Βιβλίο Στα μονοπάτια του καπνού
Συγγραφέας Βασιλική Λεβεντάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές, η ιστορία ήταν ικανοποιητική ως προς τον χειρισμό και την εξέλιξή της. Η ταυτότητα του δολοφόνου με άφησε άναυδο και μπορώ να πω ότι ήταν μια πολύ καλή ανατροπή, αν και μου θύμισε έντονα και παραλλαγμένα ανατροπή γνωστής συγγραφέως αστυνομικών βιβλίων. Μόνο η ιστορία με κράτησε και κάποια σκόρπια καλολογικά στοιχεία που συναντούσα κατά την ανάγνωση. Η κυρία Λεβεντάκη έχει όμορφη πένα, είδα σε πολλά σημεία αποσπάσματα που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ένα κοινωνικό μυθιστόρημα, όμως στο παρόν βιβλίο ο τρόπος που παρουσίασε τα γεγονότα με ξένισε. Φρόντισε να παρουσιάσει τα θύματα, τους πρωταγωνιστές, τον γιατρό και τον αστυνομικό, τόσο καταιγιστικά και χωρίς ξεκάθαρο συνεκτικό δεσμό ανάμεσα στα περιστατικά, που χάθηκα. Περιέγραφε μια σκηνή, πήγαινε στην επόμενη, μετά σε μια άλλη τόσο απότομα που δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω άνετα την ιστορία. Καταλαβαίνω ότι σε ένα αστυνομικό βιβλίο η δράση είναι καταιγιστική, όμως τα γεγονότα και τα πρόσωπα συνδέονται, έστω με περιγραφή των τόπων και του περιβάλλοντος στο οποίο θα εκτυλιχτεί η επόμενη σκηνή.

Ένα άλλο σημείο που με ξένισε ήταν η περιττή περιγραφή γεγονότων και οι ξύλινοι διάλογοι με άφθονες λέξεις που δεν έχουν νόημα να βρίσκονται εκεί! Για παράδειγμα, δεν μπορεί να σου πετούν πέτρα στο τζάμι του σπιτιού σου και να λες: «Και ξαφνικά ακούω ένα δυνατό μα και παράξενο ήχο, τόσο κοντινό αλλά και τόσο μακρινό, σαν αστραπή που ξέσκιζε τον ουρανό, με κρυστάλλινη ηχώ όμως» (σελ. 163). Αυτό το παρατήρησα σε πολλά σημεία και στην αφήγηση και στις περιγραφές: «Η σκέψη και μόνο εκείνης της γυναίκας, της αέρινης, της εύθραυστης, της γεμάτης αντιθέσεις, που επιδίωκε την επιβράβευση σαν κακομαθημένο κοριτσόπουλο και ταυτόχρονα πάλευε για ουσιαστική αλληλεγγύη σαν ώριμη γυναίκα, έκλεινε στον πυρήνα της την αμαρτία» (σελ. 159). Έχω την αίσθηση ότι ακουμπάμε στον βερμπαλισμό και δεν χρειάζεται, η ιστορία είναι δυνατή από μόνη της!

Από την άλλη η Καβάλα ξετυλίγεται πολύ όμορφα και αναπαρίσταται και η εποχή και ο τόπος πολύ μελετημένα. Η διαδικασία της καπνοδιαλογής, τα βάσανα των εργατών, τα λούσα των αφεντικών, η μητρόπολη του καπνού και σημαντικό λιμάνι, χαρίζουν μια μυρωδάτη τοιχογραφία, ποτισμένη όχι νικοτίνη αλλά σέρτικο καπνό. Επομένως το βιβλίο το συστήνω για την ωραία ιδέα της αστυνομικής πλοκής και για την αναπαράσταση της Καβάλας του 1930, όχι για τη γραφή και το ύφος της συγγραφέως, η οποία όμως είμαι σίγουρος ότι δε θα με απογοητεύσει αν ασχοληθεί με άλλο είδος μυθιστορήματος ή ξαναγράψει αστυνομικό μυθιστόρημα με διαφορετική προσέγγιση.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ένα δυσάρεστο γεγονός είχε φέρει κοντά τρεις ανθρώπους εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους, ενώνοντας κατά παράξενο τρόπο τις μοίρες τους. Ο αστυνόμος, ο κρατούμενος, ο γιατρός…Σαν χαρακτήρες μυθιστορήματος που ο συγγραφέας δεν αποφάσισε ακόμα να ξεκαθαρίσει το ρόλο τους στην πλοκή του έργου του. Σαν άγνωστοι διαβάτες που συναντήθηκαν τυχαία στη διασταύρωση του δρόμου και αποφάσισαν να βαδίσουν σε κοινή πορεία. Σαν κομμάτια γης που κάποια δίψασαν για μια ψιχάλα βροχής και άλλα ποτίστηκαν άφθονα με γάργαρο νερό, αλλά αναπτύχθηκαν από το ίδιο χώμα και ξεριζώθηκαν την ίδια στιγμή, για να βρεθούν ανακατεμένα στη χούφτα του αγρότη που θα αξιολογούσε την ποικιλία τους» (σελ. 36).

Η μαγευτική Καβάλα:

«Ήταν και οι ανάκατες μυρωδιές στους μαχαλάδες και στους εμπορικούς δρόμους, στα χαμόσπιτα και στις επαύλεις από μπαχαρικά και λογής λογής καρυκεύματα, που μπερδεύονταν με τα σπάνια αρώματα των πλούσιων κυράδων και ταξίδευαν τις αισθήσεις στους απολαυστικούς περιπάτους της όσφρησης. Ήταν και οι φωνές των παιδιών μετά το σχόλασμα, καθιώς κατηφόριζαν προς τις Καμάρες για να σνυαντήσουν μανάδες και συγγενείς, γείτονες και γνωστούς όταν εκείνοι τέλειωναν με το μεροκάματο στις καπναποθήκες και επέστρεφαν εξαντλημένοι στα σπιτικά τους, ένα ανθρώπινο ποτάμι που ξεχυνόταν δίχως επικίνδυνη ορμή. Ήταν και τα χέρια τα γδαρμένα από την κοπιαστική εργασία στο χωράφι, τα δάχτυλα τα τρυπημένα από τις βελόνες στο μπούρλιασμα, τότε που τα περισυλλεγμένα φύλλα αποχαιρετούσαν την ασφαλή αγκάλη των κοφινιών για να παραδοθούν στο πέρασμα της κλωστής κι έπειτα του σπάγκου και να μεταμορφωθούν σε γιορτινή γιρλάντα που δεν έμελλε να παίξει το ρόλο διακοσμητικού στοιχείου παρά καλούνταν να ρουφήξει άπληστα τις πύρινες αχτίδες του ήλιου, εξασφαλίζοντας την αποξήρανσή της, οι στιλπνές παλάμες την ώρα της δουλειάς στα τεζάκια, τους πάγκους διαλογής, με την αφή να ματώνει από τον αδιαμαρτύρητο κάματο όσων πάλευαν για την επιβίωσή τους. Ήταν και η επίδειξη πλούτου και γοήτρου στις χοροεσπερίδες της Μεγάλης Λέσχης που θάμπωνε την όραση με την πολυτέλεια και την υπερβολή. Χίλιες εικόνες τόσο ανόμοιες μεταξύ τους, συντροφιά σε μια κοινή πορεία, που μέτραγε χρόνια άνθησης και ακμής από τη μια, φτώχειας καια αγωνίας από την άλλη» (σελ. 67).

Βιβλίο Σαν τα φύλλα του καπνού
Συγγραφείς Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νικόλαος Αρώνης κατέφυγε με την οικογένειά του πρόσφυγας σε χωριό έξω από την Καβάλα μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922 και δουλεύει στα καπνά του μεγαλοβιομήχανου Απόστολου Δρένιου. Το 1929, που ο Δρένιος εγκαινιάζει το εξοχικό του στο χωριό, ο Νικόλαος γνωρίζει κι ερωτεύεται την Αρετή, τη μοναχοκόρη του καπνοβιομήχανου. Ο άδολος παιδικός έρωτας μετατρέπεται με τα χρόνια σε αγάπη και πόθο, ώσπου η μοίρα και οι κοινωνικές διαφορές μπαίνουν ανάμεσά τους και αναγκάζονται να ακολουθήσουν χωριστούς δρόμους. Αυτή είναι η αρχή του μυθιστορήματος, το οποίο είναι γεμάτο αλήθεια, χαρακτήρες, ανατροπές και δυσκολίες. Είναι καλογραμμένο, καλά μελετημένο ως προς τις διαδικασίες της καπνοπαραγωγής και τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του τόπου και της εποχής, με πολύ ωραίες εικόνες και λογοτεχνική χροιά και χαίρομαι που οι συγγραφείς με το δεύτερο μόλις βιβλίο τους βελτιώθηκαν κατά πολύ.

Για κάποιον που δεν έχει διαβάσει πολλά μυθιστορήματα, το βιβλίο αυτό είναι πολύ καλή επιλογή. Ας μου επιτραπεί όμως να σημειώσω εδώ ότι δε με κέντρισε ως υπόθεση. Δε με κούρασε φυσικά, δε βρήκα ψεγάδι στον χειρισμό της πλοκής, τουλάχιστον στο πρώτο μέρος, και σε αυτό βοήθησε η πολύ καλή πένα των συγγραφέων. Παρ’ όλ’ αυτά, έχοντας διαβάσει αρκετά βιβλία, η ιστορία δεν είναι καθόλου πρωτότυπη κι επιπλέον, θέλοντας οι συγγραφείς να καλύψουν όλο τον 20ό αιώνα, πιάνουν την πλοκή και την τραβούν σε μάκρος. Ο Νικόλαος και η Αρετή ζουν τον έρωτά τους, η σχέση αυτή είναι απαγορευμένη όμως για τον κοινωνικό περίγυρο κι έτσι ζουν διάφορα περιστατικά που δε θα τα αποκαλύψω για να μη χαθεί η μαγεία. Ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους, παίρνουν διάφορες αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον τους και σε όλη τη ροή διέκρινα υπερβολή και εκβεβιασμένο χειρισμό των ιστοριών. Αυτό το ένιωσα όταν τα κεφάλαια άρχισαν να γίνονται λιγότερο περιγραφικά και περισσότερο «σεναριακά», δηλαδή σα να διαβάζεις την περίληψη μιας υπόθεσης. Αυτό το κατάλαβα κι από το μέγεθος των κεφαλαίων που κάπου κάπου μειώνονταν δραστικά σε έκταση. Οι πρωταγωνιστές απέκτησαν απογόνους κι αυτοί οι απόγονοι συγκρότησαν κάποιους χαρακτήρες και όλα έκλεισαν γύρω από το σημείο του 2001, οπότε και ξεκίνησε το βιβλίο. Σα να φάνηκε ότι οι συγγραφείς έψαχναν έναν τρόπο να καλύψουν πάνω από ογδόντα χρόνια για να δικαιολογήσουν έτσι την εξέλιξη της πλοκής.

Στα θετικά της περίπτωσης αυτής, το ότι τα ιστορικά γεγονότα (πλην της πυρκαγιάς της Σμύρνης, η οποία αποδίδεται με απαράμιλλη μαεστρία και ανατριχιαστική αληθοφάνεια) εκτυλίσσονται κάπου στο βάθος και τα απόνερά τους ταράζουν το σκαρί των χαρακτήρων (π. χ. η Κατοχή, όπου δεν έχουμε περιστατικά αλλά η αφήγηση σταματά πριν τον πόλεμο και συνεχίζεται με τον Εμφύλιο, δίνοντας εν συντομία το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκαν οι ήρωες αυτό το διάστημα). Κρίμα γιατί αν η ιστορία, με τα πρώτα χρόνια, την παιδική αγάπη και στη συνέχεια την ωρίμανση, εξελισσόταν με άλλο, συνοπτικότερο τρόπο, το βιβλίο θα ήταν ανυπέρβλητο και ακόμη καλύτερο. Αυτή είναι μια καθαρά υποκειμενική άποψη από κάποιον που έχει ξανασυναντήσει την κεντρική ιδέα σε πολλά βιβλία και ειδικά την αφήγηση ιστοριών που καλύπτουν μεγάλο χρονικό εύρος και δυστυχώς κανένα από αυτά δεν απέφυγε την «κοιλιά». Αυτό όμως σε τίποτα δε με επηρέασε από το να απολαύσω το γράψιμο, τις περιγραφές, το λεξιλόγιο και τις ολοκληρωμένες εικόνες που μας χαρίζουν οι σελίδες του μυθιστορήματος. Δε θα διστάσω να διαβάσω με αγάπη και ανυπομονησία το επόμενο δημιούργημά τους.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Σαν τα φύλλα του καπνού είναι ο άτιμος ο έρωτας, παιδί μου! ψέλλισε. Κολλάει στην ψυχή όπως η μαύρη κόλλα τους στα χέρια»! (σελ. 300).

Βιβλίο Δρόμος η ζωή, ταράτσες τα όνειρά μας
Συγγραφέας Τόλης Αναγνωστόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Τόλη Αναγνωστόπουλου είναι μια εγκάρσια τομή στην αντρική ψυχολογία και ένας ύμνος στη φιλία. Διάφορα περιστατικά που ζουν ο Πάρης και ο Βασίλης τους ενώνουν ξανά κάτω από εκείνο το δώμα στην ταράτσα και τους οδηγούν στην απόφαση να φύγουν μακριά από οικογένειες, λάθη, μυστικά και ταράτσες με θερμοσίφωνες και κεραίες. Μέσα από μια συναρπαστική, όπως πάντα, αφήγηση, ξεδιπλώνονται δύο ζωές με όνειρα, σχέδια και αρκετά μυστικά που δυναμιτίζουν την ένταση του κειμένου όσο προχωράει η ανάγνωση. Δίπλα τους μια γυναίκα που θα τους βοηθήσει όταν η ένταση μεταξύ τους κορυφώνεται, θα τους αγκαλιάσει όταν χρειαστεί, θα τους προβληματίσει με τις αλλαγές στον δικό της χαρακτήρα όσο κρατάει αυτό το ταξίδι.

Ο Πάρης είναι μπάρμαν με έντονη νυχτερινή και ερωτική ζωή και πάμπολλες γνωριμίες και εφήμερες ερωτικές σχέσεις. Μέσα από τη δική του ματιά διαπιστώνουμε πόσα πράγματα έχουν αλλάξει όχι μόνο στον τρόπο διασκέδασης αλλά κυρίως στην ανθρώπινη επικοινωνία. Αναρχικός με υπόβαθρο αριστερό, κρύβεται στις σιωπές του, πνίγεται στις επιλογές του, συμμετέχει στις πορείες, επιτίθεται στους αστυνομικούς όταν ξεσπάνε ταραχές. Μέσα από τις σκέψεις του, ασκείται αρνητική κριτική στις συνέπειες της ηλεκτρονικής ζωής που κάνουμε με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εφήμερες επαφές, καθόλου ουσιαστικές, καθόλου ειλικρινείς κι επιπλέον, σύμφωνα με τον Πάρη, αυτό βολεύει όσους κυβερνούν τον κόσμο, γιατί οι επαναστάσεις γίνονται όταν βγαίνεις έξω, όχι όταν κάθεσαι μέσα! Τι γράφει άραγε στο τετράδιό του, αποσπάσματα του οποίου παρεμβάλλονται στις αφηγήσεις, που δεν πρέπει να διαβάσει κανείς άλλος; Μου έκαναν εντύπωση οι γονείς του, που πιο πολύ φαίνονταν καλοί φίλοι παρά ζευγάρι, που τον ανέθρεψαν με προοδευτικότητα (αδιαφορία τη χαρακτηρίζει ο ίδιος κι αυτή δείχνει να είναι η αλήθεια μέσα από την εξιστόρηση) και που τώρα έχει απομακρυνθεί από κοντά τους γεμάτος τύψεις, ενοχές μα πάνω απ’ όλα μίσος.

Από την άλλη, ο Βασίλης είναι ο κλασικός γιάπης, με σπουδές, καριέρα, οικογένεια και παιδί, με διατροφικές επιλογές και συνήθειες φλούφληδων, γιος ανθρώπων που νοιάζονταν με τον γνωστό τρόπο να γίνει κάτι το παιδί τους, επιστήμονας, κάτι. Άνεργος πια ψάχνει συνέχεια για δουλειά στο αντικείμενό του, αγωνίζεται σκληρά να φτιάξει τη σχέση με τον γιο του όσο η πρώην του τραβάει τη στάση της στα άκρα. «Ίσως όταν έφυγε ο έρωτας από το παράθυρο, μπήκαν οι πραγματικοί εαυτοί μας από την πόρτα. Δύο περιφερόμενα φαντάσματα στον ίδιο χώρο» (σελ. 104). Δε μεμψιμοιρεί, αναγνωρίζει τη δική του συμμετοχή στα λάθη που τον έφεραν ως εδώ και στρέφεται στον φίλο του, έναν άνθρωπο που πάντα μέχρι τώρα έδινε και δε ζητούσε να πάρει. Τώρα που τον χρειάζεται περισσότερο από ποτέ, ο Βασίλης διαπιστώνει πως είναι η σειρά του να στηρίξει τον Πάρη. Θα τα καταφέρει; Θα κάνει τις σωστές επιλογές; Θα δεθούν περισσότερο ή θα τα κάνουν θάλασσα;

Τέλος, έχουμε τη Βάλια, τη γυναίκα που την κακοποιεί ο άντρας της και βαλτώνει όλο και περισσότερο στην καθημερινότητά της, ρίχνοντας δυστυχώς όλο το φταίξιμο πάνω της, που όταν ξυπνά «δεν έχει ορίζοντα».. Ο Πάρης καταφέρνει να τη στηρίξει και να της δείξει τον τρόπο που θα κερδίσει μικρές ελευθερίες και σταδιακά θα οδηγηθεί στην ελευθερία, χρειάζεται όμως γερή ψυχική αντοχή και ισχυρό χαρακτήρα για να σπάσουν τα δεσμά του θύματος με τον θύτη. Το ταξίδι αυτό έρχεται την κατάλληλη στιγμή και θ’ αλλάξει ριζικά τη Βάλια. Απλά διατυπωμένη και ταυτόχρονα σοκαριστικά αληθινή η πρόταση: «ανέχομαι άρα του δίνω δύναμη». Όταν ο άντρας της τη βιάζει, η ίδια σχεδόν βγαίνει από το σώμα της για να μη νιώθει και να μην ακούει, παρατηρεί αδιάφορα γύρω της: «Οι φωτογραφίες έχουν πρόσωπα που δεν μου λένε κάτι… Ο άνδρας και η κοπέλα δίπλα του σε πολλά ενσταντανέ, σε γάμος, διακοπές, νυχτερινά κέντρα δεν μου θυμίζουν τίποτα. Ποιος έβαλε αυτές τις φωτογραφίες στις κορνίζες του σπιτιού μου»; (σελ. 95). Τι θα συμβεί άραγε στο τέλος του δικού της ταξιδιού;

Ο Πάρης παλεύει με τη ζωή του, ο Βασίλης με τη γυναίκα του για να κερδίσει το παιδί του, η Βάλια με τον άντρα της που την κακοποιεί. Ο Πάρης θέλει κάθαρση, ο Βασίλης επανεκκίνηση, η Βάλια ελευθερία. Και ξεκινάνε! Με μια Mercedes 250 cabrio του 197, Τερμίτες και Στέρεο Νόβα στο player, ουρανό από πάνω τους και όρεξη για ζωή.

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται με εναλλάξ πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μέσα από την οποία γνωρίζουμε καλύτερα τους δύο άντρες που μεγάλωσαν μαζί από την εφηβεία τους κι αλληλοεπηρεάστηκαν καθώς και τη γυναίκα που τους ακολουθεί σε αυτό το road trip. Οι εκπλήξεις που φυλάει ο συγγραφέας είναι δυνατές, αλλάζουν τα πάντα από τη μια στιγμή στην άλλη και μεταμορφώνει σχεδόν τη μαγιά του χαρακτήρα τους. Αποκαλύψεις για μυστικά του παρελθόντος, νέες οπτικές γωνίες στη μεταξύ τους σχέση αλλά και με τους οικείους τους και σταδιακά το ταξίδι γίνεται αγώνας ενάντια στον χρόνο για συγχώρηση και μεταμέλεια. Πρωτοκαθεδρία στο κείμενο έχει η φιλία, που καταγράφεται με πάρα πολλούς τρόπους, με τα αρνητικά της και με τα θετικά της. Ένας αγώνας ασταμάτητος είναι αυτό το συναίσθημα, που πρέπει να έχεις πάντα τα αυτιά και τα μάτια σου ανοιχτά, όχι για να μη χάσεις τον φίλο σου (ο αληθινός φίλος δε φεύγει έτσι εύκολα) αλλά για να μην παλαντζάρει η επαφή αυτή μονάχα από τη μια μεριά. Οι δύο άντρες έχουν τα πάνω τους και τα κάτω τους, αγκαλιάζονται και τσακώνονται, δε δέχονται τις αλήθειες του άλλου για τη ζωή τους, υποχωρούν, πεισμώνουν, σχηματίζοντας έτσι άκρως ρεαλιστικές και συγκινητικές καταστάσεις.

Σε δεύτερο επίπεδο, υπάρχει αναφορά στο δέσιμο με τους γονείς και στην αξία της οικογένειας. Ο Βασίλης και ο Πάρης έχουν ενδιαφέροντα οικογενειακά υπόβαθρα που μετασχηματίζονται από σελίδα σε σελίδα ενώ η Βάλια, με τη μητέρα της φυλακισμένη με άνοια σε ίδρυμα να την ποτίζουν φάρμακα, μου σπάραξε την καρδιά όσο επικοινωνούσε μ’ εκείνη, μιας και οι λέξεις που συγκροτούν τις σκηνές τους είναι προσεκτικά επιλεγμένες για να ζωντανέψουν σκηνές που αρκετός κόσμος έχει ζήσει και στη δική του ζωή. Η μάνα της δεν έχει σχεδόν καθόλου επαφή με τον κόσμο, ισχυρίζονται οι γιατροί. Να όμως που κάποια μικρά σημάδια που μόνο ένα παιδί μπορεί να αντιληφθεί κι ένας καλός συγγραφέας να αναπαραστήσει δείχνουν την τραγική αλήθεια: «Βα… Βα… Πω… ππ… ω» (σελ. 252).

Τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες, με διαφορετικές αφετηρίες και επιθυμίες ξεκινάνε ένα ταξίδι που δεν ξέρουν πού θα τους βγάλει. Περνάνε χωριά, πόλεις, παραλίες, ξενοδοχεία και εστιατόρια. Φτάνουν μέχρι την Αλεξανδρούπολη και πάλι πίσω. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά να ανατέμνει ανθρώπινες ψυχές και ταυτόχρονα να περιγράφει μια ποικιλία γεγονότων και περιστατικών που τραβούν το ενδιαφέρον χωρίς να επιφέρουν κούραση ή μονοτονία. Ο δεσμός του Πάρη και του Βασίλη είναι πολύ βαθύτερος και η αιτία βγαίνει στο φως όταν πρέπει, μόνο και μόνο για να προσθέσει ακόμη περισσότερο βάρος στο συναισθηματικό φορτίο της πλοκής. Το ταξίδι ξεκινάει τη στιγμή που ξέρουμε πως το τέλος θα είναι προδιαγραμμένο, οι στιγμές όμως, τα σκαμπανεβάσματα, η χημεία, οι αλληλεπιδράσεις, η επικοινωνία αυτών των τριών ανθρώπων βοηθάει να βγάλουν από μέσα τους φοβίες, απορίες, δυσκολίες, εγωισμούς, μοναξιές, αλήθειες και να ενωθούν σε μια πέτρινη και αλύγιστη γροθιά. Ναι, έκλαψα με το τέλος, όχι για την ολοκλήρωση της φυσικής πορείας της ιστορίας όσο γιατί, χάρη στο στυλ του συγγραφέα, επιβιβάστηκα κι εγώ στη Mercedes και τους ακολούθησα, μοιράστηκαν μαζί μου τα πάντα, δυσκολευτήκαμε αντάμα, τσακωθήκαμε, συγχωρέσαμε και τώρα που οι σελίδες λιγοστεύουν, τι κάνω; Είμαι έτοιμος να τους αποχωριστώ; Θα έχουν βρει αυτό που ζητούν; Σε ποια ταράτσα θα τους βγάλει ο δρόμος που ακολουθεί ο καθένας τους; Ένα ταξίδι ψυχής για τους ήρωες και ζωής για τον αναγνώστη.