Βιβλίο Το λουλούδι της θάλασσας
Συγγραφέας Νάγια Δαλακούρα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νάγια Δαλακούρα έγραψε ένα από τα ωραιότερα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει, ένα κείμενο με ιστορικό φόντο και με κεντρική ιδέα κάτι που σπάνια συναντώ στην ελληνική λογοτεχνία: την εξερεύνηση της Αρκτικής τον 19^ο αιώνα και πώς ζουν άνθρωποι που έχουν μάθει να παλεύουν με το κρύο για να επιβιώσουν. Με τέχνη, σεβασμό και προσοχή αναπαριστά με συναρπαστικές λεπτομέρειες τον βιότοπο μιας περιοχής γεμάτης πάγους και τον τρόπο ζωής, τα έθιμα, τις προλήψεις και τον σεβασμό για τη φύση των ανθρώπων που ζουν εκεί. Ταυτόχρονα καταφέρνει να στήσει με εξίσου μεγάλη δεινότητα το σκοτεινό, βρώμικο, ανθυγιεινό Λονδίνο της ίδιας εποχής όπου ζουν αριστοκράτες στον κόσμο τους και φτωχοί έξω από αυτόν. Με τούτο το ιστορικό φόντο διαδραματίζεται μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία αγάπης με απρόσμενο τέλος που με έμαθε να σέβομαι τη φύση και τα ζώα και με έκανε να αγανακτώ για τα εγκλήματα που γίνονταν τότε στο όνομα της προόδου της επιστήμης.

Το Βορειοδυτικό Πέρασμα συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό μέσω του Αρκτικού Ωκεανού και επί αιώνες οι Ευρωπαίοι εξερευνητές τον αναζητούσαν ως πιθανή εμπορική οδό προς την Ασία. Το 1845 ο Βρετανός εξερευνητής σερ Τζον Φράνκλιν ξεκίνησε με τα πλοία «Erebus» και «Terror» και 129 μέλη συνολικά για να εντοπίσει και να χαράξει το «μυθικό» Βορειοδυτικό Πέρασμα στην καναδική Αρκτική αλλά τα ίχνη τους χάθηκαν. Η ιστορία ξεκινάει το 1848, όπου ετοιμάζεται μιαν αποστολή αναζήτησης των πλοίων και των πληρωμάτων τους και ο Τζέιμς Κάρινγκτον αποφασίζει να γίνει μέλος της θέτοντας τις υπηρεσίες του ως χειρουργός ενώ ταυτόχρονα η οικογένεια της Νανούκ ταξιδεύει σε πιο νότιες περιοχές εν όψει του καλοκαιριού. Η κοπέλα πήρε το όνομά της από τη λευκή βασίλισσα των πάγων και μεγάλωσε στις αχανείς πεδιάδες του Αρκτικού Κύκλου με σεβασμό στη φύση γιατί αυτή υπήρχε πριν τον άνθρωπο και στους προγόνους της φυλής της. Αναγνωρίζει τα σημάδια στον πάγο, διαβάζει τ’ αστέρια και είναι δεινή κυνηγός και ψαράς. Από την άλλη, ο Τζέιμς Κάρινγκτον, γόνος σεβαστής οικογένειας, μεγάλωσε μόνος με τον αυστηρό πατέρα του σε μια πολυτελή οικία με αμέτρητους κανόνες καλής συμπεριφοράς και υπηρέτες. Ανατράφηκε με πλούσια υλικά αγαθά αλλά στερήθηκε χάδια και στοργή, μιας και η μητέρα του αυτοκτόνησε μετά τη γέννα του. Ντροπαλός και εσωστρεφής, εσώκλειστος στα καλύτερα σχολεία, διαβάζει κρυφά για την ιατρική, λαχταρώντας να προσφέρει σε όσους δεν έχουν προνόμια και να βοηθήσει όσους υποφέρουν. Σύντομα τα καταφέρνει κι έτσι ξεκινάνε διαρκείς κόντρες με τον οπισθοδρομικό και ρατσιστή πατέρα του.

Η αποστολή στην Αρκτική γεμίζει όνειρα και προσδοκίες τον Τζέιμς: «Πόσο μεγάλος ήταν ο κόσμος! Πόσο πολύ ήθελε να νιώσει ελεύθερος! Πόσο κοντά στο όνειρο αισθανόταν με τούτη την επιστολή στα χέρια! Σχεδόν μύριζε το μεθυστικό άρωμα της περιπέτειας» (σελ. 32). Συγκρούεται διαρκώς με τον συντηρητικό Χένρι Κάρινγκτον, που έχει εξελιχθεί σε υπέρμετρα αυστηρό γέρο, με ιδέες που ανήκουν στους σκοτεινούς αιώνες, υποστηρικτή του δουλεμπόριου και της φεουδαρχίας, της ανωτερότητας της λευκής φυλής έναντι των απολίτιστων αγρίων του νεοανακαλυφθέντος κόσμου. Η αποκοτιά του γιου του είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι στις σχέσεις τους. Έτσι, ο Τζέιμς, «απαλός σαν χιόνι και χρυσαφένιος σαν τον Απόλλωνα», θα ταξιδέψει ανάμεσα σε ανθρώπους που μυρίζουν αλκοόλ κι έχουν χάσει δόντια από το σκορβούτο. Συναρπαστικές και προσεγμένες οι περιγραφές της εποχής και του τόπου, με το γεμάτο κάρβουνο και αιθαλομίχλη, φθίση και ευλογιά Λονδίνο να ζει μια εποχή ιδιαίτερης μόδας στα ρούχα και γεμάτη συναρπαστικές εξελίξεις από τις εξερευνήσεις του κόσμου αλλά και σε μια περίοδο που γεμίζει η πόλη από Σκοτσέζους και Ιρλανδούς μετανάστες εξαιτίας του λιμού στις χώρες τους.

Η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και χρήσιμες λεπτομέρειες το ταξίδι στις αφιλόξενες θάλασσες του βορρά, όπου ταξιδεύουν πενήντα άντρες («Πρόσωπα σαν περγαμηνές, ρημαγμένα από το αλάτι της θάλασσας, ανεμοδαρμένα από τους μανιασμένους αέρηδες του ασκού του Αιόλου…», σελ. 59) με προμήθειες δύο χρόνων, χρησιμοποιώντας ημερολόγια, κουμπάσο, πυξίδα, αστρολάβο και εξάντα. Η θάλασσα κάνει τους άντρες λιγότερο ευσπλαχνικούς κι αυτό ο Τζέιμς το ζει με τον χειρότερο τρόπο όταν δυσκολεύουν οι συνθήκες πλοήγησης και όταν γνωρίζει από κοντά πληρώματα φαλαινοθηρικών που ματώνουν τις θάλασσες σκοτώνοντας τα θηλαστικά αυτά («γύρω τους η θάλασσα έμοιαζε σφαγμένη»). Το πλήρωμα αποτελείται από ποικίλους χαρακτήρες και καταγράφονται σημαντικά περιστατικά που ατσαλώνουν τη θέληση του Τζέιμς μέσα από συγκινητικές μα και σκληρές στιγμές. Με λεξιλόγιο πλούσιο σε όρους και ορισμούς που δίνουν αληθοφάνεια και ρεαλισμό στο ναυτικό ταξίδι και με εναλλαγή της αφήγησης από τριτοπρόσωπη σε πρωτοπρόσωπη με τις σημειώσεις που κρατάει ο Τζέιμς στο ημερολόγιό του ξεπηδούν τραγούδια («Drunky sailor», «Molly Malone» και «Whisky Johnnie»), μύθοι και θρύλοι από τα βάθη των ωκεανών, νεράιδες και πειρατές, σκορβούτο και πόρνες, όλα όσα συντροφεύουν τις νύχτες των ναυτικών. Ταυτόχρονα ο Τζέιμς μάχεται καθημερινά με τις προκαταλήψεις τους και τις ελλιπείς συνήθειες υγιεινής που έχουν αποκτήσει («μικρόβια»; τι είναι τούτο πάλι; τον χλευάζουν). Και τότε ξεσπάει τύφος στο πλοίο.

Σε αντιδιαστολή με όλα αυτά, η ζωή στην Αρκτική κυλάει με άλλους ρυθμούς, θα έλεγα πιο ρομαντικούς αν δεν υπήρχε η ανάγκη της επιβίωσης από εντελώς αστάθμητους παράγοντες, μιας και η αφιλόξενη φύση δεν εξασφαλίζει τίποτα σταθερό για να φας, να πιείς, να ζεσταθείς. Θερμά σπίτια καμωμένα από χοντρούς κύβους πάγου, ψυχές νεκρών που αναζητούν τους δικούς τους μέσα στο φως του σέλαος, προκαταλήψεις και θρύλοι, δύσκολη και φτωχική ζωή, όλα αυτά αποτελούν τη ζωή της Νανούκ: «Τον χειμώνα στην Αρκτική τα πάντα εξαρτώνται από το κυνήγι». Εκεί «κυριαρχούν άλλοι νόμοι, νόμοι που δεν είναι γραμμένοι σε χαρτί…κι όλοι τους έχουν να κάνουν με την επιβίωση». «Τίποτα δεν είναι πιο σημαντικό απ’ το φως του καλοκαιριού» (σελ. 50), σκέφτεται η Νανούκ. Μεγαλώνοντας, η κοπέλα διαπιστώνει πως ο φοβερός και τρομερός αλλά κακότροπος Νακάσουκ τη θέλει δική του και είναι υποχρεωμένη να τον ακολουθήσει. Οι φίλες της προσπαθούν να βελτιώσουν την κακή της διάθεση, θύματα κι αυτές των θέσφατων της φυλής τους. Απλότητα και σκληρότητα στο τοπίο, η σιωπή στη λευκή παγωμένη γη ραγίζει από τα κήτη της θάλασσας, μήνες ψύχους και διαρκείς μετακινήσεις σε θερινούς κυνηγότοπους κοντά στον νότο όταν λιώσουν οι πάγοι, ένα ταξίδι επικίνδυνο μα και ελπιδοφόρο. «Οι ήχοι της άνοιξης στον Αρκτικό Κύκλο είναι μαγικοί… Στη ζωή των νομάδων της Αρκτικής η μετάβαση από την άνοιξη στο καλοκαίρι συνεπάγεται την κίνηση και κάθε κίνησή τους είναι συλλογική…» (σελ. 74). Δεν ήξερα τίποτα από όσα περιγράφονται από τη ζωή της οικογένειας μέσα στο ιγκλού, την τροφή τους, τον χρόνο που περνάνε με ιστορίες και ράψιμο όλοι μαζί τους σκοτεινούς μήνες της παγωνιάς. «Οι Ινουίτ ζουν με τον φόβο του απρόσμενου, γνωρίζουν απόλυτα το αδάμαστο της φύσης, ξέρουν πως τίποτε δεν αντιστέκεται στον χρόνο, σέβονται τις αποφάσεις των πνευμάτων…κατορθώνουν να ζουν την κάθε μέρα σα να είναι η τελευταία» (σελ. 49). «…ζουν σε απόλυτη αρμονία με το υπερφυσικό, γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να επιζήσουν χωρίς τη βοήθεια των ζώων και φοβούνται τις αόρατες δυνάμεις της φύσης…» (σελ. 75).

Ο Τζέιμς και η Νανούκ λοιπόν, δύο νέοι άνθρωποι που γνωρίζονται σ’ ένα αφιλόξενο περιβάλλον και προέρχονται από διαμετρικά αντίθετους κόσμους, γοητεύονται ο ένας από τον άλλον. Εκείνη τον σκέφτεται διαρκώς και προσπαθεί να τον κάνει να αντιληφθεί την αρμονία στα στοιχεία της φύσης αλλά κρυφά από τη φυλή της, της οποίας τα μέλη βγάζουν βιαστικά συμπεράσματα. «…τα όνειρα πλησιάζουν αργά και εξαφανίζονται γρήγορα. Δεν προλαβαίνεις να τα αγαπήσεις» (σελ. 197). Ο Τζέιμς ζει με τη φυλή της Νανούκ, βιώνει πρωτόγνωρα και θαυμαστά πράγματα, μαθαίνει κυνήγι και ψάρεμα αλλά πάνω απ’ όλα να αγαπά και να σέβεται τη φύση. «Μαζί τους είμαι ο εαυτός μου. Αυτός που εγώ θέλω να είμαι»! Φυσικά η σχέση των δύο νέων είναι μόνο η αρχή, μιας και διάφορα γεγονότα θα χαράξουν τη συνέχεια της ιστορίας, θα φέρουν στο φως καλά κρυμμένα μυστικά που ίσως τους χωρίσουν ή ίσως ατσαλώσουν τον έρωτά τους και όλα θα τελειώσουν με ένα αξέχαστο κεφάλαιο γεμάτο δύναμη και ένταση.

«Το λουλούδι της θάλασσας» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει με ενάργεια και ρεαλισμό μια εποχή σκληρή και δύσκολη για τις νέες χώρες που εποικίζονται κι έναν τόπο για τον οποίο ελάχιστα πράγματα γνωρίζουμε. Δύο διαμετρικά αντίθετοι χαρακτήρες, εκείνη απλή και με σεβασμό στη φύση, εκείνος με οικονομική άνεση κι ας προτιμά να βοηθάει τους φτωχούς, θα γνωριστούν και θα αγαπηθούν σε αντίξοες συνθήκες ενώ ένα σκοτεινό μυστικό από το παρελθόν θα τους κατατρύχει. Ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, ανατροπές, ρεαλιστικές περιγραφές, άφθονα πραγματολογικα στοιχεία που εντάσσονται αρμονικά στη μυθοπλασία και άλλα είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με ταξίδεψε στο σέλας και στο σκοτάδι, στην αγάπη και στην απληστία και μου έδειξε την απλότητα της φύσης που όλοι οφείλουμε να σεβαστούμε. «Κάθε άντρας πρέπει να ζήσει κάτι δυνατό με μια γυναίκα, ώστε να καταλάβει τα όριά του» (σελ. 105) και ο Τζέιμς Κάρνγκτον αυτό ακριβώς θα κάνει.

Βιβλίο Η πλεξούδα
Τίτλος πρωτοτύπου La tresse
Συγγραφέας Laetitia Colombani
Μεταφραστής Γιάννης Στρίγκος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Laetitia Colombani έγραψε ένα αισιόδοξο μα και σκληρά ρεαλιστικό μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει στη θρησκόληπτη Ινδία, στο φωτεινό τοπίο της Ιταλίας και στο δύσκολο εργασιακό περιβάλλον του Καναδά. Η Σμίτα ανήκει στη χαμηλότερη κοινωνική τάξη, μαζεύει περιττώματα για να βγάζει το μεροκάματο και αποφασίζει αυτό να μην το ζήσει η κόρη της. Η ξέγνοιαστη Τζούλια ανακαλύπτει πως η οικογενειακή τους βιοτεχνία είναι έτοιμη να φαληρίσει και προσπαθεί να βρει τρόπους να τη σώσει ενώ ερωτεύεται μάλλον τον λάθος άνθρωπο. Η Σάρα που εργάζεται σκληρά σε μια σημαντική δικηγορική εταιρεία μαθαίνει πως έχει καρκίνο και διαπιστώνει πως τα όσα κατάφερε τόσα χρόνια μπορούν να της αφαιρεθούν μέσα σε μια στιγμή. Μια πλεξούδα λοιπόν από τρεις τούφες μαλλιά που πλέκονται μεταξύ τους, έτσι διασταυρώνονται οι ζωές των τριών γυναικών του μυθιστορήματος που δε θα συναντηθούν ποτέ.

Η Σμίτα ανήκει στην κάστα των Ανέγγιχτων (Ντάλιτ), στο χαμηλότερο σκαλοπάτι της ινδικής κοινωνίας. Εκατομμύρια άνθρωποι σαν κι αυτήν βρίσκονται εκτός κοινωνικού συστήματος, γιατί ανήκουν σ’ ένα είδος που θεωρείται πολύ μιασμένο για να έρχεται σ’ επαφή με άλλα είδη. Ζουν έξω από τις πόλεις, στην περιφέρεια της ανθρωπότητας. Η Σμίτα ζει σε άθλιες συνθήκες σ΄ ένα χωριό «μια ζωή ανάμεσα σε άλλες», δουλεύει στα αποχωρητήρια των σπιτιών, μαζεύει τις ακαθαρσίες με τα χέρια, είναι το καθήκον της, το ντάρμα της, μια δουλειά που περνάει από μάνα σε κόρη! Ταυτόχρονα, ο άντρας της πιάνει ποντίκια, μια δουλειά που επίσης περνάει από γενιά σε γενιά και βοηθάει τα χωράφια και τις σοδειές των άλλων! Μάλιστα, τους αρουραίους μπορούν να τους φάνε, είναι «η κότα του φτωχού»! Η συγγραφέας περιγράφει χωρίς ωραιοποιήσεις τη σκληρή ζωή της ηρωίδας, τις ανύπαρκτες συνθήκες υγιεινής στα χωριά, όπου «οι αρρώστιες μεταδίδονται σαν σπίθα σε μπαρούτι», τη θέση της γυναίκας όπου ο βιασμός είναι σε πρώτο πλάνο για το παραμικρό, χωρίς τιμωρία των ενόχων ή σωτηρία των θυμάτων. Η κόρη της Σμίτα, Λαλίτα, είναι το στήριγμά της και μια μέρα θα πάρει την παράτολμη απόφαση να τη στείλει σχολείο για να μη βιώσει όσα κάνει η ίδια στη ζωή της, για να μάθει ανάγνωση και γραφή και να μην ξανασκύψει το κεφάλι, για να αποκτήσει αξιοπρέπεια, να ζήσει καλύτερα, να τη σέβονται. Τα πράγματα όμως δεν εξελίσσονται όπως τα περίμεναν, μιας και ο ταξικός διαχωρισμός οδηγεί σε ταπεινώσεις, τιμωρίες και κακοποίηση. «Ο ρόλος του σχολείου είναι να διδάσκει, όχι να υποτάσσει», θυμώνει η Σμίτα κι έτσι στη συνέχεια πραγματοποιεί μια σιωπηλή, αθόρυβη, σχεδόν αόρατη επανάσταση.

Ταυτόχρονα, η Τζούλια Λανφρέντι, κόρη βιοτέχνη περουκών στο Παλέρμο, μιας οικογενειακής επιχείρησης που βρίσκεται σε αδιέξοδο λόγω σημαντικών κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών, ερωτεύεται έναν Ινδό μετανάστη και θα γνωρίσει μια διαφορετική πλευρά της ζωής ενώ ταυτόχρονα θα ανακαλύψει τη δεινή οικονομική θέση της βιοτεχνίας του πατέρα της, όπου εργάζονται σα μια οικογένεια πολλές εργάτριες. Με παραστατικότητα και ωραίες περιγραφές η συγγραφέας μας δίνει ένα κλίμα συναδελφικότητας και αλληλεγγύης ανάμεσα στις γυναίκες αυτές που ξέρουν μυστικά, γελάνε, υποστηρίζουν, φιλιώνουν και ξανατσακώνονται σε έναν αέναο βουερό κύκλο. Χάρη στην ιστορία της Τζούλια έμαθα για την κασκατούρα, παλιά παράδοση της Σικελίας όπου τα μαλλιά των ανθρώπων που πέφτουν ή κόβονται φυλάσσονται για ποστίς και περούκες που κατασκευάζει πλέον ως η τελευταία της παράδοσης η βιοτεχνία Λανφρέντι. Τα μαλλιά είναι πάθος για την οικογένεια, γι’ αυτό και η Τζούλια δεν προχώρησε στις σπουδές της και αφοσιώθηκε στην επιχείρηση. Παρ’ όλ’ αυτά μπορεί να χαθεί με τις ώρες σ’ ένα λογοτεχνικό βιβλίο και αγαπά την ησυχία και την ηρεμία της βιβλιοθήκης. Μας δίνονται παραστατικές εικόνες της συγκομιδής των τριχών από τα νοικοκυριά και τα κομμωτήρια, τρυφερές στιγμές πατέρα-κόρης και ρομαντικά περιστατικά της Τζούλια με τον αγαπημένο της. Η κοπέλα είναι γαλουχημένη από γενιές προκαταλήψεων και στερεότυπων για τις ανθρώπινες σχέσεις και τότε αναπάντεχες εξελίξεις κλονίζουν την ήρεμη ζωή της.

Τέλος, η Σάρα Κοέν είναι μια πετυχημένη δικηγόρος στο Μόντρεαλ, της οποίας κάθε λεπτό της ζωής της μετράει, η μέρα της είναι χρονομετρημένη στο χιλιοστό, τα πάντα προγραμματισμένα, οργανωμένα, προσχεδιασμένα. Είναι εργαζόμενο στέλεχος, διαζευγμένη δυο φορές και μητέρα τριών παιδιών, αγαπάει τη δουλειά της, που είναι η προσωπική της δικαίωση, η επιτυχία της, και έχει καταφέρει να διαπρέψει σ’ ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον,. Επόμενος στόχος είναι η θέση του γενικού διευθυντή που συνταξιοδοτείται αλλά ο καρκίνος ανατρέπει τα πάντα στη ζωή της. Η συγγραφέας αναπτύσσει ένα ενδιαφέρον κείμενο γεμάτο αντιθέσεις: από τη μια η αφοσίωσή της στη δουλειά, εξαιτίας της οποίας θυσίασε πολλά απ’ τις ζωές των παιδιών της, έχασε στιγμές μαζί τους κι έτσι η ενοχή έγινε μόνιμη φίλη της κι από την άλλη οι νέες προοπτικές που της ανοίγει η ασθένεια, στις οποίες αντιστέκεται και τις κρύβει σα να μη συμβαίνει τίποτα ώσπου γίνεται ένα μοιραίο λάθος. Ανατρίχιασα με το γεγονός πως η Σάρα στη δουλειά δεν είπε τίποτα για τα παιδιά της και κατάφερε να κρύψει τις εγκυμοσύνες της, ώστε να μη χάσει ευκαιρίες ανέλιξης, με αποτέλεσμα να υπάρχει ένα τείχος ανάμεσα στην επαγγελματική και στην οικογενειακή της ζωή, ένα τείχος εύθραυστο με ρωγμές που κάποια μέρα θα καταρρεύσει.

Η συγγραφέας σχεδόν δεν της χαρίζεται: μια όμορφη, πετυχημένη μητέρα και συνέταιρος με μια ζηλευτή καριέρα αλλά έχει ένα τραύμα βαθιά κρυμμένο κάτω από τα ταγέρ και το μακιγιάζ, ένα τραύμα που θα την κόψει στα δύο. Δεν αφήνει τίποτα στην τύχη, «προηγείται των πραγμάτων» και τότε έρχεται ο καρκίνος και ο αποκλεισμός του εργασιακού της περιβάλλοντος. Με επίσης έντονο ρεαλισμό και ολοζώντανες σκηνές μαθαίνουμε πώς είναι η ψυχολογία της, πώς αλλάζουν οι προτεραιότητές της, ποια είναι τα συναισθήματά της πριν και μετά, γιατί δεν αντιδρά στην είδηση, τι θα κάνει, πώς θα παλέψει; Η Σάρα ισχυρίζεται πως θα το χειριστεί όπως χιλιάδες άλλες υποθέσεις της, δεν έχει χάσει ποτέ δίκη και δε θα το αφήσει να τη φοβίσει όσο κακόβουλο κι αν είναι, οπότε οπλίζεται με θάρρος, επιμονή κι υπομονή για να κερδίσει μια αμφίρροπη μάχη ενώ ταυτόχρονα θα διεξαγάγει έναν ύπουλο πόλεμο με τη δουλειά της. Μόνο που: «όταν κάποιος κολυμπά ανάμεσα σε καρχαρίες, καλύτερα να μην αιμορραγεί».

Τρεις ενδιαφέρουσες, συγκινητικές, τρυφερές μα και σκληρές ιστορίες που μπλέκονται μεταξύ τους, σταματώντας σε κρίσιμο σημείο για να δώσουν τη θέση τους η μία στην άλλη, μας συστήνουν γυναίκες στιγματισμένες μα αποφασισμένες, ορμητικές και ουσιαστικά ελεύθερες και αποφασισμένες. Η Σάρα είναι προνομιούχα και σταδιακά στιγματίζεται, η Σμίτα γεννιέται και μεγαλώνει στιγματισμένη, η Τζούλια προσπαθεί να αποφύγει τον στιγματισμό. Τρεις γυναίκες σφιχτά δεμένες με τις πλεξούδες ενός ψεύτικου καθωσπρεπισμού, υποχρεωμένες να υπακούσουν στις προσταγές των γονιών ή / και της κοινωνίας. Αν αντιδράσουν, αν επαναστατήσουν, είναι έτοιμες να πληρώσουν το τίμημα; Με τι κόστος θα εναντιωθούν σε απόψεις αιώνων; Στην κλειστή, αυστηρή κοινωνία της Ινδίας οι γυναίκες σε όποια τάξη κι αν ανήκουν είναι ασήμαντες για τους άντρες, στην προοδευτική Ιταλία η κόρη αναγκάζεται να υπακούσει και να δοθεί σε άντρα που δεν θέλει, στον Καναδά η ασθένεια είναι εμπόδιο για την πορεία των εργασιών και γκρεμίζει σε μια στιγμή ό,τι έχει καταφέρει για χρόνια μια γυναίκα σ’ ένα περιβάλλον αντρών. Τρεις γυναίκες που τελικά θα έρθουν κοντά με απρόσμενο και έξυπνο τρόπο, κάνοντάς με να θαυμάσω το στήσιμο της ιστορίας και πώς ουσιαστικά έβλεπα το ίδιο πρόσωπο από τρεις διαφορετικές μεριές, με την κάθε μία να απέχει χιλιόμετρα από την άλλη, όσο και οι τρεις αυτές γυναίκες ενώ ταυτόχρονα οι ιστορίες τους συγκλίνουν, κάνοντάς με να τελειώσω το βιβλίο με δάκρυα στα μάτια αλλά και γεμάτος αισιοδοξία.

Βιβλίο Κράτος τρόμου 
Τίτλος πρωτοτύπου State of terror
Συγγραφείς Hillary Rodham Clinton, Louise Penny 
Μεταφραστής Νίκος Ιβραηνίας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις, διπλωματικούς χειρισμούς και διπλούς κατασκόπους, παιχνίδια εξουσίας και λυκοφιλίες, με κάθε σελίδα να μας βάζει όλο και πιο βαθιά σ’ ένα καλά μπλεγμένο κουβάρι, όπου κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται κι όπου πίσω από κάθε κεφάλι που κόβεται φυτρώνουν περισσότερα. Η Louise Penny και η Hillary Rodham Clinton έγιναν σταδιακά φίλες χάρη σε διάφορες αφορμές που τους έφεραν κοντά. Την άνοιξη του 2020 σκέφτηκαν να γράψουν ένα πολιτικό θρίλερ, επηρεασμένες από την ασταθή θέση του κόσμου γύρω τους και από κάποια δυσάρεστα προσωπικά βιώματα, που κάποια εξ αυτών αντικαθρεφτίζονται στο μυθιστόρημα. Η Hillary Clinton μάλιστα είχε ως πρόσφατο παράδειγμα την επιτυχία του συζύγου της, Bill, που έγραψε δύο αντίστοιχα βιβλία με τον James Patterson, το δυνατό και γρήγορο «Ο Πρόεδρος αγνοείται» και το, αμετάφραστο ακόμη στα ελληνικά, «The President’s daughter». Η Hillary Clinton μάλιστα υποστηρίζει: «…η ιστορία που διηγείται είναι απόλυτα επίκαιρη. Από μας εξαρτάται αν το σενάριο θα παραμείνει στη σφαίρα του μυθιστορήματος» (σελ. 539).

Το μυθιστόρημα έχει κλιμακωτή πλοκή που κορυφώνεται όλο και περισσότερο σε κάθε σελίδα, έχει λίγους βασικούς χαρακτήρες, κάτι που βοηθάει στις ανατροπές, στις υποψίες και στα διπλά παιχνίδια ενώ με τον διαμοιρασμό των ηρώων σε διαφορετικές ομάδες και σε διαφορετικούς χώρους δράσης αυξάνονται η αγωνία και το σασπένς. Οι προβολείς πέφτουν κυρίως πάνω στην Έλεν Άνταμς και τον Πρόεδρο Ντάγκλας Γουίλιαμς που τη διόρισε.  Η Έλεν είναι τυπική Αμερικανίδα («Πόσο αγαπούσε αυτή τη χώρα. Αυτό τον μεγαλόπρεπο, τραυματισμένο φάρο», σελ. 15), πολιτικός με φιλοδοξίες και όνειρα, παρέδωσε με χαρά στην κόρη της, Κάθριν, την αυτοκρατορία διεθνών μέσων ενημέρωσης που έχτισε και διηύθυνε για μεγάλο διάστημα. Φαίνεται συγκρατημένη, ευγενική, γεμάτη αυτοπεποίθηση και εκπροσωπεί το ισχυρότερο κράτος του κόσμου, στα παρασκήνια όμως δείχνει κουρασμένη, ατημέλητη, εξαντλημένη, μεγαλύτερη σε ηλικία. Το ενδιαφέρον στη σχέση μεταξύ Προέδρου και υπουργού είναι το γεγονός πως οι ισορροπίες δε σταματούν να αλλάζουν, διαπιστώνοντας έτσι πως πέφτουν και οι δύο θύματα είτε του εγωισμού τους (όπως ο Πρόεδρος που σύντομα βλέπει πως το πιόνι του κινείται με αυτοβουλία) είτε των φιλοδοξιών τους (όπως η Έλεν που διαπιστώνει σύντομα πόσο πιο άσχημο παιχνίδι απ’ ό,τι φαινόταν αρχικά είναι η επιλογή της ως Υπουργού). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο τσαλακώνονται, αδειάζουν, ξεφουσκώνουν ή ατσαλώνονται ανάλογα τις περιστάσεις και οδηγούνται σ’ ένα τέλος εκτίμησης και αμοιβαίου θαυμασμού.

Οι προσωπάρχες Τσαρλς Μπόιντον και Μπάρμπαρα Στένχαουζερ, η σύμβουλος της Έλεν και καλύτερή της φίλη Μπέτσι Τζέιμεσον, η διπλωματική υπάλληλος στο Γραφείο Υποθέσεων Νότιας και Κεντρικής Ασίας στο Υπουργείο Εξωτερικών Αναχίτα Ντάχιρ, η δόκτωρ Νασρίν Μπουχάρι, ο επικίνδυνος Μπασίρ Σαχ, ο δημοσιογράφος του Reuters Γκιλ Μπαχάρ, η Κάθριν Άνταμς, ο στρατηγός Μπερτ Γουάιτχεντ και άλλοι κινούνται δίπλα στο πρωταγωνιστικό ντουέτο εμπλουτίζοντας την πλοκή και οδηγώντας τον αναγνώστη σ’ ένα αέναο κυνήγι γάτας και ποντικιού ως προς τα κίνητρά τους, τον πραγματικό τους ρόλο στην ιστορία, τα αληθινά τους συναισθήματα, τα αίτια των πράξεών τους κ. ά. Δεν υπάρχει ιδιαίτερη εμβάθυνση σε ψυχογραφήματα ούτε κάποια λογοτεχνικότητα κι έτσι αφέθηκα να παρασυρθώ από την ταχύτητα των εξελίξεων και τις απανωτές αποκαλύψεις που με οδήγησαν χωρίς ανάσα στο τέλος. Τα κεφάλαια μάλιστα είναι ευσύνοπτα, χωρίς απότομα φινάλε που να αφήνουν κάτι στη μέση σε κρίσιμο σημείο, έχουν τον χώρο τους και τη θέση τους και λείπουν οι μακροσκελείς ανούσιοι διάλογοι, οι περιττές επαναλήψεις, οι κοφτές προτάσεις, κάτι που δείχνει σεβασμό στον αναγνώστη και έλλειψη βιασύνης.

Ένα τέτοιο μυθιστόρημα περιπέτειας και κατασκοπείας δε θα μπορούσε να μην είναι γεμάτο κλισέ, ειδικά από τη στιγμή που το γράφουν μια σημαντική συγγραφέας και μια ισχυρή πολιτικός. Φυσικά και η Αμερική προβάλλεται ως ισχυρή χώρα, φυσικά και αχνοφαίνεται ως αντίπαλον δέος η Ρωσία (δε θα αποκαλύψω τον ρόλο της), φυσικά και τονίζονται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα γεωστρατηγικά και κοινωνικοπολιτικά παιχνίδια της Μέσης Ανατολής που με γέμισαν δέος ως προς τους λεπτούς χειρισμούς που απαιτούνται μεταξύ ανθρώπων που βιάζονται ποιος θα εξοπλιστεί περισσότερο, χωρίς να δίνει σημασία από ποιον και με τι συνέπειες, όλα αυτά όμως είναι και τα εχέγγυα για το αίσθημα της ικανοποίησης που άντλησα ολοκληρώνοντας την ανάγνωση. Σαφέστατες αιχμές υπάρχουν για τον Ντόναλντ Τρ…εεεε… Έρικ Νταν, που κατέστρεψε τα πάντα με τη θητεία του, παραδίδοντας μια γραφειοκρατία που την αποτελούσαν οι άνθρωποι που την είχαν σακατέψει, οι ανίκανοι δηλαδή της προηγούμενης κυβέρνησης. Αλώβητος δε βγαίνει ούτε ο Ρώσος Πρόεδρος (μυθιστορηματικά Μαξίμ Ιβάνωφ): «Ένας αδίστακτος τύραννος, εκπαιδευμένος σε μεθόδους καταπίεσης που ήταν συνάμα δόλιες και σκληρές… υπολόγιζε τα πάντα, με μια ψυχρότητα που θα έκανε ακόμα και τη Σιβηρία να ανατριχιάσει» (σελ. 458).

Όταν κυβερνάς με όπλο τον φόβο, δε δημιουργείς αφοσίωση αλλά εχθρούς σε αναμονή. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα διαρκείς αλλαγές σε διακρατικές σχέσεις και μια υποφώσκουσα ένταση για κάθε παραστράτημα στην ευαίσθητη διπλωματική κονίστρα. Μυστικές υπηρεσίες, Κογκρέσο, Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Λευκός Οίκος, Στρατιωτική Υπηρεσία Πληροφοριών, Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας είναι βαρύγδουπες λέξεις που τραβούν την προσοχή ενώ ταυτόχρονα δράση και περιπέτεια σε Πακιστάν, Ομάν, Ιράν, Ρωσία, Κεμπέκ και στην καρδιά της Ουάσιγκτον αυξάνουν το σασπένς. Η Hillary Clinton και η Louise Penny έγραψαν ένα δυνατό μυθιστόρημα για το σημείο στο οποίο ίσως φέρουν η ματαιοδοξία και η απληστία των ισχυρών τον κόσμο των αθώων και των αμάχων και χειρίζονται με μαεστρία και ευρηματικότητα μια πλοκή γεμάτη προδοσίες, διλήμματα, διπλές ταυτότητες, μυστικούς πράκτορες, διπλωματικά παιχνίδια και ανατροπές. Το κείμενο ρέει αβίαστα, τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται και τίποτα δε μένει σταθερό σε θέση, απόψεις και χαρακτήρα σε μια κούρσα με έπαθλο την κυριαρχία του κόσμου για όποιον αδιαφορεί για τις συνέπειες.

Βιβλίο Η σιωπή του λύκου
Τίτλος πρωτοτύπου Lone wolf
Συγγραφέας Jodie Picoult
Μεταφραστής Βασιλική Κνήτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Λιουκ Γουόρεν λατρεύει τους λύκους τόσο πολύ που αποφασίζει να εγκαταλείψει την οικογένειά του και να προσπαθήσει να γίνει μέλος μιας αγέλης λύκων στον Καναδά. Όλη του η ζωή ήταν συνδεδεμένη με τους λύκους, μελέτησε για τους λύκους, ανέθρεψε λύκους, μεγάλωσε με λύκους. Δυόμιση χρόνια μετά εγκαταλείπει την αγέλη γιατί φτάνει ακριβώς στο σημείο όπου ή θα φύγει ή θα μείνει για πάντα κοντά στα ζώα. Όμως δύσκολα απεκδύεται το ένστικτο του λύκου κι η συμπεριφορά του αγγίζει τα όρια του παραλόγου, όσο κι αν προσπαθεί να ενταχθεί ξανά φυσιολογικά μεταξύ των ανθρώπων. Η Τζόρτζι ζητά διαζύγιο. Μετά ο γιος τους, Έντουαρντ, τους αποκαλύπτει ότι είναι ομοφυλόφιλος και το σκάει στην Μπανγκόκ. Η κόρη τους, Κάρα, αρχικά ζει με τη μητέρα της κι όταν αυτή γνωρίζει και παντρεύεται τον δικηγόρο Τζο Ναγκ, με τον οποίο αποκτούν δίδυμα, η Κάρα επιστρέφει στον πατέρα της. Έξι χρόνια μετά αρχίζει το βιβλίο.

Την ιστορία μάς την αφηγούνται εναλλάξ τα πρόσωπα της οικογένειας. Με τους φόβους τους, τις τύψεις τους, τις ενοχές τους, τα άγχη τους, τον εγωισμό τους. Έξι χρόνια μετά, ο διάσημος Λιουκ, που έχει γράψει βιβλίο για τη ζωή του με τους λύκους κι έχει γίνει σημαντική προσωπικότητα στο χώρο της επιστήμης και της τηλεόρασης, τρακάρει με την κόρη του και πέφτει σε κώμα. Τώρα τι κάνουμε; Ευθανασία ή τον κρατάμε στη ζωή; Ο Έντουαρντ επιστρέφει από την Μπανγκόκ, η Κάρα νιώθει ενοχές γιατί αν δεν ερχόταν ο πατέρας της να την πάρει από εκείνο το «απαίσιο πάρτυ» θα ήταν τώρα ζωντανός, η Τζο αγωνίζεται να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα στα παιδιά της και στην οικογένεια με τον Τζο, τα αδέρφια αλληλοσπαράζονται, εκτοξεύοντας κατηγορίες ο ένας στον άλλον κι ευθύνες για τη διάλυση της οικογένειας, μπλέκουν και τα δικαστήρια, χαμός!

Καλογραμμένο, ανατρεπτικό, ανθρώπινο και ρεαλιστικότατο. Το μυθιστόρημα δίνει πολλές πληροφορίες για τη διαβίωση των λύκων και θέτει καίρια ηθικά διλήμματα ως προς το ζήτημα της ευθανασίας. Η συγγραφέας χειρίζεται πολύ καλά το υλικό της και κινεί αριστοτεχνικά τους χαρακτήρες της ως τα όριά τους. Δεν περίμενα ποτέ ότι αδέρφια θα έφταναν στα δικαστήρια για ζήτημα ευθανασίας, χωρίς κανέναν ουσιαστικά να παίρνει την ευθύνη για το ποιος φταίει που ήρθαν έτσι τα πράγματα (λες κι αυτό έχει σημασία σε αυτήν την κατάσταση) αλλά και οι δύο είναι πρόθυμοι να παλέψουν για την κηδεμονία του πατέρα τους (η μεν θέλει να τον κρατήσει στη ζωή, ο δε θέλει να πάψει να τυραννιέται ο πατέρας τους), Φυσικά υπάρχει μια μέγιστη ανατροπή για εκείνη τη νύχτα που αποκάλυψε ο Έντουαρντ στον πατέρα του για τις ερωτικές του προτιμήσεις κατά παρότρυνση της μητέρας του κι από τότε το έσκασε από το σπίτι. Μια ανατροπή που αλλάζει τις ισορροπίες, βάζει τα πράγματα στη θέση τους και η ψυχολογία των ηρώων κομματιάζεται.

Ομολογώ ότι δεν ήξερα σχεδόν τίποτα για τους λύκους και με χαρά ανακάλυψα πόσους μύθους κατέρριψε η συγγραφέας γι’ αυτό το πανέξυπνο είδος ζώου. Οι λέξεις σε χτυπάνε κατά πρόσωπο και σίγουρα θα σκεφτείτε πόσο κατώτερη τελικά είναι η ανθρώπινη φυλή από πολλά «υποδεέστερα» και «μη νοήμονα» τετράποδα ζώα, που δεν ξεγελάνε ποτέ τα άλλα ζώα της αγέλης τους, δεν τα κοροϊδεύουν ποτέ, δεν τα εξαπατάνε, έχουν όλα την ιεραρχία τους μέσα στην αγέλη (ακόμη και στο φαΐ, στο ποιος τρώει ποια κομμάτια του θηράματος), συγκεντρώνουν δηλαδή πολλά χαρακτηριστικά που αρκούν να τραβήξουν την προσοχή κάποιου που έχει απογοητευτεί από το ανθρώπινο γένος και την υποκρισία που το χαρακτηρίζει σε πολλές περιπτώσεις.

Το βιβλίο θα σας κρατήσει μέχρι την τελευταία σελίδα και θα σας κάνει να αναρωτιέστε για πολύ καιρό μετά το τέλος του τι θα κάνατε εσείς στη θέση των παιδιών. Επιπλέον, το γεγονός ότι ο Λιουκ παρεμβάλλεται ανάμεσα στα κεφάλαια περιγράφοντας τα δικά του συναισθήματα από τον κόσμο των λύκων και τις δικές του απόψεις, ο αναγνώστης νιώθει ότι πίσω από τις γραμμές είναι σα να διαβάζει για την οικογένεια του Λιουκ και πόσο ταυτίζονται με «ειρωνικό» τρόπο οι καταστάσεις κινδύνου και πρόκλησης, οπότε μας δείχνει πόσο διαφορετικά αντιδρούν οι νοήμονες και οι «λιγότερο» νοήμονες οργανισμοί!

Δείτε εδώ βιογραφικά στοιχεία για τον άνθρωπο που ενέπνευσε τη συγγραφέα (wolf_researcher).

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Η ελπίδα και η πραγματικότητα είναι ποσά αντιστρόφως ανάλογα μέσα σ\’ ένα νοσοκομείο…Η αμφιβολία απλώνεται σαν μπογιά. Απ’ τη στιγμή που θα ποτίσει το ύφασμα που έχεις υφάνει χρησιμοποιώντας το νήμα της ελπίδας, ποτέ πια δε θα μπορέσεις ν’ απαλλαγείς απ’ το λεκέ» (σελ. 99).

«Μπορείς να φύγεις εννιά χιλιάδες μίλια μακριά από κάποιον. Μπορείς να πάρεις όρκο πως δε θα ξαναπείς τ\’ όνομά του. Μπορείς να τον αφαιρέσεις χειρουργικά απ’ τη ζωή σου. Και πάλι να σε στοιχειώνει» (σελ. 248).

«Πίστευα πως δε θα μπορούσα ν’ αγαπήσω άλλο μωρό όσο αγαπούσα εκείνο που ήδη είχα…Μόλις όμως σε πήρα στα χέρια μου πρώτη φορά συνέβη κάτι πολύ παράξενο. Ήταν λες και η καρδιά μου ξεδιπλώθηκε άξαφνα. Σα να υπήρχε εκείνο το κρυφό κομμάτι της που μέχρι τότε ούτε κι εγώ η ίδια δεν ήξερα πως υπήρχε κι εκεί χωρούσατε και οι δυο» (σελ. 328).

«Σας έχει τύχει ποτέ να κολυμπάτε το καλοκαίρι…κι ένα σύννεφο να κρύψει τον ήλιο; Τότε, για λίγες έστω στιγμές, νιώθεις να παγώνεις μέσα στο νερό και σκέφτεσαι να βγεις και να σκουπιστείς. Τότε όμως έξαφνα ο ήλιος επιστρέφει, ζεσταίνεσαι ξανά κι όταν αργότερα λες στους άλλους πόσο ωραία πέρασες στη θάλασσα, δε σου περνάει καν απ’ τον νου ν’ αναφέρεις εκείνα τα σύννεφα…Έτσι είναι η ζωή με τον πατέρα μου» (σελ. 349).

«Τα παλιά σημάδια ζωγραφίζουν μέσα μας ένα χάρτη θησαυρού για να ξαναβρίσκεις τον πόνο που έχεις θάψει πολύ βαθιά» (σελ. 414).

«Αναρωτιέμαι τελικά μήπως αυτό που κάνει τις οικογένειες οικογένειες δεν είναι το να γίνονται πάντα όλα τέλεια, αλλά το να μπορείς να δίνεις μια δεύτερη ευκαιρία σ\’ εκείνους που αγαπάς και που κάνουν λάθη» (σελ. 434).

«Όλες οι πράξεις ενός λύκου έχουν κάποιο πρακτικό, απλό κίνητρο. Οι λύκοι δεν κρατάνε μούτρα, δε λένε ένα πράγμα εννοώντας κάτι άλλο, δεν πετάνε υπονοούμενα. Οι λύκοι παλεύουν για δύο λόγους: για την οικογένειά τους και για την περιοχή τους. Οι άνθρωποι κινούνται συχνά από εγωισμό -στον κόσμο των λύκων δεν υπάρχουν περιθώρια για τέτοιες διαθέσεις κι αν τις έχεις θα στις κόψουν διά της βίας. Για το λύκο το θέμα είναι η κατανόηση, η γνώση, ο σεβασμός -χαρίσματα που πολλοί άνθρωποι στερούνται, όπως στερούνται και της ικανότητας να κατανοούν τον φυσικό κόσμο» (σελ. 462).

«Εγώ πάντα πίστευα ό,τι κι αν μου έλεγε ο αδερφός μου, επειδή ήταν μεγαλύτερος και φανταζόμουν πως ήξερε περισσότερα για τον κόσμο. Απ’ ό,τι φαίνεται όμως τελικά, το να είσαι μεγάλος δε σημαίνει πως είσαι και ατρόμητος. Σημαίνει απλώς ότι φοβάσαι διαφορετικά πράγματα» (σελ. 482).

Βιβλίο Entropy
Συγγραφέας Λίλλυ Σπαντιδάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Λίλυς Σπαντιδάκη είναι αντισυμβατικό σαν την πρωταγωνίστριά του, ανατρεπτικό σαν τις επιλογές που κάνει η Λιζ και κραυγαλέο σαν τη συμπεριφορά της Μαντ. Πρόκειται για μια ιστορία που ποτέ δεν ξέρεις πού θα σε οδηγήσει, ρέει αβίαστα, δεν μπορείς να μαντέψεις την επόμενη ανατροπή της και μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα μεγαλώνει ένα κορίτσι που δεν συμβιβάζεται μπροστά στην ελευθερία της και το δικαίωμα της επιλογής της. Είναι ένα συναρπαστικό road trip που διασχίζει τις μισές Ηνωμένες Πολιτείες και συστήνει μεγάλες και μικρές πόλεις με τη λάμψη τους και τα μυστικά τους. Ο τρόπος ζωής των μηχανόβιων και των κλειστών κλαμπ τους εναλλάσσεται με τη λάμψη του Λος Άντζελες, τον υπόκοσμο του Σαν Φρανσίσκο, τη λαχτάρα για τρυφερότητα και αποδοχή. Μόνο που όταν βρίσκεις τα τελευταία, ο δρόμος σε καλεί και πάλι. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, γκρίζοι και πολυδιάστατοι, συναντούν τη Μαντ και αλλάζουν για πάντα. Περιπέτειες, λαθρεμπόριο, δίκυκλα, ημιτελείς οικογένειες, μυστικά, διάσημοι τραγουδιστές, βίτσια, ναρκωτικά, τραγούδι είναι οι προβολείς που τυφλώνουν εναλλάξ τη Μαντ κι εκείνη τα ακολουθεί για να καεί και ύστερα να ψάξει τσουρουφλισμένη για νέα πηγή φωτός.

Η Λιζ (Ελίζαμπεθ Μπανκς) είναι 17 ετών, μεγαλώνει σε μια οικογένεια όπου τον πατέρα τον αγαπάει και τον σέβεται περισσότερο, η αγκαλιά του είναι το καταφύγιό της. Προτιμά τα μαύρα ρούχα και γενικότερα την γκραντζ εμφάνιση. Η Λιζ είναι «ένα κορίτσι χωρίς άξονα» όπως έλεγε η γιαγιά της: «Αντί για προσωπικότητα, μέσα μου υπάρχει μια δύναμη, μια αέναη κίνηση που είναι σχεδόν αδύνατο να σταματήσει, δεν μπορεί να σταθεί ήσυχη. Πρέπει πάντα να προχωράω. Πέρα μακριά… Η μουσική και η ποίηση είναι μες στο κεφάλι μου. Όσο γράφω στίχους και σκιτσάρω τις εικόνες μου, το βιώνω» (σελ. 14-15). Κι όχι μόνο αυτό: «Ήξερα τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους. Ήξερα να τους διαβάζω και τι να περιμένω από αυτούς. Κατά συνέπεια, ήξερα και πώς να τους χειριστώ, όταν ήθελα» (σελ. 26). Ή αλλιώς, με μία πρόταση: «Το μικροαστικό περιβάλλον στο οποίο είχα μεγαλώσει ήταν καταλυτικό για να διαμορφώσει τη συγκρουσιακή ιδιοσυγκρασία μου» (σελ. 405).

Αγαπάς άραγε έναν τέτοιο άνθρωπο, τον λυπάσαι, τον συμπονάς, τι; «Θέλω να γίνομαι ο τόπος κάθε φορά, μέχρι να ενσωματωθώ τόσο, που να μην είμαι η ξένη. Τότε είναι που πρέπει να φύγω, μακριά, σε άγνωστα μέρη, να κάνω καινούριες ανακαλύψεις, να βρω άλλα στοιχεία του εαυτού μου που δεν μπορώ να τα βρω αλλιώς. Θέλω να ζω» (σελ. 449). Δεν αντέχει όλη αυτήν την ευταξία στη ζωή της και τα προειλημμένα σχέδια της μητέρας της (κυρίως) για εκείνη κι έτσι αποφασίζει να το σκάσει: «-Ό,τι τακτοποιείται μπαίνει σε ράφι ή συρτάρι, Μίκα κι εγώ, ξέρεις, δεν γουστάρω να βάλω τη ζωή μου σε κανένα απ’ αυτά τα δύο» (σελ. 23). Κι έτσι φεύγει  με τον πρώτο άγνωστο μηχανόβιο που βρίσκει. Αργότερα θα παραδεχτεί: «Αντιπροσώπευε ακριβώς το αντίθετο: την απόλυτη ελευθερία. Την ελευθερία που έψαχνα. Τη ζωή χωρίς κανόνες, χωρίς πρέπει, χωρίς κοινωνικούς περιορισμούς»  (σελ. 243). Κανείς όμως δεν περιμένει την ασύλληπτη εξέλιξη της πλοκής που φτάνει σε υψηλά επίπεδα ευρηματικότητας και φαντασίας. Οι Riots δεν είναι ένα απλό κλαμπ χαρλεάδων κι η Μαντ το δέχεται, μόνο που όσο πιο βαθιά μπαίνει στους κύκλους του τόσο περισσότερα μαθαίνει, γνωρίσματα που όχι μόνο δεν την απωθούν αλλά την κάνουν να γλείφει όλο και περισσότερο τη γλώσσα της στο μαχαίρι!

Ταυτόχρονα ο έρωτας εισέρχεται σε λάθος στιγμές με λάθος ανθρώπους (κι αυτό δε γίνεται ταυτόχρονα). Γιατί το χειρότερο είναι πως αυτό είναι το άκρως αντίθετο απ’ ό,τι αναζητά: «Καμία ελευθερία δεν επιβιώνει μπροστά στον έρωτα. Κανένας έρωτας δεν επιβιώνει μπροστά στη δέσμευση» (σελ. 263). Και η αγάπη; «Για μένα, η αγάπη καθοδηγεί τα ζώα, τη φύση, τα δέντρα. Γιατί, λοιπόν, ήθελαν να της δώσουν πρόσωπο και ιδιότητα και όνομα και νόμους; Η αγάπη δεν έχει τίποτε απ’ όλα αυτά. Απλώς είναι. Η αγάπη ήταν αυτή τη στιγμή που προκαλούσε ρήξη ανάμεσα σε πατέρα και γιο και η αγάπη μπορούσε να οδηγήσει στη διάλυση. Η αγάπη ήταν αυτή που με οδήγησε μακριά από το σπίτι. Η αγάπη που με έπνιγε» (σελ. 194-195). Έρωτας, αγάπη, οικογένεια, μέλλον. Για πάντα; «Τη μισώ αυτή τη λέξη. Την τρέμω. Εγώ ταιριάζω στο «πάντα», στο «όλα». Το ποτέ είναι σαν εφιάλτης ή μάλλον το προμήνυμα ενός εφιάλτη. Δεν μπορώ να δεχτώ τα γεγονότα που συνοδεύονται από το «ποτέ». Με δυσκολεύουν. Με φέρνουν αντιμέτωπη με την άβυσσο μέσα μου κι αυτό είναι τρομακτικό» (σελ. 249).

Οι λεκτικές φράσεις-σήματα κατατεθέν της Μαντ είναι λεπίδες: «Ήθελε μια παιδιάστικη τόλμη για να μην πέσεις στην παγίδα της κοινωνικής συνήθειας» (σελ. 351). Το ίδιο κορίτσι που δε διστάζει να τ’ αφήσει όλα πίσω της και να σκαρφαλώσει σε μια ξένη μηχανή, έχει ταυτόχρονα το νου της και στο πεπρωμένο, χωρίς όμως να γίνεται μοιρολάτρης. Θέλει την ελευθερία της και κυνηγάει τα πιστεύω της ενώ την ίδια στιγμή έχει τις διαισθητικές κεραίες της ανοιχτές: «Κάτι, κάπως, κάπου αποφάσισε ότι θα γεννηθούμε εδώ, θα συναντήσουμε αυτούς, θα πάμε εκεί που θα συναντήσουμε κάποιους άλλους και ο μικρόκοσμός μας θα σχηματιστεί βάσει αυτού. Αλλά πώς παιρνόταν η απόφαση» (σελ. 352); Η συγγραφέας μέσα από τα μάτια της Λιζ που παρατηρεί και καταγράφει τα πάντα διατυπώνει ερωτήσεις και συναισθήματα που όλοι μας νιώθουμε αλλά ίσως δεν ξέρουμε πώς να τα εκφράσουμε: «Πάντα αναρωτιόμουν πώς γίνεται ένας άνθρωπος να μείνει άστεγος. Τι μπορεί να του έχει φέρει η ζωή που να τον οδηγήσει χωρίς επιλογή στον δρόμο; Τι κάνουν οι γονείς του; Η οικογένειά του; Πώς είναι δυνατόν να είναι απόλυτα μόνος στη ζωή, ώστε να φτάσει στο σημείο να ζει μέσα σε μια κούτα, χωρίς την παραμικρή ρανίδα αξιοπρέπειας. Όχι γιατί δεν έχει ο ίδιος, αλλά γιατί η κοινωνία τού τη στέρησε» (σελ. 350). Το καλύτερο επιμύθιο: «Να μαθαίνεις να ακούς το μέσα σου, γιατί τα ξέρει, τα έχει ξαναζήσει. Να ζεις τη ζωή σου ξανά και ξανά. Εφιάλτης ή δώρο; Θα έλεγα δώρο. Αρκεί να το κοιτάξεις κατάματα -σαν τον φόβο-, για να το καταλάβεις» (σελ. 450-451).

Ο Ντιμίτρι, ο Νας και ο Μάικ δεν την καλοδέχονται στο κλαμπ τους παρά τις εντολές του Έλιοτ, στη μηχανή του οποίου σκαρφάλωσε. Η Μαντ μπαίνει στην ομάδα κι αρχίζουν οι τριγμοί. Η κοινοκτημοσύνη και τα παραισθησιογόνα εναλλάσσονται με την αμοιβαία εμπιστοσύνη και την ειλικρίνεια. Η Μαντ όμως είναι γυναίκα κι αυτό δεν αρέσει, όχι μόνο στους Riots αλλά και γενικότερα στον κύκλο τους. Όσο πιο βαθιά μπαίνει τόσο περισσότερο απολαμβάνει την ελευθερία που της παρέχεται και ονειρευόταν, αρχίζει όμως να έρχεται αντιμέτωπη με άλλες μορφές «σκλαβιάς» από την οποία προσπαθούσε να ξεφύγει ενώ ταυτόχρονα αγωνίζεται να μείνει ο εαυτός της και να υπακούει στις δικές της επιθυμίες και όνειρα. Είναι όμως εύκολο αυτό όταν γνωρίζει τους πραγματικούς χαρακτήρες των μελών; Κι όταν αρχίζει να υποφώσκει κάτι σαν έρωτας, πώς θα αντιδράσει; Τι θα συμβεί στην ισορροπία των σχέσεων μεταξύ των μηχανόβιων εξαιτίας της αλλά και λόγω των αποφάσεων που άρχισε να παίρνει ο αρχηγός χωρίς να υπολογίζει και χωρίς να ρωτά; Πώς θα αντιδράσει η Μαντ όταν μάθει τι πραγματικά συμβαίνει; Πικρή η διαπίστωση: «Γάτα. Μια γάτα με εννιά ζωές στο χέρι μου. Ζωές που έκαιγα μία μία… Εφτά μου είχαν απομείνει και αυτή που ζούσα τώρα είχα πρόθεση να τη ζήσω στο έπακρο, να μην αφήσω τίποτα να μου ξεγλιστρήσει. Ό,τι και να σήμαινε αυτό» (σελ. 316).

Η πλοκή είναι αξιοθαύμαστη, είναι ένα road trip που δεν μπορείς να ξέρεις ούτε σε προετοιμάζει για το τι θα συναντήσεις στο επόμενο βήμα. Έτσι η Λιζ «από το στόμα του λύκου είχα βρεθεί πιασμένη στα νύχια της τίγρης» όταν συνεχίζει να κάνει του κεφαλιού της γεμάτη λαχτάρα για την ατομική της ελευθερία. Από τη μια κατάσταση πηδάει στην επόμενη κι από κει στην επόμενη, με αποτέλεσμα κάθε επιλογή της να τη φέρνει σε νέο προσκήνιο, με νέες γνωριμίες και ανθρώπους, που δυστυχώς θα την τραβήξουν όλο και πιο κάτω. Ειδικά από το σημείο καμπής και τις επιτηδευμένα τοποθετημένες γκρίζες σελίδες, η κατρακύλα είναι άνευ επιστροφής, με το παρελθόν να μη σταματά να την κυνηγά και τις δεύτερες ευκαιρίες να της γυρνούν την πλάτη επιδεικτικά στη μέση σχεδόν της θετικής αλλαγής. Την αγάπησα τη Μαντ που έφυγε από το μικροαστικό περιβάλλον για να βγει στον δρόμο, βιώνοντας έτσι καταστάσεις ασύλληπτες και με υπερβολικούς κινδύνους, την αγάπησα γιατί θυσίασε πολλά ώστε να μην παγιδευτεί ξανά, ειδικά όταν έφτασε η στιγμή να δώσει κάτι που δεν περίμενα, όχι από εγωισμό ώστε να παραμείνει ελεύθερη αλλά γιατί νοιαζόταν πραγματικά.

Δεν είναι μόνο τα ψυχογραφήματα των χαρακτήρων πραγματικά κεντίδια αλλά και η αφήγηση. Εκτός από τη Μαντ αναπτύσσονται εξίσου σχεδόν όλοι οι συμπρωταγωνιστές και η διεισδυτικότητα της συγγραφέως είναι αξιοθαύμαστη ως προς το ποιες λέξεις διαλέγει για να μας τους παρουσιάσει, εξισορροπώντας ανάμεσα στη λογοτεχνικότητα και τον ρεαλισμό: «Η μοίρα της την είχε ράψει από νωρίς πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο κι ήξερε ότι του ανήκε. Ήθελε να ανήκει. Σε άνθρωπο, σε δουλειά, σε πόλη και ζωή» (σελ. 262). Και οι πόλεις δέχονται τη ματιά της, όπως το Λος Άντζελες: «Πριν από λίγο ήμουν σε γειτονιές όπου τα παραπήγματα αποτελούσαν το γύρω τοπίο. Υπήρχαν κι εδώ. Απλώς ήξεραν να κρύβονται καλά στα στενά. Αυτή η πόλη ήξερε να ζει τον μύθο της. Όλοι της οι κάτοικοι συμμετείχαν σε αυτόν, συνειδητά και μη. Η πλάνη πάντως αιωρούνταν στην ατμόσφαιρα σαν το καυσαέριο» (σελ. 302). Ή το Σαν Φρανσίσκο: «Πόλη που απαιτούσε όλες σου τις δυνάμεις, τις ρουφούσε» (σελ. 343). Κι όλα αυτά υπό τους ήχους των Manowar, Nirvana, Kurt Cobain, Helloween κ. ά.

Οι τίτλοι των κεφαλαίων είναι οι μέρες της μετά τα 17^α γενέθλιά της, ημέρα που θα έπρεπε να είχε πεθάνει όπως ισχυρίζεται («159 και σήμερα», «160 και σήμερα» κ. ο. κ.) αλλά στη συνέχεια αρχίζει να μετράει: «Θάνατος 1 και σήμερα» γιατί πλέον ήρθε η ωρίμανση που με τόσο εφηβικό τρόπο αποζητούσε. Η πρωτοπρόσωπη γραφή είναι νευρώδης, γεμάτη ένταση και ρεαλισμό, οι διάλογοι είναι σα να πηγάζουν όντως αυθόρμητα από στόματα κι όχι επεξεργασμένα από λογοτεχνική πένα. Σκληρότητα, ειλικρίνεια, ένας δυνατός ρεαλισμός και μια αντισυμβατική προσωπικότητα είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα που με παρέσυραν ως το τέλος, χωρίς να μπορώ να σταματήσω ούτε σε ένα σημείο είτε γιατί αγωνιούσα είτε γιατί ξαφνιαζόμουν είτε γιατί έμενα άφωνος. Το μυθιστόρημα είναι ένας αγώνας δρόμου απέναντι στα «πρέπει» από ένα κορίτσι που δεν πρόλαβε καλά καλά να γνωρίσει τα «θέλω» του. Η αφηγήτρια μεταμορφώθηκε εν μια νυκτί από καταπιεσμένη, άφυλη κι υπάκουη Λίζι σε μια επαναστάτρια, προκλητική, αυθάδη, ελεύθερη Μαντ (Μάντελιν ντα Σίλβα). Κάνει συνέχεια λάθη που όμως την ωριμάζουν, οι αποφάσεις της είναι αποφάσεις ζωής, είναι στυγνή, δείχνει να είναι υπάκουή ή συμβατή ανάλογα ποιος θα την εμπνεύσει αλλά δεν ξεγελιέται, δεν κρύβεται από τον εαυτό της: «Ένιωσα ότι ήρθε η ώρα να κάνω άλλη μια μαλακία. Γιατί αυτό έκανα, και το έκανα μεγαλειωδώς. Μαλακίες. Ευχαριστιόμουν κάθε στιγμή από αυτές και δεν μπορούσε να με κρίνει κανείς» (σελ. 484).

Entropy (εντροπία) στη θερμοδυναμική είναι η έννοια μέσω της οποίας μετράται η αταξία, της οποίας η μέγιστη τιμή αντικατοπτρίζει την πλήρη αποδιοργάνωση και ισοδυναμεί με την παύση της ζωής. Από το ανωτέρω κείμενο καταλαβαίνει κανείς πόση ταύτιση υπάρχει με την πορεία της Μαντ και ταυτόχρονα πόσο αληθινό και ρεαλιστικό είναι το εξώφυλλο. Αυτή είναι η Μαντ, ένας λύκος που βρυχάται στις εθνικές οδούς της Αμερικής ψάχνοντας την ελευθερία του ενώ οδηγείται στην αποχαλίνωση. «Στις εθνικές των μηχανών με τα ηχεία, το μαύρο λάδι απ’ την ψυχή δεν καίει για κάτι που να μοιάζει μ’ εντροπία», αν θέλετε να παραφράσουμε το γνωστό τραγούδι.

Βιβλίο Η κόλαση του Γκάμπριελ
Τίτλος πρωτοτύπου Gabriel’s Inferno
Συγγραφέας Sylvain Reynard
Μεταφραστής Έφη Τσιρώνη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τουλίπα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζούλια Έμερσον λατρεύει τον Δάντη. Μετά από εκείνο το μοιραίο βράδυ στράφηκε στη μελέτη. Άρχισε να χτίζει τη νέα της ζωή, άρχισε να μεγαλώνει, να ωριμάζει και να γίνεται γυναίκα. Λατρεύει τον Δάντη κι έτσι το Πανεπιστήμιο του Τορόντο ήταν πολύ κοντά στα ενδιαφέροντά της. Και με επιβλέποντα καθηγητή τον έρωτα της ζωής της… (ΒΕΑΤΡΙΚΗ)

Παραδέχομαι ότι δε διάβασα τις «50 αποχρώσεις του γκρι» και αρνούμαι σθεναρά να το κάνω. Ούτε οτιδήποτε βγήκε ως αντίτυπο ή κακέκτυπο του συγκεκριμένου βιβλίου. Αυτό το μυθιστόρημα μου το χάρισαν, οπότε με το βιβλιοφιλικό μου βίτσιο να διαβάζω ΤΑ ΠΑΝΤΑ το διάβασα ξέροντας ότι θα διαβάσω άλλο ένα άρλεκιν και θα το παρατήσω σύντομα (700 σελίδες είναι ΠΟΛΛΕΣ!). Είχα και στο νου μου τη συνομοταξία των αντίστοιχων βιβλίων που έπνιξαν πρόσφατα τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων και των σούπερ-μάρκετ, οπότε λέω ας το κάνουμε κι αυτό το ατόπημα. Σας πληροφορώ ότι το διάβασα ΟΛΟ και έφτασα ως το τέλος. Παραδέχομαι ότι κάπου κάπου πηδούσα κάποιες σελίδες (όχι πολλές όμως) αλλά το κείμενο με κράτησε. Και αναρωτιέμαι: πώς γίνεται μια απλή, επίπεδη ιστορία, που στο τέλος σε ξενερώνει κιόλας, να με κράτησε;

Ουσιαστικά και αντικειμενικά το love story είναι το εξής χιλιοειπωμένο και χιλιογραμμένο: αυτός είναι δυνατός, μεγαλύτερός της, με ένοχα μυστικά (καλά, μη φανταστείτε τίποτα το ιδιαίτερο), αυτή παρθένα, τον αναζητά από εκείνη τη νύχτα που την παράτησε (δεν την παράτησε τελικά, παρεξήγηση ήταν) κι όταν συναντιούνται ξεκινούν με κοντρίτσες, ερωτικό πόλεμο και καταλήγουν στο πάθος και την αγνή αγάπη αλλά δεν κάνουν σεξ ή έρωτα ή όπως θέλετε πείτε το αν δεν τελειώσει η σχέση τους φοιτητή-καθηγητή αλλά ΚΥΡΙΩΣ αν δεν αποκαλύψουν ο ένας στον άλλον ΟΛΑ τα μυστικά του παρελθόντος τους! Το βιβλίο κουράζει γιατί είναι μεγάλο, το παραδέχομαι, τα μυστικά δεν είναι και τόσο τρομερά (ούτε ληστεία, ούτε φόνος, ακόμη και τα ναρκωτικά ο Γκάμπριελ τα έχει κόψει) κι εκνευρίζεσαι που κάθε τρεις και λίγο φιλιούνται, αγκαλιάζονται και στο πιο καλό σημείο αποχωρίζονται γιατί δεν πρέπει: όχι, Τζούλια, πρέπει να είσαι έτοιμη, να το θέλεις αλλά κυρίως να με γνωρίσεις καλύτερα κι αν με γνωρίσεις δε θα θες να με ξαναδείς!

Δεν έχει βιτσιόζικες σκηνές, έχει πλούσιο λεξιλόγιο, έχει πολλά περιστατικά και δίνονται και οι ιστορίες των οικογενειών του Γκάμπριελ και της Τζούλια, αναλυτικότατες περιγραφές, σύντομες σκέψεις και αισθήματα, κάπου εκεί στο τέλος επιστρέφει και ο πρώην της Τζούλια που τη διεκδικεί κι έχουμε ένα αστυνομικού ύφους κειμενάκι, ένα βιβλίο που ρέει σε γενικές γραμμές, αρκεί να ξέρετε ποια σημεία θα αγνοήσετε. Δε νομίζω να διαβάσω τα άλλα βιβλία που έγραψα ανωτέρω ακριβώς για να μην πέσω τώρα στη σύγκριση. Ένα μεγάλο, χορταστικό, πλούσιο σε λέξεις και περιγραφές άρλεκιν (χωρίς πρόστυχες ερωτικές περιγραφές και σκηνές) σας περιμένει να του αφιερώσετε τις ώρες σας και, γιατί όχι, τις νύχτες σας.

Βιβλίο Οι κόρες του Νικόλα
Τίτλος πρωτοτύπου Nicolai’s daughters
Συγγραφέας Stella Leventoyannis-Harvey
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σήμερα την ιστορία την αφηγείται η Αλεξία, μετά τον θάνατο του πατέρα της. Ο Νικόλας έχει επιστρέψει στον Καναδά κι έχει ξαναφτιάξει τους δεσμούς του με την κόρη του. Πεθαίνοντας όμως της αφήνει ένα πακέτο με την παράκληση να γυρίσει στο Διακοφτό και να το δώσει στην…αδερφή της, τη Θεοδώρα! Η κοπέλα χάνει τον κόσμο κάτω από τα πόδια της και αρχίζει να βάζει τα κομμάτια του παρελθόντος στη θέση τους. Η σχέση με τον πατέρα της, μια σχέση με χιλιάδες τριγμούς και κλυδωνισμούς, δέχεται έναν ισχυρό σεισμό και η Αλεξία ξύνει σιγά σιγά την επιφάνεια της προσωπικότητας του πατέρα της. Ταξιδεύει στο Διακοφτό, γνωρίζει και φιλοξενείται από τις παντρεμένες πια θείες της, έρχεται σε επαφή με τα ήθη και τα έθιμα και τη νοοτροπία του τόπου και καταφέρνει να εντοπίσει την αδερφή της, Θεοδώρα, μια γυναίκα παγιδευμένη σε έναν γάμο χωρίς έρωτα και όνειρα με τον χασάπη της πόλης και μια αυστηρή πεθερά που της κάνει τη ζωή δύσκολη. Η Αλεξία κερδίζει τη φιλία της αλλά η ζωή της Θεοδώρας είναι τόσο περίπλοκη που δυσκολεύεται να της αποκαλύψει ότι είναι αδελφές. Σα να μην της φτάναν όλα αυτά, διαπιστώνει ότι η οικογένεια έχει κρατήσει το στόμα της κλειστό και δυσκολεύεται να ξανοιχτεί στην τοπική κοινωνία λόγω του σκανδάλου με τη Δήμητρα αλλά κυρίως λόγω της εμπλοκής του πατέρα του Νικόλα στη σφαγή των Καλαβρύτων στην Κατοχή!

Πολύ καλό μυθιστόρημα, από τα λίγα «ψυχογραφικά” ή «ψυχολογικά”, όπως θέλετε πείτε το, αληθινό, καίριο, άμεσο και βαθιά ανθρώπινο. Η συγγραφέας έχει συγκροτήσει την πιο περίπλοκη, αληθοφανέστατη, πολυδιάστατη προσωπικότητα που έχω συναντήσει σε βιβλίο. Έχει τοποθετήσει καίρια τα μυστικά μέσα στην ιστορία και τα αποκαλύπτει σταδιακά και σωστά μελετημένα, κάνοντάς τα να αλλάζουν οι πορείες ζωής, οι απόψεις και η στάση των εμπλεκομένων απέναντι στον γύρω κόσμο. Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ανατροπές: θα αποκαλύψει τελικά την αλήθεια η Αλεξία στη Θεοδώρα και με τι συνέπειες; Θα μάθουμε τι συνέβη στη σφαγή του 1943 και τι ρόλο διαδραμάτισε ο πατέρας του Νικόλα; Γιατί υπέκυψε ο Νικόλας σε αυτόν τον απαγορευμένο έρωτα και πώς θα αντιδράσει η Θεοδώρα όταν μάθει την πραγματική ταυτότητα της σχέσης των γονιών της;

Δυστυχώς, όσο καλογραμμένο κι αν είναι, θέλω να σταθώ σε δυο περιπτώσεις που μου χτύπησαν άσχημα: στην επανάληψη του Ναι και στην προσπάθεια της συγγραφέως σε κάποια σημεία να δείξει την οικογένεια του Νικόλα το 2010 (που έχουν παντρευτεί και έχουν κάνει και παιδιά) φασαριόζικη και ανάγωγη.

Σε πολλά σημεία βλέπουμε να επαναλαμβάνεται η κάτωθι μορφή πρότασης: «…κύρια πρόταση…Ναι;» δηλαδή: «Ήθελες να μου πεις κάτι. Ναι;», «Ενδιαφέρον. Ναι;», «Διακοπές είσαι. Ναι;». Κατ’ εμέ, είναι μια ιδιόμορφη σύνταξη που δεν απαντάται συχνά, τουλάχιστον στην ελληνική γλώσσα, οπότε δε γνωρίζω αν είναι έτσι το πρωτότυπο κείμενο ή η επιλογή του μεταφραστή. Και στο πρωτότυπο να αναγράφεται έτσι, μάλλον έπρεπε να βρεθεί κάποιος τρόπος να αποδοθεί με πιο προσιτό τρόπο στο δικό μας γλωσσικό αίσθημα. Κι αν το έλεγε ένα άτομο μόνο, θα το δεχόμουν ως ιδίωμα αλλά το συναντώ παντού, στην κυριολεξία.

Επίσης, το 2010 που έρχεται στην Ελλάδα η Αλεξία, την παραλαμβάνουν από το αεροδρόμιο των Σπάτων και τη μεταφέρουν στο Διακοφτό με τα αυτοκίνητά τους, οι θείες της και τα ξαδέρφια της και ζούμε τις σκηνές από την ταινία «Γάμος αλά ελληνικά»: φωνάζουν, γελάνε, χορεύουν, τρώνε δυνατά και φωναχτά, χωρίς τάξη και σειρά. Γιατί αυτό; Το βιβλίο είναι αξιόλογο, σοβαρό και έχει βάθος και κάποια μυστικά που θα επηρεάσουν τις ζωές κάποιων. Γιατί να αμαυρωθεί αυτή η οικογένεια από μια τόσο ιλαρή τουλάχιστον εικόνα, η οποία πίσω στο Διακοφτό δεν επαναλαμβάνεται! Για να μην αναφέρω ότι η συγγραφέας χαρακτηρίζει το Διακοφτό χωριό και δεν έχει σήμα το κινητό!

Βιβλίο Διηγήματα
Συγγραφέας Νίκος Τσιφόρος
Κατηγορία Χιούμορ / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ερμής
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα ταξίδι λοιπόν στον κόσμο. Κάθε κεφάλαιο και πόλη, κάθε πόλη και μια ιστορία, μια περιπέτεια: κατασκοπεία, απάτη, κλοπή, έξυπνοι τρόποι να τη γλυτώσετε, χαζοί τρόποι να την πατήσετε (ποτέ μην πείτε “σ’ αγαπώ” σε ξένη που θα γνωρίσετε σε ταξίδι, είναι εκεί για να σας ξαλαφρώσει!!!). Αν εξαιρέσουμε το γεγονός ότι, αν και πρωτότυπες κάποιες ιστορίες, παραμένουμε στο μοτίβο του Τσιφόρου με την αφήγηση και τις εξελίξεις του υποκόσμου, αυτό το βιβλίο βοηθάει πάρα πολύ στη γεωγραφία. Είναι μοναδικός και μοναδικά ψαγμένος ο τρόπος που περιγράφει ο συγγραφέας κάθε πόλη και κάθε χώρα. Ήθη, έθιμα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις, αρχιτεκτονική, ανθρωπογεωγραφία, με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Με συγκίνησε η ιστορία της Κινεζούλας πόρνης που κατάντησε σκλάβα στα χέρια γυναίκας προαγωγού. Κάπου κάπου είναι σαν να διαβάζεις ημερολόγιο καταστρώματος με τόσα λιμάνια, ειδικά στο σημείο που αρχίζουν οι περιπέτειες στην Ασία και στον Ινδικό Ωκεανό. Αξιόλογο και διασκεδαστικό (σχετικά) μόνο και μόνο ένεκα των μαθημάτων γεωγραφίας. Ο άνθρωπος ήταν πολύ διαβασμένος και ψαγμένος.

Βιβλίο Πουθενά να κρυφτείς
Τίτλος πρωτοτύπου Those girls
Συγγραφέας Chevy Stevens
Μεταφραστής Βιολέτα Ζεύκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό το μυθιστόρημα πιστεύω πως περιγράφει με τον πιο ρεαλιστικό τρόπο τον τρόμο και την κακή ψυχολογική κατάσταση των γυναικών που κακοποιούνται ψυχικά και σωματικά. Η πένα της συγγραφέως είναι κοφτερή και σκληρή, περιγράφει τα συναισθηματικά αδιέξοδα των ηρωίδων της πολύ πειστικά και με αληθοφάνεια. Ένιωσα την αγωνία, τον φόβο, την καταπίεση, τον βιασμό, την εκμετάλλευση, τους ξυλοδαρμούς και στάθηκα στο πλάι των γυναικών αυτών όταν έπαιρναν τον νόμο στα χέρια τους. Όχι μονάχα μία αλλά πολλές φορές. Γιατί εκείνη η νύχτα στο σπιτικό τους ήταν η αρχή για έναν λαβύρινθο γεμάτο τυφλές γωνίες και ελάχιστο φως. Οι χαρακτήρες των τριών αδελφών μεγάλωσαν, μέστωσαν, υπέμειναν πολλά που τις ατσάλωσαν και δε θα χρησιμοποιήσω τη λέξη «ωρίμασαν» γιατί οι καταστάσεις που βίωναν τις έφεραν από νωρίς στην ενήλικη ζωή.

Η συγγραφέας κατάφερε να καταγράψει σωστά και καίρια τον αδελφικό δεσμό ανάμεσα στις κοπέλες. Σχεδίασε τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες, αποφεύγοντας κάθε κλισέ αδελφικών σχέσεων και κατέστρωσε προσεκτικά τον τρόπο που αλληλεπιδρούν οι κοπέλες μεταξύ τους και γύρω τους αλλά και πώς οι αποφάσεις της μίας ίσως επηρεάσουν τις ζωές των υπολοίπων. Πρόκειται για τρεις γυναίκες με τα ελαττώματα και τα προτερήματά τους, με τα λάθη τους και τα ψυχολογικά τους αδιέξοδα και δεν ήξερα με ποια να πρωτοταυτιστώ και σε ποια να συμπαρασταθώ.

Η ιστορία ξεδιπλώνεται με κύρια αφηγήτρια την Τζες, στη συνέχεια όμως κάπου κάπου την αντικαθιστούσαν εναλλάξ οι αδελφές της. Χωρίζεται σε δύο μέρη, με μια μεγάλη ανατροπή από τις πρώτες σελίδες του δεύτερου, μια εξέλιξη σχετικά απρόσμενη και όμως απόλυτα απαραίτητη για να κλείσει ο κύκλος που άνοιξε στο παρελθόν με μια καλή εμβάθυνση της πλοκής, την οποία φυσικά δε θα αποκαλύψω, γιατί είναι και ο κινητήριος μοχλός να κλείσουν σταδιακά οι οι εκκρεμότητες. Αφήγηση κοφτή σαν τις ανάσες των θυμάτων, γρήγορη σαν το τρέξιμό τους μακριά από το κακό, με πλήρη και αδρή σκιαγράφηση χαρακτήρων. Και το τέλος τόσο λυτρωτικό και ολοκληρωμένο που άφησα μια βαθιά ανάσα ανακούφισης στην τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Το στίγμα
Τίτλος πρωτοτύπου Never knowing
Συγγραφέας Chevy Stevens
Μεταφραστής Φωτεινή Πίπη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αν εξαιρέσεις το γεγονός ότι μετά από 34 χρόνια (όσα είναι και η πρωταγωνίστρια δηλαδή) που αποφασίζεις να ψάξεις για τους βιολογικούς σου γονείς ανακαλύπτεις ότι είσαι κόρη κατά συρροή δολοφόνου, κάτι που συμβαίνει σε πολύ λίγες περιπτώσεις ανθρώπων, η ιστορία κυλάει γοργά και δε σε αφήνει να ησυχάσεις. Ίσως φανεί μακροσκελές και “τραβηγμένο” σε κάποιους να περάσουν τόσες μέρες (ή μάλλον σελίδες) ώσπου να κλιμακωθεί η αγωνία και να αρχίσει ουσιαστικά το κυνηγητό. Κι εμένα με κούρασε, το ομολογώ, όμως οι σχέσεις μεταξύ των χαρακτήρων που αναπτύσσονται είναι αληθέστατες. Η Σάρα έχει να ετοιμάσει έναν γάμο, να κάνει τον πατέρα της, που εξαρχής δεν ήθελε να την υιοθετήσουν, για μια στιγμή να αισθανθεί περήφανος γι’ αυτήν, να ξαναφτιάξει τη σχέση της με τη μία ετεροθαλή αδελφή που δεν τη χωνεύει καθόλου, να πείσει τον αρραβωνιαστικό της, Έβαν, ότι πρέπει να αντιμετωπίσει κατά μέτωπον την περίπτωση του δολοφόνου πατέρα της ώστε να ησυχάσει και η βιολογική της μητέρα και η ψυχή της και φυσικά τη μικρούλα Άλι, που πεισμώνει τη στιγμή που δεν πρέπει και έχει επιθετική συμπεριφορά στο σχολείο.

Καλοστημένο, καλογραμμένο, ένα κείμενο όπου η πρωταγωνίστρια (κι αυτή από το Νησί του Βανκούβερ) πάλι μιλάει στην ψυχολόγο της και έτσι διαβάζουμε εμείς την ιστορία. Μου άρεσε η σχέση συμπάθειας που ανέπτυξε η Σάρα με τον αστυνομικό Μπίλι και τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο κλιμακώθηκε. Ήταν λογικό η Σάρα να κάνει αυτό ακριβώς που έκανε όταν έπεσαν όλα τα χαρτιά στο τραπέζι και δεν είχε άλλη επιλογή ώστε να προστατέψει το παιδί της. Μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος, εκεί που λες ότι όλα πήγαν καλά και “καληνύχτα σας” σε αφήνει με το στόμα ανοιχτό. Νόμιζα ότι είχα μια μονοδιάστατη ιστορία, με κλιμακούμενη αγωνία ως το αναμενόμενο τέλος και ξαφνικά, μπαμ!

Όταν ο δολοφόνος νιώθει την ανάγκη να αποκτήσει την απερίσπαστη προσοχή της κόρης του, αρχίζει να επιτίθεται στα άτομα του περιβάλλοντός της, στον Έβαν, στην ψυχολόγο της. Μήπως όμως δεν είναι αυτός; Και αν αυτό ισχύει, ποιος τους επιτέθηκε και γιατί; Ένα βιβλίο για απαιτητικούς αναγνώστες. Η συγγραφέας προχωρά την αστυνομική λογοτεχνία αγωνίας ένα βήμα παραπέρα.