Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Μοίρα κοινή
Συγγραφέας Χρήστος Ι. Δούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Φιλύρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χρήστος Δούλης με τον λυρισμό του και την παραστατική γραφή του μας ταξιδεύει και πάλι στην Κέρκυρα για να μας συστήσει ένα έφηβο κορίτσι γεμάτο περιέργεια και ανάγκη για ζωή. Η κεντρική πλοκή του βιβλίου είναι ο έρωτάς της για τον Βέργο και οι απρόσμενες συνέπειές του στις ζωές όλων στο χωριό ενώ ταυτόχρονα γύρω από το ζευγάρι ξεδιπλώνονται διάφορες κωμικοτραγικές ιστορίες είτε από το παρελθόν είτε από το κοντινό παρόν με αφορμή μια φίλη, μια γειτόνισσα, μια συγγενή. Έτσι, στήνεται μια παραστατική ηθογραφία του νησιού με ρεαλισμό και αυθεντικότητα που αποτυπώνει χωρίς εξωραϊσμό ανθρώπους με ανάγκες, με όνειρα, με απωθημένα. Μέσα από τις ιστορίες αυτές μαθαίνουμε για τα κοινωνικά δεδομένα της εποχής, για τη θέση της γυναίκας, για τις ενδοοικογενειακές σχέσεις και για τον τρόπο λειτουργίας των μικρών κοινοτήτων. Το κείμενο κυλάει σα νεράκι και συνοδεύεται από μετρημένα καλολογικά στοιχεία και ντοπιολαλιά ενώ τα περιστατικά πότε με έκαναν να γελάω και πότε να συγκινούμαι.

Σε μια εποχή που οι άνθρωποι είχαν συναισθήματα αλλά δεν τους έδιναν σημασία, αφού υπήρχαν τα θέσφατα που διαφέντευαν τη ζωή τους, η Κερκύρα, η ηρωίδα του μυθιστορήματος, νιώθει και διεκδικεί, με αποτέλεσμα να ξεχωρίζει από τους γύρω της, οι οποίοι την επικρίνουν και την περιθωριοποιούν. Στενοχωρέθηκα με την απόλυτη υπακοή της γυναίκας σε άγραφους κανόνες, αφού «έτσι είναι τα πράγματα», ένα ασφυκτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αντιδρά η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, η οποία, με τον παρορμητικό και ελεύθερο χαρακτήρα της, πάει αντίθετα στους κανόνες ώστε να μάθει, να γνωρίσει, να κατανοήσει, όχι μόνο τον έρωτα και την αγάπη αλλά και το ίδιο της το σώμα. Ο έρωτάς της για τον Βέργο την αναζωογονεί, βρίσκει όμως τον εαυτό της μπλεγμένο στην αποστασιοποίησή του, στην αδιαφορία του για το χάδι, όσο κι αν δείχνει πως την αγαπάει: «Σαν συννεφιασμένος ήταν σχεδόν πάντα. Ήταν κλειστός ο δρόμος για την αγάπη» (σελ. 27).  Ποια είναι λοιπόν τα πραγματικά του αισθήματα για κείνη; Πώς μεγάλωσε και πώς τα βιώματά του αντικατοπτρίζονται απέναντι στη γυναίκα που ποθεί; «Ξένα χέρια, μακρινά, αδιάφορα» κι έτσι η Κερκύρα καταπίνει τις δικές της επιθυμίες, μάλλον έτσι θα είναι ο έρωτας, παρδέχεται. Ξεδιπλώνεται έτσι ένας ίσως μονόπλευρος έρωτας που ανθεί σε μια εποχή όπου η ελευθερία στην ψυχή και στο σώμα είναι επικίνδυνη και οι εξελίξεις θα είναι καταιγιστικές.

Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου μεγάλωσε σχεδόν χωρίς πατέρα, γιατί εξαφανιζόταν για πολλές ώρες «για δουλειές» και με μια μάνα που φρόντιζε σπίτι, ζώα και χωράφια. Η μάνα είναι μια γυναίκα υποταγμένη, υπάκουη, μαζεμένη, χωρίς γνώμη και άποψη, η καλύτερη μάνα του κόσμου αλλά χωρίς αγκαλιές και χάδια. Όλο της το σώμα υπομονή έκανε με τον άντρα της, τα κέφια του, τις διαθέσεις του, την κακοποιητική και αυταρχική συμπεριφορά του για χρόνια ολόκληρα. Βρήκα συγκινητικό τον τρόπο που η Κερκύρα ψάχνει να καταλάβει τι είναι η αγάπη, με τι μοιάζει, σε τι διαφέρει η δική της οικογένεια από τις άλλες του χωριού ως προς τη συναισθηματική έκφραση. Κι έρχεται μια σκηνή που με γονάτισε: η μάνα της Κερκύρας μιλάει με τη δική της μάνα για το ξύλο από τον άντρα της κι εκείνη της λέει πως κι αυτήν την έδερνε ο δικός της πατέρας, άντρας της είναι.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με το φλερτ και τις ερωτικές στιγμές της Κερκύρας και του Βέργου κι ύστερα πιάνουμε το νήμα από την αρχή για να παρακολουθήσουμε τη ζωή της ηρωίδας από τα παιδικά της χρόνια. Έτσι βρίσκουν χώρο να μπουν οι δεύτερες ιστορίες στο κείμενο και να φέρουν στο φως τους ανθρώπους που γνώρισε η κοπέλα, τις ιστορίες που άκουσε, τις συνέπειες που βίωσε μαζί με την οικογένειά της και τους συγχωριανούς της. Κάποιες από αυτές μάλιστα δένουν αναπάντεχα, δίνοντας η μία την άτυπη συνέχεια της άλλης, ολοκληρώνοντας έτσι τις περιπέτειες κάποιων από τους ήρωες του βιβλίου. Μικρά και μεγάλα καθημερινά περιστατικά συντροφεύουν τον δρόμο της Κερκύρας προς την ενηλικίωση και την αυτογνωσία, με φιγούρες από άλλη εποχή που δίνονται με παραστατικότητα και ρεαλισμό, τρυφερότητα και λυρισμό. Οι γαλατάδες που κατεβαίνουν αξημέρωτα στην πόλη, τα ξυπόλητα παιδιά που τρέχουν στο σχολείο για γράμματα, οι χασομέρηδες θαμώνες του καφενείου που ξεχνιούνται με μπρίσκουλα και τρισέτε, οι γυναίκες με τους τενεκέδες από τη βρύση του χωριού, ο πατέρας που έχασε τον γιο του στον πόλεμο του 1940 και σκεπάζει τον τάφο του με τη χλαίνη του για να μην κρυώνει, η Λένη και η Λαντία από προηγούμενα έργα του συγγραφέα και της Μαίρης Αρβανιτάκη, ο Μέσαρης που αποφυλακίστηκε και επέστρεψε στο χωριό και άλλοι στήνουν μια υπέροχη τοιχογραφία γεμάτη χρώματα και ηθογραφικές αποτυπώσεις.

Το μυθιστόρημα «Μοίρα κοινή» είναι μια παραστατική, άκρως ρεαλιστική καταγραφή της τυφλής υπακοής της γυναίκας σε άγραφους κανόνες και στην επιθυμία του άντρα της ή / και του πατέρα της. Αυτό το στερεότυπο έρχεται να γκρεμίσει μια έφηβη κοπέλα που ζει σ’ έναν κύκλο από ενδιαφέρουσες κατά τα άλλα προσωπικότητες με ποικίλα βιώματα, κοινή γραμμή όμως είναι ο σεβασμός στο θέσφατο. Γέλιο και δάκρυ, λιτή και γρήγορη αφήγηση, παραστατικές εικόνες, συναρπαστικές και άκρως ανθρώπινες ιστορίες, ενδιαφέροντα ψυχογραφήματα, ντοπιολαλιά που δίνει χρώμα στο κείμενο («χασολοϊσμένη», «φλιμένο», «ξανθιές κουβέντες»), τρυφερές παρομοιώσεις που απαλύνουν τις σκληρές σκηνές («Η ημέρα καθαρή, παστρικιά, σαν φρεσκοπλυμένο λευκό σεντόνι περασμένο με λουλάκι στο τέλος που το είχε πλύνει κάποια νιόνυφη», σελ. 55), λεπτό χιούμορ που εξισορροπεί τις καταστάσεις είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με ταξίδεψε στην κλειστή κοινωνία της Κέρκυρας των μέσων του 20ού αιώνα και μου σύστησε μια ατίθαση καρδιά γεμάτη απορίες, απωθημένα και ελπίδες για ένα αύριο καλύτερο από των γυναικών του τόπου και της εποχής της.

Βιβλίο Νυμφές
Συγγραφέας Χρυσούλα Ζόγκαρη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα/ Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρωτοεμφανιζόμενη Χρυσούλα Ζόγκαρη έγραψε ένα δυνατό ιστορικό και ρομαντικό μυθιστόρημα με πρωτότυπη πλοκή και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Ο έρωτας φυσικά και υπάρχει, δεν είναι όμως το κυρίως θέμα του βιβλίου, μιας και αυτός έρχεται ως «τελειωτικό χτύπημα» στην ήδη μεταμορφωμένη προσωπικότητα του Άγγλου αξιωματικού για να ολοκληρώσει την ιστορία και ν’ απογειώσει τις ήδη καθηλωτικές εξελίξεις. Πρωταγωνιστής του βιβλίου λοιπόν είναι ο ταγματάρχης Άντριαν Λόρενς Μπερν, που αρχικά εγκαταστάθηκε στη Μάλτα μετά την ήττα του Ναπολέοντα μαζί με άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες ώσπου πέντε χρόνια μετά έρχεται το χαρτί της μετάθεσης για Κορφούς. Στο νησί έζησε πέντε χρόνια διακριτικότητας, αποχής, επισταμένης προσοχής, τον έβλεπαν και τον χαρακτήριζαν λιγόλογο και σχεδόν μονόχνοτο, τυπικό, κλεισμένο στον εαυτό του. Αυτός ο κατ’ επίφασιν άντρας χωρίς ψυχή θεωρείται μύθος για το αγγλικό στράτευμα, με υποδειγματική ανδρεία και με θάρρος στο πεδίο της μάχης, σε τέτοιο βαθμό που δείχνει σα να προκαλεί τον θάνατο. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως η ψυχή του για να τον προστατέψει έσβησε μέρος της μνήμης του και τον άφησε να κουβαλάει ένα βρόμικο και βίαιο μυστικό που τίποτα δεν μπορεί να το απαλείψει από το βάρος του. Τι άφησε πίσω του ο Μπερν; Γιατί κατατάχτηκε; Τι ήθελε να αποφύγει; Θα καταφέρει ποτέ να ησυχάσει, «να βρει χώμα να φυτέψει την αγάπη που έχει μέσα του»;

Μαγικός τόπος η Κέρκυρα, αρχίζει να τον μεταμορφώνει, να τον μαλακώνει κι ας αντιστέκεται σθεναρά στον εθισμό της πρωτόγνωρης ζεστασιάς που αναδύει το σπίτι όπου μένει, με την αγαπημένη μου σιόρα Λένη να τον φροντίζει και να του καθαρίζει μιλώντας με κελαηδιστή ντοπιολαλιά. Η συγγραφέας ξεδιπλώνει με μαεστρία και μεγάλη προσοχή την εποχή, τους ανθρώπους, τις συνθήκες που επικρατούσαν σ’ ένα μέρος όπου οι ευγενείς έχουν ταχθεί αναφανδόν με τις βρετανικές εντολές για να μη χάσουν τα προνόμιά τους κι ας έχει γίνει το νησί τους προτεκτοράτο. Λιστόν, Σπιανάδα, Καμπιέλο και το νέο μέγαρο των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου που μόλις χτίστηκε κι ετοιμάζεται να εγκαινιαστεί με λαμπρές εκδηλώσεις αλλά και η βόρεια πλευρά του νησιού με τις ακτογραμμές  της και το φυσικό της περιβάλλον μας ταξιδεύουν πίσω στο παρελθόν δημιουργώντας μια ρομαντική λόγω της φύσης και των στιγμών μα και σκληρή λόγω της κατοχής, μιας και κάθε προσπάθεια για εξέγερση ή ακόμη και για βοήθεια της επαναστατημένης Ελλάδας απέναντι τιμωρείται αυστηρά, ατμόσφαιρα.

Στην αγαπημένη Κέρκυρα γνωρίζουμε εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ντόπιους και αξιωματικούς. Ο λόρδος Ύπατος Αρμοστής Ιονίων Νήσων Τόμας Μαίτλαντ ζήτησε κοντά του τον Μπερν λόγω των ικανοτήτων του στη μάχη και των προσόντων του στα οικονομικά. Ο διοικητής της Ιονίου Πολιτείας σκιαγραφείται σωστά, με ανθελληνική στάση και σνομπισμό: «Οι Επτανήσιοι είναι ατίθασοι και απείθαρχοι. Μια μάζα από… πώς να το πω… μη Βρετανούς»! (σελ. 21). Η θέση του βρίσκεται επί ξυρού ακμής: πρέπει να κρατήσει ισορροπίες όσο απέναντι υπάρχει ένα καζάνι που βράζει και δε θέλει να εμπλακεί στις υποθέσεις των Οθωμανών. Παρ’ όλ’ αυτά, κάτω από τη μύτη του συγκεντρώνονται χρήματα, περιθάλπονται πρόσφυγες, κυκλοφορεί ξεσηκωμός για ένωση της Ιονίου Πολιτείας με το ελληνικό κράτος. Ο Μαίτλαντ τοποθετεί τον Μπερν στο πλάι του λόρδου Φρέντερικ Γκίλφορντ που έχει αναλάβει τη δημιουργία του Ιόνιου Πανεπιστημίου ώστε να τον περιορίζει στα έξοδα, μιας και εξανεμίζει τα κονδύλια της Αυτοκρατορίας για μια ουτοπία! Άκου κει Πανεπιστήμιο με έδρα τους Κορφούς και μάλιστα προσβάσιμο σε όλους! Γνωρίζουμε όμως και τον λοχαγό Τζόζεφ Φίνλεϊ, που κρύβει κι αυτός τα δικά του μυστικά, μιας και η άφιξη του Μπερν τον φέρνει πίσω στο δικό του παρελθόν. Είναι ένας άνθρωπος-κλειδί που φαίνεται να γνωρίζει πολλά, να είναι καλά δικτυωμένος, τι πραγματικά όμως συμβαίνει στην ψυχή του, ποιος είναι ο πραγματικός του ρόλος στην ιστορία και πώς συνδέεται με κάποια γεγονότα στα οποία δεν περίμενα να είναι ανακατεμένος;

Ο Μπερν καταλύει στης χήρας Λένης Κάντηλα που του νοικιάζει ένα δωμάτιο κι έτσι γνωρίζουμε μια αυστηρή αρχοντική γυναίκα που πάει η γλώσσα της ροδάνι και δεν προλάβαινα να σημειώνω άγνωστες λέξεις (που επεξηγούνται στο κάτω μέρος της σελίδας) και να απολαμβάνω τη ρυθμικότητα της ντοπιολαλιάς της, όπως έγραψα και πριν. Ο ήχος του βιολιού που συντροφεύει τις νυχτερινές περιπλανήσεις του Μπερν στα καντούνια ανήκει στη δεκαεννιάχρονη Δάφνη, κόρη της κοντέσας Αυγουστίνας και του κόντε Σπυρέτου Πιερρίνη, που έχουν και παραθεριστική κατοικία στις Νυμφές, Ο πατέρας της δε θέλει να την παντρέψει ακόμη και ειδικά με τον ηλικιωμένο, κακό και αγενή κόντε Ρουτσίνο, που προσπαθεί να καταστρώσει ξανά και ξανά σχέδια εκδίκησης για να τον τιμωρήσει. Ο γιος της οικογένειας, Αλέξανδρος, λείπει στην Ευρώπη για σπουδές, αν και οι φήμες λένε πως ξεσηκώνει τον κόσμο και μιλάει σε σημαντικά πρόσωπα για τον ελληνικό επαναστατικό αγώνα. Μιας και είναι ιδιαίτερα δεμένα τα δύο αδέλφια, η απουσία του στοίχισε και στους δύο. Να όμως που ο νεαρός θα επιστρέψει σε κρίσιμη φάση της ζωής της αδελφής του κι η υπόθεση θα πλεχτεί λίγο ακόμη, αφού φέρνει μαζί του και τη δική του ιστορία που θα εμπλουτίσει την πλοκή!

Στρωτή αφήγηση, με παρομοιώσεις και μεταφορές, με όμορφες περιγραφές της πόλης και των κατοίκων της, με ντοπιολαλιά, με πρωθύστερα μας ταξιδεύουν στα παιδικά και στα εφηβικά χρόνια του Μπερν, καταγράφοντας μια τρυφηλή ζωή που τινάζεται στον αέρα όταν αρχίζουμε να μαθαίνουμε περισσότερες λεπτομέρειες από την οικογένειά του και το τοξικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε. Οι σκληρές αυτές στιγμές αντιδιαστέλλονται με τις ξένοιαστες κι ευτυχισμένες που ζει με τον φτωχό Τζόι δίπλα στο ποτάμι και με τον οποίο χάθηκαν μετά. Προσεγμένα ψυχογραφήματα, ωραία, αληθοφανής πλοκή, γεμάτη ρεαλισμό και τεκμηριωμένα γεγονότα, όλα αυτά συγκροτούν ένα κείμενο που ρέει αβίαστα σαν το νερό στις Νυμφές, με τα μυθικά πλάσματα να στέκονται στο πλάι του Μπερν και να σημαδεύουν τη ζωή του σ’ ένα υποδειγματικό πάντρεμα φαντασίας και πραγματικότητας. Ο έρωτας έρχεται την κατάλληλη στιγμή, όταν πια έχουμε μπει για τα καλά στο «ζουμί» της ιστορίας, μόνο και μόνο για να απογειωθεί η δράση και να σκαφτεί προσεκτικά ο κάθε χαρακτήρας, μιας και αλλιώς ξεκινάει η σχέση και αλλιώς καταλήγει. Μου άρεσε που έχουμε ένα δίπολο εντελώς διαφορετικών σε προσδοκίες, θέσεις, απόψεις ερωτικών σχέσεων, κάποιες απ’ αυτές γεμάτες εμπόδια και προκαταλήψεις και κάποιες στερεωμένες σε άμμο, κάτι που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος,. Τα καλολογικά στοιχεία είναι αρκετά, χωρίς όμως να βαραίνουν το κείμενο ή να καθυστερούν τη δράση: «…η Μεσόγειος χουζούρευε τεμπέλικα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο» (σελ. 17), «…ένας ήλιος μορόζος γλύκαινε με το χάδι του τη χρωματιστή πόλη…» (σελ. 156), «…ο ουρανός τέντωνε το απογευματινό γαλάζιο του ρούχο απ’ άκρη σ’ άκρη, χωρίς ν’ αφήνει ούτε μια ζάρα να φανεί» (σελ. 269).

Στις «Νυμφές» η Χρυσούλα Ζόγκαρη ξεδιπλώνει μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με ήρωα έναν ψυχρό κι απρόσιτο Άγγλο αξιωματικό που φτάνει στην κατεχόμενη Κέρκυρα, φορτωμένο με μια οικογενειακή τραγωδία που φαίνεται να έχει ξεχάσει. Το νησί, οι άνθρωποι και φυσικά ο έρωτας θα αρχίσουν να σκάβουν την ψυχή του και να τον μεταμορφώνουν ενώ γύρω του εξυφαίνονται δολοπλοκίες και ετοιμάζονται εξεγέρσεις. Ωραίες ανατροπές, ενδιαφέρουσα και πλούσια πλοκή όπου δεν μπορούσα να μαντέψω τι θα γίνει παρακάτω, φωτεινές και κρυφές πλευρές στους ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ποικίλα συναισθήματα και πολλά άλλα είναι τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με ταξίδεψε και με ξενύχτησε. Υπάρχουν νύμφες στη ζωή μας που μας βοηθάνε την κατάλληλη στιγμή ή είναι παιχνίδια της φαντασίας; Θα καταφέρει ο Μπερν να θυμηθεί το παρελθόν του και να το αντιμετωπίσει; Θα επιστρέψει σε αυτό; Θα δεχτεί τη θαλπωρή και τη ζεστασιά μιας αγάπης; Και με τι τίμημα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες αυτού του υπέροχου μυθιστορήματος.

Βιβλίο Στα ίχνη του κρυμμένου θησαυρού 
Συγγραφέας Μαρία Δασκαλάκη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Δασκαλάκη αυτήν τη φορά ακολουθεί ένα εντελώς διαφορετικό μονοπάτι αφήγησης, μιας και η Γοργώ και η Αρετή ψάχνουν χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο και χωρίς χάρτη ενώ οι περιπέτειές τους διαδραματίζονται και το καλοκαίρι αλλά και το αμέσως επόμενο Πάσχα, ενώ η αποκάλυψη του θησαυρού είναι κάτι απρόσμενο και ταυτόχρονα πολύ συγκινητικό και αληθινό. Οι χαρακτήρες των δύο κοριτσιών είναι εντελώς διαφορετικοί, οπότε σε συνδυασμό με τη Σταυρούλα, την οικονόμο, που εκφέρει τους περισσότερους κερκυρέικους ιδιωματισμούς, τους παππούδες τους που μεγάλωσαν τρία παιδιά αλλά τώρα ζουν μόνοι τους σ’ ένα επιβλητικό τριώροφο αρχοντικό, ανυπομονώντας για τα οικογενειακά καλοκαίρια, τους γονείς τους που γνωρίστηκαν μ’ έναν πολύ ρομαντικό τρόπο και τους υπόλοιπους συγγενείς που έρχονται σταδιακά στο νησί, δημιουργείται ένα ενδιαφέρον και πρωτότυπο στην εξέλιξή του μυθιστόρημα, γεμάτο διαχρονικές αλήθειες και αληθινό άρωμα Κέρκυρας.

Ιδιώματα που νοστιμίζουν το κείμενο και φέρνουν σε άμεση επαφή τα παιδιά με τη γλώσσα του νησιού (υπάρχουν φυσικά επεξηγηματικές σημειώσεις στο τέλος της κάθε σελίδας), αναφορές στην παραδοσιακή κουζίνα του νησιού, ήθη και έθιμα γύρω από τον άγιο Σπυρίδωνα, το Πάσχα και το καλοκαίρι μα πάνω απ’ όλα η βόλτα στα μνημεία και στα γνωστά και λιγότερο αναγνωρίσιμα μα εξίσου σημαντικά τοπόσημα, οι δρόμοι, οι παραλίες, τα μουσεία, το Μον Ρεπό, το νησάκι Βίδο παρατίθενται αφειδώς χαρίζοντας έτσι στα παιδιά ένα μοναδικό ταξίδι στο νησί των Επτανήσων. Μικρά αποστάγματα ιστορίας από τον Όμηρο και τους αρχαίους χρόνους, από την Αγγλοκρατία και την ελληνική βασιλεία ως την Κατοχή και τον πόλεμο, βυθίζουν τα δύο κορίτσια σε μαγικούς κόσμους στους οποίους ονειρεύονται θησαυρούς και περιπέτειες. Μαθαίνουμε για το οικογενειακό παρελθόν του παππού και της γιαγιάς, εκείνη κόρη αριστοκρατικής οικογένειας της Κέρκυρας κι εκείνος γιος νομικού που παντρεύτηκε μια Γαλλίδα ηθοποιό και την ακολούθησε στο Παρίσι, για τη ζωή της ψυχοκόρης, Σταυρούλας, που η οικογένεια την πήρε κοντά της από μικρό παιδί καθώς και για τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, κάτι που σταδιακά μας οδηγεί στη μεγάλη έκπληξη του βιβλίου.

«Σε κάθε μνημείο ιστορίας και πολιτισμού του νησιού μας υπάρχει κρυμμένος κι ένας πολύτιμος θησαυρός» (σελ. 41). Πόση αλήθεια κρύβεται σε αυτήν την πρόταση και πώς θα εφαρμοστεί στην πλοκή της πρωτότυπης αυτής ιστορίας; Η Μαρία Δασκαλάκη αφήνει στην άκρη για λίγο τους κινδύνους και τις περιπέτειες και δημιουργεί απρόσμενες εξελίξεις εκεί που δεν το περιμένει κανείς. Η τελευταία πρόταση του κειμένου μάλιστα με συγκίνησε αφάνταστα και ολοκλήρωσε υποδειγματικά το μυθιστόρημα. Κέρκυρα, ιστορία και περιπέτεια πάνε πάντα μαζί κι η Μαρία Δασκαλάκη ξέρει να τις ενώσει με το καλύτερο τρόπο!

Βιβλίο Με την Αναράιδα
Συγγραφέας Χρήστος Δούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Οδός Πανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ξεδιπλώνονται ολοζώντανα στιγμές και εικόνες από ένα χωριό της Κέρκυρας και δίνονται γλαφυρότατα σκηνές έρωτα, αποχωρισμού, μίσους, γάμων κλπ. Ήθη και έθιμα, νοοτροπία και αντιλήψεις, συμπεριφορές και χαρακτήρες, όλα εδώ, δοσμένα με πολύ ωραίο τρόπο. Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε τρία κεφάλαια-ενότητες, αφιερωμένα σε τρεις βασικές πρωταγωνίστριες. Χωρίς να χαθώ ούτε στιγμή, κατάφερα να ακολουθήσω τα χνάρια των οικογενειών στο πέρασμα του χρόνου. Δε βαρέθηκα, δεν κουράστηκα, γιατί σε κάθε ενότητα ξεδιπλώνονταν περιστατικά προσώπων οικείων από το προηγούμενο κεφάλαιο.

Ξέρω πόσο κλειστή ήταν η ελληνική κοινωνία τους προηγούμενους αιώνες (και ακόμη είναι), παρ’ όλ’ αυτά η γραφή του κυρίου Δούλη με βοήθησε να την κατανοήσω ακόμη περισσότερο. Η αγωνία του ανθρώπου για την επιβίωση και το αύριο, η λαχτάρα της γυναίκας να μην ακουστεί στο χωριό, ο αγώνας να παντρευτεί η κόρη νωρίς νωρίς να ξεμπερδεύουμε, η καταπίεση και τα απωθημένα που οδηγούν σε απονενοημένα διαβήματα, οι δεισιδαιμονίες, τα κτήματα και η θέση της γυναίκας στο σπίτι (δε χρειάζεται να τελειώσει το σχολείο), όλα αυτά δοσμένα με μια αφήγηση σχεδόν προφορική που μου χάρισε συγκίνηση, αγωνία, ακόμη και γέλιο. Θα σταθώ ιδιαίτερα στο 1ο κεφάλαιο, αυτό της Αναράιδας, γιατί το τέλος και η ανατροπή της ιστορίας δόθηκαν με τέτοιο τρόπο που μόνο σε καλά μυθιστορήματα τρόμου έχω συναντήσει. Επίσης μου άρεσε πολύ η περιπέτεια με τη σύφιλη, πώς το αντιμετώπισαν οι εμπλεκόμενοι, τι συνέπειες είχε, πώς αποτυπώθηκε τόσο έντονα η ντροπή της γυναίκας που έπρεπε να την εξετάσει γιατρός «εκεί κάτω»…

Πολύ καλή γραφή, πολύ καλή αναπαράσταση εποχής, τόπου και ανθρώπων, διαφορετικές από τα συνηθισμένα ιστορίες, εξαιρετικά καλοδοσμένες, όλα αυτά συγκροτούν ένα υπέροχο μυθιστόρημα που με χαρά ανακάλυψα.

Βιβλίο Μελάνι ανεξίτηλο
Συγγραφέας Νάσος Χριστογιαννόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εμπειρία Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Επιφανειακό, ρηχό, πλατειάζει χωρίς λόγο, κακή χρήση των λέξεων (μα «λαός του νησιού»;), υπόθεση τραβηγμένη από τα άκρα και η Ιστορία ανακατεμένη με άσχημο τρόπο με τη μυθοπλασία. Κάπως καλύτερα γραμμένη η ιστορία του 1688 αλλά πολλές γυναίκες μπλέχτηκαν στη ζωή του Σαλέριο, πάρα πολλές αμπελοφιλοσοφίες και επαναλήψεις και πλατειασμοί, για τη δε υπόθεση του σήμερα (2006) δεν έχω λόγια: φλυαρία, κακή χρήση του χιούμορ σε άσχετα σημεία, η υπόθεση σέρνεται και επίσης πλατειάζει, ρηχοί χαρακτήρες, η Ιταλίδα στη ζωή του Λουδανού ανάθεμα κι αν κατάλαβα γιατί έπρεπε να αναφερθεί στην προηγούμενη ζωή της, όπου ήταν πόρνη και ο μαστροπός της την ανάγκαζε να τρώει τις ακαθαρσίες της, έλα! Ως προς την υπόθεση του λαθρεμπορίου καμία δράση, καμία ανατροπή! Δεν κατάλαβα γιατί τα έγγραφα που ήταν κρυμμένα στην κασέλα έπρεπε να μας απασχολήσουν και να είναι συνεκτικός δεσμός των δύο ιστοριών. Αφήστε το καλύτερα!

Βιβλίο Ο μεγάλος θάνατος του Βοτανικού
Συγγραφέας Δημήτρης Μαμαλούκας
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κουκουνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βοτανικός και η γύρω περιοχή, η Ιερά οδός και τα ερημωμένα γκαράζ, ένα σχέδιο δράσης για ληστεία χρηματαποστολής άριστα οργανωμένο και καλοδουλεμένο. Με τις αναποδιές του, με τις εξελίξεις του, με τους δισταγμούς του. Εμετικά αληθοφανές ως προς τους φόνους και τις δολοφονίες (δεν περίμενα ποτέ ότι ο συγγραφέας θα με έκανε να ανακατεύομαι σε κάθε σελίδα σχεδόν), έχουμε περιγραφές χυμένων μυαλών, σωστό σχεδιασμό βόμβας, κινηματογραφικό σχέδιο απόδρασης, λες και διάβαζα σενάριο ταινίας που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το Χόλυγουντ. Ανθρώπινο και συγκινητικό γιατί γνωρίζουμε αποσπασματικά εικόνες από τη ζωή των θυμάτων του μακελειού του Βοτανικού πριν τη μεγάλη έκρηξη, οικογενειακά μυστικά, συμπεριφορές, νοοτροπία. Έξυπνη η ιδέα να ταιριάξει ο συγγραφέας τα θύματα της έκρηξης με τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

Ανατρεπτικό γιατί διαβάζεις για μια ληστεία σε μορφή ημερολογίου (αφηγείται ο Μιχάλης) όμως μετά την έκρηξη και τη ληστεία γιατί κατευθύνεται στο σπίτι του αδερφού του στην Κέρκυρα; Ποιο είναι το τελευταίο σκέλος του σχεδίου του; Στη συνέχεια διαβάζουμε την ιστορία από τη μεριά του αδερφού του Μιχάλη και στο τέλος μας εξηγεί η κοπέλα του Μιχάλη πώς τελειώνει η ιστορία. Η μία ανατροπή πίσω από την άλλη, πρόσωπα που δεν προλαβαίνεις να αγαπήσεις ή να μισήσεις και εγκαταλείπουν το βιβλίο! Και μέσα σε αυτήν την ιστορία έχουμε χιούμορ, κλείσιμο ματιού του συγγραφέα προς τον αναγνώστη, άμεσες σκέψεις, ειλικρίνεια, αγωνία, ελπίδα, όνειρα για ένα καλύτερο αύριο, ρομαντισμό, βία και αίμα. Θα θυμάμαι για καιρό αυτό το βιβλίο.

Μιας και είμαι της ίδιας νοοτροπίας συγκράτησα αυτό το απόσπασμα για την ατμόσφαιρα των οικογενειακών εορτών:

«Αν υπάρχει μια καταθλιπτική μέρα αυτή είναι η πρώτη Ιανουαρίου. Όλες οι ετοιμασίες, όλες οι γιορτές, όλη η χαρά έχουν σβηστεί μονοκοντυλιά κι έχουν έρθει ο μεσημεριανός πονοκέφαλος, τα κλειστά ρολά των καταστημάτων, τα ξεκολλημένα στολίδια που παρασύρει ο αέρας και η καθολική σκέψη ότι όλα τέλειωσαν, η άχαρη ζωή ξαναρχίζει, η ρουτίνα ξαναεφορμά παντού, σε όλους. Αν πρόκειται να τινάξεις κάποια μέρα τα μυαλά σου στον αέρα, κανένας δε θα σε κατηγορήσει αν το κάνεις την Πρωτοχρονιά» (σελ. 97).

Βιβλίο Σκοτεινές υποθέσεις
Επιμέλεια Αντώνης Γκόλτσος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ανατριχιαστικό, ματωμένο και ασφυκτικό «Ε94» της Νίνας Κουλετάκη, η Μαρσέλλα από τους Αγίους Σαράντα αφηγείται στην Αστυνομία τη ζωή της, το πώς δραπέτευσε από την Αλβανία στην Κέρκυρα για μια καλύτερη ζωή αλλά κατέληξε πόρνη, το πώς γνώρισε έναν άνθρωπο που της άλλαξε για πάντα τη ζωή και πώς οδηγήθηκαν όλα στο φριχτό, αιματηρό τέλος. Πρωτοπρόσωπη αφήγηση και καλπάζων ρυθμός έφτιαξαν μια θηλιά αγωνίας, με τη δράση να κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα, την πρωταγωνίστρια να αφηγείται κοφτά, ταραγμένα, απελπισμένα τα όσα συνέβησαν και μαζί της ήταν σα να βίωνα κι εγώ τα δεινά της. Ελπίδες που διαψεύστηκαν, εκδίκηση, προδοσία για μια δόση ηρωίνης, η οδός Ευριπίδου με τις μυρωδιές της και η Ευρωπαϊκή Οδός 94 που εκείνο το βράδυ έτρεχε να κρυφτεί από τη ματωμένη βροχή και το αποτρόπαιο θέαμα που σύντομα θα τη σκέπαζε είναι τα συστατικά ενός καλογραμμένου, ανατρεπτικού και ασφυκτικού διηγήματος.

Στον «Κόκκινο Λύκο» του Κώστα Μουζουράκη, ένας μηχανικός φτάνει σε ένα ελληνικό χωριό, κοντά στο οποίο γίνονται γεωτρήσεις πετρελαίου διαταράσσοντας την οικολογική ισορροπία του τόπου και την ησυχία των κατοίκων. Φυσικά δεν είναι ευπρόσδεκτος όμως φέρνει σε πέρας τη δουλειά για την οποία προήλθε. Μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων-κλειδιά, στο διήγημα ξεδιπλώνεται το παρελθόν του μέρους, που στοιχειώθηκε από τον «Κόκκινο Λύκο», έναν μοναχικό πολεμιστή που έκανε μεγάλη ζημιά σε αντίστοιχα κλιμάκια ερευνών πριν από τον πόλεμο. Τα ανδραγαθήματά του καταγράφονται με ζωντάνια και ταυτόχρονα θανάσιμες συνέπειες για όσους επιτέθηκαν στο περιβάλλον του. Η υπέροχη και τόσο αγαπημένη γραφή του Κώστα Μουζουράκη ζωντανεύει παραστατικά τις εγκαταστάσεις γεωτρήσεων και μου χάρισε μια συγκλονιστική ανατροπή, ανεβάζοντας την πλοκή σε άλλα ύψη! Χαρακτήρες απαραίτητοι ως σύνδεσμοι ανάμεσα στο χτες και το σήμερα, ανεξήγητες συναισθηματικές αντιδράσεις, ένας μυστηριώδης πρωταγωνιστής και ένα εκρηκτικό φινάλε που βάζει τα κομμάτια του παζλ στη σωστή τους θέση είναι τα γνωρίσματα ενός διηγήματος που σφύζει από ζωντάνια και ξεχωρίζει με τις αποκαλύψεις του.

«Ο παππούς με τον άσπρο σκύλο» του Φίλιππου Φιλίππου, είναι κι αυτό από τα αγαπημένα μου. Στην αρχή πίστεψα πως είχα να κάνω με τη δομή ενός κλασικού whodunit, με τους υπόπτους να εμφανίζονται διαδοχικά και να παίζει ο καθένας τους τον δικό του ρόλο, όλοι μέλη μιας οικογένειας, με τον αφηγητή Στάθη, δημοσιογράφο στο επάγγελμα, να αναρωτιέται ποιος κρύβεται πίσω από μια σειρά απαγωγών, ληστειών και θανάτων σε αυτό το περιβάλλον όμως στο τέλος έμεινα με ορθάνοιχτο στόμα για την τελική αποκάλυψη και κυρίως για το πόσο έξυπνα παίζει ο συγγραφέας με τον αναγνώστη με υπονοούμενα! Ο Στάθης λοιπόν γνωρίζει την Πετρούλα μετά από μια διαδήλωση του Πολυτεχνείου. Το κορίτσι έχει σχέση με τον Σάββα ενώ η μητέρα της, Αμαλία, είναι αρραβωνιασμένη με τον Τρύφωνα, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του συζύγου της. Μέλος της οικογένειας είναι και ο παππούς που ζει με τον σκύλο του, τον Κρέοντα. Διάφορα γεγονότα αρχίζουν να εξελίσσονται με κινηματογραφική ταχύτητα από την ημέρα της γνωριμίας του Στάθη με την Πετρούλα, ακονίζοντας το ένστικτο του πρώτου και προετοιμάζοντάς τον για κάτι κακό. Κινηματογραφικές εναλλαγές σκηνών, στακάτοι διάλογοι, σταδιακή παράθεση της ιστορίας κι όχι μονοδιάστατη από την αρχή αφήγηση, ένιωσα πως ήμουν κι εγώ μέλος αυτής της μυστηριώδους οικογένειας κι αναρωτιόμουν μαζί με τον αφηγητή τι κακό θα συμβεί και ποιος κρύβεται από πίσω. Ένταση, εκπλήξεις και αγωνία δε με άφησαν λεπτό σε ησυχία.

Στο «Τελευταία έξοδος… Στρώμη» του Γρηγόρη Αζαριάδη, «ένας τύπος που λήστεψε την ίδια του τη συμμορία, μια γκόμενα που σούφρωσε τα φράγκα μιας κλίκας εμπόρων ναρκωτικών κι ένα μέλος επαναστατικής ομάδας» βρίσκονται στο απομονωμένο χωριό της Στρώμης μια χειμωνιάτικη μέρα, κυνηγημένοι οι δύο πρώτοι από τους εχθρούς τους που επιτέλους ανακάλυψαν τα ίχνη τους. Τι θα συμβεί λοιπόν; Θα γλυτώσουν και αυτήν τη φορά ή θα σταθούν να τους αντιμετωπίσουν; Και με τι συνέπειες; Το κείμενο είναι γραμμένο με προτάσεις μικρές και κοφτές, σα σενάριο που βασίζεται στην εικόνα, περιέχει τις γνωστές, ιδιαίτερες και ρηξικέλευθες παρομοιώσεις του συγγραφέα («Ο δρόμος στριφογυρίζει σαν φίδι που ανακλαδίζεται νωχελικά τις πρώτες στιγμές ενός καθυστερημένου πρωινού ξυπνήματος», σελ. 11), άφθονα όπλα ενώ μια μεγαλειώδης σκηνή γκανγκστερικού φινάλε οδηγεί σε μια φρενήρη ανάγνωση. Ο περιορισμένος χώρος της έκτασης ενός διηγήματος ήρθε σε σύγκρουση με τη φαντασία του συγγραφέα, που φάνηκε πως ήθελε να συστήσει λίγο περισσότερο κάποια πρόσωπα στον αναγνώστη. Από την άλλη, η έλλειψη κύριων ονομάτων και οι επιθετικοί προσδιορισμοί που τα αντικαθιστούσαν, σε συνδυασμό με τα συνεχή πισωγυρίσματα στο παρελθόν και το παρόν και μάλιστα σε διαφορετικές χρονικές αφετηρίες, με μπέρδεψαν αρκετά ώστε να ξεκινήσω το διήγημα από την αρχή τουλάχιστον δύο φορές. Θεωρώ έξυπνη ιδέα το να εκφράζουν σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση τις σκέψεις τους οι τρεις ήρωες την ώρα της αιματηρής συμπλοκής, που βρίθει οπλικών περιγραφών και της μάχης εν συνόλω, γεμίζοντας έτσι με κάτι διαφορετικό τις τελευταίες σελίδες που ίσως, αν περιέγραφαν μόνο το τελικό ξεκαθάρισμα, να ήταν πιο αδύναμες από το υπόλοιπο κείμενο. Οι σκέψεις αυτές όμως που μου γνώρισαν σημαντικά κομμάτια της ψυχοσύνθεσης των ηρώων και κάποιων παρελθοντικών γεγονότων μου έδωσαν ένα αντιφατικό κρεσέντο, μιας και γνώριζα ανθρώπους που ίσως τελικά αποχαιρετούσα μετά την έκβαση της μάχης.

«Οι έρωτες είναι χαμένα βήματα», γράφει ο Σέργιος Γκάκας. Με αυτό το ρομαντικό στιχάκι από φλαμένκο ξεδιπλώνεται άλλο ένα επεισόδιο από τη ζωή του Συμεών Πιερτζοβάνη, που πρωταγωνιστεί στα βιβλία του συγγραφέα «Κάσκο» και «Στάχτες», αυτήν τη φορά με μια φυγά που βρίσκεται αναπάντεχα στη ζωή του κι η ιστορία της δεν είναι η αληθινή. Με ιδιόρρυθμη αφήγηση, αναφορές σε Ρέημοντ Τσάντλερ και άλλα είδη λογοτεχνίας, καθώς και ταινίες, το διήγημα ξεκινάει αλλιώς για να καταλήξει αλλιώς. Δυνατό, ρεαλιστικό, ανατρεπτικό, με την κεντρική ιδέα να ξεδιπλώνεται μέσα από τις αναμνήσεις του πρωταγωνιστή και πάντα τη μοιραία γυναίκα να κινεί τα νήματα.

«Η επιστροφή ή Το τέρας στο πατάρι» του Αντώνη Γκόλτσου, ήταν μια έκπληξη για μένα, μιας και ο συγκεκριμένος συγγραφέας κάνει κυριολεκτικά ένα άλμα στο μέλλον και περιγράφει την ιστορία ενός ανθρώπου που ζει στην Αίγινα του 2030, με ένα τυραννικό καθεστώς πάνω από τη χώρα. Δομές, αξίες και συστήματα που μου θύμισαν τον «Κύκλο» του Dave Eggers και μια Αθήνα εντελώς αλλαγμένη (κυλιόμενα πεζοδρόμια, κάμερες παρακολούθησης, ειδικά σκάφη που ελαχιστοποιούν το θαλάσσιο ταξίδι κ. π. ά.). Παρ’ όλ’ αυτά δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω την εξέλιξη της πλοκής, μιας και είχε πολλές ορολογίες και ιστορικά γεγονότα γύρω από τη φωτογραφία και τις τεχνικές της, αν και η «επανάσταση» που σχεδίαζε κάποιος εναντίον του συστήματος μέσω της απαγορευμένης αναλογικής φωτογραφίας (το σύστημα επιτρέπει μόνο την ψηφιακή) ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Επίσης το κείμενο ξεδιπλώθηκε με ελάχιστες περιγραφικές σκηνές και έμφαση κυρίως στην εσωτερικότητα του πρωταγωνιστή, που βιώνει ένα λυτρωτικό τέλος. Το διήγημα αυτό είναι μια καλή απόπειρα του συγγραφέα για κάτι έξω από τα συνηθισμένα.

Τέλος, στο διήγημά της «Βουίζει η ψυχή μου» η Έλενα Χουσνή με καθήλωσε από τις πρώτες σχεδόν λέξεις: «Από τα σκουπίδια ενός κόσμου, καταλαβαίνεις πώς είναι ο κόσμος» και «Όλα τα συναισθήματα έχουν ήχους. Η ομορφιά γελά κελαρυστά, η ασχήμια φωνάζει, η στενοχώρια βουίζει -και η χαρά βουίζει. Η οργή στενάζει, ο θυμός κροταλίζει, η απορία σφυρίζει» (σελ. 444). Είναι η ιστορία δύο αστέγων που έχουν μάθει να κάνουν τα πάντα μαζί, ώσπου ένα βράδυ δέχονται επίθεση και ο ένας χάνει τη ζωή του. Πώς θα είναι η ζωή για τον άλλον; Πώς προχωράς, ήδη απορριγμένος, σε κάτι ήδη εγκαταλειμμένο, όπως η ζωή σου όντας άστεγος; «Έχουν φτιάξει δεκάδες ιστορίες μαζί αλλά δεν έχουν μοιραστεί καμιά δική τους» (σελ. 461). Και τώρα; Με ένα ιδιαίτερο λεξιλόγιο κι ένα στυλ γραφής γεμάτο παρομοιώσεις και μεταφορές, η κυρία Χουσνή με ξενάγησε σ’ έναν κόσμο που δεν πλησιάζει κανείς πέρα του ενός μέτρου και μόνο σε γιορτές και αργίες («ευκαιριακή ευγένεια» το χαρακτηρίζει). Κάθε της λέξη κι ένα χαστούκι στην υποκρισία όλων μας, ένα χάδι στην εκτεθειμένη σάρκα των ανθρώπων που κοιμούνται έξω όσο εμείς χωνόμαστε όλο και πιο μέσα. Κι ο επιζών άστεγος γίνεται σκιά των ανθρώπων που τους επιτέθηκαν («Είναι σκιές. Σκιές που γκρεμίζουν. Τους ήδη γκρεμισμένους», σελ. 482). Θα εκδικηθεί; Αυτός είναι ο στόχος του; Θα τα καταφέρει; Θα έρθει σε αντιπαράθεση με το άδικο ή θα κρυφτεί ξανά στα σκοτεινά υπόγεια που τον φιλοξενούνε κάθε βράδυ; Μια υπέροχη αντιπαράθεση αδικίας, με καταπληκτικό λεξιλόγιο και όμορφη, ξεχωριστή ατμόσφαιρα.

Οι «Σκοτεινές υποθέσεις» είναι μια προσεγμένη ανθολογία διηγημάτων που ταξιδεύουν τον αναγνώστη από την Αθήνα στον Αλμυρό κι από τους Αγίους Σαράντα στα Πατήσια, από το σήμερα στο μέλλον, από την ανήσυχη ζωή ενός φυγά σε ένα σατανικό σχέδιο εκδίκησης κι από την άστεγη ζωή σε μια άλλη, καλά τακτοποιημένη, γεμάτη όμως αμφιβολίες κι ερωτηματικά. Ποικίλα στυλ γραφής, ιδιαίτερη θεματολογία, απόπειρες επιστημονικής φαντασίας και κινηματογραφικού σεναρίου, χαρακτήρες καθημερινοί αλλά και πρωτότυποι, ρεαλιστική αφήγηση και καλολογικά στοιχεία, αυτά και άλλα πολλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα θα βρει κάποιος σε αυτήν την ξεχωριστή εκδοτική πρόταση αστυνομικής λογοτεχνίας.

Βιβλίο Το Πριγκιπότο
Συγγραφέας Πηνελόπη Κουρτζή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Πηνελόπη Κουρτζή στήνει γύρω από τις ξεχωριστές και διαφορετικές μεταξύ τους Αμάντα και Κλημεντίνη ένα γλυκό σκηνικό, που αποπνέει πάθος, έρωτα και θυμό, τον θυμό της αγάπης, που έχει ανυπολόγιστες συνέπειες για όσους βρεθούν μπροστά του. Η Αμάντα έχει μια ερωτική περιπέτεια με τον παντρεμένο Αλέξιο φον Έσελ Κασέλ ενώ η Κλημεντίνη, τραυματισμένη ψυχικά από ένα οδυνηρό γεγονός της εφηβείας της, ρίχνει το βάρος της και καμουφλάρει τις πραγματικές της ανάγκες πίσω από το χτίσιμο ενός ξενοδοχείου. Οι δυο γυναίκες δε θα σταματήσουν να έχουν επαφές, να εκμυστηρεύονται τα μυστικά τους, να έχουν ανάγκη η μία την άλλη ενώ τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν σε μια σημαντική για το ξενοδοχείο βραδιά δολοφονείται η σύζυγος του Αλέξιου. Ποιος τη σκότωσε και γιατί; Πόσο μπλεγμένη θα αποδειχθεί αυτή η υπόθεση και πώς θα καταφέρει να ανακαλύψει την αλήθεια ο χωροφύλακας Όμηρος Καραμάλλης;

Το μυθιστόρημα έχει όλα τα απαραίτητα συστατικά για μια καλογραμμένη ιστορία αγάπης: μια εποχή σαν την Μπελ Επόκ που επιτρέπει τους απαγορευμένους έρωτες, συνεχή εμπόδια και ανατροπές, μια πλειάδα καλοδουλεμένων χαρακτήρων, περιγραφές πλούτου και ευμάρειας, ιστορικά πρόσωπα σαν τον Περικλή Γιαννόπουλο και τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή που δίνουν αληθοφάνεια στο βιβλίο, και ένα όμορφο και στρωτό φινάλε. Εξωσυζυγικές σχέσεις, μανιοκαταθλιπτικές σύζυγοι, ερωτικά διλήμματα, απογοητεύσεις και καρδιοχτύπια, φανταχτερές βεγγέρες με πανάκριβα φαγητά και ποτά, το κουτσομπολιό τής καθώς πρέπει κοινωνίας δημιουργούν ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που αποφεύγει επιδέξια την αιματοβαμμένη περίοδο της πρόσφατης ελληνικής Ιστορίας από τους Βαλκανικούς και εντεύθεν, για να μην επιβαρυνθεί το κείμενο με τυχόν υπερβολικές συγκυρίες ή κραυγαλέο πόνο.

Οι πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος έχουν όνειρα, σχέδια, δύναμη και όρεξη για ζωή και δημιουργικότητα, οι γυναίκες αγωνίζονται να δείξουν την αξία του φύλου τους και να γκρεμίσουν τα στερεότυπα που επέβαλλαν στην κοινωνία οι άντρες, την ίδια στιγμή που κάποιοι από αυτούς ακροβατούν ανάμεσα στα «πρέπει» και στα «θέλω», ενδόμυχα αρνιούνται να δουν στη γυναίκα κάτι παραπάνω από τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά της ενώ κάποιος φτάνει μέχρι και τον φόνο για να γίνει αυτό που εκείνος θέλει. Βρήκα ενδιαφέρουσα την περιπλεγμένη ζωή της Κλημεντίνης, που αν και παντρεμένη, κάποια γεγονότα και νέες γνωριμίες έφεραν σημαντικές αλλαγές στη ζωή της. Μου άρεσε επίσης το παιχνίδι που κάνει η συγγραφέας, φέρνοντας στο «Πριγκιπότο» τη Νόρα Χιωτέλλη από το προηγούμενο βιβλίο, τα «Δεκατρία μπαλώματα» ενώ στις τελευταίες σελίδες του μυθιστορήματος γεννιέται ο Αργεντινός Χοσέ Θηρεσίας Αλφόνσο ντε Πρατ Αγουρδαμένδο, τον οποίο η κυρία Κουρτζή μας παρουσιάζει ως «ήρωα επόμενου βιβλίου»! Μήπως λοιπόν αργά αλλά σταθερά γεννιέται μια συγγραφέας που βαδίζει στα ίχνη της Johanna Lindsey και της Julia Quinn; Για να δούμε…

«Το Πριγκιπότο» είναι ένα ξενοδοχείο που έχει καλά κρυμμένα στους τοίχους του μυστικά και πάθη, απότοκα του παρελθόντος των ενοίκων, επισκεπτών και ιδιοκτητών του. Ανοίγει τις πόρτες του στις αναγνώστριες που θέλουν να ταξιδέψουν στις αρχές του εικοστού αιώνα, σε μια κομψή περιοχή όπως αυτή της Κηφισιάς και στο πανέμορφο νησί της Κέρκυρας, και τις καλωσορίζει σε μια τρυφερή και ρομαντική ιστορία που μοιράζονται μαζί τους η Κλημεντίνη και η Αμάντα. Μη βιαστείτε όμως να φύγετε μόλις σβήσουν τα φώτα από τη μεγάλη σάλα, γιατί τότε ξεκινάνε οι αποκαλύψεις και βγαίνουν στο φως τα κρυφά κι ανομολόγητα πάθη!

Βιβλίο Το παιδί της αγάπης
Συγγραφέας Μαρία Τζίριτα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αφήγηση προχωράει γρήγορα, δεν κουράζει. Ταυτίστηκα με τον Στέλιο, αγωνιώ για το τι θα γίνει αυτή η περιπλανώμενη ψυχή, αυτό το ματωμένο σπουργιτάκι. Δίνεται πολύ καλά και ανατριχιαστικά αληθινά η οικογενειακή κατάσταση του Στέλιου και το περιβάλλον στο οποίο συνελήφθη και κατόπιν εκδιώχθηκε. Η οικογένεια, με το φόβο της αντίδρασης του κόσμου, μια μάνα που προσπαθεί να κρατήσει το όνομα καθαρό στην τοπική κοινωνία αλλά δεν τα καταφέρνει. Δυστυχώς οι  άλλοι χαρακτήρες δεν με τράβηξαν και τόσο πολύ. Μόνο ο Στέλιος. Δεν έζησα τις αγωνίες τους και δεν κατανόησα τους προβληματισμούς τους. Αν και είμαι ανοιχτός σε όλες τις πιθανότητες της ζωής ως προς την πλοκή στα μυθιστορήματα θεώρησα μη αναγκαίο έως ακραίο να ανακατευτεί η ομοφυλοφιλία στο όλο στόρυ. Η ιστορία που μας αφηγείται η συγγραφέας με όμορφες περιγραφές τοπίων και ωραίες διακυμάνσεις από τη συγκίνηση ως το γέλιο είναι γραμμένη από γυναικείο χέρι και δοσμένη με συναισθηματισμό, άλλωστε η συγγραφέας άκουσε αυτήν την ιστορία, την επηρέασε κι θέλησε να τη μοιραστεί μαζί μας.