δεν την εμπιστεύεται ούτε βλέπει το «καπέλωμα» με καλό μάτι. Σε αυτό το βιβλίο έχουμε μεγαλύτερη και πληρέστερη εμβάθυνση στην προσωπικότητα του σστυνόμου, μιας και η κόρη του έχει μεγαλώσει («Για μερικά λεπτά βυθίστηκα στη σιωπή της εικόνας που εμφάνιζε το πρόσωπο της κόρης μου πασαλειμμένο ε λάδι στα χείλη και ικανοποίηση από τις πατάτες που μασουλούσε. Για μια στιγμή ο κόσμος είχε χάσει την κακία του, τις βόμβες και τους πολέμους, τις δολοφονίες και τις ταράτσες των ξενοδοχείων. Για μια στιγμή ο κόσμος είχε ελπίδα», σελ. 90), η σχέση του με τη δημοσιογράφο Ιουλία, συνάδελφο της αδελφής του στο τοπικό δημοσιογραφικό site Evia’s tree, που κρατάει ενάμιση χρόνο τώρα, δοκιμάζεται όταν η κοπέλα δέχεται να πάει για μεταπτυχιακό στο Παρίσι ενώ ο ίδιος αναρωτιέται αν του αξίζει αυτή η γυναίκα και τέλος έρχεται αντιμέτωπος με το «αυγό του φιδιού» κάτω από συνθήκες που θα τον ατσαλώσουν και θα τον δοκιμάσουν.

Η αφήγηση είναι δυνατή, έξυπνη, δημιουργεί ολοζώντανες εικόνες, σαν καλογραμμένο σενάριο ταινίας αλλά με λογοτεχνικές αξιώσεις και η ιστορία δεν ξέρεις πού θα σε πάει και πώς θα συνδεθούν τα επιμέρους κομμάτια της. Η γραφή του Δημήτρη Σίμου εξακολουθεί να βελτιώνεται και ζωντανεύει χαρακτήρες που συστήνονται σταδιακά στον αναγνώστη, έχει προσεγμένο λεξιλόγιο, αναπάντεχες οπτικές γωνίες και λεπτοδουλεμένες παρομοιώσεις και μεταφορές. Ο συγγραφέας παρουσιάζει σταδιακά, αφαιρετικά και μόνο με λέξεις-κλειδιά τον ψυχισμό, τη νοοτροπία και τις ταυτότητες θυτών, θυμάτων και διωκτών και όσο φτάνουμε στο τέλος τόσο αρχίζουν να ανοίγουν κάποια παράθυρα που καλό θα ήταν να μείνουν κλειστά, μιας και αυτό που φωτίζουν είναι ασύλληπτο και συνδέει απρόσμενα τις επιμέρους εξελίξεις. Ο κλοιός είναι σφιχτά πλεγμένος κι όταν αρχίζουν να φεύγουν κάποιοι κόμποι ξετυλίγεται ένα σκοινί γεμάτο υποκρισίες, προδοσίες και διπλά παιχνίδια πρακτόρων της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών και αρωγών υπέρ των προσφύγων, όσο ένα «τσακάλι» χαίρεται με αυτήν την αναμπουμπούλα και δημιουργεί κάτι άκρως επικίνδυνο.

Στο νέο μυθιστόρημα του Δημήτρη Σίμου με ήρωα τον Χρίστο Καπετάνο δεν είναι μόνο τα κλασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα που κάνουν ένα αστυνομικό μυθιστόρημα πετυχημένο κι εδώ υπάρχουν άφθονα αλλά και το γεγονός πως αυτά συνδυάζονται αρμονικά με μια φρέσκια, διαφορετική, προκλητικά εναλλακτική ματιά που ανασυστήνει τα πιόνια σε μια έξυπνα στημένη σκακιέρα. Ρατσισμός και ξενοφοβία, ακροδεξιά και νεοναζισμός, μένος κατά των ξένων που «απειλούν» την Ελλάδα, στόχοι που ίσως αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια ασφάλεια, προδότες και ήρωες πονοκεφαλιάζουν τον Καπετάνο, τον φτάνουν στα χείλη του θανάτου, τον δυσκολεύουν και συγκροτούν μια χορταστική πολυεπίπεδη περιπέτεια. «Ο θάνατος του Οδυσσέα» είναι άλλη μια βουτιά στα «σκοτεινά νερά» της ευβοϊκής κοινωνίας και είναι μία ακόμη συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη δράση, ανθρωποκυνηγητό, αποκαλύψεις, σασπένς και προβληματισμούς γύρω από τις συνέπειες της ανόδου της ακροδεξιάς στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο και στην εισροή των προσφύγων και των μεταναστών.