Βιβλίο Στα νύχια άμμος
Συγγραφέας Μυρτώ Σταυροπούλου 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Σταυροπούλου έγραψε μια σύντομη αλλά γεμάτη τρυφερότητα και όμορφες εικόνες ιστορία, με μια πλοκή που δένει σταδιακά, κάτι που αφήνει χώρο στη γνωριμία του αναγνώστη με τον κάθε χαρακτήρα χωριστά ώστε να τους κατανοήσει και να δημιουργηθούν συναισθήματα και το απαραίτητο δέσιμο. Για τον λόγο αυτόν, στο ίδιο κεφάλαιο, μαζί με την κυρίως πλοκή, κάποιες φορές έχουμε και μικρά πρωθύστερα από το παρελθόν των τριών αυτών ανθρώπων ώστε να δούμε το ποιόν τους, την καταγωγή τους, πώς δημιουργήθηκε ο τρόπος σκέψης τους κλπ. Μάλιστα, η συγγραφέας πρωτοτυπεί από την αρχή: μια ιστορία σε μια παραθαλάσσια πόλη θα μπορούσε να ξεκινήσει με φλοίσβο κυμάτων, με μια παραλία, αλλά όχι, εδώ ξεκινάμε με την οσμή του βόθρου που «έχει ταυτιστεί με την ασφάλεια του αγαπημένου τους τόπου» κατοίκων που «αδιαφορούν για την ασημένια απόχρωση που χαρίζει στη θάλασσα η δύση του ήλιου». Μια περιγραφή-αντίβαρο στην ομορφιά του κειμένου που θα ξεδιπλωθεί στη συνέχεια.

Η Ασημίνα είναι μια ηλικιωμένη στρουμπουλή κυρία με λευκές πέρλες, πουά φόρεμα, πρησμένα πόδια, «χέρια σαν δουλεμένα από ζυμώματα και πλυσίματα» στιβαρά μεν αλλά τρέμουν. «Δεν αντέχω άλλο την ησυχία του σπιτιού. Οι πεθαμένοι θέλουν να με πάρουν μαζί τους, όμως εγώ θέλω να ζήσω», λέει χαρακτηριστικά στον εαυτό της. Αγαπημένη της συνήθεια να αγοράζει σπόρια από τον πλανόδιο πωλητή ώστε να τα μασουλάει στο σαλόνι της για να περάσει η ώρα. Από την άλλη, η Ερατώ ακούει συνεχώς τιτιβίσματα πουλιών στ’ αυτιά της, μόνο εκείνη, κανείς άλλος. Εσωστρεφής, οι φίλες της και οι κουβέντες τους «ηχούσαν στ’ αυτιά της σαν ένα βουητό χαρούμενο αλλά αδιάφορο». Δίνει έναν καθημερινό αγώνα να μην καταρρεύσει, θρηνώντας την απώλεια του ανθρώπου που αγάπησε. Μόνο το κλάμα την ανακουφίζει κι ο ύπνος, όποτε την παίρνει. Κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι θέλει να επιστρέψει αμέσως αλλά μόλις το κάνει την πλακώνει η μοναξιά της απουσίας του άντρα που αγαπάει. Τελικά αγοράζει ένα ζευγάρι καναρίνια: «Θέλει να τα φροντίσει όσο καλύτερα μπορεί, να τα κάνει να νιώσουν όσο γίνεται ελεύθερα και, πάνω απ’ όλα, να τους δώσει αγάπη, σαν αυτή που κι εκείνη έχει ανάγκη από αυτά για να συνεχίσει να ζει» (σελ. 52). Μια μέρα βγαίνει στην παιδική χαρά της γειτονιάς της με τις αντρικές του παντόφλες και τότε…

Τέλος, ο Μάριος δουλεύει ως κλόουν στο τσίρκο που τελικά έρχεται στον τόπο που εγκατέλειψε και κάθε βράδυ ψάχνει να βρει το κέφι που απαιτεί ο ρόλος του. Όταν ήταν παιδί ήθελε να γνωρίσει και να κατακτήσει τον κόσμο, να ταξιδέψει, γι’ αυτό ακολούθησε το τσίρκο, σύντομα όμως κατάλαβε την πραγματικότητα σε αυτόν τον μικρόκοσμο, έβλεπε εφιάλτες με τα φυλακισμένα ζώα και τελικά έχασε τη χαρά του, άρχισε να ασφυκτιά. Ακόμα όμως κάτι ψάχνει μέσα του, κάτι που δεν μπορεί να το εντοπίσει. «Αν και ο κόσμος του τσίρκου ήταν πολύ λαμπερός και φανταχτερός, είχε μέσα του μια βαθιά θλίψη» (σελ. 32).

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για όσους αρνούνται «να δείξουν κατανόηση κι ευαισθησία «για τη διαφορετικότητα της ζωής και της σκέψης ενός άλλου ανθρώπου», που φέρνει κοντά τρεις ανθρώπους με τα δικά τους προβλήματα ο καθένας. Συναντιούνται και αλληλοσυμπληρώνονται με απρόσμενο τρόπο, καλύπτοντας ο ένας τα κενά, τις ανασφάλειες και τον φόβο του άλλου. Μικρά και γλυκόπικρα περιστατικά τους ενώνουν, μαζί με την άμμο που μπαίνει στα νύχια τους από την παραλία όπου καταφεύγουν στις δύσκολες στιγμές. Ένα μυθιστόρημα γρήγορο, μικρό, γεμάτο όμως ένταση και καλοδουλεμένο λεξιλόγιο, όπως επίσης καίριες διαχρονικές παρατηρήσεις: «Οι άνθρωποι μπαίνουν σε τρύπες και πολλές φορές δυσκολεύονται να βγουν» (σελ. 38). Και: «Είναι… η φύση του κόσμου χαοτική. Τα πάντα και τίποτα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή» (σελ. 56). Ταυτόχρονα, υπάρχει ένας διακριτικός λυρισμός που δε βαραίνει το κείμενο και αποτυπώνει ζωηρές εικόνες: «Μια γαλήνη έχει απλωθεί στη μικρή πολιτεία μετά τη βροχή. Ο ήχος της κυρίευσε τις ψυχές των κατοίκων της για τουλάχιστον μία ώρα» (σελ. 50). «Στα νύχια άμμος», στην ψυχή θλίψη και φόβος.

Βιβλίο Το καλό του καλού
Συγγραφέας-Εικονογράφος Αλέξης Κυριτσόπουλος
Κατηγορία Αλληγορία
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια αληθινή ιστορία σε μια καθημερινή κούρσα που όλοι μας βιώνουμε, δοσμένη με απολαυστικό τρόπο. Ο Αλέκος ψάχνει ταξί για να πάει στον οδοντογιατρό στο Παγκράτι. Ο οδηγός χαίρεται για τον προορισμό τους, νισάφι πια με την Κυψέλη και τα ονόματα των νησιών της, λέει χαρακτηριστικά. Με αφορμή λοιπόν διάφορους δρόμους που περνάνε ξεκινώντας από τα Εξάρχεια, ο ταξιτζής κάνει κι ένα μάθημα ιστορίας, όχι με βιογραφικά στοιχεία ή άλλες κουραστικές πληροφορίες, απλώς με μια σύντομη αναφορά και υπό μια συνολική θεώρηση των περιοχών που διασχίζουν. Από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες (Κομνηνών, Ισαύρων, Βουλγαροκτόνου) περνάμε στους Βυζαντινούς στρατηγούς και ποιητές (Ρωμανού Μελωδού, Νικηφόρου Ουρανού, Δοξαπατρή) κι από κει στις μάχες του 1821 (Αραχώβης, Βαλτετσίου, Γραβιάς, Ζαλόγγου, Ναυαρίνου), στους φιλέλληνες του κέντρου (Ντιντό-Διδότου), στους Φιλικούς (Τσακάλωφ). Γιατί όμως θέλει ο ταξιτζής να αναφέρει αυτά τα γεγονότα; Αυτό το ανακαλύπτουμε μέσα από μια γλυκόπικρη ιστορία στο αίσιο τέλος.

Το κείμενο αποτελείται από μικρές και σύντομες, περιεκτικές προτάσεις που δημιουργούν μια μεστή εξιστόρηση και καταλήγουν στο όμορφο στιγμιότυπο που βίωσε ο οδηγός και άλλαξε τη ζωή του. Έτσι ο καλλιτέχνης αφήνει τον αναγνώστη να απολαύσει την ολοσέλιδη εικονογράφηση που στήνει μια Αθήνα αγχωτική, βρώμικη αλλά και πολύχρωμη, πολύβουη, γεμάτη στρες και πολλά αυτοκίνητα. Παντού πολυκατοικίες, κόσμος στα παράθυρα (ίσως η έλλειψη μπαλκονιών να είναι ηθελημένη, ο δημιουργός ίσως θέλει να τονίσει πως ο κόσμος έχει παγιδευτεί στα διαμερίσματα-κλουβιά και δεν μπορεί να ανασάνει), αμάξια σε όλα τα χρώματα, με οδηγούς νευριασμένους και ανυπόμονους. Νερομπογιές και πενάκι, ζωηρά χρώματα, υπέροχες αφαιρετικές λεπτομέρειες δίνουν ένα απόλυτα προσωπικό ύφος και στυλ που πάντα με γοητεύει στα έργα του Αλέξη Κυριτσόπουλου.

«Το καλό του καλού» είναι μια συγκινητική μικρή στιγμή μέσα σε μια μεγάλη πόλη. Κάποιοι δεν την ξέρουν, δεν την άκουσαν, δεν την πρόσεξαν, κάποιος όμως άλλαξε νοοτροπία και τρόπο σκέψης χάρη σε αυτήν. Ας την ανακαλύψουμε λοιπόν.

Βιβλίο Η κούπα του Πτολεμαίου-Περιπέτεια στο Πόρτο Ράφτη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χιλιάδες ερωτηματικά, κλιμακούμενη αγωνία, έξυπνη και απολαυστική αναπαράσταση της πόλης και της περιοχής του Πόρτο Ράφτη, με πολλά ιστορικά στοιχεία που δύσκολα θα βρουν οι μικροί αναγνώστες στα σχολικά βιβλία. Η κούπα του Πτολεμαίου είναι μια υπέροχη, καλογραμμένη, ανατρεπτική περιπέτεια για μεγάλα παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να το τελειώσω. Δε γνώριζα τη γραφή του κυρίου Στοφόρου και πλέον θα είμαι φανατικός θαυμαστής του. Ωραίο λεξιλόγιο, ολοζώντανες αναπαραστάσεις σκηνών και περιστατικών, αληθινοί και καθημερινοί διαλόγοι, ευρηματικές ανατροπές και δεξιοτεχνία στην αφήγηση είναι λίγες από τις αρετές του συγγραφέα. Στα συν είναι και η σκέψη, εκτός από την αναφορά στην ιστορία του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου και της εποχής του, με αφορμή τον παππού που αγαπάει την παρέα των εγγονιών του, να ξεδιπλωθεί η ιστορία των εξορίστων κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας στη Λέρο, μεταξύ των οποίων  και ο Γιάννης Ρίτσος. Με όσο γίνεται πιο αντικειμενική ματιά και ευσύνοπτα, ο κύριος Στοφόρος ανέπτυξε τις απόψεις του και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο πληροφορίες για την εποχή του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου (309-246 π. Χ.), ιδρυτή του Φάρου και της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, για την κούπα του, έναν κάνθαρο από όνυχα, για το Πόρτο Ράφτη και την Κορώνη και για τις αρχαιοκαπηλείες που παρατηρούνται αυξημένα σε καιρό πολέμου. Η ιστορία εξελίσσεται άνετα, αβίαστα, με πολύ ωραίο λόγο, χωρίς τα ιστορικά στοιχεία να κουράζουν ή να απομονώνουν την πλοκή, με τα παιδιά να έχουν το καθένα τη δική του ψυχολογία, συμπεριφορά και αντιδράσεις, μικρά παιδιά που θα παίξουν, θα τσακωθούν, θα ψάξουν στο Διαδίκτυο για στοιχεία κλπ.

Ατμοσφαιρικό, γεμάτο αγωνία και μυστικά, πλούσιο σε πληροφορίες, έξυπνο και συναρπαστικό ως προς την πλοκή, το βιβλίο «Η κούπα του Πτολεμαίου» μυρίζει το χώμα του Πόρτο Ράφτη, αναδίδει τη σαπίλα της αρχαιοκαπηλίας («έγκλημα πολιτιστικόν» κατά τον Γ. Α. Μαγκάκη) και καλωσορίζει τον μικρό αναγνώστη σε μια διαφορετική περιπέτεια! Η Κατερίνα, η Ζωή, η Αντιγόνη, η Άννα, η Βιργινία, ο Μίσα, η Ζηνοβία, ο Δημήτρης, ο Γιάννης και ο Βαγγέλης σας περιμένουν!

Βιβλίο Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα
Συγγραφέας Πάνος Ιωαννίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Πέτρο Ριβέρη και, δυστυχώς για μένα (άργησα να ανακαλύψω αυτόν τον τόσο καλό συγγραφέα), το πρώτο που έπιασα στα χέρια μου, με ταξίδεψε σε μια σκοτεινή Θεσσαλονίκη και μου σύστησε τη σκοτεινή πλευρά όχι μόνο της πόλης αλλά και της ανθρώπινης ψυχής. Παραστατικές, ρεαλιστικές και κινηματογραφικές περιγραφές, δρόμοι, οδοί και πλατείες που διασχίζουν οι χαρακτήρες, κλιμακούμενη πλοκή, σασπένς και μια κεντρική ιδέα-γροθιά στο στομάχι με κράτησαν ως το δυνατό τέλος. Από την αρχή η ατμοσφαιρικότητα της γραφής με ταξίδεψε στην καθημερινότητα της συμπρωτεύουσας, πώς ξυπνάει, τι συμβαίνει σε διάφορα σημεία της ώστε από το γενικό να μεταβούμε στο ειδικό, στην καθαρίστρια του δήμου με τα προσωπικά της προβλήματα που ανακαλύπτει το πρώτο πτώμα της ιστορίας: «Το λυκαυγές έχει απλώσει το πέπλο των ουράνιων χρωμάτων του στην ατμόσφαιρα».

Βαρδάρης και πλατεία Δημοκρατίας, αλλαγή βάρδιας στο εργοτάξιο του μετρό, πολυτελή ξενοδοχεία «που αντανακλούν στη λάμψη τους τη χαμένη αίγλη της πλατείας», ο κουλουράς στη γωνία Ενωτικών με Μοναστηρίου, πόρνες του δρόμου «στο μαλακό υπογάστριο της πόλης, στην Μπάρα», ο θαλασσινός αέρας του Θερμαϊκού κόλπου που «σμίγει με τα καυσαέρια και το άρωμα της νύχτας», τα φαρμακεία που «σήκωναν μαχμουρλίδικα τα ρολά τους», η πλατεία Μαβίλη με τη «στυφή γεύση της φτώχειας», με «ηλικιωμένους που η σύνταξή τους τελειώνει στο δεκαπενθήμερο, να περιφέρονται άσκοπα, γυρεύοντας έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια» (σελ. 142), αυτά και πολλά άλλα μας συστήνουν με τον καλύτερο τρόπο τον τόπο δράσης του βιβλίου.

Η ιστορία ξεκινάει όταν στη Μοσκώφ, στο άγαλμα του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, η καθαρίστρια του δήμου βρίσκει το πτώμα ενός κρεοπώλη με την ξεριζωμένη του καρδιά να σπαρταράει ακόμη στο χέρι του. Στη συνέχεια δολοφονείται ένας σεφ, αυτοκτονεί ένας νονός της νύχτας και το κουβάρι μπλέκεται για τα καλά, με αποτέλεσμα ο Πέτρος Ριβέρης να μην μπορεί να βγάλει άκρη. Ο ντετέκτιβ αναρρώνει από την επίθεση που δέχτηκε στον «Καιρό των ρόδων», μετά από εντατικές φυσιοθεραπείες σε κλινική για έξι μήνες, με το σώμα του να έχει ατονήσει. Είναι ζωντανός μεν αλλά με «στραγγισμένο πνεύμα» και οι γιατροί τού συνιστούν να αλλάξει επάγγελμα. Η αναρρωτική του απουσία του άφησε ελεύθερο χρόνο για σκέψεις και διαπιστώσεις και ταυτόχρονα άλλαξαν πολλά όσο έλειπε για έναν περίπου χρόνο. Από τη στιγμή που γύρισε δυστυχώς ασχολείται με χαζές και ασήμαντες υποθέσεις, πληρώνοντας τις συνέπειες από τις πράξεις του και τους εκβιασμούς από σημαντικά πρόσωπα, απότοκα των εξελίξεων στο προηγούμενο μυθιστόρημα. Ταυτόχρονα, το δεξί του χέρι, ο χάκερ Κορμοράνος, επέστρεψε στην εταιρεία ιδιωτικών ερευνών απ’ όπου ξεκίνησε με τον Ριβέρη ενώ η κοπέλα του, η Αύρα Συκουτρή, τον αφήνει για μια θέση καθηγητή στη Σορβόννη: «Ο καθένας μας έχει πάρει τον δρόμο του…η σχέση μας είναι στη φάση της απόκλισης και όχι της συμπόρευσης» (σελ. 35).

Ο Ανέστης Δερμεντζόγλου, δικηγόρος και φίλος του Ριβέρη, του αναθέτει να αποδείξει την αθωότητα της ερωμένης του παντρεμένου χασάπη που βρέθηκε νεκρός, Πηνελόπης Πινότση. Ο Δερμεντζόγλου και ο Ριβέρης κάποτε ήταν δεμένοι αλλά τώρα ο δικηγόρος «είχε πάρει έναν δρόμο που δεν μου άρεσε και τόσο», όπως λέει ο ήρωας του βιβλίου. Στο πλάι τους, ο Επιμενίδης Κρητικός, πρώην ψευδομάρτυρας που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον «Καιρό των ρόδων» και νυν ιδιοκτήτης γραφείου κηδειών, πρόθυμος να βοηθήσει στις έρευνες, μιας και ξέρει καλά την  πόλη και τον υπόκοσμό της, και ο αστυνόμος Χρήστος Ζερβός, που επίσης βιώνει τις συνέπειες από τις εξελίξεις στο προηγούμενο βιβλίο, έχοντας υποστηρίξει σθεναρά τον Ριβέλη σε κρίσιμα σημεία εκείνης της υπόθεσης. Μόνο που το δικό του ενδιαφέρον για την υπόθεση πηγάζει από άλλα κίνητρα. «Υπήρχε ένα αναμφίβολο μπλέξιμο των νεκρών που έζεχνε φτήνια, κλοπή και λαμογιά. Κάθε εύρημα οδηγούσε σε κάτι άλλο, μεγαλύτερο, που έβγαζε σε μια ακόμη παγίδα που έπρεπε να αποφύγω» (σελ. 195). Το ένα ίχνος οδηγεί στο άλλο, η Πινότση θεωρείται ένοχη, οι δολοφονίες που ακολουθούν αναστατώνουν κάποιους που θέλουν πάση θυσία να παραμείνει το παρελθόν τους καλά κρυμμένο και μέσα σ’ όλ’ αυτά αρχίζουν να εμφανίζονται ιστορίες κακοποίησης συζύγων και συντρόφων, μόνο που όλα αυτά είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου.

«Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα» είναι ένα πολύ δυνατό, ατμοσφαιρικό και ανατρεπτικό νουάρ μυθιστόρημα με διαρκείς εκπλήξεις και μεγάλες αποκαλύψεις που οδηγούν σ’ ένα απροσδόκητο τέλος. Μου άρεσε πολύ η επιλογή του συγγραφέα να αγκαλιάσει με στοργή τα θύματα κακοποίησης αλλά να αφήνει τα καθαυτά γεγονότα να αποδείξουν στον αναγνώστη αν και κατά πόσο βοηθάει η αυτοδικία σε τέτοιες περιπτώσεις και πόσο σάπιος, αργός και άδικος είναι ο νόμος απέναντι στα θύματα. Αν λοιπόν μια γυναίκα κακοποιείται και κάνει καταγγελία, οι συνέπειες θα είναι δυσβάσταχτες, αν πάρει τον νόμο στα χέρια της επίσης, επομένως τι πρέπει πραγματικά να γίνει; Ψιχία της απάντησης βρίσκονται διάσπαρτα στο κείμενο. Εκτός από την κινηματογραφική γραφή και τις ολοζώντανες, ρεαλιστικές περιγραφές, υπάρχουν και σκόρπια καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, που χαρίζουν ιδιαιτερότητα στο στυλ του συγγραφέα, όπως εδώ για τη Θεσσαλονίκη: «έλαμπε σαν μεσόκοπη δεσποινίδα που περιμένει ακόμα τον κατάλληλο μνηστήρα για να πει το ναι». Μια πόλη-γυναίκα: «Από το καλοχτενισμένο κεφάλι που αγνάντευε τη μέρα από τα πέρατα της Καλαμαριάς μέχρι τα απλωμένα πόδια της, που έφταναν έως τις μοναχικές προβλήτες του Καλοχωρίου» (σελ. 57). Κάπου κάπου υπάρχει και απρόσμενο χιούμορ, όπως με το όνομα «Θεοδώρα η Αυτοκράτειρα» που δόθηκε στην καντίνα στη στροφή του περιφερειακού για Άνω Ηλιούπολη! Ένα δυνατό κείμενο-γροθιά στο στομάχι!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…το κακό δεν υπάρχει μόνο ως επιλογή στη ζωή μας αλλά όταν είναι κατάλληλες οι συνθήκες δύναται να κυριαρχεί» (σελ. 30).

«Τα ισχυρότερα ψέματα τα λέμε εμείς οι ίδιες στον εαυτό μας και μετά έρχεται συνήθως κάποιος άντρας, ο οποίος δεν είναι και ό,τι καλύτερο κυκλοφορεί στην πιάτσα, για να μας κάνει τον βίο αβίωτο» (σελ. 274).

Βιβλίο Η χαμένη στήλη των Ετρούσκων 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Το παρεάκι «η Κατερίνα, η Ζωή, τ’ Αντιγονάκ’, η Ζηνοβία» έχει θρυμματιστεί πλέον. Αυτήν τη φορά, οι καλοκαιρινές διακοπές σπάνε στα δύο. Ο Σάββας και ο Ιάσονας θα ταξιδέψουν στη Σαμοθράκη για αναρρίχηση μαζί με τον Ρένο και τη μητέρα του και την Κατερίνα, που πλέον έχει γυρίσει την πλάτη στους γονείς της μετά από αυτό που της έκαναν. Από την άλλη, ο Δημήτρης, παρά τις αντιρρήσεις του, αναγκάζεται να πάει με την αδελφή του, Αντιγόνη, στη Λήμνο. Στη συντροφιά τους προστίθεται η Δόμνα, η οποία θα βρεθεί επιτέλους με τον Βασίλη που ζει στην Αμερική και δεν έχουν προλάβει να ζήσουν στιγμές ως ζευγάρι. Η κοπέλα κάνει μια ανασκόπηση των συναισθημάτων της κι αναρωτιέται αν νιώθει πράγματα για τον Βασίλη ή απλώς τον δέχτηκε για να μην είναι η μόνη από την παρέα χωρίς ταίρι. Η γνωριμία με τον Σώζο όμως θα αλλάξει και πάλι τον ψυχικό της κόσμο, ειδικά όταν μπαίνει στην παρέα η Φραντσέσκα.

Ο Κλάους Τόρε, που τον γνωρίσαμε στον «Ιστό της Αράχνης», πρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνων σύμβουλος μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καταστρώνει ένα σχέδιο εκδίκησης για να τιμωρήσει τα παιδιά του Πόρτο Ράφτη, τα οποία θεωρεί ένοχα για τον θάνατο του Κάρελ Βίντερ. Η απώλεια αυτή έχει αφήσει ακέφαλο τον όμιλο Βίντερ, τον οποίο εποφθαλμιά ο Τόρε για να τον συγχωνεύσει με τον δικό του και να γίνει έτσι η μεγαλύτερη δύναμη στον πλανήτη. Ο Τόρε ανακαλύπτει τη «λημνία γη», ένα δραστικό φάρμακο γνωστό από την αρχαιότητα που εξορυσσόταν στη Λήμνο ως το 1916, και το εύφορο έδαφος του νησιού για αμπελώνες, οπότε αρχίζει να επενδύει στη Λήμνο. Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τα ίχνη του πατέρα της Ζηνοβίας, Μιχάλη, που έχει πλέον ακολουθήσει τον δρόμο της αυτοδικίας μετά από όσα συνέβησαν στην οικογένειά του αλλά και τι απέγιναν ο Παπαγεωργίου, η βοηθός του, Μελίνα και ο Αντώνης από το λιμενικό, μετά τα γεγονότα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς. Οι τρεις τους αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τα Σώματα που υπηρετούσαν και άνοιξαν δικό τους γραφείο ερευνών. Σταδιακά αρχίζουν να φτάνουν στ’ αυτιά τους πληροφορίες για τον Κλάους Τόρε, για το project των παιδιών, για μια σχετική κινητικότητα στο νησί και πολλά άλλα, με αποτέλεσμα να μπουν σε σκέψεις. Θα μαντέψουν άραγε το σχέδιο του κακού της ιστορίας; Θα προλάβουν να βοηθήσουν τους αγαπημένους τους φίλους;

Τα παιδιά λοιπόν, χάρη σ’ έναν Γερμανό αρχαιολόγο και το project Υψιπύλη όπου συμμετέχουν, ταξιδεύουν σε όλο το νησί και μαθαίνουν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για την ιστορία του από την αρχαιότητα ως την Κατοχή. Μύρινα, Κάστρο, Ρωμέικος Γιαλός, Αμμοθίνες, η περιβόητη Μαρούλα, ο Μούδρος με την Πορτάρα και το Συμμαχικό Κοιμητήριο, τα χαριτωμένα πλατώνια, το μουσείο παιχνιδιών στη Μύρινα, τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων η Στήλη των Καμινίων, το μέγαρο Χριστοδουλίδη που λειτούργησε ως λέσχη των αξιωματικών της Γκεστάπο κατά την Κατοχή, οι αντιναζί 999ρηδες και πώς τους τιμώρησε το γερμανικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του πολέμου, η «υπόθεση Κικέρων» και πολλά άλλα μας ταξιδεύουν στο χτες και στο σήμερα της Λήμνου. Ανατροπές, παγίδες, εκπλήξεις, ερωτικές αντιζηλίες, πλούτος εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών δημιουργούν άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο δράση και σασπένς.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Μάτια χαμηλά
Συγγραφέας Γλυκερία Γκρέκου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Νάσος, της Κατίνας ο μοναχογιός, που ξετρελάθηκε με τη Βάγια που ήρθε στο χωριό του να μάθει στα κορίτσια αργαλειό, διαλύει τον αρραβώνα του με την Ελένη και φεύγει για Αυστραλία. Χρόνια μετά, θα επιστρέψει «κουβαλώντας έναν γέρο στο κορμί του», με ένα βλέμμα «που κοιτούσε λες και δεν έβλεπε τίποτα». Μια γερασμένη και αναμαλλιασμένη γυναίκα γίνεται περίγελως των παιδιών της γειτονιάς που δεν ξέρουν την τραγική της ιστορία. Η μυστηριώδης Λούνα αλλάζει τη ζωή ενός συνταξιούχου γιατρού. Ένα παιδί που βαριέται το διάβασμα πιάνει δουλειά ως γκαρσόνι στο καφενείο της πλατείας κι ένα μυστικό θα τον συγκλονίσει. Ένας εκβιασμός θα φέρει τον φόβο στα χαμηλωμένα βλέμματα.Μια παντρεμένη γυναίκα γλυκαίνεται από τον πραματευτή που της φέρνει πεσκέσια κάθε Σάββατο αλλά όταν υποκύψει στον πειρασμό θα τιμωρηθεί σκληρά. Ένα κοριτσάκι πέφτει από μια μηλιά και μεγαλώνει κουτσαίνοντας ως εκείνη τη μέρα που μπήκε φωτιά σε κοντινό μαντρί. Ένα προξενιό δε θα πάει καλά και θα ξεσηκώσει λάθος νύφη. Ο «Καζαμίας» θα φέρει κοντά δυο ετερόκλητους ανθρώπους και θα τους ενώσει για πάντα. Δάκρυσα με το «Κλέφτες κι αστυνόμοι», χαμογέλασα με τη «Λούνα», με εντυπωσίασε ο «Μάρσιπος» με την υπέροχη ιστορία του που δόθηκε λιτά και τόσο παραστατικά στον περιορισμένο χώρο των λίγων σελίδων. Αυτές είναι μερικές μόνο από τις ιστορίες που μας χαρίζει η συγγραφέας και μου γέννησαν ποικίλα συναισθήματα.

Με εναλλάξ πρωτοπρόσωπη και τριτοπρόσωπη αφήγηση, με άντρες και γυναίκες για ήρωες, με γλώσσα δουλεμένη και λεξιλόγιο πλούσιο, με ωραίες παρομοιώσεις και μεταφορές («αργυροδίνης Πηνειός», «μάτια πλάνα, κορμί για παρασυρμό»), με δυνατές εικόνες και ποικίλη θεματολογία ξεδιπλώνονται μικρά σε έκταση κείμενα που έχουν όλα ως κεντρική ιδέα το βλέμμα που χαμήλωσε από διάφορους λόγους και αιτίες. Μέσα από αυτά τα μικρά φωτογραφικά στιγμιότυπα ζωντανεύει η ζωή στο χωριό κυρίως, οι δυσκολίες, ο αγώνας επιβίωσης. Σε κάθε ιστορία γνωρίζουμε και κάτι διαφορετικό, το μίσθωμα του μοναδικού αγοραίου, το λιομάζεμα, ο μανάβης με το αμάξι μια φορά την εβδομάδα, τα πανηγύρια, τα κάλαντα με τα παραδοσιακά κεράσματα, η ηθική και η τιμή της γυναίκας, μουλινέδες DMC και κασετόφωνα, τα κουτσομπολιά κι όλα αυτά σε εποχές και κοινωνίες όπου νόμος είναι ο λόγος του πατέρα και του συζύγου ενώ οι γυναίκες να αναγκάζονται να δουλεύουν αφήνοντας πίσω τους τα γράμματα. Όλα αυτά συγκροτούν όχι μόνο αξιόλογα διηγήματα με ενδιαφέρουσες ιστορίες αλλά πραγματικά ηθογραφήματα μιας εποχής κι ενός τόπου μακρινών αλλά όχι ξεχασμένων.

«Μάτια χαμηλά» και άνθρωποι που ξεσηκώνονται σε συγκεκριμένες στιγμές, παρακινημένοι από αναπάντεχες εξελίξεις που τους φέρνουν αντιμέτωπους με τις δικές τους, πραγματικές επιθυμίες και ανάγκες. Μια καλογραμμένη και ποικιλόμορφη συλλογή διηγημάτων όπου ξεδιπλώνονται η πάλη του έρωτα με την προδοσία, το χιονισμένο βουνό με τις σκληρές μα και τρυφερές αναμνήσεις, η ζωοφιλία, η μητρότητα, η κακοποίηση, ο χλευασμός σε λειψούς στο μυαλό κι αθώους ανθρώπους, οι εξορίες και η «καλοπέραση» των κομμουνιστών, η μετανάστευση, η ψυχική νόσος και πολλά άλλα. «Μάτια χαμηλά», γραφή υψηλή.

Βιβλίο Συμφωνία ζωής
Τίτλος πρωτοτύπου Ditt livs affär
Συγγραφέας Fredrik Backman
Μεταφραστής Γιώργος Μαθόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή αυτά τα ερωτήματα, ο Fredrik Backman έγραψε μια συγκινητική ιστορία για το τίμημα που πληρώνεις όταν σώζεις μια ζωή και ταυτόχρονα μια προσωπική του εξομολόγηση για τη γενέθλια πόλη του και ένα αφήγημα γύρω από τον φόβο του για τον θάνατο. Καθημερινά και παντού υπάρχει κι άλλος δρόμος εκτός από αυτόν που επιλέγουμε κι αυτό είναι κάτι που ο αφηγητής τώρα προσπαθεί να ανακαλύψει και να κατανοήσει. «Είναι πρωί στο Χέλσινγμποργ, παραμονή Χριστουγέννων, κι έχω σκοτώσει έναν άνθρωπο…Έχει σημασία τίνος ήταν η ζωή;» (σελ. 17). Έτσι ξεκινάει ένα κείμενο σύντομο, γεμάτο πανανθρώπινες αξίες, διαχρονικές αλήθειες και ωριμότητα.

Ο αφηγητής γνωρίζει ένα πεντάχρονο κορίτσι στο νοσοκομείο να παλεύει με τον καρκίνο. Το παιδί βάφει μια καρέκλα κόκκινη σπαταλώντας είκοσι δύο κουτιά με κηρομπογιές «λες και θα μπορούσε να διώξει την αρρώστια ζωγραφίζοντας». Αγκαλιά με το λούτρινο κουνελάκι της, τη Νέλη, προσπαθεί να κατανοήσει τι της συμβαίνει, να αντιμετωπίσει την πιθανότητα «να πεθάνω αύριο» και συνομιλεί με τον αφηγητή που της φέρεται απόμακρα, η μικρή όμως βρίσκει τον τρόπο να κάμψει τις αντιστάσεις του και να του εγείρει πράξεις, αναμνήσεις και λάθη που πονάνε. Έτσι μαθαίνουμε για τη ζωή του άντρα που αρχικά δείχνει άτρωτος, αμετανόητος, πανίσχυρος, σίγουρος για τον εαυτό του. Να όμως που ο γενέθλιος τόπος του τον ξέρει καλά: «..Ξέρω ποιος είσαι πραγματικά. Είσαι μόνο ένα φοβισμένο αγόρι»! Ο αφηγητής δείχνει σκληρός και πείσμων στις αρχές του και στην προσπάθειά του να γίνει νικητής και να επιβιώσει, αφήνει όμως και κάποιες χαραμάδες για να δούμε μέσα του ποιος πραγματικά είναι! Θεωρεί ότι οι ευτυχισμένοι δεν αφήνουν τίποτα πίσω τους ενώ εκείνος, χάρη στις εμμονές του, κατάφερε πράγματα και αφήνει πίσω του κατάλοιπα. Μήπως όμως η ευτυχία είναι αυτό το κάτι που αξίζει πραγματικά;

Γνωρίζουμε έναν άντρα που επιβιώνει, έναν νικητή που, όπως όλοι όσοι επιβιώνουν, φοβάται τον θάνατο. Έχει μεγάλη ακίνητη περιουσία αλλά του τραβά το ενδιαφέρον το κοριτσάκι με τα μικρά πόδια που «δεν πρόφτασαν να κάνουν κάποιον να ενδιαφερθεί για τα ίχνη που αφήνουν». Ο αυθορμητισμός και η ειλικρίνεια του παιδιού τον κάνουν να γελάει, τον ξαλαφρώνουν από τον δικό του αγώνα. Του θυμίζουν όμως και τον γιο του, που τώρα περιφρονεί τον πατέρα του γιατί αφιέρωσε όλο του τον χρόνο στη δουλειά του. Ο πατέρας του θεωρεί τον εαυτό του πολύ σημαντικό για ν’ ασχολείται με τα συναισθήματα, τις στιγμές, την καθημερινότητα του παιδιού του. Δεν το μετανιώνει παρ’ όλ’ αυτά, γιατί τώρα ο γιος του θα αποκτήσει όλα όσα οι άλλοι άνθρωποι τα κυνηγούν: πλούτη και ελευθερία. Ο γιος όμως έχει γυρίσει την πλάτη σε όσα του εξασφάλιζε ο πατέρας του και δουλεύει μπάρμαν, «ένας άνθρωπος που έμενε ικανοποιημένος από τα λίγα. Δεν φαντάζεσαι τι ευλογία είναι αυτό», παραδέχεται επιτέλους ο πατέρας. Το κείμενο είναι γεμάτο από τραγικές αλήθειες που ο αφηγητής έχει βρει το κουράγιο να τις αντιμετωπίσει, να διαπιστώσει τα λάθη του και να αλλάξει έστω και αργά τη στάση του: «Απέτυχα με σένα. Προσπάθησα να σε κάνω σκληρό κι εσύ έγινες καλός».

Έτσι αρχίζει να ξεδιπλώνεται μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα που με συγκίνησε και μου έδειξε όλες τις πλευρές μιας ζωής σπαταλημένης σε στόχους και σκοπούς αλλά χωρίς ευτυχία. Η ιστορία ξεδιπλώνεται πάντα σε πρώτο πρόσωπο από τη σκοπιά του αφηγητή και πότε μαθαίνουμε για την οικογένεια που δημιούργησε και για τον χαρακτήρα του και πότε για την καθημερινότητα της μικρής με το κουνελάκι, για τις σκέψεις και τους φόβους της. Η μικρή είναι το έναυσμα για την ιδιαίτερη και ξεχωριστή αναδίφηση του αφηγητή στην ψυχή του ενώ ταυτόχρονα με διαρκή πρωθύστερα παρακολουθούμε κάποια γεγονότα που αρχικά φαίνονται ασύνδετα με τη ροή της πλοκής, σταδιακά όμως μπαίνουν στη σωστή θέση, ξεδιπλώνοντας μια μεγάλη ανατροπή. Από τη στιγμή που ο αφηγητής κατάλαβε κάποιες σημαντικές αξίες της ζωής που αντιβαίνουν με τη δική του ως τώρα νοοτροπία, αποφασίζει να παρασυρθεί από τα συναισθήματά του και να έρθει αντιμέτωπος με το πραγματικό τίμημα της παράτολμης πράξης του. Είναι πραγματικά έτοιμος να προχωρήσει; Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα με την γκρίζα ζακέτα και το ντοσιέ στο χέρι; Τι δουλειά κάνει; Γιατί δεν της επιτρέπεται να έχει έναν ευνοούμενο στα καθήκοντά της;

«Δεν αποφασίζουμε εμείς ποιος φεύγει και ποιος μένει. Και γι’ αυτόν τον λόγο, πηγαίνουμε ενάντια στους κανόνες όταν πονάμε» (σελ. 60).

Βιβλίο Το άγκιστρο του θανάτου 
Τίτλος πρωτοτύπου Döden går på visning
Συγγραφείς Anders de la Motte & Måns Nilsson
Μεταφραστής Ξενοφών Παγκαλιάς
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο από τη σειρά βιβλίων «Δολοφονίες στο Εστερλέν», όπου  εκκεντρικοί χαρακτήρες έρχονται αντιμέτωποι με το ψυχρό πρόσωπο του θανάτου, μου άρεσε πολύ. Είναι γρήγορο, σχεδόν κινηματογραφικό, τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν σιγά σιγά στη θέση τους, οι χαρακτήρες κρύβουν πράγματα, τα πτώματα αυξάνονται, οι έρευνες και οι ανακρίσεις φέρνουν στο φως νέα στοιχεία και το κίνητρο πίσω από τα εγκλήματα με άφησε με ανοιχτό το στόμα, παρόλο που η λύση βρισκόταν μπροστά στα μάτια μου, αρκεί να διάβαζα πολύ προσεκτικά κάποιες λεπτομέρειες. Φυσικά και προσπερνούσα τα ονόματα-γλωσσοδέτες (ειδικά η εφημερίδα Cimbrishamnsbladet ήταν ένας εφιάλτης, μέχρι και ο μεταφραστής δεν το μετέγραψε στα ελληνικά!), η γλαφυρότητα των περιγραφών του τοπίου όμως, τα σωστά ψυχογραφήματα και η ενδιαφέρουσα χημεία του πρωταγωνιστικού ντουέτου που αναλαμβάνει την υπόθεση χωρίς ίχνος ερωτισμού ανάμεσά τους κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου ως το τέλος.

Ο Πέτερ Βίνστον είναι επιθεωρητής της αστυνομίας της Στοκχόλμης και προβιβάστηκε στην κεντρική Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών, μετά από μια σημαντική καριέρα και μια σειρά από διαρκείς επιτυχίες στην επίλυση υποθέσεων. Kάποια ανησυχητικά συμπτώματα τον οδηγούν να κάνει εξετάσεις και μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα αποφασίζει να ταξιδέψει ως την περιοχή του Εστερλέν για να παρακολουθήσει τους ιππικούς αγώνες της δεκαεξάχρονης κόρης του και να γιορτάσουν τα γενέθλιά της. Εκεί θα τον φιλοξενήσουν η πρώην σύζυγός του και ψυχολόγος, Κριστίνα, και ο νέος της σύζυγος, ο πλούσιος Πόπε Λέβενγιελμ. Οι σχέσεις μεταξύ τους είναι καλές, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα («Σουηδία γίναμε», το ξέρω, αυτή η φράση μου τριβέλιζε πολλές φορές το μυαλό), άλλωστε όταν κατέρρευσε ο γάμος του Πέτερ με την Κριστίνα την άφησε να πάρει μαζί το παιδί γιατί της είχε περισσότερη εμπιστοσύνη.  Η Αμάντα δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη δουλειά του πατέρα της και μαζί συζητούν πολλές φορές για την υπόθεση.

Στο πλάι του θα βρούμε την Τούβε Έσπινγκ, βοηθό επιθεωρητή στο αστυνομικό τμήμα του Σιμρισχάμν (Χριστέ μου!), η οποία έχει τη φιλοδοξία να κλείσει κάποιες εκκρεμείς υποθέσεις. Η δολοφονία της Γέσι Άντερσον είναι ό,τι πρέπει για κείνη, γι’ αυτό και δυσαρεστείται όταν ο διευθυντής της ζητάει ανεπίσημα τη βοήθεια του έμπειρου Πέτερ, τον οποίο εκείνη θεωρεί πομπώδη και ξιπασμένο ενώ εκείνος τη θεωρεί πικρόχολη και αχάριστη. Η Τούβε διαβλέπει πως αυτή η υψηλής στάθμης υπόθεση θα αποδείξει πως εκείνη είναι το κατάλληλο άτομο στην κατάλληλη θέση και ξεκινάνε μικρές προστριβές, οι οποίες όμως στη συνέχεια θα εξαλειφθούν είτε γιατί εκείνος είναι «σπαθί» και δίκαιος απέναντί της είτε γιατί εκείνη θα καταλάβει πως οι γνώσεις και η εμπειρία του είναι πολύτιμες για την υπόθεση. Και οι δύο διαβλέπουν πως, παρά την ηρεμία του τόπου και την γκλαμουριά των επιφανών κατοίκων, από πίσω κρύβεται κάτι σκοτεινό και δυσοίωνο. Μου άρεσε πολύ η χημεία τους, έχουν δουλευτεί πολύ ως χαρακτήρες ενώ διάφορες μικρές ρεαλιστικές ψηφίδες δείχνουν σωστά πώς κερδίζει ο ένας την εμπιστοσύνη του άλλου. Από την άλλη, γέλασα πολύ με τον τρόπο που επιλέγει να κινείται και να ντύνεται ο Πέτερ, ένας άντρας που μεγάλωσε στην πόλη, μακριά από κάθε ιδέα επαρχίας: «Είχε περάσει σχεδόν μια ολόκληρη όμορφη καλοκαιρινή μέρα τριγυρνώντας μ’ ένα βρώμικο αυτοκίνητο, μαζί με μια πικρόχολη, αχάριστη συνάδελφο, ενώ είχε υποστεί τόσο γαστρονομική όσο και σωματική κακοποίηση» (αυτά παθαίνεις όταν φοράς κομψά ρούχα σε ιπποφορβείο!).

Η Γέσι Άντερσον είναι σκληρή, αδίστακτη, αγενής και ξεσπάει συχνά και αναίτια στη βοηθό της, Έλιν Σίντενβαλ. Γιατί έφυγε από τη Σουηδία και γιατί επέστρεψε; Πώς έχτισε την καριέρα της στην Αμερική; Πώς κατάφερε η Έλιν να παραμείνει στη δούλεψή της μεγαλύτερο διάστημα από τις άλλες βοηθούς; Οι υπόλοιποι κάτοικοι συγκροτούν μια ενδιαφέρουσα κυψέλη υπόπτων, τους οποίους πρωτογνωρίζουμε με αφορμή το πάρτι γενεθλίων της Αμάντα. Το ζεύγος Νίκλας και Ντανιέλα Μούντιγκ, εκείνος παίκτης του χόκεϊ επί πάγου, εκείνη influencer, οι οποίοι κάτι κρύβουν και δε θέλουν την αστυνομία στα πόδια τους όταν ξεκινούν οι έρευνες, ο συνταξιούχος ηθοποιός Γιαν-Έρικ Σέχολμ, ναρκισσιστής και ακίνδυνος και ο σύζυγός του, Άλφρεντ, σχεδιαστής ρούχων που δεν του διαφεύγει τίποτα, οι οποίοι δείχνουν να έχουν πολλά μυστικά, η ιδιοκτήτρια ιπποτροφείου και δασκάλα ιππασίας Σοφί Βραμ είναι ευγενική και φιλική αλλά διπρόσωπη, η επικεφαλής του τοπικού συλλόγου Μάργκιτ Ντίμπλινγκ που έχει την πρωτοκαθεδρία στις διάφορες και διαφορετικές εκδηλώσεις διαμαρτυρίας είναι η υπ’ αριθμόν ένα ύποπτη, ο αστυνομικός διευθυντής της περιοχής και φανατικός μελισσοκόμος Λαρς-Γιόραν Ούλοφσον, ο οποίος διοικεί ένα μικρό αστυνομικό τμήμα με καμιά δεκαριά αστυφύλακες και την Τούβε, μιας και στο Εστερλέν δεν υπάρχουν κατά συρροή δολοφόνοι και ναρκωτικά, είναι μερικοί μόνο από τους υπόπτους που θα δυσκολέψουν την υπόθεση. Η τοπική κοινωνία πιστεύει ακράδαντα πως πρόκειται για ατύχημα κι όσο πιο γρήγορα επιβεβαιωθεί αυτό τόσο το καλύτερο για όλους τους. Γιατί όμως; Τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες αυτής της φιλήσυχης περιοχής; Ποιος κρύβεται πίσω από το ψευδώνυμο «Νικολόβιους» που γράφει επικριτικά άρθρα στις εφημερίδες για την αγοραπωλησία της Γέσι Άντερσον; Πόσο καλά γνωρίζει την ιστορία του τόπου του και τι θέλει να καταφέρει με το σάλος που προκαλεί με τα προσεκτικά γραμμένα και απολαυστικά κείμενά του;

«Το άγκιστρο του θανάτου» είναι μια συναρπαστική και ανατρεπτική περιπέτεια με απανωτές εξελίξεις, διαρκείς ανατροπές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή που δε με άφησε σε ησυχία ως το λυτρωτικό τέλος. Περιμένω με ανυπομονησία το επόμενο βιβλίο!

Βιβλίο Το τέλος του παιχνιδιού;
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Αυτήν τη φορά θα ριχτούν σ’ έναν αγώνα επιβίωσης πάνω σε αφιλόξενες βραχονησίδες και σε αγριεμένες θάλασσες. Ποιος θα καταφέρει να γλυτώσει και ποιος όχι; Ο Γιάννης, η Ζηνοβία, η Αντιγόνη, ο Δημήτρης, ο Σάββας και ο Ιάσονας, διασκορπισμένοι στην Ελλάδα ή και στο εξωτερικό ακόμη, φτάνουν με τους γονείς τους στη Λέρο όπου τους υποδέχονται η Κατερίνα και η Ζωή. Αυτήν τη φορά, το αγαπημένο τραγούδι της παρέας, «Η μπαλάντα του Αντρίκου», που είχε γίνει η αρχή μιας πολύ δυνατής φιλίας, μοιάζει δυσοίωνα προφητικό: «Ήρθ’ ο χειμώνας ο κακός / και σκόρπισε η τρελή παρέα»! Τα παιδιά αγνοούνται έξω από τους Λειψούς και οι γονείς τους και άλλοι συγγενείς αγωνιούν για την τύχη τους αλλά μέσα στα δεινά υπάρχει κι ένα αναπάντεχα ευχάριστο νέο που ανατρέπει την πλοκή! Η θλιβερή περιπέτεια «Στον ιστό της αράχνης» ξανάρχεται στο προσκήνιο με τον πιο αναπάντεχο τρόπο.

Το νέο μυθιστόρημα της παρέας του Πόρτο-Ράφτη κλείνει τους ανοιχτούς λογαριασμούς που υπάρχουν από τις προηγούμενες ιστορίες, ενώνει τους κακούς εναντίον των καλών και όλα οδηγούν φαινομενικά στο τέλος του παιχνιδιού. Ο συγγραφέας, όπως παραδέχεται και στο τέλος της ιστορίας, θέλησε με αυτόν τον τρόπο να αποχαιρετήσει τους ήρωες που όλοι αγαπήσαμε, να όμως που απέκτησαν δική τους φωνή και υπόσταση και τον ανάγκασαν να ετοιμάζει την επόμενη ιστορία! Η παρέα έχει αυξηθεί κατά πολύ και χρειάζεσαι πλέον σημειώσεις για να τους παρακολουθείς, για να παρατηρείς πως καλλιεργούνται και πώς αλλάζουν οι μεταξύ τους σχέσεις, το ενδιαφέρον όμως δε μειώνεται! Κάποιοι ερωτεύτηκαν, κάποιοι απογοητεύτηκαν, κάποιοι προσμένουν, κάποιοι είναι ανοιχτόκαρδοι και κάποιοι εσωστρεφείς, οι διαπροσωπικές τους σχέσεις επηρεάζουν και τις εξελίξεις κι όλα αυτά εμπλουτίζονται με την παρουσία του Κάρελ Βίντερ, που πρωτογνωρίσαμε στη «Σπηλιά του Δράκου».

Ο γιος λοιπόν του Κουρτ Βίντερ ζει πλουσιοπάροχα εδώ και τρία χρόνια σε φυλακές στις Βρυξέλλες. Ο όμιλος που διοικεί επεκτάθηκε και στον τομέα της υγείας, οπότε οι σφαίρες επιρροής του αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. Μαζεύει πλούτο και δύναμη για να εκδικηθεί την παρέα του Πόρτο-Ράφτη για τον θάνατο του πατέρα του, τον οποίο έχασε εξαιτίας τους κι όταν επιτέλους αποφυλακίζεται, σύντομα χάρη στις γνωριμίες του, επιστρέφει στην Ελλάδα. Έχει λοιπόν σχέση με το ναυάγιο ανοιχτά της Λέρου; Επίσης, στο νησί υπάρχει κέντρο φιλοξενίας προσφύγων που μπαίνει στο στόχαστρο της ΜΚΟ «Ανοιχτή Αγκαλιά», με σκοπό να εντοπίσει ασυνόδευτα παιδιά για τους καλύτερούς πελάτες του ομίλου Βίντερ, δικαστές, επιχειρηματίες, βουλευτές και όχι μόνο. Η οργάνωση μάς είναι γνωστή από την «Πέμπτη πόλη των Δωριέων» και συνεργάζεται στενά με τον Βίντερ. Θα αποδώσει αυτή η συμμαχία καρπούς τώρα που τα παιδιά βγήκαν εκτός μάχης;

Στον αντίποδα του κακού υπάρχει το καλό, με τη μορφή του αστυνόμου Παπαγεωργίου που έχει γίνει φύλακας άγγελος πια της παρέας. Ο Παπαγεωργίου, εμμονικός με τον Βίντερ, δεν πιστεύει πως είναι τυχαίο που τα παιδιά χάθηκαν την περίοδο που ο Γερμανός επιχειρηματίας βρέθηκε στην Ελλάδα! Ταυτόχρονα, ο νέος υπουργός πίνει νερό στο όνομα του Βίντερ ενώ φήμες υποστηρίζουν πως δημιουργήθηκε ένα λογισμικό παρακολούθησης των εργαζομένων στη ΓΑΔΑ με την ονομασία Predator! Στο πλάι του Παπαγεωργίου βρίσκεται η υπαστυνόμος πλέον Μελίνα με την οποία θα προσπαθήσουν να κόψουν τα κεφάλια της οργάνωσης του Βίντερ. Η αφήγηση είναι γρήγορη και κλιμακούμενη, με την ένταση και το σασπένς να έχουν τον πρώτο λόγο ενώ διαρκή πρωθύστερα δε με άφησαν σε ησυχία, αφού τα γεγονότα που οδήγησαν στο ναυάγιο εναλλάσσονταν με όσα προηγήθηκαν και έστησαν τις βάσεις ώστε να φτάσουμε σε αυτό το απρόσμενο συμβάν και να καρδιοχτυπούμε για τα θύματα.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο 444 π. Χ.: Ο θάνατος της εταίρας Κλεψύδρας
Συγγραφέας Νίκος Φαρούπος
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Βρισκόμαστε στο 444 π. Χ., όπου ο Χρυσός Αιώνας του Περικλή βρίσκεται στο αποκορύφωμά του χάρη στις τριακονταετείς σπονδές μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης που εξασφαλίζουν ειρήνη για μεγάλο διάστημα κι έτσι καλλιεργούνται οι επιστήμες και τα γράμματα, χτίζονται ο Παρθενώνας, το Ηφαιστείο, ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο κ. ά. Ο Νίκος Φαρούπος έχει μελετήσει πολύ καλά την εποχή, τους ανθρώπους και την κουλτούρα της εποχής και καταφέρνει να στήσει μια ενδιαφέρουσα αστυνομική πλοκή γεμάτη υπόπτους, κίνητρα και ανατροπές. Η Κλεψύδρα, ιδιοκτήτρια του πολυτελέστερου οίκου του άστεως, δολοφονείται και ο θάνατός της αναστατώνει την κοινωνία. Η πάλαι ποτέ πανέμορφη εταίρα ήταν πια μια κουρασμένη γριά αλλά οι ιέρειές της ήταν καλά εκπαιδευμένες στα μυστικά των ηδονών. Εκείνο το βράδυ έλειπαν από τον οίκο κι έτσι ο δράστης βρήκε πρόσφορο έδαφος. Το πορνείο όμως ήταν και μια σημαντική πηγή πληροφοριών για το εμπόριο, τη διπλωματία και τις διεθνείς σχέσεις του άστεως με τον τότε γνωστό κόσμο, πληροφορίες που διαχειριζόταν ο Διονύσιος, οπότε η υπόθεση είναι λίγο πιο προσωπική. Παράλληλα πρέπει να βρεθεί και ο ένοχος για τον βάναυσο τραυματισμό ξακουστών αθλητών που βγαίνουν εκτός στίβου λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ένα μπερδεμένο κουβάρι λοιπόν στα χέρια του Διονύσιου που καλείται να λύσει μια υπόθεση με πολλά και άγνωστα παρακλάδια. Ένοχοι που ομολογούν εγκλήματα γιατί είναι πιόνια κάποιου άλλου, πολιτικές έριδες, λάθη, προδοσίες, όλα αυτά αποτελούν εμπόδια για τις έρευνες του Διονύσιου που προσπαθεί να μην επηρεαστεί από τη θεά Φήμη και από τις παγίδες που συναντάει στον δρόμο της αλήθειας.

Δούλοι, αστυνόμοι, εταίρες, στρατηγοί, απλός κόσμος στήνουν ένα ενδιαφέρον πάνθεον υπόπτων. Ο συγγραφέας μάλιστα αναμιγνύει υποδειγματικά υπαρκτά και φανταστικά πρόσωπα και τα στήνει σε ένα καλά σχεδιασμένο παιχνίδι που ιντριγκάρει τον αναγνώστη. Ρεαλισμός και αληθοφάνεια κυριαρχούν στο βιβλίο και χάρη στις γλαφυρές περιγραφές ένιωσα σα να βρίσκομαι κι εγώ δίπλα στον Διονύσιο στην προσπάθειά του να μην απογοητεύσει τον παιδικό του φίλο, Περικλή, ένα άντρα-υπόδειγμα πολιτικού και ανθρώπου. Με τον Περικλή έχουν κοινά θέματα που τους απασχολούν κοινά οράματα, είναι άριστοι συζητητές και ρήτορες. Ο Περικλής έχει ευγένεια και δαιμόνια ευφυία, πλατιά μόρφωση και ρητορική δεινότητα χωρίς να γίνεται λαοπλάνος ή να κάνει κατάχρηση της εξουσίας του, σπάνια αστειεύεται, δεν αισχρολογεί: «Ο φίλος μου ήταν ένας άοπλος, πειστικός τύραννος που καταδυνάστευε τον λαό με το γιγαντιαίο ηθικό του ανάστημα και την απαράμιλλη γοητεία του» (σελ. 57-58). Δίπλα του βρίσκεται η Ασπασία, λεπτή, αεικίνητη, γοητευτική και πανέξυπνη, συνδυάζει τον ερωτισμό της Αφροδίτης με τη σοφία της Αθηνάς, είναι μυημένη στη γεωμετρία και στη φιλοσοφία, κατέχει την τέχνη του λόγου (όλα αυτά αποκλειστικό προνόμιο των αντρών), είναι αφιερωμένη στον Περικλή με αληθινό, πρωτόγνωρο και συγκινητικό πάθος, εξ ου και συγκατοίκησαν αγνοώντας ψιθυριστές και συκοφάντες.

Ο Διονύσιος έχει περιουσία, ανήκει στην τάξη των ιππέων, επιβλέπει την κατασκευή του Ηφαιστείου (θα είχαν τελειώσει αν ο Περικλής και ο Ικτίνος δεν έδιναν προτεραιότητα στον Παρθενώνα και στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο), είναι χήρος κι έχασε δυο γιους στη μάχη της Κορώνειας. Αποφεύγει παρορμητικές ενέργειες και βιαστικές αποφάσεις, αφού έχει μάθει από τα λάθη του στο παρελθόν και υποστηρίζει πως η ήττα έχει και μια επωφελή πλευρά, σε κρατά ταπεινό και μακριά από την ύβρι. Δεξί του χέρι είναι ο αφοσιωμένος Σκύθης τοξότης Ζεύξιππος, με μυστηριώδη καταγωγή, που αιχμαλωτίστηκε από Κρήτες πειρατές αλλά τον αγόρασε ο Διονύσιος στην αγορά της Δήλου. Είναι λιγομίλητος, φιλομαθής και εργατικός, με σκληρό παρελθόν, δέχεται το πεπρωμένο του χωρίς να δυσανασχετεί. Στις σελίδες του βιβλίου παρελαύνουν και άλλα γνωστά πρόσωπα της εποχής όπως ο Σωκράτης, ο Ηρόδοτος, ο Φειδίας, ο ηγέτης του ολιγαρχικού κόμματος Θουκυδίδης και άλλοι. Τόπος δράσης φυσικά η Αθήνα (Αγρυλή, Έσω Κεραμεικός, Ίππιος Κολωνός, Δήμος Σκαμβωνιδών, Μελίτη, Κοίλη, Πνύκα και άλλες συνοικίες) αλλά και ο Πειραιάς, με τα λιμάνια του Κάνθαρου και της Ζέας, τον λόφο της Μουνιχίας, με τα ναυπηγεία, τον ναύσταθμο, τον ναό της Αρτέμιδος. «Η Αθήνα ήταν η πόλη των τεχνών, της ποίησης και του φιλοσοφικού στοχασμού και ο Πειραιάς το παράθυρό της στον κόσμο» (σελ. 183). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο εμφανίζονται καινούργιοι ύποπτοι, οι ανακρίσεις οδηγούν σε επόμενο βήμα και σε επόμενο, τα κίνητρα και οι ύποπτοι, όπως και οι επιθέσεις σε αθλητές, αυξάνονται ενώ σε κάποια σημεία οι εκτεταμένες περιγραφές βοηθούν καλύτερα στην κατανόηση της εποχής, της κουλτούρας και της καθημερινότητας. Τα καλολογικά στοιχεία είναι ελάχιστα αλλά όμορφα: «Το άρμα του Ήλιου είχε ξεκινήσει την πορεία του προς τη γη των Εσπερίδων και πυρπολούσε τις κορυφογραμμές του Υμηττού όταν ξεκινήσαμε για τη συνοικία της Κοίλης» (σελ. 226).

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, ακολουθείται δηλαδή ένα δύσκολο εγχείρημα που κρύβει πολλούς κινδύνους, ο έμπειρος συγγραφέας όμως καταφέρνει να προσπεράσει τις δυσκολίες και τα εμπόδια και στήνει προσεκτικά την εποχή και την ιστορία του. Απόλαυσα την τεκμηριωμένη και προσεκτική αναβίωση των κοινωνικών, στρατιωτικών, ιατρικών, πολιτικών και άλλων εξελίξεων, την παραστατική καταγραφή της καθημερινότητας, το προσεγμένο λεξιλόγιο, τους ενδιαφέροντες χαρακτήρες και την κλιμακωτή πλοκή. Άλλωστε, το σύντομο εισαγωγικό σημείωμα για το ιστορικό πλαίσιο, οι υποσημειώσεις και το παράρτημα στο τέλος με εκτενείς αναφορές σε γεγονότα, πρόσωπα και λεπτομέρειες που αναφέρονται στο μυθιστόρημα βοηθούν αρκετά και διαχέουν την πληροφορία, αφήνοντας τον αναγνώστη να αποφασίσει μόνος του πόσο και τι θέλει να μάθει παραπάνω. Το μυθιστόρημα του Νίκου Φαρούπου «444 π. Χ.-Ο θάνατος της εταίρας Κλεψύδρας» είναι ένα καλογραμμένο, τεκμηριωμένο, γρήγορο και ανατρεπτικό αστυνομικό-ιστορικό μυθιστόρημα με πολλές εκπλήξεις και ανατροπές που διαδραματίζεται σε μια εποχή-σταθμό για την ανθρωπότητα.