Βιβλίο Υφάντρα
Συγγραφέας Μαρία Ξυλούρη
Κατηγορία Αλληγορία / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Ξυλούρη έγραψε μια εκπληκτική αλληγορική νουβέλα με πλούσιο λεξιλόγιο, διττά νοήματα, δεύτερες αναγνώσεις και μυστήριο. Η Μπιάνκα, που τώρα δουλεύει για τον κύριο Τέιλορ ως οικονόμος του, πείθει την Επισκέπτρια να έρθει κοντά τους για να βοηθήσει με την υγεία της κυρίας Τέιλορ που χειροτερεύει. «…θα μπορούσε, πράγματι, να έρθει αν την παρακαλούσες…συχνά, τις περισσότερες φορές, θα κατέληγες να μην μπορείς να αποφασίσεις αν ήταν τελικά καλύτερα που ήρθε ή όχι». Πάντως : «Ήταν και μερικές που μόνο τότε συνειδητοποιούσαν τι ακριβώς είχαν κάνει, σε ποιαν ακριβώς είχαν ανοίξει την πόρτα…δεν ήταν προετοιμασμένες για το τίμημα» (σελ. 12). Παράλληλα με το σήμερα, μέσα από πρωθύστερα ξεδιπλώνεται το παρελθόν της Μπιάνκας και η κακοποίηση που υφίστατο από τον άντρα της. Έτσι, η αγωνία κορυφώνεται, με την ταυτότητα της Επισκέπτριας να παραμένει ένα γλυκό μυστήριο ως τη στιγμή που πρέπει και με τις απανωτές ανατροπές στη ζωή της οικονόμου, η οποία, επιπλέον, προέρχεται από σημαντική οικογένεια υφαντριών.

Η Επισκέπτρια παρατηρεί πάντα τα χέρια των συνομιλητριών της που την καλούν κοντά τους για να τις βοηθήσει: «Τα χέρια των περισσότερων γυναικών που την παρακαλούσαν να έρθει ήταν έτσι. Δάχτυλα που γραπώνονταν από το παραμικρό γιατί είχαν ελάχιστα πράγματα δικά τους, νύχια σπασμένα και λερωμένα από τον αγώνα της κάθε μέρας. Εκείνες με τα περιποιημένα δάχτυλα είχαν άλλους τρόπους να προσπαθούν να επιβάλλουν το θέλημά τους» (σελ. 11). Έχει μια αέρινη παρουσία, ξέρει τα πάντα για όλους και το αντάλλαγμα που έχει στο μυαλό της για ό,τι της ζήτησαν θα φέρει ανείπωτο πόνο και τραγωδία στις ζωές των χαρακτήρων. Από την άλλη, με τον ίσιο τρόπο μαθαίνουμε ποιος είναι ο κύριος Τέιλορ και από τι δραπέτευσε. Πώς και γιατί ασχολήθηκε με το αμπέλι και την οινοποιία όταν έφτασε στον τόπο όπου ζει σήμερα «με καρδιά τσακισμένη και σχέδια αδιαμόρφωτα»; Τι συνέβη με τη γυναίκα του; Ποιος είναι ο ρόλος του στη συναρπαστική αυτή ιστορία;

Μεγάλο βάρος στην πλοκή είναι αφιερωμένο στην Μπιάνκα, τελευταίο κρίκο μιας μεγάλης και ακατάλυτης γενιάς από υφάντρες, που δένει μάνα και κόρες, γυναίκες πρόθυμες ή αναγκασμένες να υποκύψουν σε αρχέγονες δοξασίες για το καλό της οικογένειάς τους. Φυσικά δεν είχαν όλες ευτυχισμένη ζωή, όσο πιστές κι αν ήταν στα ανείπωτα ήθη και έθιμα αυτής της παραδοξολογίας, είτε ήταν υπάκουες είτε έσπασαν τον δεσμό. Όλες τους όμως αφοσιώθηκαν στην υφαντική, γιατί «το να μην τη μάθει θα ήταν κάλεσμα σε χειρότερες συμφορές να έρθουν». Με ανατριχιαστική ειλικρίνεια και δυνατές μεταφορές καταγράφονται σκληρές και καίριες διαχρονικές αλήθειες: «είχε όμως έναν άντρα αυστηρό και κρύο και μια ζωή κλειστή και μικρή, τα δέχτηκε [τα υφαντικά εργαλεία] με ευγνωμοσύνη και προσπάθησε να βρει σε αυτά την παρηγοριά που δεν έβρισκε γύρω της, ούτε καν στα μάτια της κόρης της» (σελ. 14). Μέσα σε λίγες σελίδες ξεδιπλώνεται το οικογενειακό παρελθόν της Μπιάνκας, το άρρηκτα δεμένο με τα εργαλεία, τις δαχτυλήθρες και την καρακάξα στο παράθυρο των σπιτικών που άνοιξαν οι γυναίκες. Η κάθε μια τους ανεξαιρέτως παντρευόταν «για να γίνει, επιτέλους, κάτι που δεν ήταν κόρη, κάτι που δεν ήταν στριμωγμένο ανάμεσα σε δύο γονείς» (σελ. 19). Μια γενιά από υφάντρες που «δεν απέδιδαν το σχέδιο που θα τις οδηγούσε εκεί που ήθελαν αλλά το σχέδιο που ήλπιζαν ότι θα έκανε τη ζωή πιο υποφερτή για λίγο» (σελ. 91). Αλλά πάντα, μα πάντα, έπρεπε να τρυπήσουν το δάχτυλό τους το Σάββατο βράδυ και ν’ αφήσουν τη ματωμένη δαχτυλήθρα στο περβάζι. «…κι ο κόσμος όλο γυρνούσε και γυρνούσε, ανίδεος, αδιάφορος, ανοργάνωτος, αδίστακτος».

Η συγγραφέας καταγράφει με σεβασμό και ωμότητα τη ζωή της ηρωίδας της και τον γάμο της με έναν άντρα που την κακοποιούσε για χρόνια: «οι μελανιές συνεχίζονταν, καινούργιες πάνω σε παλιές που ακόμη δεν είχαν σβήσει, έτσι που η Μπιάνκα μερικές φορές κοιταζόταν στον καθρέφτη της και σκεφτόταν το δέρμα της σαν κουρελού» (σελ. 26). «Η Μπιάνκα, όταν ύφαινε τα παγόνια, δεν ήξερε ότι ύφαινε τη σωτηρία της». Δάκρυσα όταν παραδέχτηκε: «Είμαι κάποιου η γυναίκα. Μαγειρεύω, πλένω, ράβω, κεντάω, υφαίνω» (σελ. 116). Κι όταν απάγκιασε στου κυρίου Τέιλορ «συχνά τιναζόταν στα αγγίγματα, ακόμη δεν είχε πειστεί ότι μπορούσαν να είναι ακίνδυνα» (σελ. 127). Οι ευτυχισμένες μέρες ήταν αυτές χωρίς τον άντρα της και οι σκληρές αυτές με την παρουσία του, αισθήματα που αποτυπώνονταν στην τέχνη και στα χρώματα των υφαντών που έφτιαχνε. Ψάχνουμε μάταια τη λογική στις αφορμές για τα ξεσπάσματα του συζύγου και από σελίδα σε σελίδα βλέπουμε πώς αλλάζει η Μπιάνκα όταν διαπιστώνει πως τελικά δε θα τη σώσουν οι δαχτυλήθρες και τα υφαντά της γενιάς της, «τίποτα δεν υπήρχε να τη σώσει, σίγουρα δεν θα έσωζε η ίδια τον εαυτό της, δεν ήταν τίποτα, δεν είχε τίποτα» (σελ. 55).

Η Μαρία Ξυλούρη έχει μια ιδιαίτερη γραφή που χρειάζεται προσοχή κατά την ανάγνωση αλλά αποζημιώνει με όμορφες περιγραφές, βαθιές σκέψεις και απρόσμενες εξελίξεις. Η δύναμη του κειμένου είναι τέτοια που μ’ έκανε να πιστεύω πως διάβαζα κάτι υπερφυσικό, ένα δείγμα μαγικού ρεαλισμού, μόνο και μόνο για να γκρεμιστεί σχεδόν αμέσως αυτή η αίσθηση επιστρέφοντάς με σε πραγματικές συνθήκες. Οι υφάντρες «δεν ήταν θεές», υποστηρίζει η συγγραφέας, αλλά τότε γιατί τόσες δοξασίες και εμμονή σ’ ένα τελετουργικό; Σε τι χρησίμευε αυτό; Από την άλλη, το κείμενο είναι άχρονο και άτοπο, παρ’ όλο που υπάρχουν διακριτικές ενδείξεις για τόπο δράσης μάλλον την Ιταλία. Μου άρεσε επίσης που, σε δεύτερη ανάγνωση, έχουμε το δίπολο γυναίκα-άντρας δοσμένο με τέτοιο τρόπο που με έβαλε σε σκέψεις, προβληματισμούς και διάβασμα ξανά και ξανά ορισμένων φράσεων, όχι γιατί είναι δυσνόητες αλλά γιατί λάτρευα να τις αναμασώ. Άντρας και γυναίκα λοιπόν έχουν το ίδιο μοτίβο, αν και παραλλαγμένο: δημιουργούν κάτι για να ξεφύγουν, για να φτιάξουν κάτι καλύτερο απ’ αυτό που βίωναν. Η γυναίκα (Μπιάνκα και οι πρόγονοί της) υφαίνει, ο άντρας (κύριος Τέιλορ) δημιουργεί αμπελώνες και παράγει ένα πολύ καλό κρασί. Πόσο πιστά όμως και πόσο φανατικά ο καθένας; Τι θα συμβεί αν βαρεθούν, απογοητευθούν, παρακούσουν;

Η «Υφάντρα» είναι μια συναρπαστική αλληγορία και ταυτόχρονα μια κραυγή αγωνίας για τις καταπιεσμένες και κακοποιημένες γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη βαναυσότητα «υφαίνοντας», ώσπου να πάρουν τη μοιραία απόφαση και να τολμήσουν το πρώτο βήμα απομάκρυνσης. Επίσης, είναι μια διαφορετική ματιά πάνω στην καλοσύνη και στην ανταπόδοση, που στρέφει την πλοκή σε απρόσμενα μονοπάτια, απογειώνοντας τις εξελίξεις με τέτοιο τρόπο που το τέλος αφήνει τον αναγνώστη άφωνο. Τα οικογενειακά θέσφατα και η ορθολογιστική αμφισβήτησή τους, η καλοσύνη και η δοτικότητα, η νέα αρχή μετά από μια «μη ζωή» είναι μερικά μόνο από τα ζητήματα που απασχολούν τη Μαρία Ξυλούρη στο νέο της βιβλίο και τα θέτει επί τάπητος με υπέροχο λεξιλόγιο, προσωπικό στυλ γραφής και προσεγμένα καλολογικά στοιχεία.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ένας πυρετός… απλώθηκε βιαστικός και βουβός στο χωριό τους κι οι θεοί τον τίναξαν σαν κουβέρτα κι οι άνθρωποι έμειναν στον αέρα σαν τη σκόνη πριν πέσουν κατάχαμα, πριν τους καταπιεί η γη» (σελ. 16).

«…οι πικραμένοι άνθρωποι είναι μαχαίρια δίκοπα: είτε γραπώνονται από την παραμικρή γλύκα της ζωής για να σωθούν από το φαρμάκι της είτε γίνονται φαρμακεροί οι ίδιοι» (σελ. 17).

Βιβλίο Μαύρο Δάσος
Συγγραφέας Μαρία Ράπτη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Τρόμου
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχές Ιουλίου του 2024, όπου «η πόλη είναι ράθυμη και ήσυχη», η Αλίκη, μετά από μια σημαντική τηλεοπτική επιτυχία, παίζει πλέον σε δεύτερους ρόλους στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Ο φίλος της, Κρις Αντωνίου, βραβευμένος σκηνοθέτης στο εξωτερικό, της προτείνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεγαλύτερη κινηματογραφική παραγωγή που έγινε ποτέ στην Ελλάδα κι εκείνη δέχεται. Το ταξίδι, οι γνωριμίες, οι πρόβες, τα γυρίσματα με βραβευμένους ηθοποιούς διεθνούς βεληνεκούς τη φοβίζουν αλλά θα το τολμήσει. Ο Κρις έχει διαπρέψει στο εξωτερικό, δουλεύει εμμονικά, σαν το σκυλί, με ταπεινότητα και θάρρος κι αυτή η ταινία είναι ένα μεγάλο προσωπικό και όχι μόνο στοίχημα. Ο Κρις και η Αλίκη φτάνουν πρώτοι στο χωριό όπου θα γυριστεί το φιλμ και βυθίζονται σε μακρινές αναμνήσεις που ακόμη τους τρομοκρατούν. Το ξενοδοχείο όπου μένουν είναι χτισμένο μέσα στο δάσος, σε ένα ύψωμα κοντά στο γειτονικό χωριό που απλώνεται αμφιθεατρικά στην πλαγιά. Το μέρος και η ατμόσφαιρα τους οδηγούν σε κάτι που προσπαθούν να ξεχάσουν, πολύ σύντομα όμως θα το αντιμετωπίσουν ξανά.

Στο ξενοδοχείο εργάζεται και η Κατερίνα, μια φοβισμένη κοπέλα που παλεύει με τους δικούς της δαίμονες. Μάλιστα, πριν λίγα

χρόνια είχε γεμίσει μια βαλίτσα για την περίπτωση που θα χρειαζόταν να φύγει βιαστικά, αν έφταναν τα πράγματα σε σημείο που δε θα είχε άλλη επιλογή. Τα χρόνια όμως κύλησαν ήρεμα, αν και πάντα έπρεπε να προσέχει και να έχει τον νου της. Έχει ένα αδύναμο σώμα χωρίς ίχνος λίπους, κάτι που «δεν οφείλεται σε φροντίδα αλλά σε ετοιμότητα», το διατηρεί για λόγους επιβίωσης. Δέχεται να δουλέψει στο ξενοδοχείο εν όψει της άφιξης των ξένων επισκεπτών που θα γυρίσουν την ταινία, αντικαθιστώντας μια υπάλληλο που έφυγε βιαστικά και απρόσμενα. Τα δωμάτια του προσωπικού είναι εκτός του κεντρικού συγκροτήματος, σχεδόν μέσα στο δάσος κι αυτό της αρέσει. «Υποθέτει -ή θέλει να υποθέτει- ότι τίποτα δεν πρόκειται να έρθει από το δάσος για εκείνη». Ποιος όμως απεικονίζεται στη φωτογραφία που κρύβει και τι ρόλο παίζει στη ζωή της; Αλήθεια, τι συνέβη στην κοπέλα που αντικατέστησε και τι παράξενο συμβαίνει με τους υπόλοιπους υπαλλήλους του ξενοδοχείου; Ποια είναι η σκοτεινή φιγούρα που παρακολουθεί από μακριά το ξενοδοχείο και τους ενοίκους του; «…τα παιδιά που φοβούνται, που πονάνε και που τελικά διαλύονται είναι η πρώτη ύλη για τους εφιάλτες». Μήπως είναι κι αυτός ένα τέτοιο παιδί;

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αλίκης εναλλάσσεται με τριτοπρόσωπη που ζωντανεύει άλλες πτυχές της πλοκής κι έτσι δημιουργείται μια σφιχτοδεμένη ιστορία με υποβλητική ατμόσφαιρα, απανωτές ανατροπές και διαρκείς εκπλήξεις. Ταυτόχρονα, με κάποια πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν ενός παιδιού που μεγαλώνει σ’ ένα κακοποιητικό περιβάλλον και η συγγραφέας δίνει τον καλύτερό της εαυτό στις περιγραφές του χώρου και στα ψυχογραφήματα των χαρακτήρων που μας συστήνει. Με άφθαστο ρεαλισμό περπατάμε νοερά σ’ ένα μέρος όπου κανείς λογικός άνθρωπος δε θα έμπαινε μέσα. Βρώμικο, γεμάτο σκουπίδια, με λερούς τοίχους κι όμως: «Ήταν πολλοί εκείνοι που θα προτιμούσαν να βρίσκονται εκεί αντί στον δρόμο. Πολλοί τους οποίους η πόλη εκεί έξω έδιωχνε, τσάκιζε, απειλούσε… ένα τέτοιο απωθητικό μέρος είναι καλύτερο από το άγριο κρύο, την κοφτερή νύχτα, τον ορκισμένο εχθρό ή τους απελπισμένους» (σελ. 14). Δέκα χρόνια μετά παρακολουθούμε το αγόρι να μεγαλώνει σε ακόμη πιο άσχημες συνθήκες, με τις περιγραφές να με ανατριχιάζουν και με τις συνθήκες διαβίωσης να δίνονται με χειρουργική ακρίβεια. Είναι ένα παιδί φοβισμένο, παραμελημένο, που απλώς θέλει το σπίτι του και τους γονείς του απαλλαγμένους από τα μεγάλα προβλήματα που το κάνουν να κρυώνει ή να φοβάται, να πεινά ή να πονάει, χωρίς αστυνομικούς που το παίρνουν μαζί τους μες στη νύχτα για να το οδηγήσουν σε ξένα κτήρια με ξένους ανθρώπους. Ποιο είναι όμως αυτό το αγόρι και πώς θα δεθεί με την κυρίως ιστορία;

Από την άλλη, το Μαυρόδασος με τον θρύλο που κυκλοφορεί ακόμη από στόμα σε στόμα και με το δάσος γύρω γύρω βοηθάει στη δημιουργία μιας εξίσου υποβλητικής ατμόσφαιρας, αυτήν τη φορά στο ύπαιθρο. «Στις έξι το πρωί, το δάσος τρέμει από ήχους, αόρατα νερά που κελαρύζουν, δρυοκολάπτες που χτυπούν χαριτωμένα τους κορμούς των δέντρων, αηδόνια που κεντάνε τον αέρα με τη φωνή τους, φύλλα που θροΐζουν από το απαλό αεράκι, φρέσκο και ελαφρώς παγωμένο, Ό,τι κάνει ένα δάσος βρίσκεται εκεί με τρόπο πληθωρικό, σχεδόν λιγωτικό» (σελ. 28). «Το δάσος γύρω του βάφεται σκούρο, πέφτει προς τη νύχτα. Τραβά επάνω του τα σκεπάσματα του ύπνου, που δεν είναι ύπνος αλλά μια διαρκής επαγρύπνηση, γιατί τα δάση δεν κοιμούνται ποτέ» (σελ. 213). Ο τόπος αυτός κάηκε δυο φορές μετά το 1830, όντας ακόμη τουρκικό έδαφος, αλλά οι κάτοικοι τη δεύτερη φορά σώθηκαν χάρη σε μια γυναίκα που είχαν απομονώσει στις παρυφές του δάσους λόγω της παράξενης συμπεριφοράς της. Η Φρόσω ήταν μια απόκληρη κοπέλα που μιλούσε με τα δέντρα και τα νερά, τα γήτευε και τελικά τα χρησιμοποίησε για να σώσει τον τόπο της. Το σπίτι της στη ρεματιά είναι εγκατελειμμένο, γκρεμίζεται σιγά σιγά, ταυτόχρονα όμως είναι λες και σε τραβάει κοντά του και θέλει να σε κρατήσει. Από δωμάτιο σε δωμάτιο όλο και μεγαλώνει μια υπερφυσική αίσθηση απόκοσμου: «Κάτι υπάρχει εδώ, κάτι ζει εδώ, και δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό. Αυτό το δωμάτιο αναπνέει» (σελ. 119).

Έτσι λοιπόν ξεδιπλώνεται μια ανατριχιαστική ιστορία που θα οδηγήσει την Αλίκη σε ρήξη με την ως τότε ήρεμη και στρωμένη ζωή της, ο φίλος της, ο Κρις, και ο σύντροφός της, ο Άκης, εμπλουτίζουν τη δράση, οι ηθοποιοί και το συνεργείο έχουν τον δικό τους ρόλο στην ιστορία και όλα αυτά κλιμακώνουν την αφήγηση. Απανωτές ανατροπές, διαδοχικές εκπλήξεις, ερωτήματα που απαντώνται σταδιακά, νέες πληροφορίες που εντείνουν την αγωνία, υποβλητική ατμόσφαιρα, εναλλαγές πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που αναμιγνύει ιδανικά τον φόβο που γεννάει ο θρύλος με τον τρόμο που προκαλεί ο θάνατος. Κι όλα αυτά σε ένα ειδυλλιακό τοπίο γεμάτο μυστικά: «Οι άνθρωποι μιλούν για τη φύση με μια διάθεση ρομαντισμού και νοσταλγίας… Η φύση είναι η απόλυτη ισότητα, η αμείλικτη δικαιοσύνη. Είναι το άγριο ζώο που παραμονεύει ένα άλλο. Ο θάνατος του άνθους που μετρά μόλις λίγες μέρες ζωής…Το ξάφνιασμα, το δάγκωμα, το φάγωμα, το αίμα, ο χαμός. Όλα αυτά είναι φύση και η φύση είναι όλα αυτά. Δηλαδή, αγριότητα» (σελ. 97). Μια σκοτεινή ιστορία για όσες ψυχές προτιμούν το σκοτάδι κι όχι το φως, μια κραυγή αγωνίας για τα κακοποιημένα παιδιά και ταυτόχρονα ένα σκληρό μάθημα για όσους θέλουν να κρατήσουν τα μυστικά τους θαμμένα για πάντα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…όλο αυτό έγινε από αγάπη. Από πολλή, πληγωμένη αγάπη. Δηλαδή από το πιο επικίνδυνο πράγματα στον κόσμο. Το υλικό απ’ το οποίο γεννιούνται οι εφιάλτες» (σελ. 332).

«Δεν είμαστε κακοί. Δεν είμαστε καλοί. Αυτό που μένει όταν βγάλεις αυτά τα δύο, αυτό είμαστε. Και μερικές φορές πρέπει να είναι αρκετό» (σελ. 335).

Βιβλίο Η πρόσκληση 
Τίτλος πρωτοτύπου Die einladung
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Ειρήνη Γεούργα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

H Μάρλα Λίντμπεργκ δουλεύει σε εταιρεία παραδόσεων και μια μέρα, λίγο πριν σχολάσει, ο προϊστάμενός της της αναθέτει μια τελευταία παράδοση: κλινική Σίλφχορν, ακριβώς στις 19.49. Ένα μέρος που δείχνει εγκαταλειμμένο αλλά κάποια κτήρια έχουν ανακαινιστεί από νεοφυείς εταιρείες. Εκεί η Μάρλα θα έρθει αντιμέτωπη με έναν εφιάλτη. Τρία χρόνια μετά, εργάζεται ως αναλύτρια κυβερνοχώρου για την Υπηρεσία Καταπολέμησης Εγκλήματος του Βερολίνου, οπότε και παρακολουθεί βίντεο κακοποίησης και κακομεταχείρισης ώστε να εξάγει συμπεράσματα και να βρίσκει στοιχεία που θα οδηγήσουν στους ενόχους, «τα πιο μεγάλα αποβράσματα στους πιο κρυφούς βόθρους του διαδικτύου».

Η Μάρλα είναι μια γυναίκα που αντιλαμβάνεται ασυνήθιστες λεπτομέρειες από ένα περιβάλλον και από τους ανθρώπους που ζουν σ’ αυτό και τις συγκρατεί, μια αντιληπτική ικανότητα που βελτιώθηκε σημαντικά μετά την περιπέτειά της. Μάλιστα, μπορεί να βγάλει και σωστά συμπεράσματα για τη φύση των ατόμων που συναναστρέφεται. Επομένως, η διευθύντρια του τμήματος Κριστίν Φόγκελσανγκ δε γινόταν να μην την προσλάβει σε αυτήν τη θέση, σύντομα όμως διαπιστώνει πως η γυναίκα δουλεύει σκληρά όχι από επαγγελματισμό αλλά για να βρει την αλήθεια σε ό,τι τις συνέβη πριν τρία χρόνια. Η Κριστίν ίσως και να έχει την απάντηση σε αυτό που ψάχνει η Μάρλα, πρέπει όμως να τους βοηθήσει να βρουν έναν επικίνδυνο serial killer. Γιατί λοιπόν η Μάρλα δέχτηκε να ταξιδέψει ως τις Άλπεις σ’ ένα απομονωμένο ξενοδοχείο για να παραστεί στο reunion των συμμαθητών της απ’ το λύκειο, τους οποίους ελάχιστα είχε συναναστραφεί και καθόλου δε θυμόταν; Τι μπορεί να συμβεί σ’ ένα μέρος χωρίς πολλούς δρόμους διαφυγής;

Παράλληλα με τις εξελίξεις, μέσα από πρωθύστερα μαθαίνουμε πώς και γιατί  αυτοκτόνησε ο πατέρας της Μάρλα, Έντγκαρ, την προηγούμενη ημέρα των γενεθλίων της, κάτι που την τραυμάτισε ανεπανόρθωτα, ειδικά όταν διάβασε την αποχαιρετιστήρια επιστολή του και αποκαλύφθηκε κάτι φρικτό και ταυτόχρονα μια απειλή: «Έχω φύγει πια. Όμως θα είμαι πάντα κοντά σου».. Ο αδελφός της, Λέβεν, μπαινόβγαινε σε κλινικές απεξάρτησης ενώ η μητέρα της, Τέα, που τη θεώρησε υπεύθυνη για τον θάνατο του πατέρα της, την έδιωξε να μείνει με τη γιαγιά Μάργκοτ. Έτσι παρακολουθούμε μια γυναίκα που προσπαθούσε πάντα να περάσει απαρατήρητη και να αποφεύγει τον κόσμο, που παρακολουθεί ψυχολόγο, να κάνει πράγματα αντίθετα με τη νοοτροπία της, με το κίνητρο να αποκαλύπτεται σταδιακά, μαζί με τις συνέπειες που βιώνει. Επιπλέον, η Μάρλα πάσχει από προσωπαγνωσία, δεν μπορεί να ξεχωρίσει δηλαδή τα χαρακτηριστικά των προσώπων, κάτι που εντείνει τον τρόμο, αφού δεν ξέρει αν αυτός που την κυνηγάει είναι αυτός που στέκεται μπροστά της.

Το απομονωμένο ξενοδοχείο στις Άλπεις είναι κλειστοφοβικό και γεμάτο εκπλήξεις. Με συναρπαστικές και κινηματογραφικές σκηνές ζωντανεύει ένα καταφύγιο που βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο, κοντά στα σύνορα Γερμανίας-Αυστρίας, χωρίς τρόπο πρόσβασης παρά μόνο με τα πόδια από τον κοντινότερο σταθμό ανεφοδιασμού. Άγρια φύση, μέρος χωρίς σήμα παρά μόνο σε ορισμένο σημείο, έλατα, χιόνι και κρύο, κίνδυνος χιονοστιβάδας αλλά μέσα θαλπωρή και άνετα δωμάτια. Σε αυτήν την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα και με τους συμμαθητές της να φέρονται εχθρικά και απρόσμενα, η Μάρλα διαπιστώνει πως συμβαίνει κάτι ανατριχιαστικό, ασύλληπτο, κάτι που θα βάλει σε κίνδυνο τη ζωή της. Με διαρκείς ανατροπές, κάποιες εξ αυτών ανατριχιαστικές, κάποιες υπερβολικές, κάποιες φυσιολογικά επεξηγήσιμες, ξεδιπλώνεται μια ιστορία που δείχνει να μην έχει λογική, με τη Μάρλα να περνάει τα πάνδεινα όσο το μυστήριο γύρω από τη ζωή της και την ψυχολογική της κατάσταση πυκνώνει.

Ο συγγραφέας αναπαριστά υποδειγματικά την κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του μέρους και ταυτόχρονα καταφέρνει να δώσει μεγάλες ποσότητες άγχους, φόβου, έντασης. Μια παρέα νέων ανθρώπων προσπαθούν να καταλάβουν τι πραγματικά συνέβη και να ακολουθήσουν μυστηριώδεις γρίφους και οδηγίες που τους αφήνει ένας άγνωστος. Η όλη περιπέτεια μοιάζει με escape room αλλά και παιχνίδι επιβίωσης. Ή μήπως θεραπεία απεγκλωβισμού; Από σελίδα σε σελίδα οι παγιδευμένοι συμμαθητές βγάζουν τον σκληρό εαυτό τους, αντιδρούν σπασμωδικά, θέλουν να κάνουν κακό και να πληγώσουν τους άλλους ώστε να επιβιώσουν: «Η βία μας κάνει να αποκαλυπτόμαστε. Ο άνθρωπος αποκαλύπτεται υπό συνθήκες πίεσης» (σελ. 298). Ποιος όμως κρύβεται πίσω από όλα αυτά και τι σχέση έχει η Μάρλα με αυτήν την ιστορία;

«Η πρόσκληση» είναι ένα ανατρεπτικό και γεμάτο ένταση, σασπένς και εκπλήξεις μυθιστόρημα που με κράτησε με κομμένη ανάσα ως το τέλος. Ομολογώ πάντως πως η διπλή ανατροπή του τέλους αποδυνάμωσε τα έντονα συναισθήματα που μου χάρισε, μιας και έφερε στο φως κάτι παρατραβηγμένο και σχεδόν βεβιασμένο. Μου φάνηκε πως έδινε τη μια έκπληξη μετά την άλλη προς χάριν του σασπένς και του να κρατήσει τον αναγνώστη χωρίς να προσφέρει κάτι που να σταθεί σε ρεαλιστικές βάσεις. Μια έξυπνη μεν αλλά τραβηγμένη λύση και ειδικά το τελευταίο κεφάλαιο με οδήγησαν σ’ ένα τέλος που χρειάστηκε λίγο χρόνο κατανόησης. Ένταση και σασπένς, εκπλήξεις, άριστη χρήση της ψυχολογίας, τα οικεία δηλαδή χαρακτηριστικά των βιβλίων του Sebastian Fitzek, είναι πάντα παρόντα.

Βιβλίο Δυο ζωές μακριά
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τελεία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου έγραψε ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, έναν κόλαφο για τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης της γυναίκας στην Αφρική και ταυτόχρονα ένα κείμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη συγχώρεση και στον θυμό. Εξαίρετα και διεισδυτικά ψυχογραφήματα, αξιέπαινος λυρισμός που ζωντανεύει τη σκοτεινή μα και τη φωτεινή πλευρά της Αφρικής, υποδειγματικός χειρισμός πλοκής που μας ταξιδεύει με πρωθύστερα στο παρελθόν και στο παρόν των ηρώων του βιβλίου κι ένας πλούτος ποικίλων συναισθημάτων είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με μάγεψε, με ταξίδεψε, με προβλημάτισε.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, η Άννα από τη Λευκωσία θα πέσει τυχαία στο facebook profile της Ζωής και θα ανακαλύψει πως έχουν τον ίδιο πατέρα, μόνο που η άλλη κοπέλα ζει στο Κογκό. Μετά το πρώτο σοκ, αρχίζει μια έρευνα γύρω από έναν άνθρωπο που δε βρίσκεται πια στη ζωή ενώ η συνομιλήτριά της της αποκαλύπτει ότι ήξερε για κείνη από καιρό. Έτσι αρχίζουν να ξεδιπλώνονται οι ζωές των δύο κοριτσιών που μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, με κοινό σημείο αναφοράς έναν πατέρα που πηγαινοερχόταν Κύπρο-Αφρική μαζί με την Άννα και τ’ αδέλφια της, ψάχνοντας για μια καλύτερη ζωή. Η μάνα της Άννας, «ψυχρή κι αγέλαστη», δείχνει την αγάπη της στα παιδιά της μόνο με πράξεις κι όχι λόγια, αναζητώντας και υποστηρίζοντας, αρχικά τουλάχιστον, έναν άντρα που ουσιαστικά απουσιάζει από τις ζωές τους. Είναι μια γυναίκα που σκλήρυνε, που αντιμετώπισε δύσκολες καταστάσεις με τον άντρα της και που αφοσιώθηκε τόσο πολύ στα παιδιά της ώστε, όταν αυτά μεγάλωσαν κι ακολούθησαν τις ζωές τους, την έπνιξε η μοναξιά. Ταγμένη  στο καθήκον και σ’ έναν άντρα που ζούσε μακριά της, κάνει ό,τι μπορεί για το καλό του σπιτικού της, μεταβαίνει κι αυτή στο Κογκό όπου τα τοπικά γεγονότα εκείνης της περιόδου την κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη και προσπαθεί να βρει τον εαυτό της ανάμεσα στα χαλάσματα της ζωής του συζύγου της.

Μέσα από την οικογένεια της Άννας γνωρίζουμε και την ιστορία της Λευκωσίας πριν και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Κύπρου, τις συνθήκες δημιουργίας της Πράσινης Γραμμής, την εισβολή του Αττίλα, με την κοινωνική τοιχογραφία της εκάστοτε εποχής να ζωντανεύει με αρτιότητα και ρεαλισμό. Εξίσου παραστατικά μας δίνεται και η συναρπαστική ιστορία του Κογκό (με επίκεντρο το Πουτέμπο) και της ελληνικής παροικίας που ζούσε εκεί, σε μια χώρα που στιγματίστηκε από σφαγές και εμφυλίους αλλά έζησε και ήρεμες περιόδους. Πώς μεγάλωσαν λοιπόν η Άννα και τ’ αδέλφια της, πώς στηρίχτηκε η μάνα στα πόδια της για να τα μεγαλώσει σωστά, πώς και γιατί κατέφυγε ο πατέρας στο Κογκό, πώς ήταν τα πράγματα εκεί, τι ακολούθησε στη σχέση των γονιών της Άννας και πολλά άλλα αποκαλύπτονται σταδιακά. Η Άννα μεγαλώνει με αυστηρότητα κι έναν ξένο στην ουσία πατέρα, ακροβατεί ανάμεσα Κύπρο και Κογκό ακολουθώντας πολλές φορές χωρίς τη θέλησή της τους γονείς της, κάτι που στιγματίζει την ψυχολογία της σε μια ευαίσθητη και τρυφερή ηλικία: «Χρειαζόμουν μια γέφυρα να ενώσω τις δύο άκρες του νήματος, χρειαζόμουν μια ιστορία να περπατήσω την απόσταση που μας χώριζε» (σελ. 82). Η ζωή της είναι γεμάτη αδικίες, προσμονή, υποταγή, κινδύνους αλλά και αγάπη, προστασία.

Το εντελώς αντίθετο βίωσε η Ζωή: απάτη, δυστυχία, πόνο, κακοποίηση, με αποκορύφωμα το ξεπούλημα από τη μάνα τη σ’ έναν σύζυγο που δεν έπαψε να τη χτυπάει και να την υποτιμά ενώ ταυτόχρονα τη γέμιζε παιδιά. Η μάνα της, μαθημένη να υπακούει στα απάνθρωπα και παράλογα θέσφατα της φυλής και του τόπου της, είναι κυνική: «Κορίτσια σαν κι αυτήν, μόλις μάθουν να περπατούν, είναι κιόλας γυναίκες, αποκτούν καθήκοντα και μοναδικός τους ρόλος είναι να υπηρετούν τον άντρα και να σπέρνουν τα παιδιά του. Πρώτα ένα κορίτσι ανήκει στον πατέρα και μετά στον άντρα που θα πληρώσει για να το κάνει κτήμα του… ο παππούς μου πλήρωσε τον πατέρα της [γιαγιάς μου] δυο κατσίκες όταν ήταν ακόμη τριών χρονών για να την καπαρώσει» (σελ. 142). Οπότε: «Οι γυναίκες στη χώρα της δεν ψάχνουν, αρπάζονται απ’ αυτό που θα τους λάχει για να είναι καλά» (σελ. 153). Η Ζωή μάς μεταφέρει  στη σκληρή καθημερινότητα του Κογκό και αφηγείται πώς γεννήθηκε και μεγάλωσε. Μουλάτο (νόθο) παιδί και μάλιστα μιγάς, ξεχωρίζει από τους ομοίους της. «Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου έμαθα να συνυπάρχω ανάμεσα στο λευκό και το μαύρο σαν κάτι φυσιολογικό. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποιούσα πως αυτά τα δύο δεν είχαν την ίδια βαρύτητα, όμως έμαθα να τ’ αντιμετωπίζω μ’ έναν δικό μου τρόπο» (σελ. 170). Ζει σε μια χώρα όπου η θρησκεία και οι αντιλήψεις δε σου δίνουν το δικαίωμα να είσαι άνθρωπος και κατ’ επέκταση μάνα. Πώς γνωρίστηκε η μητέρα της με τον πατέρα της, πώς και γιατί εκείνος ξεκίνησε παράλληλη σχέση μαζί τους, πόσο δύσκολη ήταν η καθημερινότητά τους, πώς και γιατί άλλαξε η μητέρα της και σχεδίαζε πράγματα εις βάρος της Ζωής πίσω από την πλάτη του πατέρα της συγκροτούν τη δική της πλευρά της ιστορίας και με γέμισαν ποικίλα συναισθήματα.

Η ιστορία της κουμπώνει πάνω σε αυτήν της Άννας, συμπληρώνοντας το παζλ του πατέρα τους. Γνωρίζουμε λοιπόν έναν άντρα που αναδεικνύεται αρχικά μέσα από αυτές τις ιστορίες πότε με γκρίζα και πότε με φωτεινά χρώματα, μόνο που δεν προλαβαίνουμε να τον συμπαθήσουμε ή να τον μισήσουμε, αφού το βάρος των αφηγήσεων των δύο θυγατέρων του είναι πυκνό και ποικίλο. Σε πρώτο πλάνο είναι οι κόρες του, οι μητέρες τους που ακολουθούν η κάθε μία τα δικά της βιώματα και μεταλαμπαδεύει στα παιδιά της απόψεις, σκέψεις και πράξεις που είτε φαίνονται αρχικά λανθασμένες αλλά τις αγνοούν είτε αποδεικνύονται τέτοιες στη συνέχεια, οι τόσο συναρπαστικές χώρες τους και πολλά άλλα. Μέσα από όλα αυτά προσπαθούμε να καταλάβουμε έναν άντρα που αλλιώς ξεκινάει και αλλιώς καταλήγει. Σταδιακά αλλάζει κι αυτός, τιμωρείται, πληγώνεται, παγιδεύεται, παρασύρεται, υποκύπτει, λυγίζει όταν διαπιστώνει τα λάθη που έκανε για τις κόρες του και για τις γυναίκες της ζωής του. Η ιστορία του έχει μια δύναμη μοναδική που τον φέρνει με ευφάνταστο τρόπο σ’ ένα ήδη γεμάτο δράση και ανατροπές προσκήνιο. Διχασμένος ανάμεσα σε δύο οικογένειες αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς, ένας άνθρωπος που ακροβατεί ανάμεσα στην αλαζονεία και την ποταπότητα, στην καλοσύνη και στο κακό. «Πώς κατάφερνε να σκορπά παντού τη συμφορά ενώ είχε πάντα καλές προθέσεις γι’ αυτούς που αγαπούσε;» (σελ. 269). Ξεδιπλώνεται λοιπόν «η τραγωδία ενός ανθρώπου που ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά». Ένας άντρας με δύο οικογένειες, που ορθοπόδησε και γκρεμίστηκε για να ξανασταθεί στα πόδια ου σε δύο χώρες και τελικά κατέληξε μόνος και μπατίρης, χειριστικός με τις γυναίκες αλλά ταυτόχρονα καταπάτησε όλους τους ηθικούς φραγμούς. «Η τραγωδία ενός ανθρώπου που, ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά» (σελ. 371). Τι έφταιξε και πήγε τόσο στράφι η ζωή του; «Οι λανθασμένες επιλογές ή που ήταν ευκολόπιστος και επέτρεψε στους γύρω του να τον εκμεταλλευτούν» (σελ. 371); Αμέλειες και λάθη που έφεραν δυστυχία σε όλους, παιδιά που τελικά δεν μπόρεσε να προστατέψει κι ένα διαρκές μετέωρο: έλλειψη αγάπης ή ανικανότητα να την εκφράσει έμπρακτα;

Το «Δυο ζωές μακριά» είναι ένα μυθιστόρημα για δυο γυναίκες που δεν είναι αντίζηλοι, δεν εποφθαλμιά η μία τη θέση ή τη ζωή της άλλης αλλά αδέλφια που μοιράζονται την ίδια ουτοπία, έναν πατέρα που ουσιαστικά δεν ανήκει σε καμία από τις δύο. Ένα δυνατό, συναρπαστικό κείμενο για δυο γυναίκες που ξεδιπλώνουν τη ζωή τους η μία στην άλλη τίμια και ειλικρινά, δίνοντας χώρο να εκφράσουν πίκρες, απογοητεύσεις, ανεκπλήρωτα όνειρα με κοινό άξονα έναν πατέρα που άθελά του άφησε πίσω του πληγές και παραλείψεις. Μετά από όλα αυτά πώς θα νιώσει η μία για την άλλη; Θα βρεθούν τελικά από κοντά; Τι άλλο έζησαν όταν χάραξαν τη «δική τους» (όσο γίνεται) πορεία στη ζωή; Πώς θα κλείσει αυτή η δυνατή ιστορία;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το σκοτάδι έχει έναν παράξενο τρόπο να σε στρέφει στα νοσηρά που δε θέλεις να θυμάσαι» (σελ. 17).

«Γιατί οι γονείς μόνο σαν γεράσουν τολμούν να ξανοιχτούν; Δεν μπορούν να καταλάβουν πως το παρελθόν τους διαμορφώνει το δικό μας παρόν και επηρεάζει το μέλλον των παιδιών τους;» (σελ. 25-26).

Η σαβάνα: «Η πανσέληνος, απαστράπτουσα στο στερέωμα, έριχνε το χρυσαφένιο φως στο νύχτωμα, αφήνοντας ένα μυστήριο να πλανιέται στις σκοτεινές φυλλωσιές… Γύρω μας είχαμε σαν μουσική υπόκρουση την οχλαγωγία της ζούγκλας, μικρές φωνές πουλιών, στριγκλιές μαϊμούδων, κοάσματα βατράχων και μέσα απ’ το βάθος έναν ανατριχιαστικό βρυχηθμό λιονταριού που μας γέμισε ανατριχίλα. Οι νύχτες στην Αφρική κρύβουν ένα μυστήριο που μπορεί να αποπλανήσει και το πιο λογικό πλάσμα» (σελ. 88-89).

Για τους πρόσφυγες: «Η μοίρα του κατατρεγμένου δεν αφήνει περιθώρια περισυλλογής. Αμπαλάρεις σκέψεις κι αισθήματα σ’ ένα κουτάκι του νου και της καρδιάς και ξεκινάς για το επόμενο ταξίδι προς άγνωστο προορισμό. Δεν έχει σημασία που ο μπόγος σε κάθε καινούργιο ξεσηκωμό γίνεται όλο και πιο μικρός…φτάνει να μη χάνεις την ελπίδα σου πως μια μέρα θα ριζώσεις κάπου για πάντα» (σελ. 116).

Βιβλίο Μια φορά κι ένας φόνος 
Συγγραφέας Έλενα Μπολονάση
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Έλενα Μπολονάση έγραψε μια συναρπαστική αστυνομική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις κυριολεκτικά μέχρι το τέλος. Παίρνει τα αγαπημένα παραμύθια της παιδικής μας ηλικίας και τα φέρνει σ’ ένα ακόμη πιο σκοτεινό σήμερα, διαστρεβλώνοντάς τα κατ’ επιλογήν του δολοφόνου της. Τα τρία γουρουνάκια δε χτίζουν το σπιτάκι τους αλλά τρώνε τον άνθρωπο που τα ταΐζει για να μείνουν στο δικό του, η Ραπουνζέλ μισεί τη μητέρα της που δεν την αφήνει να παίξει με τους φίλους της, η μητριά ενός χιονάτου και γλυκού κοριτσιού προσπαθεί να τη βγάλει από τη μέση ώστε να ζήσει ευτυχισμένη με τον άντρα της και πατέρα του κοριτσιού, ένα παιδί μεγαλώνει με τον κουρασμένο και πολυάσχολο μπαμπά του, οπότε η παράξενη συναναστροφή με τον «αόρατο φίλο» του αρχίζει και γίνεται επικίνδυνη, ένα κοριτσάκι με κόκκινη κάπα αρρωσταίνει βαριά κι αναγκάζεται η μητέρα της να πάει φαγητό στη γιαγιά της αλλά την καταβροχθίζει ο λύκος είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που εξιτάρουν τη φαντασία του κακού της ιστορίας.

Η ιστορία ξεκινάει μ’ έναν νεκρό αγρότη στο κτήμα του στην Κάτω Τιθορέα, που βρέθηκε μισοφαγωμένος από τα γουρούνια του, σκεπασμένος με άχυρα, τούβλα και λάσπη. Τι ήθελε να δείξει ο δολοφόνος με αυτήν τη σκηνοθεσία; Γιατί φόρεσε στο θύμα καινούργια γάντια και γαλότσες και γιατί του έδεσε σφιχτά το στόμα μ’ ένα κόκκινο μαντίλι; Η σύντροφος του θύματος, Δάφνη, δεύτερη φορά χήρα, δείχνει να έχει αποσυνδεθεί αισθηματικά από το γεγονός ενώ ο γιος της μισεί τον μέλλοντα πατριό του, θα έφτανε όμως στο έγκλημα; Στη συνέχεια, μια μητέρα βρέθηκε απαγχονισμένη με τις κοτσίδες της ανήλικης κόρης της που έχει υποστεί ισχυρό σοκ. Παρ’ όλη την έκδηλη φτώχεια τους, απέκτησαν τελευταίας τεχνολογίας συσκευές και επώνυμα ρούχα. Πώς το κατάφεραν; Τι μυστηριώδεις συναλλαγές περιέχει το χειρόγραφο τετράδιο με την ένδειξη «συνταγές»;  Γιατί το πεντάχρονο κοριτσάκι αποφεύγει να μένει μονάχο με τον αδελφό της μητέρας της;

Οι υποθέσεις αρχίζουν να συνδέονται και ο αστυνόμος Πετρίδης με την ομάδα του προσπαθούν να βρουν τον δολοφόνο, να ανακαλύψουν τον τρόπο σκέψης του, να καταλάβουν τι κρύβεται πίσω από όλα αυτά. Πρόκειται για μια περσόνα σκοτεινή, αδίστακτη, που έχει ανάγκη, αν κι έχει μεγαλώσει, τα παραμύθια, έχοντας όμως κουραστεί από την κατάληξη «…ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Συνεχίζει να τα διαβάζει όλα, κλασικά, νεότερα, από λαϊκή παράδοση και διάφορες χώρες, νιώθοντας μια πρόσκαιρη ανακούφιση, σα βύθισμα σε κάτι γνώριμο. Δεν αφήνει τίποτα στη φαντασία, τα σχεδιάζει όλα ως την τελευταία λεπτομέρεια και μάλιστα η επανάληψη της αφήγησης βοηθά ώστε να προσθέτει κάθε φορά ακόμα ένα στοιχείο, κάτι που την προηγούμενη φορά είχε διαφύγει ή δεν είχε προβλεφθεί.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του εγκληματία, έτσι όπως παρεμβάλλεται στην πλοκή, εντείνει την αγωνία για το επόμενο χτύπημα και για την πραγματική ταυτότητα του ενόχου. Η επιλογή του θύματος, η παρακολούθηση, ο σχεδιασμός, η κατάλληλη ευκαιρία («τις ευκαιρίες δεν τις περιμένεις, τις φτιάχνεις») κλιμακώνουν την πλοκή. Λέει χαρακτηριστικά: «Η εγκληματικότητα είναι σημάδι προόδου της κοινωνίας. Χωρίς έγκλημα μια κοινωνία δεν είναι φυσιολογική… Φυσικά και προοδεύει η κοινωνία όταν καθαρίζει από τα σκουπίδια» (σελ. 95). Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, επιστρέφουμε στο παρελθόν και συγκεκριμένα στη Μυτιλήνη, όπου και γεννήθηκε αγνώστου πατρός ενώ η ζωή δυσκόλεψε όταν η μητέρα άρχισε να δουλεύει υπηρέτρια σε μια επιφανή οικογένεια του νησιού. Τα τρία εγγόνια εκείνου του σπιτιού δεν έχαναν ευκαιρία να ξεμπροστιάζουν, να πειράζουν, να ενοχοποιούν το αθώο παιδί. Αυτό που με εντυπωσίασε στη γραφή του μυθιστορήματος ήταν το έξυπνο τέχνασμα να μην υπάρχει πουθενά η ένδειξη για το φύλο του ενόχου, μια δύσκολη συγγραφικά επιλογή, μιας και η ελληνική γλώσσα ξεχωρίζει τα γένη.

Δεν έχουμε όμως μόνο μια μονήρη και μονοδιάστατη εξιστόρηση δολοφονιών κι έναν αγώνα δρόμου να βρεθεί ο ένοχος. Γνωρίζουμε σε προσωπικό επίπεδο και με καλοσχεδιασμένα ψυχογραφήματα τον αστυνόμο Πετρίδη και την ομάδα του στο Ανθρωποκτονιών που αναλαμβάνουν την υπόθεση. Ενδιαφέροντες χαρακτήρες, μικρά μυστικά, ένας υποβόσκων έρωτας φέρνουν ζωή και στη μεριά των καλών του βιβλίου, κάτι που εξισορροπεί το κείμενο και επιτείνει την ένταση, αφού και πάλι έχουμε σταδιακή αποκάλυψη των προσωπικών τους ιστοριών. Για παράδειγμα, ο Πετρίδης έχει εξασκηθεί στη γλώσσα του σώματος, στις μικροεκφράσεις του προσώπου και σε όσα καλλιεργούν την παρατηρητικότητα, εστιάζει σε μικρές λεπτομέρειες, καταγράφει στο μυαλό του συνήθειες και ρουτίνες γειτόνων, με στόχο όλα αυτά να τον κάνουν να νιώθει μιαν ασφάλεια, μια ψευδαίσθηση πως η ζωή μπορεί να έχει μια σταθερότητα. Αγαπημένη του συνήθεια είναι να επιστρέφει σπίτι με τα πόδια ώστε να σκεφτεί τις υποθέσεις του, τι υπάρχει όμως στο δωμάτιο που κρατάει πάντα κλειστό; Γιατί μπαίνει μέσα και βασανίζεται; Τι του ξυπνάει η μυρωδιά που υπάρχει εκεί; Μιας και υπήρξε γιος χωροφύλακα με συνεχείς μεταθέσεις, μεγάλωσε χωρίς φίλους, κάτι που εξακολουθεί να διατηρεί, λες και φοβάται πως μόλις δεθεί με κάποιον θα τους χωρίσει η απόσταση ή, ακόμη χειρότερα, η ζωή. Η υπαστυνόμος Νίκη Δελή, που μετατέθηκε από τη δίκυκλη αστυνομία, προσπαθεί να περνάει απαρατήρητη, ο Πετρίδης όμως της ενέπνευσε αυτοπεποίθηση και της τόνισε πως, για το καλό της ομάδας, πρέπει όλοι να νιώθουν σημαντικοί ως μέλη της, να ενσωματώνονται, αφού η ζωή του ενός εξαρτάται από τους υπόλοιπους, άρα πρέπει να σε «βλέπουν», να σε υπολογίζουν. Τι συμβαίνει με τον πατέρα της στο Πλατύστομο και γιατί όποτε επισκέπτεται τους γονείς της θέλει να γυρίσει αμέσως στην Αθήνα; Τι προσωπικό βάρος σηκώνει η μητέρα της; Στο πλάι της, ο υπαστυνόμος Φάνης Αλεξίου, κρυφά ερωτευμένος μαζί της, κάτι που δεν ξεφεύγει από τον Πετρίδη.

«Μια φορά κι ένας φόνος»… ή μάλλον δύο… όχι, παραπάνω. Ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο σασπένς και εκπλήξεις, αναπάντεχες διασυνδέσεις και με μια φρικιαστική παραμόρφωση των παραμυθιών της παιδικής μας ηλικίας. Άνθρωποι που ίσως να μην άξιζαν να ζουν, ιστορίες που δεν έχουν πάντα «αίσιο τέλος», χαρακτήρες που μας καλωσορίζουν στη ζωή τους όσο προσπαθούν να εντοπίσουν τον ένοχο και μια μεγάλη ανατροπή στο τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός δυνατού βιβλίου.

Βιβλίο 10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας 
Συγγραφέας Χρυσούλα Διπλάρη 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πινόκιο, η Ωραία κοιμωμένη, η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Χαλιμά, ο Τζακ με τη φασολιά, η Χιονάτη, η Πεντάμορφη, η Γοργόνα, ο Χάνσελ και η Γκρέτελ, η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων είναι οι ήρωες που συντρόφευσαν τα παιδικά μας όνειρα, μας νανούρισαν, μας γέμισαν συναισθήματα, πρότυπα και αυτοπεποίθηση. Τώρα έρχονται στον 21^ο αιώνα και αποκαλύπτουν πως τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα. Ολοζώντανες σκηνές, άφθαστος ρεαλισμός, ποικίλα συναισθήματα, σποραδικά στοιχεία από τη μυθολογία και τις λαϊκές παραδόσεις, φροντισμένα καλολογικά στοιχεία (τι όμορφη η πρώτη παράγραφος στη «Ροδοζάχαρη»), πλούσιο λεξιλόγιο δημιουργούν αξέχαστες σκηνές και παραστατικές εικόνες γεμάτες διαχρονικά μηνύματα. «Σε μια εποχή πλήρη υλικών αγαθών αλλά στερημένη γνήσιας χαράς, ο άνθρωπος φτιάχνει ιστορίες για να παρήγοροί τις λύπες του και να μπορεί ν’ αντέχει την καθημερινότητα. Στον καιρό του ορθολογισμού, η μαγεία που εκπέμπουν οι ιστορίες είναι το αλάτι της ζωής. Τι θα γινόμασταν χωρίς αυτές;» (σελ. 174).

Στη «Μαγική κολοκύθα γεμιστή», ένας φωτορεπόρτερ απολύεται παραμονές Χριστουγέννων από την εφημερίδα που δούλευε και μένει με 50 ευρώ στην τσέπη να αναρωτιέται πώς θα περάσει εκείνη τη γιορτινή νύχτα με το κορίτσι του, μήπως όμως η κοντινή του λαϊκή έχει τη λύση; Μαγική ατμόσφαιρα και ρεαλισμός συνταιριάζονται έξοχα. Στο «Μια μηλόπιτα κι ένας μαγικός καθρέφτης», η Λευκή πάσχει από το «σύνδρομο του καθρέφτη» και αποφασίζει να ξεκινήσει ένα σεμινάριο ζαχαροπλαστικής για να ξεχαστεί, σταδιακά όμως μαθαίνουμε για το τραυματικό παρελθόν της και τη γενεσιουργό αιτία του συνδρόμου, γεγονότα που με συγκίνησαν και με κλόνισαν. Χάρη στο κείμενο, έμαθα πολλά για τη «διαταραχή σωματικής δυσμορφίας» αλλά και για την παρασκευή μηλόπιτας, σε σημείο που μου έτρεχαν τα σάλια. Επίσης, μου άρεσε ο τρόπος που «ανακατεύτηκε» η ζύμη με τη ζωή: «…αν το ζυμάρι έχει ζωή κι η ζωή μπορεί να πλαστεί σαν ζυμάρι, αν και το μυαλό μπορεί ν’ αλλάξει, όπως αλλάζει και το ζυμάρι κι εξελίσσεται» τότε μήπως υπάρχει ελπίδα; Μήπως λοιπόν η Λευκή καταφέρει να θεραπευτεί από τα ψυχικά της τραύματα; Στο «Πώς η ροδοζάχαρη έφαγε το τέρας», η αδελφή Ευμορφία φροντίζει με αγάπη τον ροδώνα της λίγο πριν ξεκινήσει η συγκομιδή και χάρη σε ένα κακοποιημένο κορίτσι που καταφεύγει στη μονή μαθαίνουμε για το παρελθόν της, για το κακό που έκανε και μετουσιώθηκε σε καλό όταν ξεκίνησαν να βρίσκουν καταφύγιο στο μέρος κι άλλα κακοποιημένα κορίτσια. Σκληρές σκηνές και απρόσμενες ανατροπές, με ένα τέλος που αγάπησα. Στη «Γοργόνα Κακκαβιά», ένας ωκεανολόγος ανακαλύπτει μια κρυφή σπηλιά με μια γοργόνα που τον καλωσορίζει στον κόσμο της και του εξηγεί, μέσω του παραδείγματος της κακαβιάς που πλέον έχει καταντήσει μπουγιαμπέσα ή μπισκ ή καντσούα κλπ., πως κι ο κόσμος έτσι είναι, ενιαίος κι αδιαίρετος αλλά τα είδη πολεμούν μεταξύ τους για την κυριαρχία, καταστρέφοντας τη «συνταγή». «…όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι και για να γίνει νόστιμη η σούπα -ο κόσμος μας- έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον». Επιπλέον, «Η υπεροψία του ανθρώπου χάλασε για τα καλά τον όμορφο κόσμο…η σούπα ξίνισε, αλλοιώθηκε, έγινε κάτι άλλο, διαφορετικό, ξένο…με απροσδιόριστη υφή και γεύση» (σελ. 58). Τότε ο Νίκολας θα πάρει μιαν απρόσμενη απόφαση, εμπνευσμένος και απ’ την ομορφιά του νησιού γύρω του.

Στην «Αλίκη στη χώρα των μαγικών μανιταριών», ο Σωτήρης αγωνίζεται να σώσει την κοπέλα του από την κατάθλιψη και στρέφεται στα παραισθησιογόνα μανιτάρια, με αποτέλεσμα ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων με έναν υποδόριο φόβο αν πέτυχε όλο αυτό και για τις συνέπειες που ίσως υπάρξουν. Στο αγαπημένο μου «Τσάι με τον Λύκο», ταξιδεύουμε σ’ ένα ερημωμένο σχεδόν χωριό της νότιας Ελλάδας, όπου ένας άντρας πέφτει θύμα καταιγίδας και τον σώζει μια κοπέλα που του αποκαλύπτει τον μαγικό της κόσμο: μια καθημερινότητα και μια διατροφή βασισμένη σε αρχαία και παραδοσιακά γιατροσόφια, ανακατεμένα με φύλλα τσαγιού. Η Μυρτώ και ο Γιώργος έβαλαν τις καινούργιες γνώσεις πάνω στη σοφία των παλιών και ρίζωσαν στον τόπο τους. Βιώσιμες καλλιέργειες, προϊόντα βασισμένα σε αυτές, χτίσιμο ξενώνων, κάλεσμα για επισκέπτες κ. ά. Κι όλα αυτά, με μέτρον, αυτό το μέτρον των αρχαίων που θα τους επιτρέψει να παραμείνουν εντός ορίων, χωρίς ασύστολη εκμετάλλευση της φύσης και του περιβάλλοντος, χωρίς οι ξένοι να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα του τόπου. Τι όμορφες περιγραφές, τι ωραία φιλοσοφία, πόσο ξεχωριστή ιστορία!

Εξίσου αγαπημένο κείμενο ο «Μεγάλος ύπνος και το γλυκό της Δαμασκού», όπου ένας πρωτοετής της Ιατρικής συνδράμει εθελοντικά στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και τον απασχολεί η περίπτωση της Ραζάν, μιας «ωραίας κοιμωμένης» που πάσχει από το σύνδρομο της παραίτησης, έχοντας πέσει σε βαθύ ύπνο κοντά τρεις μήνες, απότοκο των δεινών που βίωσε από τη βομβαρδισμένη Δαμασκό αλλά και των άθλιων συνθηκών στη χώρα που τη φιλοξενεί. Η συγγραφέας περιγράφει αντικειμενικά και με σεβασμό τη ζωή στη Συρία πριν και μετά τους βομβαρδισμούς, καθώς και τον συνοικισμό των προσφύγων, με αντιθέσεις, ρεαλισμό και καλολογικά στοιχεία που τονίζουν την ομορφιά του τοπίου της ιστορίας και ταυτόχρονα τις σκληρές συνθήκες φιλοξενίας στον καταυλισμό. Δεν ήξερα πως αυτό το σύνδρομο παρατηρείται συχνά σε προσφυγόπουλα που βιώνουν ασταθείς συνθήκες διαβίωσης, χωρίς ελπίδα μόνιμης εγκατάστασης. Τα παιδιά αυτά είναι σα να παραιτούνται από τα άσχημα γύρω τους και να βυθίζονται στον ύπνο για να κρυφτούν. Επίσης, με συγκίνησε η σχέση του γιατρού με τον παππού του που τον βοήθησε στο συναισθηματικό κουβάρι με την αδελφή της Ραζάν, διαπίστωσα και πάλι πόσο χαριτωμένα ύπουλος είναι ο έρωτας και κατάλαβα πως δεν πρέπει να ντρέπεται κανείς γι’ αυτόν, όσο τραγικές κι αν είναι οι συνθήκες γύρω: «Να φοβάσαι τη μέρα που δεν θα αισθάνεσαι τίποτα, αγόρι μου, η μέρα αυτή θα είναι η μέρα του θανάτου σου κι ας εξακολουθήσεις να είσαι ζωντανός…». Το σάμαλι, όπως συνδέεται με την ιστορία και όπως περιγράφεται, με έκανε να ψάχνω για ζαχαροπλαστείο ξενηστικωμένος και το τέλος της ιστορίας μου έφερε δάκρυα στα μάτια, όχι μόνο για το αίσιο αποτέλεσμα αλλά γιατί ενώθηκαν άνθρωποι διαφορετικών θρησκειών και νοοτροπιών κάτω από την τέντα που λέγεται αγάπη.

Στο «Ο αχλαδοχυμός ταιριάζει με τα video games» έχουμε μια συγκλονιστική ιστορία ενός παιδιού γυμνασίου που έχει κολλήσει με το κινητό του κι έχει χάσει χρονιά στο σχολείο, της φίλης του, Κατ, που χαρακώνεται και καίγεται («…έκανε το βλέμμα της ακόμα πιο υποβλητικό, ήταν λες και κοιτούσες κατευθείαν μέσα σε πηγάδι χωρίς πάτο», ανατρίχιασα στην έκρηξή της για το τι πραγματικά την πονάει, πάντως όχι το χαράκωμα) και του Χοντρού που τον έδερνε ο πατέρας του ενώ η αλκοολική μητέρα του αδιαφορούσε γι’ αυτόν, ώσπου το παιδί της πήρε την πιο απρόσμενη εκδίκηση. Τρία παιδιά απόβλητα, «τρεις ασώματες ψυχές που προσπαθούσαν να χωρέσουν στα καινούργια κορμιά που τους επέβαλε η εφηβεία» (σελ. 121). Άψογη η σκιαγράφηση του παιδιού που μπλέκει με το παιχνίδι της μπλε φάλαινας, κλιμάκωση της αγωνίας, καταπληκτικά ψυχογραφήματα, έφτασα στο τέλος με κομμένη ανάσα. Στο «Όρμα -στα φασόλια- Τζακ!», παρακολουθούμε τη συναρπαστική ιστορία του παλαιστή Τζακ που το έσκασε μικρός από το σπίτι του για να ακολουθήσει το τσίρκο που πέρασε από το χωριό του και μετά μπλέχτηκε με στημένους αγώνες κατς. Τι εννοούσε η μαντάμ Ζαΐρα που του είπε να προσέχει τα φασόλια που θα είναι η αρχή του τέλους του; Μια ιστορία με απροσδόκητο τέλος που επίσης μου έφερε δάκρυα στα μάτια.

Στο «Σπίτι από σοκολάτα», μια γυναίκα μετά από άκαρπες προσπάθειες για παιδί και με την πεθερά της να την κατηγορεί γι’ αυτό χωρίζει κι επιστρέφει στους γονείς της ταλαιπωρημένη ψυχοσυναισθηματικά. Εγκλωβίζεται λοιπόν στην κλειστή κοινωνία του χωριού και επωμίζεται τη φροντίδα των γονιών και του οικογενειακού τους φούρνου «με τη ρετσινιά της άκληρης και τα ειρωνικά μειδιάματα του κόσμου». Μόνο τα παιδιά αγάπησε και έφτιαχνε με χαρά σοκολατένια γλυκίσματα, δίνοντάς τους μιαν αγάπη που το χωριό παρερμηνεύει και τη χαρακτηρίζει «μάγισσα» για να μην την πλησιάζουν. Τελικά πραγματοποιεί ένα μεγάλο όνειρο κι αυτό της φέρνει ένα ανέλπιστο δώρο σ’ ένα πανηγύρι. Και τέλος, στο ομότιτλο της συλλογής, μια συγγραφέας-φάντασμα, που μεγάλωσε με ιστορίες και παραμύθια αλλά απέτυχε να δει δικό της έργο τυπωμένο, αναπολεί τη ζωή της από τη στιγμή που δέχτηκε να γράφει χωρίς να υπογράφει, παλεύει με τις τύψεις της και μας αποκαλύπτει πώς άλλαξε η αγάπη της απέναντι στο κείμενο και στον γραπτό λόγο τώρα που γράφει κατά παραγγελία, πώς είναι οι συνθήκες εργασίας, πώς την αντιμετωπίζουν οι συνεργάτες της. Ένας ύμνος στον συγγραφέα και στο έργο του, που άνετα διαβάζεται και πρώτο στη σειρά.

Γεμιστή κολοκύθα, μηλόπιτα, γλυκό τριαντάφυλλο, κακκαβιά, μανιτάρια, τσάι του βουνού, σάμαλι, φασόλια με χόρτα, σμούθι αχλάδι, σοκολάτα, τσάι μέντας μου κράτησαν συντροφιά και με γέμισαν μυρωδιές και εικόνες όσο ταξίδευα στα καλογραμμένα κείμενα της διαφορετικής αυτής συλλογής διηγημάτων. «10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας» φέρνουν τα κλασικά παραμύθια των παιδικών μας χρόνων σ’ ένα σκληρό, άδικο, επικίνδυνο σήμερα και μας συστήνουν ήρωες απελπισμένους, φοβισμένους, ερωτευμένους, παγιδευμένους. Η συγγραφέας πάντως πιστεύει ακόμη, παρά το σύγχρονο της εποχής μας, στη μαγεία των παραμυθιών, στο ταξίδι στους φανταστικούς τους κόσμους, στα θετικά μηνύματα που πηγάζουν από αυτά και τονίζει πως «εξηγώντας τα πάθη, τα λάθη και τις αρετές των ηρώων, εξηγούμε και την ίδια μας τη φύση, ανακαλύπτουμε ποιοι είμαστε εμείς οι ίδιοι»! Άλλωστε, «οι διαχρονικές έννοιες του καλού και του κακού, του πλούτου και της φτώχειας, του δυνατού και του αδύνατου δεν είναι δυνατόν να αντικατασταθούν ποτέ και με τίποτα»!

Βιβλίο Το κουκούλι
Συγγραφέας Βίκυ Ντζούφα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Σαιξπηρικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βίκυ Ντζούφα έγραψε μια ιστορία κακοποίησης ιδωμένη από μια διαφορετική πλευρά, αυτήν του άντρα που υφίσταται ψυχολογική και σωματική βία από τη γυναίκα του. Μπορεί να ακούγεται παράδοξο γιατί στον συλλογικό νου έχουν κυριαρχήσει τα στερεότυπα (και κακώς), υπάρχουν όμως και τέτοιες περιπτώσεις, όσο απίθανο κι αν ακούγεται μια αδύνατη γυναίκα να κακοποιεί έναν μεγαλύτερό της σωματικά άντρα. Η συγγραφέας λοιπόν γράφει με ρεαλισμό, αληθοφάνεια και αντικειμενικότητα μια ιστορία κακοποίησης που φθείρει αργά και σταθερά το ζευγάρι, καταγράφοντας ακριβοδίκαια τα λάθη και τις αστοχίες και των δύο. Δεν κατηγορεί κανέναν τους, δεν παρεμβαίνει στο κείμενο με διδακτισμούς, αντιθέτως, αφήνει τα γεγονότα καθαυτά να δείξουν στον αναγνώστη τις αιτίες, τις συνέπειες και την αντιμετώπιση της κακοποίησης. Μου άρεσε όμως που τονίστηκε η ανάγκη ψυχολογικής στήριξης και ψυχοθεραπείας, κάτι που ακόμη θεωρείται ταμπού στη σημερινή κοινωνία, παρ’ όλο που είναι απολύτως απαραίτητο. Η ιστορία λοιπόν δίνεται με σχεδόν κινηματογραφικό τρόπο και με διεισδυτικότητα στους χαρακτήρες, συστήνοντάς μας ανθρώπους με ελαττώματα, απωθημένα, τραυματισμένο ψυχισμό ενώ από σελίδα σε σελίδα τα πράγματα γίνονται όλο και χειρότερα.

Η Αλεξάνδρα και ο Βάιος γνωρίστηκαν, ερωτεύτηκαν, έγιναν εραστές που ζούσαν μες στη χαρά κι όλα τα βήματα ήρθαν σχεδόν απανωτά, χωρίς χώρο και χρόνο σκέψης: γάμος, παιδί, ρουτίνα. Πώς έγινε λοιπόν από χαρούμενοι εραστές να καβγαδίζουν για το παραμικρό, με την Αλεξάνδρα να κάνει σκηνές με παράλογες αφορμές; Πώς απομακρύνθηκε ο Βάιος από τους φίλους του; Γιατί κρύφτηκε πίσω από το δάχτυλό του και υπαναχωρούσε διαρκώς; Γιατί έδινε πάντα δίκιο στη γυναίκα του; Πώς κατέληξε να κρύβεται στο δικό του κουκούλι, κάτω από το σεντόνι, ώστε να μην ακούει τις υστερίες της; Η απαίτηση της Αλεξάνδρας να επικοινωνούν συχνά και τακτικά, να τσεκάρει το κινητό του για να της απαντάει αμέσως, ο Βάιος τα θεωρούσε παραξενιές κι έδινε τόπο στην οργή. Από την άλλη, η Αλεξάνδρα δημιουργεί μια αυλή γύρω της με υπηκόους, δωρίζει, κινείται, μιλάει μόνο για να εντυπωσιάζει και για τα βλέμματα θαυμασμού, κάθε της πράξη και κίνηση είναι και μια νέα αποστολή εντυπωσιασμού. «Μπορούσε και ήθελε να ξεχωρίζει». «Είσαι η απόλυτη προτεραιότητά μου», τονίζει διαρκώς στον Βάιο. Μια γυναίκα που έχει συνηθίσει και λατρεύει να της φέρνουν αντίρρηση, διαπιστώνει σύντομα πως ο Βάιος «την καταλαβαίνει, παραδεχόταν τα λάθη του», κι αυτό της δημιουργεί θυμό, ένταση, ξεκινώντας έναν φαύλο κύκλο ελλιπούς κατανόησης μεταξύ τους.

Από την άλλη, ο Βάιος νιώθει πιεσμένος αλλά δεν το παραδέχεται στον εαυτό του, εκείνη τον πιέζει να της πει το «σ’ αγαπώ» τη στιγμή που δε νιώθει έτοιμος αλλά το κάνει γιατί όντως νιώθει αισθήματα για κείνη, άλλωστε «Όλα θα πήγαιναν καλά» και «Άμα υπάρχει αγάπη όλα λύνονται». Να όμως που σταδιακά αρχίζει κι αυτός να απομονώνεται από φίλους: «Δε θα την άφηνε να φύγει. Δε θα άφηνε κανέναν που δεν ήξερε πώς να φερθεί, να τον κάνει να τη χάσει…αυτοί έφταιγαν που η Αλεξάνδρα μετά θύμωνε» (σελ. 48). Πάντα δικό του θεωρεί το φταίξιμο, γιατί όπως λέει η Αλεξάνδρα: «-Είσαι αφελής. Όλα τα παίρνεις για καλοπροαίρετα πειράγματα. Δυστυχώς όμως δεν είναι έτσι» (σελ. 49). Άλλωστε: «Η ζωή ήταν απλή κοντά της. Δεν υπήρχαν ενδιάμεσα χρώματα. Δυο τρία κουτάκια» (σελ. 47). Θυματοποιείται και χειραγωγείται χωρίς να το καταλάβει, το βλέπουμε πως δεν είναι από αγάπη αλλά δεν ξέρουμε και από τι ακριβώς είναι, αφού: «Μέσα στην αγκαλιά της όλα γλύκαιναν. Όλα φαίνονταν σωστά…Κι αυτό το σφίξιμο στο στομάχι θα πέρναγε σε λίγο» (σελ. 56). Και αργότερα ξανά το ίδιο: «Αντιστεκόταν στις επιταγές του μυαλού, γιατί ο ίδιος αυτός πόνος που τον έκανε να κλαίει, ο ίδιος αυτός πόνος δεν τον άφηνε να φύγει…Γιατί ήθελε να γλυκάνει. Να μαζευτεί. Να εξαφανιστεί λίγο λίγο. Μέσα σε μια αγκαλιά. Στην αγκαλιά της» (σελ. 104-105). Έφτασε μάλιστα σε σημείο να μη θέλει να βάλει κουρτίνες αν ποτέ πάει σε δικό του σπίτι γιατί ο συριστικός ήχος από τα πιαστράκια τους του θυμίζει την πρώτη κίνηση στους καβγάδες που ξεκινάει η Αλεξάνδρα: κλείνει τις κουρτίνες!

«Το κουκούλι» της Βίκυς Ντζούφα είναι μια καλογραμμένη, δυνατή και σκληρή ιστορία κακοποίησης γεμάτη ρεαλιστικές εικόνες, αληθινά συναισθήματα και μια κλιμάκωση που οδηγεί σ’ ένα αναπόφευκτο τέλος. Άνδρας να πέσει θύμα κακοποίησης από γυναίκα; Ναι, γιατί «Δεν είναι θέμα δύναμης σωματικής». Η Αλεξάνδρα και ο Βάιος μας συστήνονται σ’ ένα ρομαντικό σκηνικό που αρχίζει σταδιακά να ξεφτίζει και να αντικαθίσταται από σκηνές παραφροσύνης, πόνου και παράλογης αγάπης: «Και δεν ήξεραν να ξεχωρίσουν ποιος ήταν η βδέλλα και ποιος το σώμα που υπέφερε από δαύτη, καθώς με τρόπο αλλιώτικο σακάτευαν ο ένας τον άλλον κάθε φορά και δεν ξέραν πια ποιος ήταν ποιος» (σελ. 63). Αίτια και αιτιατά, συνέπειες και αντίκτυπος, όλα δίνονται με αντικειμενικότητα. Εκείνη εκμεταλλεύεται την υποχωρητικότητά του και φτάνει στα άκρα, εκείνος κρύβεται όλο και πιο βαθιά μέσα του, δικαιολογώντας συνεχώς τα ξεσπάσματά της και η σχέση γίνεται όλο και χειρότερη. Κυριαρχούν δικαιολογίες όπως: «Η μεγαλύτερη μοναξιά είναι να σταματήσεις να αγαπάς τον εαυτό σου» (σελ. 138) ή «Πόσο το έτρεμε αυτό, το παιδί να καταλάβει, πως αυτός έκλαιγε» (σελ. 105). Βήμα προς βήμα δύο άνθρωποι αποδομούνται, φτάνουν στα άκρα και έρχεται η κακιά η ώρα: «…το συγχωροχάρτι που δίνουμε όλοι στον εαυτό μας, γι’ αυτό που έγινε και που βοηθήσαμε μεθοδικά να γίνει. Με τις κουβέντες. Με τη σιωπή μας. Την άγνοιά μας» (σελ. 151). Μια δυνατή, συγκινητική και άκρως ρεαλιστική ιστορία γεμάτη συναισθήματα και έντονες εικόνες.

Βιβλίο Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα
Συγγραφέας Πάνος Ιωαννίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Πέτρο Ριβέρη και, δυστυχώς για μένα (άργησα να ανακαλύψω αυτόν τον τόσο καλό συγγραφέα), το πρώτο που έπιασα στα χέρια μου, με ταξίδεψε σε μια σκοτεινή Θεσσαλονίκη και μου σύστησε τη σκοτεινή πλευρά όχι μόνο της πόλης αλλά και της ανθρώπινης ψυχής. Παραστατικές, ρεαλιστικές και κινηματογραφικές περιγραφές, δρόμοι, οδοί και πλατείες που διασχίζουν οι χαρακτήρες, κλιμακούμενη πλοκή, σασπένς και μια κεντρική ιδέα-γροθιά στο στομάχι με κράτησαν ως το δυνατό τέλος. Από την αρχή η ατμοσφαιρικότητα της γραφής με ταξίδεψε στην καθημερινότητα της συμπρωτεύουσας, πώς ξυπνάει, τι συμβαίνει σε διάφορα σημεία της ώστε από το γενικό να μεταβούμε στο ειδικό, στην καθαρίστρια του δήμου με τα προσωπικά της προβλήματα που ανακαλύπτει το πρώτο πτώμα της ιστορίας: «Το λυκαυγές έχει απλώσει το πέπλο των ουράνιων χρωμάτων του στην ατμόσφαιρα».

Βαρδάρης και πλατεία Δημοκρατίας, αλλαγή βάρδιας στο εργοτάξιο του μετρό, πολυτελή ξενοδοχεία «που αντανακλούν στη λάμψη τους τη χαμένη αίγλη της πλατείας», ο κουλουράς στη γωνία Ενωτικών με Μοναστηρίου, πόρνες του δρόμου «στο μαλακό υπογάστριο της πόλης, στην Μπάρα», ο θαλασσινός αέρας του Θερμαϊκού κόλπου που «σμίγει με τα καυσαέρια και το άρωμα της νύχτας», τα φαρμακεία που «σήκωναν μαχμουρλίδικα τα ρολά τους», η πλατεία Μαβίλη με τη «στυφή γεύση της φτώχειας», με «ηλικιωμένους που η σύνταξή τους τελειώνει στο δεκαπενθήμερο, να περιφέρονται άσκοπα, γυρεύοντας έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια» (σελ. 142), αυτά και πολλά άλλα μας συστήνουν με τον καλύτερο τρόπο τον τόπο δράσης του βιβλίου.

Η ιστορία ξεκινάει όταν στη Μοσκώφ, στο άγαλμα του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, η καθαρίστρια του δήμου βρίσκει το πτώμα ενός κρεοπώλη με την ξεριζωμένη του καρδιά να σπαρταράει ακόμη στο χέρι του. Στη συνέχεια δολοφονείται ένας σεφ, αυτοκτονεί ένας νονός της νύχτας και το κουβάρι μπλέκεται για τα καλά, με αποτέλεσμα ο Πέτρος Ριβέρης να μην μπορεί να βγάλει άκρη. Ο ντετέκτιβ αναρρώνει από την επίθεση που δέχτηκε στον «Καιρό των ρόδων», μετά από εντατικές φυσιοθεραπείες σε κλινική για έξι μήνες, με το σώμα του να έχει ατονήσει. Είναι ζωντανός μεν αλλά με «στραγγισμένο πνεύμα» και οι γιατροί τού συνιστούν να αλλάξει επάγγελμα. Η αναρρωτική του απουσία του άφησε ελεύθερο χρόνο για σκέψεις και διαπιστώσεις και ταυτόχρονα άλλαξαν πολλά όσο έλειπε για έναν περίπου χρόνο. Από τη στιγμή που γύρισε δυστυχώς ασχολείται με χαζές και ασήμαντες υποθέσεις, πληρώνοντας τις συνέπειες από τις πράξεις του και τους εκβιασμούς από σημαντικά πρόσωπα, απότοκα των εξελίξεων στο προηγούμενο μυθιστόρημα. Ταυτόχρονα, το δεξί του χέρι, ο χάκερ Κορμοράνος, επέστρεψε στην εταιρεία ιδιωτικών ερευνών απ’ όπου ξεκίνησε με τον Ριβέρη ενώ η κοπέλα του, η Αύρα Συκουτρή, τον αφήνει για μια θέση καθηγητή στη Σορβόννη: «Ο καθένας μας έχει πάρει τον δρόμο του…η σχέση μας είναι στη φάση της απόκλισης και όχι της συμπόρευσης» (σελ. 35).

Ο Ανέστης Δερμεντζόγλου, δικηγόρος και φίλος του Ριβέρη, του αναθέτει να αποδείξει την αθωότητα της ερωμένης του παντρεμένου χασάπη που βρέθηκε νεκρός, Πηνελόπης Πινότση. Ο Δερμεντζόγλου και ο Ριβέρης κάποτε ήταν δεμένοι αλλά τώρα ο δικηγόρος «είχε πάρει έναν δρόμο που δεν μου άρεσε και τόσο», όπως λέει ο ήρωας του βιβλίου. Στο πλάι τους, ο Επιμενίδης Κρητικός, πρώην ψευδομάρτυρας που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον «Καιρό των ρόδων» και νυν ιδιοκτήτης γραφείου κηδειών, πρόθυμος να βοηθήσει στις έρευνες, μιας και ξέρει καλά την  πόλη και τον υπόκοσμό της, και ο αστυνόμος Χρήστος Ζερβός, που επίσης βιώνει τις συνέπειες από τις εξελίξεις στο προηγούμενο βιβλίο, έχοντας υποστηρίξει σθεναρά τον Ριβέλη σε κρίσιμα σημεία εκείνης της υπόθεσης. Μόνο που το δικό του ενδιαφέρον για την υπόθεση πηγάζει από άλλα κίνητρα. «Υπήρχε ένα αναμφίβολο μπλέξιμο των νεκρών που έζεχνε φτήνια, κλοπή και λαμογιά. Κάθε εύρημα οδηγούσε σε κάτι άλλο, μεγαλύτερο, που έβγαζε σε μια ακόμη παγίδα που έπρεπε να αποφύγω» (σελ. 195). Το ένα ίχνος οδηγεί στο άλλο, η Πινότση θεωρείται ένοχη, οι δολοφονίες που ακολουθούν αναστατώνουν κάποιους που θέλουν πάση θυσία να παραμείνει το παρελθόν τους καλά κρυμμένο και μέσα σ’ όλ’ αυτά αρχίζουν να εμφανίζονται ιστορίες κακοποίησης συζύγων και συντρόφων, μόνο που όλα αυτά είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου.

«Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα» είναι ένα πολύ δυνατό, ατμοσφαιρικό και ανατρεπτικό νουάρ μυθιστόρημα με διαρκείς εκπλήξεις και μεγάλες αποκαλύψεις που οδηγούν σ’ ένα απροσδόκητο τέλος. Μου άρεσε πολύ η επιλογή του συγγραφέα να αγκαλιάσει με στοργή τα θύματα κακοποίησης αλλά να αφήνει τα καθαυτά γεγονότα να αποδείξουν στον αναγνώστη αν και κατά πόσο βοηθάει η αυτοδικία σε τέτοιες περιπτώσεις και πόσο σάπιος, αργός και άδικος είναι ο νόμος απέναντι στα θύματα. Αν λοιπόν μια γυναίκα κακοποιείται και κάνει καταγγελία, οι συνέπειες θα είναι δυσβάσταχτες, αν πάρει τον νόμο στα χέρια της επίσης, επομένως τι πρέπει πραγματικά να γίνει; Ψιχία της απάντησης βρίσκονται διάσπαρτα στο κείμενο. Εκτός από την κινηματογραφική γραφή και τις ολοζώντανες, ρεαλιστικές περιγραφές, υπάρχουν και σκόρπια καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, που χαρίζουν ιδιαιτερότητα στο στυλ του συγγραφέα, όπως εδώ για τη Θεσσαλονίκη: «έλαμπε σαν μεσόκοπη δεσποινίδα που περιμένει ακόμα τον κατάλληλο μνηστήρα για να πει το ναι». Μια πόλη-γυναίκα: «Από το καλοχτενισμένο κεφάλι που αγνάντευε τη μέρα από τα πέρατα της Καλαμαριάς μέχρι τα απλωμένα πόδια της, που έφταναν έως τις μοναχικές προβλήτες του Καλοχωρίου» (σελ. 57). Κάπου κάπου υπάρχει και απρόσμενο χιούμορ, όπως με το όνομα «Θεοδώρα η Αυτοκράτειρα» που δόθηκε στην καντίνα στη στροφή του περιφερειακού για Άνω Ηλιούπολη! Ένα δυνατό κείμενο-γροθιά στο στομάχι!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…το κακό δεν υπάρχει μόνο ως επιλογή στη ζωή μας αλλά όταν είναι κατάλληλες οι συνθήκες δύναται να κυριαρχεί» (σελ. 30).

«Τα ισχυρότερα ψέματα τα λέμε εμείς οι ίδιες στον εαυτό μας και μετά έρχεται συνήθως κάποιος άντρας, ο οποίος δεν είναι και ό,τι καλύτερο κυκλοφορεί στην πιάτσα, για να μας κάνει τον βίο αβίωτο» (σελ. 274).

Βιβλίο Αχαρτογράφητα νερά 
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα Γαλανού καταγράφει την ιστορία της Ειρήνης Μπαλτά-Νανούρη, μιας γυναίκας που παγιδεύεται επί είκοσι χρόνια σ’ έναν γάμο παραμυθένιο, γεμάτο πλούτη και οικονομική άνεση. Ο άντρας της αδιαφορεί για τα αισθήματα και τις επιθυμίες της, γίνεται βίαιος στον έρωτα, την αγνοεί. Τρία παιδιά αποκτούν μαζί και τελικά ο κόμπος φτάνει στο χτένι όταν η μοίρα φέρνει στη ζωή της Ειρήνης ένα δίλημμα. Η συγγραφέας δεν έγραψε ένα απλό ρομαντικό μυθιστόρημα με μια γυναίκα που παγιδεύτηκε σ’ έναν γάμο και γνωρίζει κάποιον που ονειρεύεται να τη σώσει. Αντίθετα, γυρίζει και πάλι, όπως σ’ όλα της τα βιβλία, την πλάτη στις ευκολίες και στα κλισέ και δημιουργεί μια ολοκληρωμένη ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δε διστάζει να παραδεχτεί τα λάθη της.

Το κείμενο έχει να κάνει με τη διεισδυτική μα καθόλου κουραστική σκιαγράφηση μιας γυναίκας που δεν κρύβει τίποτα στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή της και με αυτά που βιώνει φωτογραφίζονται όλες οι γυναίκες που δυστυχώς βρίσκονται και θα βρεθούν στη θέση της. Μπορεί κάποια στιγμή στην ιστορία να έρχεται κάτι αναμενόμενο, αυτό όμως είναι η αφορμή για να αποδυθούμε σε αγώνα δρόμου, επίδειξη ισχύος και παιχνίδι γάτας με ποντικιού. Όσα δεν ήξερε η Ειρήνη αρχίζουν να βγαίνουν στο φως και η ευμάρεια, το κύρος, η δύναμη του εταιρικού κολοσσού του άντρα της αρχίζουν να μπάζουν νερά, με αποτέλεσμα όλοι πλέον οι χαρακτήρες να έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση επιτρέπει στην Ειρήνη να μιλήσει με ειλικρίνεια, να καταθέσει σκέψεις και προβληματισμούς, να κάνει συγκρίσεις, να παρατηρήσει και να σχολιάσει, να παραδεχτεί τα λάθη της («Δεκαέξι χρονών ήμουν. Ούτε την πείρα είχα, αλλά ούτε και το σθένος να πάω κόντρα σε όλους και σε όλα»), ακόμη και να ανοιχτεί στον αναγνώστη: «…αυτό το κεφάλαιο με πονάει πολύ και αρνούμαι προς το παρόν να συνεχίσω».

Βήμα προς βήμα ανατέμνεται με χειρουργική ακρίβεια η ζωή της πρωταγωνίστριας, καταγράφονται οι σχέσεις της με τους γονείς της και τον θείο της, το προξενιό,  η σκληρή και μοναχική καθημερινότητά της, πώς απέκτησε τα παιδιά της και πώς τα μεγάλωσε και πολλά άλλα. Όσα ζει από μέρα σε μέρα την αλλάζουν και την επηρεάζουν: «…έγινα τελείως διαφορετική απ’ ό,τι ήμουν πριν. Υπήρχαν στιγμές, και μάλιστα πολλές, που κι εγώ η ίδια δεν αναγνώριζα τον εαυτό μου», παραδέχεται. Από υπάκουη και ασήμαντη κόρη μεταμορφώνεται σε κυρία Νανούρη, παραμένει όμως εσωστρεφής, χωρίς φίλες, με ελάχιστες και τυπικές επαφές με γονείς και αδελφό. Η Ειρήνη αντιδρά, όπως είναι φυσικό, αφού δεν καταλαβαίνει γιατί μπλέκει με έναν άντρα μεγαλύτερό της κατά την υπόδειξη της οικογένειάς της. Ένα κοριτσάκι είναι, που δεν έχει ιδέα από σχέσεις και άντρες, παρά μόνο ό,τι διάβασε σε περιοδικά ή είδε στην τηλεόραση. Τελικά, η πρώτη της ερωτική φορά την τραυματίζει σωματικά και ψυχικά («Δεν είμαι βίαιος άνθρωπος εγώ, απλώς σε ήθελα πολύ», δικαιολογείται ο σύζυγος και ακόμη χειρότερα «με εξιτάρει που αντιδράς σαν αγριοκάτσικο») ενώ στη συνέχεια «δεν ένιωθα και τίποτα το συγκλονιστικό», παραδέχεται κι εκείνη. Έτσι όμως γίνεται κάθε φορά, με αποτέλεσμα η ίδια να τρομάζει που δε νιώθει τίποτα για τον άντρα της, δεν της λείπει όταν ταξιδεύει ή ξενυχτάει μακριά της, δεν τον αποζητάει, ούτε καν τον ζηλεύει: «…μετά το σεξ ακολουθούσε μια ευθεία γραμμή. Ένα τέλμα». Φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη εμπειρίας τη ρίχνουν στον βυθό κι αφήνει τις μέρες να διαδέχονται η μία την άλλη ομοιόμορφα.

Όταν έρχονται τα παιδιά στη ζωή της, η πεισματάρα Δέσποινα, ο ευαίσθητος Σωκράτης και ο αδιάφορος Πάνος, τα πράγματα δε γίνονται καλύτερα, ειδικά όταν φτάνει η μοιραία στιγμή που θα τους θέσει όλους προ των ευθυνών τους. Προς τιμήν της η συγγραφέας αποφεύγει τα παιδικά τους χρόνια και καταγράφει τις πιο σημαντικές στιγμές από την εφηβεία τους. Βλέπουμε τις προστριβές μεταξύ τους λόγω της ηλικίας όσο η Ειρήνη συνεχίζει να μαραζώνει στο χρυσό κλουβί της, αναπολώντας τώρα πόσο γρήγορα και όμορφα πέρασαν τα χρόνια μαζί τους. Όπως είναι αναμενόμενο, σύντομα θα τα αποχωριστεί για τις σπουδές τους στο εξωτερικό κι όποτε αυτό συμβεί τη φοβίζει η ερημιά της ψυχής της. Ακόμη και με τα παιδιά που απέκτησε, ακόμη και που εκπαίδευσε τον εαυτό της να συμπεριφέρεται σαν αστή, καλοαναθρεμμένη κυρία, μέσα της παρέμενε ένα κορίτσι με τρελά όνειρα.

Ποιος είναι λοιπόν ο Περικλής Νανούρης που μεταμόρφωσε ένα όμορφο κορίτσι με όνειρα σε άβουλο, υποχείριο πλάσμα; Σπούδασε οικονομικά και μέσα σε πέντε χρόνια απογείωσε την εταιρεία υποδημάτων του πατέρα του. Ηγέτης πλέον ενός σημαντικού ομίλου, με πολλά ταξίδια στο εξωτερικό και μεγάλη περιουσία, δημιουργεί εχθρούς και εκτινάσσει το χρηματιστήριο. Σε προσωπικό επίπεδο είναι ερωτομανής και χωρίς σεβασμό προς το άλλο φύλο: «Οι γυναίκες θέλουν λεφτά και σεξ, μ’ αυτά λύνουν όλα τα προβλήματά τους». Γιατί λοιπόν παντρεύτηκε την Ειρήνη; Έξυπνος επιχειρηματίας, ξέρει από τακτικές, αγνοεί τις φήμες ότι είναι μπλεγμένος σε διάφορα, εξ ου και η δυσθεώρητη επιτυχία του ομίλου του, να όμως που έρχεται η στιγμή και τα πάντα θα βγουν στο φως. Στο σημείο μηδέν λοιπόν βλέπουμε πώς μεταμορφώνεται ένας κακός, αριβίστας, αδιάφορος άντρας σε θηρευτή και παίχτη χωρίς δισταγμούς, οπότε τα πάντα θα διαλυθούν γύρω του, έχει όμως ρόλο σε αυτό η γυναίκα του;

Οι γονείς της Ειρήνης πίνουν νερό στο όνομα του γαμπρού, με τη μάνα να είναι μια υποταγμένη γυναίκα που διαιωνίζει το πρότυπο της υπακοής στον σύζυγο: «… βασίλισσα θα σ’ έχει. Άσε λοιπόν τα κλάματα και τα πείσματα και κοίτα να τον συνηθίσεις, γιατί αυτός θα είναι ο άνδρας σου. Πάει και τελείωσε»! (σελ. 16). Άνθρωποι που επηρεάστηκαν από τα χρήματα, μιας και δύσκολα τα έφερναν βόλτα (την κόρη τους την έντυναν με μεταποιημένα φορέματα της μητέρας), ψευτοπουριτανοί και θρησκόληπτοι από τη μια, παζάρεψαν χωρίς ενδοιασμό την κόρη όταν είδαν τον γαμπρό-λαχείο από την άλλη. Ακόμη κι όταν το παιδί τους τους εκμυστηρεύτηκε κάποια πράγματα, την πρόγκηξαν: «Έκανε ένα λάθος ο Περικλής, νέος είναι, συγχώρεσέ τον»! Πόσο άσχημο είναι να μη βρίσκεις αποκούμπι ούτε στην ίδια σου τη μάνα, που νομίζει ότι ξέρει καλύτερα από σένα: «-Βασανίζομαι, δεν το βλέπεις; Θέλεις να πεθάνω; -Άνδρας σου είναι… Σ’ αγαπά και νοιάζεται για σένα. Εσύ μόνο δόξα τω Θεώ πρέπει να λες, δεν ξέρεις πόσο τυχερό κορίτσι είσαι» (σελ. 103). Η οικογένεια αυτή όμως είχε τους δικούς της λόγους να εγκρίνει τον «γάμο» και το βάρος της αποκάλυψης είναι αβάσταχτο, χωρίς όμως αυτό να αλαφρώνει τον άσχημο ρόλο που έπαιξαν στη ζωή του κοριτσιού τους. Μέσα από τη σχέση μάνας-κόρης εξυψώνεται μια κραυγή για τη διαιώνιση πεπερασμένων και επικίνδυνων για την ψυχική υγεία μιας γυναίκας αντιλήψεων, σε μια προσπάθεια να σπάσει αυτή η αλυσίδα.

«Κολυμπώ σε μια θάλασσα χωρίς ορίζοντα…σε αχαρτογράφητα νερά… ακυβέρνητη»! διαπιστώνει η ηρωίδα του νέου μυθιστορήματος της Άννας Γαλανού, θα βρεθεί όμως κάποιος να την ακούσει, να τη δει, να την αγαπήσει; Κι αν ναι, με τι συνέπειες; Πόσο άσχημο είναι για μια γυναίκα να υποκύπτει στον σύζυγο, να μην έχει προσωπική ζωή, ενδιαφέροντα, ταυτότητα και πώς μπορεί να αλλάξει αυτό; Πώς μπορεί να εισχωρήσει ο ανατρεπτικός έρωτας σ’ ένα περίκλειστο χρυσό κλουβί και να δώσει στην Ειρήνη το κίνητρο που χρειάζεται για να σταθεί στα πόδια της; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό και ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Η πρώτη συνάντηση 
Συγγραφέας Δήμητρα Γεράση
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από το πρώτο διήγημα καταλαβαίνουμε πως έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική γραφή, μιας και μας συστήνει… ένα χόμπιτ! Ναι, τον εγγονό του Μπίλμπο, του ήρωα του βιβλίου του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, ο οποίος έχει θυμώσει με τον παππού του επειδή γνώρισε τον διάσημο συγγραφέα και του αποκάλυψε ένα μυστικό αιώνων, με αποτέλεσμα τα χόμπιτ να χάσουν την ησυχία τους, αφού οι άνθρωποι τα ψάχνουν παντού. Έτσι, το χόμπιτ της ιστορίας, έχοντας διαβάσει πως η Ελλάδα είναι τελευταία στα ποσοστά αναγνωστών, αποφασίζει να μετακομίσει εκεί, όπου σίγουρα δε θα ξέρει κανείς για το βιβλίο του Τόλκιν. Δε φαντάζεται όμως πως θα γνωρίσει μια σκοτεινή και αφιλόξενη Αθήνα στην προσπάθειά του να βρει ένα ήσυχο μέρος. Στο «Καλοκαίρι στο Αιγαίο» η γοργόνα Καλυψώ απολαμβάνει τη ζωή της στον ελληνικό βυθό, όπου παίζει όσο θέλει κι έχει δικό της όλο τον πλούτο της θάλασσας. Διασκέδασα πολύ με τις απόψεις της για τους ανθρώπους και με τις φάρσες που τους σκαρώνει όποτε βαριέται αλλά και συγκινήθηκα με τον τρόπο που περιγράφει τις προσπάθειες των προσφύγων να διασχίσουν τη θάλασσα με βάρκες-καρυδότσουφλα για να βρουν μια καλύτερη ζωή απέναντι. Από τη μια έχουμε ανάλαφρες στιγμές από τη ζωή της γοργόνας κι από την άλλη άφθονη τροφή για σκέψη πάνω στη δυστυχία των προσφύγων.

Στο «Library of Unborrowed Books» ο Τζώρτζης είναι ο καινούργιος βιβλιοθηκονόμος σε μια βιβλιοθήκη όπου συχνάζουν λίγα άτομα, φοιτητές, παιδιά και συνταξιούχες κυρίες. Ρίχνεται στη δουλειά με ενθουσιασμό, φροντίζει τα βιβλία με σεβασμό και είναι ο μόνος που δεν παραμελεί τη σκοτεινή γωνία του χώρου, όπου είναι μαζεμένα τα βιβλία που κανείς πια δε δανείζεται ούτε διαβάζει. Μοναχικός και αφοσιωμένος στη δουλειά του, κερδίζει το ενδιαφέρον ενός εγκαταλειμμένου βιβλίου (δεν το έχει διαβάσει κανείς για τρία χρόνια, «πολλή μοναξιά για ένα βιβλίο»). που τον συμπαθεί και αποφασίζει να τον βοηθήσει να βρει τον έρωτα. Γέλασα πολύ με τον μικρόκοσμο μιας βιβλιοθήκης, όπου οι φλύαρες εγκυκλοπαίδειες («μα όλα τα ξέρουν πια») κοιτούν τις «ψηλομύτες της ροζ λογοτεχνίας» στα πρώτα ράφια ενώ απόλαυσα τις γλυκές και τρυφερές προσπάθειες του βιβλίου να φτιάξει τη ζωή του Τζώρτζη. Στην «Ωραιότερη θέα του κόσμου», το φάντασμα ενός παιδιού που πέθανε στην Κατοχή του 1941 μένει στο σπίτι του στο Θησείο και απολαμβάνει την όμορφη θέα της Ακρόπολης. Με τη φήμη πως το σπίτι είναι στοιχειωμένο, το κτίσμα ρημάζει, ώσπου ένα βράδυ ένας άστεγος βρίσκει καταφύγιο σε αυτό κι έτσι αρχίζει μια παράξενη φιλία. Το σπίτι έχει όμως ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στο «Κι ύστερα γίναμε ωραία φωτογραφία», όπου τα πρόσωπα μιας οικογενειακής φωτογραφίας ψάχνουν τρόπο να γεμίσουν δύναμη και αυτοπεποίθηση την εγγονή τους που κακοποιείται από τον σύντροφό της. Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση μαθαίνουμε για το πώς και πότε τραβήχτηκε η φωτογραφία και στη συνέχεια πώς την ανακάλυψε η εγγονή των εικονιζόμενων προσώπων και πώς την έβαλε σε περίοπτη θέση και ανακαλύπτουν τι της συμβαίνει. Έτσι ξεδιπλώνεται μια σκληρή ιστορία γεμάτη κακοποίηση και τοξικότητα μέχρι να μάθουμε αν θα καταφέρει η κοπέλα να πάρει πίσω τη ζωή της. Στο «Άγαλμα» το άγαλμα μιας νύμφης μας αποκαλύπτει πως αν ρίξεις ένα κέρμα στο σιντριβάνι της θα πραγματοποιήσει την επιθυμία σου, ειδικά αν είναι αισθηματικής φύσεως. Ένας διανομέας λοιπόν εύχεται να βρει τον έρωτα της ζωής του και το όνειρό του γίνεται πραγματικότητα, μόνο που κάποια στιγμή θα βγει η αλήθεια στο φως και η ιστορία θ’ αλλάξει οπτική γωνία. «Σας το είπα, σε αισθηματικά ζητήματα είμαι αλάνθαστη», παραδέχεται η νύμφη.

Με την «Ιστορία του Καρίμ» μεταφερόμαστε στο Ισπαχάν, όπου ένα ορφανό αγόρι ζητιανεύει και ονειρεύεται να ζήσει στα πολυτελή σεράγια της πόλης, να γίνει τρανός εμίρης. Καταφέρνει να βρει δουλειά κι όταν ανακαλύπτει ένα μαγικό δαχτυλίδι, το τζίνι του κοσμήματος στέκεται στο πλευρό του και τον συμβουλεύει. Η ιστορία αυτή θα εμπνεύσει έναν άντρα στο σήμερα και θα κάνει μια μεγάλη απερισκεψία, αδιαφορώντας για το επιμύθιο του παραμυθιού. Εξίσου ατμοσφαιρικά είναι και «Τα φώτα των γιορτών», όπου μια κοπέλα που λάτρευε τα Χριστούγεννα τα φέρνει πλέον δύσκολα πέρα και έχει πέσει σε κατάθλιψη. Ζει «σε μια πόλη γιορτινή αλλά μελαγχολική, φωτεινή αλλά άδεια», σύντομα όμως θα ζήσει μια περίεργη εμπειρία που θα της ξαναδώσει νόημα στη ζωή και θα τη γεμίσει χριστουγεννιάτικη διάθεση. Τελευταίο στη συλλογή, «Η πρώτη συνάντηση», ένα σφηνάκι δύο σελίδων με έναν μονόκερο να αλλάζει τη ζωή μας κοπέλας που πήρε μια δύσκολη απόφαση.

Σε γενικές γραμμές, η συγγραφέας έγραψε μικρά σε έκταση μα μεγάλα σε ένταση κείμενα, με πλούσιο λεξιλόγιο, ανατροπές στην πλοκή, σεβασμό απέναντι στη δυστυχία του κόσμου (ναρκομανείς στο Πεδίον του Άρεως, λαθρομετανάστες στο Αιγαίο εξαπατημένοι από δουλέμπορους, κακοποιημένες γυναίκες), διακριτικό χιούμορ που ελαφραίνει την ατμόσφαιρα όπου δει κ. ά. Μάλιστα, δε διστάζει να παρεμβαίνει με εύστοχα σχόλια στην αφήγηση, σπάζοντας τη στερεότυπη αποστασιοποίηση από τον αναγνώστη. Κάθε ιστορία είναι και μια ξεχωριστή περιπέτεια, γεμάτη πολλά και διαφορετικά συναισθήματα. Εκτός από την ιδιαίτερη επιλογή των αφηγητών-πρωταγωνιστών, μου άρεσε πολύ και ο συγκερασμός της τρυφερότητας με τη σκληρότητα, μιας και αρκετές κεντρικές ιδέες έχουν να κάνουν με ανθρώπινο πόνο αλλά τα κείμενα ξεδιπλώνονται με τέτοιο τρόπο που χαρίζουν μια νότα αισιοδοξίας. Γέλιο και δάκρυ, σκεπτικισμός και ελαφρότητα, φρεσκάδα και πρωτοτυπία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας πραγματικά αξιόλογης συλλογής διηγημάτων.